|  |  | 

Ezutartar Ädebi älem

«Djuan kolbasanı djonıp djep djatırsıñdar ma?»

Qaltay Mwhamedjanov ağamız jwmısqa kelgende:
– Qalay, djigitter, djağdaylarıñ djaqsı ma? – deytin sol kezde «j»-ğa «d»-nı qosıp aytatındardı keketip.
Bir küni «Aranıñ» jauaptı hatşısı, marqwm Saylaubek Jwmabekovtiñ bölmesinde jwmıstıñ soñında kişigirim «jetim qızdıñ» toyın jasap jatqanbız.
– Esikti japtıñız ba? – degen swrağıma «qorıqpa, qatırdım» degendey Säkeñ eki közin birdey jwmıp, basın şwlğıp, bas barmağın qayqayta şoşayttı.
Apıl-ğwpıl bop jatqanımızda kenet esik sart etip aşıldı da, ar jağınan Qal-ağañ körindi. Ne isterimizdi bilmey qattı sasqalaqtadıq. Auızdağını jwta almay, qaqalıp-şaşalıp twrğan pwşayman türimizdi körip, Qal-ağañ sır aldırmay ädettegidey qaljıñğa bastı.
– Qalay, djigitter, djuan kolbasanı djonıp djep djatırsıñdar ma? – dedi tük bolmağanday gazet-dastarhanımızdağı şala turalğan, şınında, juandau şwjıqqa közin toqtatıp. Sol kezde «j»-nıñ aldına «d»-nı qosıp aytatın şala qazaqtardı keketip.
– Keliñiz, Qal-ağa, keliñiz, däm alıñız, – dep, barımızdı wsına berippiz bärimiz ıñğaysızdıqtı juıp-şayudıñ retin tappay.
– Jaraydı, ala beriñder. Äy, Tolımbek, beri kelip ketşi, – dedi de, meni soñına ilestirdi.
Dälizge şıqqan soñ mağan:
– Biz senderdey kezimizde bwl bälege nan turap jegen adambız. Oğan eşteñe ayta almaymın. Eñ bolmasa esikteriñdi bekitip alsañdar qaytedi… Aynalanıñ barlığı adam añdığan antalağan arız ğoy, abay bolsañdarşı, – dep liftige qaray bettedi.
Şın mäninde qattı wyalıp qaldıq.

«Ara» jabılğanı – qazaq külkisiniñ qara jamılğanı»
Gazet-jurnaldar jappay jabılıp jatqan kez. Qağaz joq, qarjı joq. «Arağa» da tıqır tayandı. «Äne jabıladı, mine jabıladı» degen qauesetpen oyanıp, qayğımen wyıqtaymız. Bas redaktorımız – Qaltay Mwhamedjanov. Bir jağınan, ol kisiniñ bedel-abıroyın oylaymız da, «Aranı» japtırmaytın şığar degen ümitke jüginemiz.
Bir küni Qal-ağañ osı mäselege baylanıstı «ne bük qılam, ne şik qılam» dep artınıp-tartınıp, ortalıq komitetke ketti. Taqımdı qısıp redakciyada biz qaldıq. Keldi tüs qayta. Meniñ kabinetim 12-qabatta liftiniñ tura qarama-qarsısında bolatın. Esik ılği aşıq. Kimniñ kelip, kimniñ ketip jatqanı körinip twradı.
Qal-ağañ keldi. Jüzinde jeñistiñ belgisi bar. Közinde quaqı külki oynaydı. Sözinde de jeñimpazdıqtıñ jeli esedi. Şwbap kabinetine kirdik.
«Ara» jabılmaytın boptı. Sonda Qal-ağañ ne aytqan deysiz ğoy.
– Qağaz joq deysiñder, bizge jay sarı qağaz de jetedi. Anau dükenderdegi may oraytın, et oraytın sarı qağazdar da jaraydı bizge. Sonımen-aq jurnaldı şığara beremiz. Bizge sol qağazdardı beriñizder, bäribir onı oraytın et te, may da joq qoy. Al «Ara» jabılğanı qazaq külkisiniñ qara jamılğanı emes pe? – depti.
Osılay bir auız sözben «Aranı» aman alıp qalğan edi.

Tolımbek ÄLİMBEKWLI                                       zhasalash.kz

Related Articles

  • QARABAY

    …Moñğoliya qazaqtarı arasında atı añızğa aynalğan bir kisi ötti, esimi Qarabay,tegi (tek öziniñ aytuı boyınşa Nayman) soyı beymälim. Öte jwmbaq jan desedi.Töbesine kötergen bir kep jügi bar,köbi kitaptar deydi. Kelgen jağı – Ör Altay, Sarısümbe. Arğı jağı köne Qwljağa qaray swlbalap kelgen izi jatır. Türli añız, äñgimeler boyınşa – Qarabay 1935 jılı Sovetter tarapınan stalindik sayasi näubet qudalauğa iligip, atu jazasına kesilgen qwrban. Sodan Ör Altayğa qaşıp bas sauğalağan. Qasında Ğwbaydolda Sadıq degen jora – joldası bolıptı. Dos bolatwra ekeui ünemi qajaqtasıp jüretin körinedi. Bwlar Moñğolda Berdiqoja Joltaev, Jağıpar Tinälin qatarlı Qazaqstandıq top ağartuşılarmen äriptes jäne solardan arnayı qoldau tauıp Qobda betine eki dürkin kelip, ketken. Qaşıp jürip Qwljada, soñıra

  • Mwhtar Mağauin. “Añız adam” jurnalına swhbat 

      – Ämirhan, köpke mağlwm, öziñ de bilesiñ, men swhbat bergendi jaqsı körmeymin, öytkeni özim jazatın adammın. Ekinşiden, swhbat alğan adamdar sözdi bwrmalap jiberedi. 1990 jılı Sovet ökimeti qwlamay twrıp, Mäskeuden jañadan şığıp jatqan orıs gazetiniñ tilşisi arnayı kelip swhbat aldı, biraq sözimniñ bärin basqaşa bwrmalap jiberipti, sonan keyin eşqayda «swhbat bermeymin» dep şeştim. Qazaqtardan da swhbat alğandar, meniñ äñgimemdi tıñdağandar basqaşalap jatadı. Bwdan soñ, jiırma bes jıldıñ işinde eki-üş ret qana swhbat berippin. Sağan köñilim tüsip otırğanı – qazaqqa paydalı, äri tanımal basılımğa qızmetke kelipsiñ, jaqsı köretin, bilgir inimsiñ, meseldeñ qaytpasın dedim. Onıñ üstine, mağan körsetuge «Añız adam» jurnalınıñ birneşe sanın äkelipsiñ: Şıñğıs han, Abılay han, Abay, Şoqan, Älihan

  • Talasbek Äsemqwlov. Swlulıqta oyanu

    Osı, öleñ degen ne? Talğam degen ne? Jaña örnek, jañalıq degen ne? Kvanttıq fizikanıñ payğambarları S.Vaynberg, S.Hoking, «Ğılım aqır-soñında jaratılıstıñ barlıq sırın tüsindirip bere alatın birtwtas, bir ğana teoriyağa keledi» degen pikir aytadı. «Osıdan keyin adam şın mänisinde bolmıstıñ ämirşisine aynaladı. Osıdan keyin bizdiñ örkenietti eşqanday apat küyrete almaydı». Är sözine jauap beretin wlı ğalımdardıñ pikiri osılay. Men de armandadım. Önerdegi türli ağımdardı, türli tüsinikterdi tatulastırıp, basın qosıp, aqırında eşkim kümän keltire almaytın, mädeniettiñ, önerdiñ barlıq qwbılıstarın tüsindirip bere alatın bir ğana teoriya jasalsa dep armandadım. Köp oqıdım. Wqqanım, är ğasırdıñ, är qoğamnıñ, är qabilanıñ öner, mädeniet jayındağı özine ğana tän tüsinikteri boladı eken. Jıljıp uaqıt ötti. Eseydim. Osı kezde

  • Baqıtbek Bämişwlınıñ “Altın Araldıñ Arğımaqtarı” attı şığarmaşılıq keşi ötedi.

    Biıl Ospan batırdıñ tuğanına 120 jıl toluına baylanıstı “Er Jänibek batır” atındağı halıqaralıq qoğamdıq qorı jıl basınan beri Qazaqstan Jazuşılar odağımen birlesip birqatar mädeni is-şaralar ötkizip keledi.  Aldağı künderi qor wjımı Jazuşılar odağımen birlesip,  atalmış şaralardıñ köşin jalğastırıp, öner süyer jwrtşılıqtı mausımnıñ 19 küni ötetin belgili aqın-jazuşı, publicis, audarmaşı, filrlrgiya ğılımdarınıñ kandidatı, Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ jäne Qazaqstan Jurnalister odağınıñ müşesi Baqıtbek Bämişwlınıñ  şığarmaşılıq keşine şaqıradı. Ötetin orını: Almatı Wlttıq kitaphanası. Uaqıtı: 19 mausım, sağat 16:00 de. Baqıtbek Bämişwlı: Bayan-Ölgey aymağınıñ Bwlğın swmınında Ülken Temirtiniñ Nortı jaylauında  1958 jılı 25 mamırda düniege kelgen. 1975 jılı Bwlğın swmındıq 8 jıldıq, 1977 jılı Wlanbatır qalasında Hose Marte atındağı 52- şi on jıldıq orta mektepti bitirgen.

  • Jädi Şäkenwlınıñ jaña bes kitabınıñ twsauı kesildi.

    2019 jılı säuirdiñ 11 küni Almatıdağı Jazuşılar odağınıñ ädebietşiler üyinde, Jazuşı Jädi Şäkenwlınıñ Bes birdey kitabınıñ twsaukeseri bolıp ötti. Ğılımi zerrteu eñbekter men körkem ädebietke birdey qalam terbep, eñbek etip jürgen jazuşı osı jolı da oqırman qauımğa «Bozmwnar» roman-hikayattar kitabı men qatar «Altay alıptarı», «Ospan batır jäne Şığıs türkistan mäseleleri» attı zertteu eñbekteri, «Qıtay qazaqtarınıñ ädebieti» attı ädebi sın-zertteuleri, «Begzat söz» attı qalamger şığarmaşılığı jayında jazılğan özge avtorlardıñ maqalalar jinağı sındı qwndı bes jaña kitabin wsınıp otır. Bwlarğa qosa, oqırmandar swranısı boyınşa  A.Baytwrsın ülgisindegi töte jazuda «Qaralı köş» kitabı qayta basılıp şıqtı. Biılğı Ospan batırdıñ 120 jıldığına oray «Er Jänibek» halıqaralıq qoğamdıq qorı Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ qoldauında, «El amanatı»  qoğamdıq

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: