|  |  | 

ەزۋتارتار ادەبي الەم

قۋ- قۋ، دۋ- دۋ

جۇمات انەسۇلىJumat anesuli

قۋ- قۋ، دۋ- دۋ

( جۇماتتىڭ ازىلدەرى مەن قالجىڭدارى)

 
«بەتى بەس ەلى قالىڭ ۇياتسىز وسەكشى ارامىزدا ءجۇر ەكەن عوي!»
اۋىلداعى جاڭالىقتاردى ۇيدەن ۇيگە جەتكىزىپ وتىراتىن ءبىر اق ايەل بار. ونى جۇرت “قاراجورعا” دەپ اتايدى. Aۋىلعا ءبىر “جاڭالىق تاراسا “كىم ايتىپتى” دەپ سۇراعاندا، “قاراجورعا” ايتتى” دەسە، ءبىتتى، ء“ا،ءا! قاراجورعا ايتسا، قالت ايتپايدى” دەيدى ەكەن جۇرت.
سودان ويدا جوقتا قاراجورعاعا ءبىر باسەكەلەس شىعادى. سوڭعى كەزدە كورشى قالادان جەتكەن “جاڭالىقتار” پايدا بولا باستايدى. سوسىن قاراجورعا وزىنەن باسقادا “جاڭالىق” ايتۋشىنى ىزدەپ، كورشىسىنەن: “كىم ايتىپ ءجۇر بۇل اڭگىمەنى؟” دەپ سۇرايدى. كورشىسى: “اۋىلسوۆەتتىڭ قاتىنى جەكسەنبى سايىن قالاعا بارىپ كەلەدى، سول ايتتى” دەسە، قاراجورعا: “كوتەك! بەتى بەس ەلى قالىڭ ۇياتسىز وسەكشى ءوزىمىزدىڭ ارامىزدا ءجۇر ەكەن عوي!”دەپ بەتىن شىمشىلاعان ەكەن.
«مەنىكى اۆتوبۋستىڭ گازىنان تازاراق!»
ءبىر جىگىت ارتىمەن دە، اۋزىمەن دە ساسىق جەل شىعارعىش ەكەن.
زامانداسى: “اينالاڭدى ساسىتىپ بارا جاتسىڭ عوي” دەسە، اناۋ:
“مەنىكى اۆتوبۋستىڭ گازىنان تازاراق!” دەپ قۇتىلعان ەكەن.

«ءبىر شەكىلگەن قانت ءارى قاراي شەكىلە بەرەدى»
ەرتە زاماندا ءبىزدىڭ تورعاي جاقتاعىلار قانت، ءشاي جانە تۇرمىسقا قاجەتتى ول پۇل زاتتاردى اتباسار، قارقارالى بازارىنا بارىپ، مالعا ايىرباستاپ اكەلگەن. ول كەزدەگى قانت ات باسىناندا ۇلكەن، شەتىنەن شەكىپ جەيتىندەي ءىرى بولعان. سول بازارشىلاپ كەلگەن ءبىر جىگىت اعاسى ۇلكەن شارۋا ءبىتىرىپ كەلگەنىنە ىرزا بولىپ، توردە كورپەنىڭ ۇستىندە، جاستىققا جانتايىپ،ماڭىزدانىپ جاتادى. الدىنا داستارحان جايىلىپ، قۇرت، ىرىمشىك، مايمەن ءشاي ءىشۋ باستالسا كەرەك، سوندا بازاردان كەلگەن جىگىت اعاسى:
-قاتىن اۋ، داستارحانعا اناۋ اتباساردان ادەيى اكەلگەن ات باسىنداي قانتتى قويساي، اۋزىمىزدىڭ ءدامىن الىپ، راحاتتانىپ ءبىر ءشاي ىشەيىك”- دەسە، بايبىشەسى:
-الدا ناۋرىز كەلە جاتىر، ودان كەيىن جايلاۋعا شىعامىز. جازعا دەيىن جەتسىن دەپ جۇرگەن عوي مەنىكى. قانت دەگەنىڭ شەتىنەن ءبىر شەكىلىپ كەسە، ءارى قاراي شەكىلە بەرەدى عوي!- دەپتى. سوندا كۇيەۋى
-قاتىنا اي، بۇرىن اۋزىڭا تۇسپەگەن ۇلاعاتتى ءسوز ايتتىڭ عوي!
جارايدى، سوندا دا اكەل بەرى،كورشىمەن بىرگە ءتاتتى ءشاي ءىشىپ ءبىر كورەيىك -دەپتى.

 

 

«كەلەسى جولى ەكى ميلليون بەرسە، ءوزىم اق جىعىلا سالام!»
ەكى مىقتى بوكسشى ءتورت ميلليون ءۇشىن رينگتە ۇزاق شەكىسەدى. اقىرىندا بىرەۋى ۇپاي سانىمەن جەڭىپ شىعادى. ۇپايمەن جەڭگەنى 2,5 ميلليون الىپ، جەڭىلگەنى 1,5 ميلليون سىياقى الادى. سوندا جەڭىلگەن بوكسشى دوللارمەن سىياقى الىپ تۇرىپ: “كەلەسى جولعى شايقاستا ماعان ەكى ميلليون بەرسە، ءوزىم اق جىعىلا سالام!” دەگەن ەكەن.

 
«مۇنىڭ دەنەسىن شىنىعا سالىپ، عىلىم ءۇشىن ساقتاۋ كەرەك»
كول جاعاسىندا تاسباقا مەن جىلان قىدىرىپ كەلە جاتادى. ءبىر كەزدە الدارىنان ءتورت اياعى كوككە كوتەرىلىپ ءولىپ جاتقان جاسىل قوڭىز كەزدەسەدى. جىلان ءاپ دەگەندە جاسىل قوڭىزدى جۇتىپ جىبەرەيىن دەپ ،
ءتىلىن سۋماڭداتىپ جاتقاندا، وعان تاسباقا:
-توقتا! بۇل ءولىپ جاتقان الەمگە اتاعى شىققان دۇنيەدەگى ەڭ قۋ جۋچوك ەدى. بۇل كوپ ءومىر سۇرەدى دەۋشى ەدى، نەعىپ ءولىپ قالعان؟
-ەندى، اجالى جەتكەن شىعار.
-يماندى بولسىن. مۇنى لاقتىرماۋ كەرەك. بۇل وتە سيرەك كەزدەسەتىن قۋ قوڭىز. بىزدە كۋنستكامەرا بار ما؟
جوق
ال، عىلىمي لابوروتوريا بار ما؟.
-ونداي بار عوي.
-بار بولسا، سونداعى شىنىعا سالىپ، مۇنىڭ باسىنىڭ ەرەكشەلىگىن ، دەنەسىن عالىمدارعا زەرتتەۋگە بەرۋ كەرەك.ال، ساعان جەمتىك ليۋبوي ۋاقىتتا تابىلادى عوي- دەپتى تاسباقا جىلانعا.

 
«ويباي، وندا مۇنىڭدى الىپ كەت، مەن بۇل ستولعا وتىرمايمىن!»
ءبىر جىگىت تەلەارنانىڭ باستىعى قىزمەتىنەن بوساپ، ورنىنا بiر قۇرداسى كەلىپتى. كەتىپ بارا جاتقان ەكس باستىققا قۇرداسى:
-مىنا جەردە قيمايتىن زاتىڭ بولسا، قالدىرما، الىپ كەتسەيشi- دەپ كۇلەدى.
-ءيا، اسىرەسە، مىنا ستولدى قيمايمىن. بۇل ستولدىڭ مەنىڭ كەزىمدە كورمەگەنى جوق. تالايعا ىستىق توسەك تە بولدى عوي- دەپتى. سوندا جاڭا كەلگەن باستىق شوشىپ كەتىپ:
-ويباي، ولاي بولسا، مۇنىڭدى قازىر الىپ كەت! مەن بۇل ستولعا وتىرمايمىن! -دەپتى.
 

جۇمات انەسۇلى،جازۋشى

Related Articles

  • ۇلى وتانىم-اناشىم

    وتان ،وتان وتتان ىستىق كورىنگەن، وتان ورىن العان جۇرەك تورىمنەن. تاۋەلسز بوپ ارقاسىندا اللانىڭ ، جۇلدىز ءجايناپ ،اي تۋعان كۇن كوگىمىنەن. ەل بولمايدى ارتىق تۋعان ەلىڭنەن، ەلىن ساتۋ بىردەي بولار ولىممەن. بىرلىك دەگەن-بيك قامال الىنباس، بورىلەرگە جەم بولادى بولىنگەن. وسى كۇندى قادىرەيىك ءبىز بۇگىن ، جاقسىلىققا قوسىپ ءار كەز ىزگى ءۇن. قانشا بوزداق قۇربان ەتتى ءومىرىن، الۋ ءۇشىن ەگەمەن ەل تىزگىنىن . قانشا عاسىر ءوتتى حالقىم جىلاۋدا، (كوزدىڭ جاسىن كوردى اقىر ءبىر اللا ). اتا -بابام جانىن بەرگەن بۇل كۇندى، ەشكىگنىڭ دە حاقىسى جوق سىناۋعا. قاندەن يتتەر اسا المايتىن ءبىر بەلدەن، (ىرىتپەك بوپ ءىن قازىپ جۇر ىرگەمنەن). تالاي زالىم ،زاندەندەردى كوردىك ءبىز ، ءىشى تۇتىن ،سىرتى بۇتىن جۇرگەنمەن. ەلدى توناپ

  • سويلە، قوبىز!

    قۇداي بۇيىرتسا، ۇلى جازۋشى مۇحتار ماعاۋين اعامىز كەلەسى جىلى مەرەيلى سەكسەن جاسقا تولادى. ارقالى اقىن عالىم جايلىباي اعامىز كۇللى قازاق ەلىن قۇدىرەتتى قالامىمەن تامساندىرىپ كەلە جاتقان قابىرعالى قالامگەرگە مىنانداي جىر جولدارىن جولداپتى. سويلە، قوبىز! مۇحتار ماعاۋينگە – سويلە، مۇحتار ماعاۋين! قاراشانىڭ ىزعارى – نۇرى تايعان قاراشىق. كىسىنەپ تۇر بەستى ايعىر ۇيىرىنەن اداسىپ. قارا قوبىز سارىنى مۇحيتتارعا جاناسىپ، التى قىرىڭ بەرىدە. بەس قۇرىلىقتان ءارى اسىپ… ازىناسا قۋ تاقتاي جۇرەككە ۇعار ءتىل بەردى، شىڭعىس حاننىڭ قۇيقاسى شىمىر ەتىپ ۇلگەردى… … ارماندىنىڭ ارمانىن زامانداردان زارلاتىپ – جالعان كۇننىڭ جالعانىن سىزدەن وزگە كىم كوردى؟! توعىز قانات اق وردا قوڭىر سالقىن دەپ قالدىم، قاراشانىڭ ىزعارى قاي جاعىمنان كەپ قالدىڭ؟.. ىشىگىڭىز، اعاتاي، حاندار كيەر بۇلعىننان –

  • داستەم سال قاراباسۇلى

    ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىشۇلى بيىلعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا ەلىمىزدىڭ باس گازەتى «ەگەم- ەندى قازاقستان» گازەتىندە جاريالاعان ماقالاسىندا تۋعان جەر تاريحىن، ونىڭ تاۋەل-سىزدىگى مەن بوستاندىعى ءۇشىن كۇرەسكەن تۇلعالار ەسىمىن قايتا جاڭعىرتۋدى ۇسىندى. وسى رەتتە بۇگىنگى قازاق ەلىنىڭ سولتۇستىگىندە ءومىر سۇرگەن رۋ-تايپالار تاريحى وسى كۇن- گە دەيىن مامان-تاريحشىلار نازارىنان تىس قالىپ كەلە جاتقاندىع بەلگىلى. بۇگىنگى جاستار تۇگىل اقساقالداردىڭ ءوزى ەلدىڭ كەشەگىسى تۋرال جارىتىپ ەشتەڭە ايتا المايدى. وعان ولاردى كىنالاۋدىڭ ءوزى قيىن سياقتى. كەشەگى كەڭەس ۇكىمەتى زامانىنداعى قىساڭ ساياسات وتكەنىمىزدى بىلۋگە مۇرشا بەرمەگەندىن قالاي جاسىرا الامىز. قازاقستاننىڭ سولتۇستىگى مەن باتىس ءسىبىر ولكەسى ورتا عاسىردا بىرىڭعاي ساياسي-ەتنيكا- لىق اۋماق بولعان. كەرەيدىڭ تايپاسىنىڭ تايبۇعا اۋلەتى نەگىزىن قالاعان، تاريحتا «ءسىبىر حاندىعى» دەپ اتالاتىن مەملەكەت اۋماعىندا تەك كەرەيلەر

  • ابايدىڭ ءماشھۇر جۇسىپكە قويعان سۇراعى

    توبىقتىنىڭ ەلىنە ساپارلاپ شىققان ءماشھۇر ءجۇسىپ بىرەر كىسىمەن اقىننىڭ ۇيىنە كىرىپ كەلگەندە اباي وعان الدەنەشە توسىن ساۋال قويىپ: – اقىماق باسقا ادىرايىپ كوز بىتەدى، دۋالى اۋىزعا سىلدىرلاعان ءسوز بىتەدى. كەلبەتسىز ەمەس ەكەنسىڭ. ايتشى، قۇداي قايدا؟ جۇماق پەن توزاق قايدا؟ – دەپتى. سوندا ءماشھۇر ىركىلمەستەن: – ابايدىڭ قۇدايى قايدا ەكەنىن بىلمەيمىن. مەنىڭ قۇدايىم، مىنە، جۇرەگىمدە تۇر. جۇماق پەن توزاق اركىمنىڭ ءوز ۇيىندە، قاتىنىڭ اقىلدى بولسا – جۇماق، اقىماق بولسا – توزاق، – دەگەن ەكەن. اباي سوندا: «ءماشھۇرىم، دەسە دەگەندەي ەكەنسىڭ، تورگە شىق» – دەپ قۇرمەت كورسەتىپتى. *** اق نەكە ۇرپاق! پەرزەنت! جان بىتكەننىڭ كوكىرەگىن ءاپ-ساتتە ىزگى سەزىمگە، ماقتانىشقا، قۋانىشقا تولتىراتىن قايران جالعىز اۋىز قاسيەتتى ءسوز! سەنىڭ اتىڭ دا، زاتىڭ دا ماڭگىلىك.

  • بابالار ءسوزى:

    تاعباش حالقىنىڭ الداۋىنا سەنگەندىكتەن، ارباۋىنا كونگەندىكتەن، ءىنىلى-اعانىڭ داۋلاسقانىنان، بەكتى حالىقتىڭ جاۋلاسقانىنان، تۇركى حالقى ەلدىگىن جويدى …. تۇركى بەكتەرى تۇركى اتىن جوعالتىپ، تاعباش اتىن تۇتىنىپ … مىنە، تۇركى حالقىنىڭ جوعالۋ تاريحى قايدا جاتىر؟ *** اراب باسقىنشىلىعى: ارابتار كەلگەنىمەن تەك كەلمەدى، باس بولدى ات ارتىنا بوكتەرگەنى. سىنتاستىڭ جازۋلارىن قىرىپ تاستاپ، تاريحقا قيانات قىپ وكتەمدەدى … كەشەگى ويما جازۋ ورىنىنا جىلانداي يرەلەڭدەپ ءارىپ ءمىندى، – ز. رۇستەمبەكوۆ *** ەدىلدى تارتىپ العانى، ەتەككە قولدى سالعانى. جايىقتى تارتىپ العانى، جاعاعا قولدى سالعانى. ويىلدى تارتىپ العانى، ويداعىسى بولعانى، قونىستىڭ بار ما قالعانى؟ – مۇرات موڭكەۇلى *** كوشپەندى ەل قازاققا جەر جوق دەسىپ، قازاق جەرىن مۇجىققا بەردى كەسىپ. شارياتسىز، نيزامسىز زورلىقپەنەن، اۋىر تاۋدى موينىنا ءىلدى تەسىپ …

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: