|  |  |  |  | 

ساياسات تاريح قازاق حاندىعىنا 550 جىل قازاق شەجىرەسى

“شاۋەشەك كەلىسىمى” قازاق-قىتاي شەكاراسىنىڭ نەگىزى بولدى”


قازاقستان مەن قىتاي شەكاراسىنداعى بەكەت. قورعاس، 13 مامىر 2003 جىل. (كورنەكى سۋرەت.)

قازاقستان مەن قىتاي شەكاراسىنداعى بەكەت. قورعاس، 13 مامىر 2003 جىل. (كورنەكى سۋرەت.)

وسىدان 153 جىل بۇرىن، ياعني 1864 جىلى قازان ايىنىڭ 7-ءسى كۇنى رەسەي مەن قىتاي اراسىندا “شاۋەشەك كەلىسىمىنە” قول قويىلدى. تاريحشى ءنابيجان مۇقامەتحانۇلى 153 جىل بۇرىن قول قويىلعان وسى “شاۋەشەك كەلىسىمى” قازىرگى قازاق-قىتاي شەكاراسىنىڭ نەگىزى بولعانىن” ايتادى. ازاتتىق ءتىلشىسى رەسەي جانە قازاق زەرتتەۋشىلەرىنىڭ عىلىمي دەرەكتەرى مەن پىكىرلەرىنە سۇيەنىپ، قازاقستاننىڭ شىعىس شەكاراسىنىڭ شەجىرەسىن ءسۇزىپ شىققان ەدى.

قازاق-قىتاي شەكاراسىنىڭ قالاي تارتىلعانىن زەرتتەۋگە تىرىسقان تىلشىگە اۋەلى رەسەيلىك پروفەسسور، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ۆلاديمير مويسەەۆتىڭ “ورتالىق ازياداعى رەسەي مەن قىتاي (19-عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسى – 1917 جىل)” زەرتتەۋى ۇشىراستى.

ءبىر جارىم عاسىردان استام ۋاقىت بۇرىن، قازان ايىنىڭ 7-ءسى كۇنى رەسەي مەن قىتاي اراسىندا شاۋەشەك كەلىسىمىنە قول قويىلدى. رەسەيلىك عالىم “1864 جىلعى “شاۋەشەك كەلىسىمى” – ورىس ديپلوماتياسىنىڭ ءىرى تابىسى” دەپ جازادى. بۇل كەلىسىم رەسەي يمپەرياسىنىڭ شىعىس شەكاراسى مەن قىتايدىڭ باتىس شەكاراسى جونىندە العاش جاسالعان 1860 جىلعى پەكين كەلىسىمىنەن باستاۋ الىپ، 1869 جىلى قوبدا حاتتاماسىنا، 1870 جىلى تارباعاتاي دەماركاتسيالىق حاتتاماسىنا جانە 1881 جىلى پەتەربۋرگ كەلىسىمىنە ۇلاستى.

 

قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى شەكارا سىزىعى.

قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى شەكارا سىزىعى.

الايدا شەكارا سىزىعىن جۇرگىزۋ تۋرالى كەلىسىمدەردىڭ ىشىندە نەگىزگىسى، كەيىنگى كەلىسسوزدەردە تالقىلايتىن ماسەلەنى انىقتاعانى 1860 جىلعى پەكين كەلىسىمى ەكەنى بايقالادى. پەكين كەلىسىمى بويىنشا داۋلى ەكى سىزىق سىزىلعانى ءمالىم. ەكى سىزىق تا پەكين كەلىسىمىندە تالقىلاناتىن ماسەلە رەتىندە قالا بەرگەن. قازىرگى شەكارانىڭ جالپى سورابى سول كەزدە ايقىندالعان. ول بويىنشا “ورىس-قىتاي شەكاراسىنىڭ جالپى باعىتى التاي، تارباعاتاي، جوڭعار الاتاۋى، تيان-شان جانە پامير تاۋلارى ارقىلى، ءىرى وزەندەر ەرتىس پەن ىلەنى قيىپ وتەتىن بولعان”. الگى داۋلى ەكى سىزىقتىڭ ءبىرى زايسان كولىنىڭ ۇستىنەن وتسە، ءبىرى زايسان كولى رەسەي يەلىگىندە قالاتىن بولىپ بەلگىلەنگەن.

رەسەي مەن قىتاي اراسىنداعى اتالعان كەلىسىمدەر سوۆەت وكىمەتى تۇسىندا دا، كەيىن دە قازاقستاننىڭ قىتايمەن اراداعى مەملەكەتتىك شەكاراسىنىڭ نەگىزىنە اينالدى.

“قازاق كىمنىڭ بودانى؟”

رەسەي مەن قىتاي اراسىنداعى “شاۋەشەك كەلىسىمىنە” دەيىنگى تارتىستاردىڭ، تاريحي مالىمەتتەرگە قاراعاندا، جوڭعاريا مەن شىعىس تۇركىستاندى جاۋلاپ العان قىتاي جانە ورتا ازيانى قۇرامىنا قوسىپ الۋدى كوزدەگەن رەسەي اراسىنداعى باسەكە جانە كوپ بولىگى قازاق جەرىنە تالاس تۇرىندە جۇرگەنى اڭعارىلادى.

مويسەەۆتىڭ جازۋىنشا، 1861 جىلى قىتاي جاعى باتىس ءسىبىر گەنەرال-گۋبەرناتورى ديۋگامەلگە شەكارا جونىندە كەلىسسوز جۇرگىزۋ ءۇشىن شاۋەشەككە رەسەي ديپلوماتتارىن جىبەرۋدى ۇسىنعان. سول جىلى تامىزدىڭ 15-ءى كۇنى شاۋەشەكتە كەزدەسكەن ەكى جاق 1862 جىلى ماۋسىمنىڭ 29-ىنان باستاپ رەسمي كەلىسسوز باستاۋ جونىندە ۋاعدالاسقان.

وسى ۋاعدادان سوڭ ەكى جاق تا كەلەشەك شەكارا ماڭىنداعى اسكەري جاساقتارىن كۇشەيتىپ، قاراۋىل قويۋعا كىرىسكەن. رەسەيلىك زەرتتەۋشى “شىڭجاڭ بيلىگى شەكارا ءوتۋى مۇمكىن تۇستارعا قىتاي تىلىندەگى جازۋلارى بار تاستار كومىپ، بەلگى قويا باستادى. ول جەرلەردى مەكەندەپ وتىرعان قازاقتاردى رەسەيگە قارسى شىعۋعا شاقىردى” دەپ جازادى.

قىتايدىڭ التاي ايماعىندا مال ايداپ بارا جاتقان قازاق. شىڭجاڭ، 2 ماۋسىم 2012 جىل. (كورنەكى سۋرەت.)

قىتايدىڭ التاي ايماعىندا مال ايداپ بارا جاتقان قازاق. شىڭجاڭ، 2 ماۋسىم 2012 جىل. (كورنەكى سۋرەت.)

1862 جىلى قاڭتاردىڭ 10-ى كۇنى رەسەي پاتشاسى ءىى الەكساندردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن كەڭەستە “شەكارانى رەسەي بوداندىعىن قابىلداعان قازاقتاردىڭ جەرىنە دەيىن جەتكىزىپ، پەكين كەلىسىمىنەن اۋىتقىماۋ جونىندە” شەشىم قابىلداندى.

رەسەيلىك تاريحشى ۆلاديمير مويسەەۆ “ال كەلىسسوز باستالعان كەزدە قىتاي جاعى پەكين كەلىسىمىن مويىنداماي جاڭا جوبا ۇسىندى. ول جوبادا ۇلى ءجۇز بەن ورتا ءجۇز عانا ەمەس، ەمبى مەن ورالعا دەيىنگى كىشى ءجۇز جەرلەرى قىتايعا قوسىلۋى ءتيىس ەكەنى جونىندە ايتىلعان ەدى. تسين وكىلدەرى “بوعدىحاننىڭ بوداندارى – قازاق پەن قىرعىز اۋەلدەن-اق قىتايعا تيەسىلى” ەكەنىن مالىمدەدى” دەپ جازادى.

رەسەي-قىتاي كەلىسسوزىنىڭ باستاپقى كەزەڭى وسىلايشا قازاق-قىرعىزدىڭ كىمگە بودان ەكەنىن انىقتاۋ ماسەلەسىنە كەلىپ توقتادى.

شەكاراعا قوسقان “كولپاكوۆسكيدىڭ ۇلەسى”

كەلىسسوز تۇيىققا تىرەلگەن سوڭ رەسەي جاعى ۇلى ءجۇز قازاقتارى مەن قىرعىز جەرىن تەزىرەك وتارلاۋعا كىرىستى. 1860 جىلى قازان ايىندا وتكەن ۇزىناعاش شايقاسىندا قوقان حاندىعىنىڭ 15 مىڭدىق جاساعىن جەڭگەن كولپاكوۆسكيدىڭ اسكەرى 1862 جىلى قوقاننىڭ تاعى ءبىر بەكىنىسى پىشپەكتى الدى. اقمەشىت، سوزاق، شولاققورعان، تۇركىستان، شىمكەنت، اۋليەاتا، مەركە، توقماق سەكىلدى قوقان حاندىعىنىڭ ءىرى بەكىنىستەرىن دە رەسەي وزىنە قاراتتى.

ۆلاديمير مويسەەۆ زەرتتەۋىندە “رەسەيدىڭ ورتا ازياداعى اسكەري تابىستارى، جەرگىلىكتى قازاقتار مەن قىرعىزداردىڭ توپ-توبىمەن رەسەي بوداندىعىن قابىلداۋى تسين بيلىگىمەن كەلىسسوزدە رەسەيلىك ديپلوماتتاردىڭ ۇستانىمىن كۇشەيتتى” دەپ جازادى.

قىتايدىڭ قاشعار قالاسىنداعى قىرعىزدار. 1906-1908 جىلدارى شىڭجاڭدا بولعان پاتشالىق رەسەي ارمياسىنىڭ وفيتسەرى ماننير يبيم تۇسىرگەن سۋرەت.

قىتايدىڭ قاشعار قالاسىنداعى قىرعىزدار. 1906-1908 جىلدارى شىڭجاڭدا بولعان پاتشالىق رەسەي ارمياسىنىڭ وفيتسەرى ماننير يبيم تۇسىرگەن سۋرەت.

ال بۇل كەزدە قىتايدىڭ ءوز ىشىندەگى مۇسىلماندار كوتەرىلىسى قاشعار قالاسىنا جەتىپ، ىلە ايماعىنا قاراي ءوتۋى قىتاي جاعىن رەسەيمەن شەكارا ماسەلەسىن تەزىرەك شەشۋگە ماجبۇرلەدى. ولار اۋەلى شەكاراداعى قازاق سۇلتاندارىنا حات جولداپ، “ورىس جاساقتارىن قۋىپ شىعۋ، قايتا كەلسە، ول جونىندە شاۋەشەككە دەرەۋ حابارلاۋ جونىندە” نۇسقاۋ بەردى. رەسەيلىك عالىمنىڭ دەرەگىنشە، “الايدا، قازاق سۇلتاندارى ورىس بيلىگىمەن جاۋلاسقىسى كەلمەگەن”.

تاريحي دەرەكتەرگە قاراعاندا، 1863 جىلى رەسەي مەن قىتاي اسكەرى بىرنەشە رەت قاقتىعىسقان. سول جىلى تامىزدىڭ 22-ءسى كۇنى ۆەرنىيعا كەلگەن ديۋگامەل رەسەي اسكەري ءمينيسترى ميليۋتينگە “شەكارا ماسەلەسى قوزعالعالى قىتاي جاعى اقىلعا سىيمايتىن تالاپتار قويىپ، پەكين تراكتاتىن (“پەكين كەلىسىمىن” ايتادى – رەد.) جوققا شىعارۋمەن شۇعىلدانىپ جاتىر” دەپ حات جازعان.

بىراق 1964 جىلى شىلدەنىڭ 30-ى باتىس ايماعىندا مۇسىلمان حالىقتاردىڭ تولۋىنا بايلانىستى قىتاي جاعى رەسەي تالاپتارىنا مويىنسۇناتىنىن ءبىلدىرىپ، قازان ايىندا “شاۋەشەك كەلىسىمىنە” قول قويىلعان.

ورتالىق ازيا ايماعىنداعى حالىقارالىق قاتىناستار مامانى، رەسەيلىك تاريحشى بوريس گۋرەۆيچ (2004 جىلى قايتىس بولعان – رەد.) “شاۋەشەك كەلىسىمىنە” بەرگەن باعاسىندا: “1864 جىلعى شاۋەشەك كەلىسىمى ورىس ديپلوماتياسىنىڭ ءىرى تابىسى بولدى. ورتالىق ازيادا قالىپتاسقان جاعدايدى (شەكارانى ايتادى – رەد.) ءبىرجولا بەكىتتى. التاي مەن كۇرشىمنىڭ باي ولكەسى، بالىعى سىيماي جاتقان زايسان كولى، تارباعاتاي، الاتاۋ، تيان-شاننىڭ تاماشا جەرلەرى رەسەيگە ءوتتى” دەپ جازعان.

كەيبىر تاريحشىلار “شەكارانى بولىسكە سالۋدا ەكى مەملەكەتتىڭ اسكەري قۋاتى باستى ءرول اتقارعانىن، قىتايدىڭ اسكەري كۇشى وزىنەن مىعىم رەسەي تالاپتارىنا امالسىز كونگەنىن” ايتادى.

“قازاق جەرى ەكىگە جارىلدى”

ال قازاقستاندىق تاريحشى ءنابيجان مۇقامەتحانۇلى “شاۋەشەك كەلىسىمىنە” قازاق حالقىنىڭ تاعدىرى تۇرعىسىنان دا قارايدى. ول “شەكارا ماسەلەسىن انىقتاۋدا قازاقتىڭ ويىن ەشكىم كەرەك ەتپەگەنىن جانە كەلىسىم قازاق جەرى مەن حالقىن العاش رەت ەكىگە بولگەنىن” ايتادى.

ءنابيجان مۇقامەتحانۇلى “10 تاراۋدان تۇراتىن “شاۋەشەك كەلىسىمىنىڭ” 5-تاراۋىندا “جەر قايسى ەلگە بولىنسە، سول جەردە وتىرعان حالىق سول ەلگە تاۋەلدى بولادى” دەپ جازىلعانىن ايتادى.

- شەكارانى قانداي نەگىزدە بەلگىلەۋ دەگەندە قىتاي تاراپى “جوڭعارلار – قىتايعا تاۋەلدى بولعان ەل. سوندىقتان جوڭعارلاردىڭ بارعان جەرلەرى قىتايدىڭ اۋماعى بولادى” دەگەن تالاپ قويدى. بىراق كىشى ءجۇزدىڭ جەرىنە دەيىن بەرەسىڭ دەگەن تالاپ بولعان جوق، – دەيدى ول.

قىتايدىڭ شىڭجاڭ ايماعىندا تۇراتىن ەتنيكالىق قازاقتار. ينين، قاڭتار، 2016 جىل.

قىتايدىڭ شىڭجاڭ ايماعىندا تۇراتىن ەتنيكالىق قازاقتار. ينين، قاڭتار، 2016 جىل.

تاريحشىنىڭ سوزىنشە، رەسەي جاعى “قازاقتار – رەسەي قۇرامىنداعى حالىق. ول جەرلەر جوڭعاردان بۇرىن قازاقتىڭ جەرى بولعان” دەگەن ءۋاج كەلتىرگەن.

تاريحشى نۇرجامال الدابەكوۆانىڭ ايتۋىنشا، “شاۋەشەك كەلىسىمى” جاسالعانىمەن، شەكارانى دەماركاتسيالاۋ شارالارى 1917 جىلعى توڭكەرىستەن كەيىن بولشەۆيكتەر تۇسىندا عانا جۇزەگە اسىرىلا باستاعان، بىراق تولىق اياقتالماعان”.

- قازىرگى قازاقستان شەكاراسى دا نەگىزىنەن پاتشالىق رەسەي كەزىندە جاسالعان وسى كەلىسىمدەر نەگىزىندە سىزىلدى، – دەيدى ول.

ءنابيجان مۇقامەتحانۇلى “رەسەي مەن قىتاي مەملەكەتتىك شەكاراسىن بەلگىلەۋدىڭ العاشقى نەگىزى بولىپ سانالاتىن “شاۋەشەك كەلىسىمىنەن” كەيىن دە 1882 جىلعا دەيىن بىرنەشە كەلىسىمدەر بولعانىن” ايتادى.

- كەلىسىم جاساۋىن جاساعانىمەن، قىتاي جاعى “رەسەي ءوزىنىڭ اسكەري كۇشىنە سۇيەنىپ، بىزگە زورلىقپەنەن قول قويدىردى” دەگەن پىكىرىنەن قايتپادى. قىتايدىڭ بۇل داۋى سوۆەت ۇكىمەتى تۇسىندا دا جالعاستى. بىراق سوۆەت ۇكىمەتى ونى مويىنداعان جوق، – دەيدى تاريحشى.

ءنابيجان مۇقامەتحانۇلىنىڭ ايتۋىنشا، “قازاقستان تاۋەلسىزدىك العاندا قىتاي وسى ماسەلەنى تاعى دا كوتەرگەن”.

- قازاقستان-قىتاي شەكاراسىن دەماركاتسيالاۋ جاريالى بولعان جوق، سوندىقتان ونى ناقتىلى بىلمەيمىز. دەگەنمەن قىتايدىڭ تالاسى بار ەكەنىن قازاقستاننىڭ مويىنداعانى راس. قازاقستاننىڭ باقىلاۋىنداعى داۋلى اۋماقتىڭ 47 پايىزىن قىتايعا بەرىپ، 53 پايىزى قازاقستاندا قالدىرۋمەن بۇل ماسەلەگە نۇكتە قويىلدى،- دەيدى تاريحشى.

قازاقستان تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن 1994 جىلى قىتايمەن اراداعى مەملەكەتتىك شەكارا تۋرالى كەلىسىم جاساستى. مۇنان كەيىن دە قىتايمەن شەكارانى انىقتاۋ پروتسەسىنە بايلانىستى قوعامدا ءتۇرلى قاراما-قايشى ويلار ايتىلعان ەدى. رەسمي دەرەككوزدەرى “قازاقستاننىڭ قىتايعا جەر بەرمەگەنىن” ايتسا، قوعامنىڭ ءبىر بولىگى “قىتايعا قازاقستاننىڭ ەسە جىبەرگەنىن” ءسوز ەتكەن بولاتىن.

ازات ەۋروپا / ازاتتىق راديوسى

Related Articles

  • التايداعى قازاقتار الاش وردا ۇكىمەتىنە جولداعان تىلەۋلەستىك xاتى

    وسىدان ءبىر عاسىر بۇرىن قازاق-قىرعىز جۇرتى بىرلەسىپ الاش وردا ۇكىمەتىن قۇرعان كەزدە وعان قولداۋشى بولىپ، تىلەۋلەستىك بىلدىرگەن شەتجۇرت قازاقتارىنىڭ ءبىرى- قىتاي قازاقتارى ەدى. التاي، شاۋەشەك جانە قۇلجادان ارت-ارتىنان تىلەۋلەستىك قۇتتىقتاۋ xاتتارى مەن قازاق ءتول باسپاسىنا كومەك سومالارىن جولدانعان. ءبىر عاسىر بۇرىن التايداعى قازاقتار الاش وردا ۇكىمەتىنە جولداعان تىلەۋلەستىك xاتىنان ءۇزىندى. حات سەمەيدەن شىعاتىن “سارىارقا” گازەتىندە 1918-جىلى باسىلعان. تىلەۋلەستىك قىتاي جۇرتىنا قاراعان الاش ۇراندى اباق كەرەيىنەن. گازەتتەن كورۋىمىز بويىنشا روسياعا قاراعان قازاق-قىرعىز بىرىگىپ، ءوز الدىنا جۇرت بولىپ، الاش ورداسىن تىگىپ، الاش تۋىن كوتەردى دەگەندى ەستىپ، پاتشامىز باسقا بولسا دا، ۇرانىمىز الاش، ءناسىلىمىز قازاق بولعاندىقتان الاش بالاسىنىڭ باسى قوسىلىپ جۇرت قاتارىنا كىرۋىنە تىلەكتەستىگىمىزدى بىلدىرەمىز. ويلاعان وي ورنىنان شىعىپ ىسكە ءسات بەرسىن. ۇلت

  • ءسىم قىتاي قازاقتارىنىڭ ىسىنە “ارالاسا المايدى”

    تيمۋر ايتمۇحانبەت ارداق ماديەۆ، قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى كونسۋلدىق قىزمەت دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى. استانا، 14 جەلتوقسان 2017 جىل. جەلتوقساننىڭ 14-ىندە قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەرى مينيسترلىگى استانادا وتكەن ءباسپاسوز جيىنىندا قىتايدان كوشىپ كەلگەن، قازاقستان ازاماتتىعىن العان ەتنيكالىق قازاقتاردىڭ “تۋىستارىمىز قىتايدا نەگىزسىز قىلمىستىق قۋدالاۋعا ۇشىراپ جاتىر” دەگەن شاعىمىنا بايلانىستى جاۋاپ بەردى. ءسىم-ءنىڭ كونسۋلدىق قىزمەت دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ارداق ماديەۆتىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان بيلىگىنەن كومەك سۇراعان رەپاتريانت قازاقتاردىڭ شاعىمدارى مينيسترلىككە تۇسكەن. – ولاردا پروبلەما جوق ەمەس، بار. جاعدايدى باقىلاپ وتىرمىز. مۇنىمەن قوسا اڭگىمە وزگە مەملەكەتتىڭ قاراماعىنداعى باسقا ەلدىڭ ازاماتتارى تۋرالى ەكەنىن ءتۇسىنۋ كەرەك. بارلىق ماسەلەنى كەلىسە وتىرىپ شەشۋ قاجەت جانە ونداي جۇمىستى اتقارىپ وتىرمىز. قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن قارىم-قاتىناسىمىز وتە جاقسى. بىراق ۆەنا كونۆەنتسياسىنا سايكەس وزگە ەلدىڭ يۋريسديكتسياسىنا

  • سانكت-پەتەربۋرگتە كەنەسارى حاننىڭ كىسەسى ساقتالعانى انىقتالدى

    الاش اسكەرى تاقىرىبىن زەرتتەپ ءجۇرىپ، سەيىلبەك جانايداروۆتىڭ 1915 جىلى سانكت-پەتەربۋرگتەگى رەسەي ەتنوگرافيالىق مۋزەيىنە كەنەسارى حاننىڭ كىسەسىن تاپسىرعانى تۋرالى دەرەك كەزدەستىردىم. بۇل جادىگەر «كسە – پوياس كيرگيزسكوگو حانا سرەدنەي وردى» دەگەن اتپەن اتالعان مۋزەيدىڭ قورىندا بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ساقتالعان ەكەن. ونى مادەنيەت جانە سپورت ءمينيستىرى ارىستانبەك مۇحامەديۇلىمەن سانكت-پەتەربۋرگتەگى مۋزەيگە بارعاندا ءوز كوزىمىزبەن كورۋگە مۇمكىنشىلگى تۋدى. سەيىلبەك جانايداروۆ 1918 جىلى اتباسار الاش اسكەري ديۆيزيونىن قۇرعان ءارى الاشوردا ۇكىمەتىنىڭ كانديدات مۇشەسى بولعان ازامات. بۇل جادىگەر سەيىلبەك جانايداروۆتىڭ قولىنا قالاي تۇسكەنىن زەرتتەي كەلە انىقتاعانىمىز – ول كىسەنى سەيىلبەكتىڭ اتاسى – كەنەسارى حاننىڭ اسكەري قولباسشىلارىنىڭ ءبىرى جانايدار ورىنبايۇلىنان قالعان مۇرا ەكەن. جانايدار باتىردىڭ ەرلىكتەرى تۋرالى مۇسا شورمانوۆتىڭ، ءماشھۇر ءجۇسىپتىڭ، دوسكەي اقىننىڭ، جامبىلدىڭ، يمانجان جىلقايدارۇلىنىڭ ەستەلىكتەرى

  • ساريەۆ: «جەەنبەكوۆ اتامباەۆتىڭ كولەڭكەسىندە قالمايدى»

    رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين (سول جاقتا), قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ (ەكىنشى قاتاردا) جانە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇقشۇ سامميتىندە تۇسكەن سۋرەتى. مينسك، 30  قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ شەتەلدەرگە العاشقى ساپارىن اياقتادى. ول ماسكەۋ مەن مينسكىگە بارىپ، قىزمەتىنە كىرىسپەي تۇرىپ تۋىنداعان كەي پروبلەمالاردى شەشتى. ازاتتىقتىڭ «ەندى ارىپتەس ەلدەرمەن قاتىناس رەتتەلە مە؟»، «جاڭا باسشى ءوزىن قالاي كورسەتتى؟» دەگەن سۇراقتارىنا ساياساتتانۋشى مارس ساريەۆ جاۋاپ بەرەدى. ازاتتىق: – سوورونباي جەەنبەكوۆ جاڭا باسشى رەتىندە العاشقى ساپارىن اياقتادى. ونىڭ ساپارى ساراپشىلار مەن جۋرناليستەردىڭ نازارىندا بولدى. جۇرت وزگە ەل باسشىلارى جانىندا جاڭا پرەزيدەنت قالاي كورىنەر ەكەن دەگەن ويدا بولدى. سىزدىڭشە، ماسكەۋ مەن مينسكىگە ساپارى كەزىندە ول قالاي كورىندى؟ مارس ساريەۆ: – ول ءوزىن سەنىمدى ۇستاعانداي كورىندى. ەۋرازيا

  • “نامىسقا” — 25 جىل! بيىل ەلىمىزدە ۇلتتىق كاسىپقوي “نامىس”

    فۋتبول كلۋبىنىڭ قۇرىلعانىنا تۋرا 25 جىل تولدى! سوناۋ كەڭەس وداعىنىڭ كەزىندە فۋتبول سەكىلدى ميلليوندار ويىنىندا قازاقتىڭ كەگى كەتتى دەگەن پاتريوتتىق ويمەن،نامىسپەن قولعا العان بۇل قوزعالىس،بۇل جوبا جاريالانعان جىلدار بار قازاقتىڭ ارمانى ورىندالعانداي كەزەڭ بولعانى جاسىرىن ەمەس. …تابيعاتىمىزدا دا بار بولار،دەگەنمەن،قازاق ۋنيۆەرسيتەتىن بىتىرگەن جىلى قىزمەتكە كەلگەن رەسپۋبليكالىق “لەنينشىل جاس” گازەتىنىڭ باس رەداكتورى،عۇمىرى جۇزىنە شاڭ تۇسىرمەس ۇستازىم سەيداحمەت بەردىقۇلوۆتىڭ ۇلتجاندىلىق تاربيەسىنەن ۇلى ساباق العان باسىم، 1991 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا ەلىمىزدەگى تۇڭعىش ءارى جالعىز “سپورت” گازەتىنە باس رەداكتور بولىپ تاعايىندالعاننان كەيىن ۇزاماي،1 تامىز كۇنى گازەتتىڭ ءبىرىنشى بەتىندە ۇلتتىق كاسىپقوي “نامىس” فۋتبول كلۋبىنىڭ قۇرىلاتىندىعى جايلى رەسپۋبليكا جۇرتىنا ۇندەۋ جاريالادىم! ونان ارعى وقيعالار كورگەن تۇستەي… بۇكىل رەسپۋبليكا بولىپ بۇل يدەيانى تىك كوتەرىپ اكەتتى. اسىرەسە قازاق

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: