|  | 

Twlğalar

«BABAĞA QWRMET – WRPAQQA MİNDET»

Tigilgen kiiz üyler

Qazaq halqınıñ wlt-azattığı jolında bar ömirin sarp etken qazaqtıñ batır
wldarınıñ biri Däuit Asauwlınıñ tuğanına biıl 230 jıl. Osığan oray, bahadürdiñ
wrpaqtarı babamızdı eske alıp, Almatı oblısınıñ Qarasay audanında as bergen
bolatın.Däuit Asauwlı turalı jaña kitap
Türli sebeptermen bara almay qalğan bir top mañğıstaulıq ağayındarğa, astı
wyımdastıru komiteti estelik medal'darı, qwrmet gramotaları men bağalı
sıylıqtarın berip jibergen. Al amanattı orındağan Aqtaulıq Sali Abdullaev pen
Qoñıratbay Ispanov bastağan el ağaları, esimderi wmıt qalmağan batırdıñ
wrpaqtarına şahardağı meyramhananıñ birinde tiisti marapattarın tabıstadı.
Ayta ketu kerek, asqa elimizdiñ Aqtöbe, Oral, Mañğıstau, Atırau, Almatı, Astana,
Qızılorda, Şımkent, Qarağandı, körşiles Özbekstan, Türkmenstan, Reseyden kelgen
ağayın-tuıstar bas qostı. Asqa qatısqan adam sanınıñ esebi joq.
Sonımen qatar, Qaskeleñ qalalıq üyinde ğılımi-ädistemelik konferenciya
ötkizildi. Alıs jaqınnan kelgen ağayındarğa özderiniñ jılı lebizderin bildirgender
qatarında belgili jazuşı, kinodramaturg, professor, QR Jazuşılar Odağınıñ
hatşısı, QR eñbek siñirgen qayretkeri Smağwl Elubay, bokstan olimpiada çempionı
Ermahan Ibrayımov, äuesqoy bokstan älem çemionı Erdos Jañabergenov, qazaq
küresinen «Älem barısı – 2017» turniriniñ jeñimpazı Aybek Nwğımarov, «Tamaşa»
äzil-sıqaq teatrınıñ akteri Marat Kökközov, tanımal jazuşı-jurnalistar,
professor-akademikter, qoğam qayratkerleri, öner salasınıñ tarlandarı söz söyledi.Ortalıq alañ
Konferenciya ayaqtalısımen batırdıñ ömiri men erligi jaylı jarıqqa şıqqan
«Qazaq batırı Däuit Asauwlı» attı kitaptıñ twsaukeser räsimi boldı.
Jas aqındardıñ aytısı men jırşı-termeşiler bayqauı ötkizilip, koncerttik
bağdarlama wsınıldı. Wlıqpan Joldasov bastağan «Samal» tobı sahna törine
köterilip, än şırqadı. Ortalıq alañda qazaq küresi, kir köteru, qol küresinen mıqtılar
anıqtaldı. Sonımen qatar, alaman bäyge wyımdastırılıp, jeñimpazğa «Şevrole
Niva» avtoköliginiñ kilti tabıstalıp, tüye paluanğa «tüye» berildi.
Alıstan kelgen ağayın «Labaq ata» meşitinde bolıp, batırdıñ ruhına qwran
bağıştadı. Aqşañqan kiiz üyler tigildi. Qwran hatım jasaldı. Ayta ketu kerek, as -
halıqtıñ öz qarajatına ötkizildi.
Batırlığı men batıldığı, erlik pen qaysarlığınıñ arqasında közge tüsken, tuğan
jerdiñ azattığı üşin qas qaqpay jauğa qarsı qaruın siltegen qaharman, qazaqtıñ batır
wldarınıñ biri Däuit Asauwlınıñ 230 jıldığı joğarı deñgeyde ötkizilgenin tilge tiek
etti, asqa jinalğan qauım.
«Bwl astıñ ötuine barşa ağayın ayanıp qalğan joq. Mäselen, Mañğıstau oblısı
boyınşa Qayrat Ötenov bastağan Jañaözenniñ azamattarı qol wşın sozdı. Sol
siyaqtı Aqtau qalası, Beyneu audanınan da jigitter boldı. Batıs-Qazaqstan
oblısınan Şıñğırlau audanı, Aqtöbe aymağınan Bayğanin, Alğa, Qobda audandarı,Däuit ata kesenesi, (Qoñırat qalası Qaraqalrpaqstan Respubolikası)
Sır öñirinen Jalağaş audandıq ardagerler keñesiniñ törağası Sadıq Aliev bastağan
top, sonday-aq Sırdariya men Qarmaqşı audandıran ağayındar boldı. Astanalıq
Qonıs Jüsipov pen Aqtöbelik Mırzağwl Jwmağaliev jırşı-termeşilerdiñ önerine
tänti boldı. Almatı oblısı men şıraylı Şımkentten kelgenderde az bolmadı.
Barlığı bir kisidey atsalıstı. Nätijesinde batır babamızdıñ 230 jıldığı
joğarı deñgeyde ötti dep tolıqtay ayta alamız», – deydi Aqtau qalasınıñ
twrğını Sali Abdullaev.
Ayta ketu kerek, Däuit batır Üstirtte düniege kelgen, külli qazaqqa tanılğan kişi
jüz qazaqtarınıñ wlt-azattıq qozğalısı basşılarınıñ biri Baraq äuletinen taraydı.
Şıqqan tegine toqtalsaq, kişi jüzdiñ Şömişti Tabın ruı – Qaraqoylı-Labaq böliginen.
Däuit Asauwlı batır qazaq halqınıñ azattığı üşin küresken tarihi twlğa. Eldiñ
tınıştığı men birligin saqtauğa eleuli üles qosqan bi. Däuit batırdıñ jatqan jeri -
«Däuit ata» degen ülken qoyımşılıqqa aynalğanın halıq jaqsı biledi. Basına barıp,
qwran bağıştap, medet swrap, auruına em izdeytinder äli de köp. Däuit atamız köptegen
äygili batırlarmen sıylas – sırlas, azattıq jolında seriktes bola bilgen. Ejelden
Mañğıstaudıñ Sam öñiri men Jem-Sağız boyında ömir sürgen. Däuit batırdıñ äkesi

Asau men atası Baraq ta, atı şıqqan batırlar. Olar Mañğıstau oblısı, Beyneu
audanı, Sam qwmında Twrış auılınan 15 şaqırım jerde jerlengen. Al Däuit batır
Qaraqalpaqstannıñ Qoñırat audanında «Horezm» dep atalatın jerde mäñgilikke jay
tapqan.
Elbası Nwrswltan Nazarbaevtıñ «Ruhani jañğıru: Bolaşaqqa bağdar» attı
maqalasında «Ruhani jañğıru tek bügin bastalatın jwmıs emes» ekendigi, «Mädeni
mwra» bağdarlaması ayasında Qazaqstan aumağındağı tarihi-mädeni eskertkişter men
nısandardı jañğırtıp, «Halıq – tarih tolqınında» bağdarlaması arqılı älemniñ eñ
beldi arhivterinen töl tarihımızğa qatıstı qwjattardı jüyeli türde jinap,
zerttelgendigi turalı aytıladı. Al tör tarihımız batır babalarımızdıñ erlikterin
wmıtpau, kerisinşe däripteu, eske alu, qwrmetteu degendi bildiredi. Qazaq – azattıq
jolında artqa şeginbegen öziniñ batır babalarına qwrmetpen qarap kele jatqan halıq.
Bwl rette, Däuit Asauwlı öz zamanınıñ qaharman twlğalarınıñ biri retinde twtas
bir tarihi däuirdi basınan ötkizgen tarihi twlğa. Onıñ ömiri otarlıqqa qarsı küreske
de, şapqınşılıqqa da, el işindegi qım-quıt oqiğalarğa da tolı bolğanın bügingi wrpaq
wmıtqan emes, wmıtpaydı da.
Babalar äruağı är qazaq balasın qoldap jürgey!
Dayındağan Nwrbol Oquov,
QR Jurnalister Odağınıñ müşesi
Mañğıstau oblısı, Aqtau qalası
Tel. 8 (701) 570-09- 10
E-mail: nur81oku@mail.ru

Related Articles

  • Sağat pen Şärban

    Sağattıñ sanalı ğwmırı, oylap otırsaq, qazaqtıñ bir dramalı jıldarına döp kelipti. Eger de Sağattıñ közinşe qızıl imperiya qazaq qızdarın şaştan süyrep, işten tepkilemegen bolsa, qazaqtıñ betine Kreml' külli älem aldında «wltşıl» dep küye jaqpağan bolsa, 1991 jılı tamızda täuelsizdikke degen wlt ümitine GKÇP bwlt üyirmegen bolsa, onda, kim biledi, Sağat sınşı osınau alıp imperiya qwlar şaqta oranğan alauğa janıp ketpey aramızda esen-sau jürer me edi… Alayda adamdı zaman ilemek. 86-jıl. Jeltoqsan. Wlt namısı alañda it jırtqan teridey ilendi. Qızdarımızdı qızıl imperiya kerzi etikpen tepkilep jattı. «Mwndaydı körgenşe şıqqır közim nege şıqpadı!?» dep ah wrdıq. Qanımız basımızğa şapşıdı. Şiırşıq attıq. Qızıl jaudıñ qolında öluge dayar twrdıq. Iza jası betimizdi judı. Şapşañ

  • Asqar Tatanaywlı: Qazaq handığınıñ qwrıluı häm Abılay han

    Asqar Tatanaywlı (1906-1996) Qıtay eliniñ Altay jerinde ömir sürgen asa şejire häm bilimpaz twlğa. Qıtay Halıq jazuşısı (1988). 20 jıl aydauda bolğan qayratker. Öziniñ sanalı ğwmırında ağartuşılıqpen aynalısqan. 1933 jıldan bastap Altay jerinde wstazdıq etti häm Ahmet Baytwrsınov älipbiin qoldanıp twñğış gazet şığardı. Sonımen qatar köptegen dastandar jazdı. 1980 jıldardıñ ortasında «Tarihi derek, keleli keñes» attı tarihi-monografiyalıq eñbeginde alğaşqılardıñ biri bolıp qazaq handığı jaylı derekterdi jazadı. Atalmış tuındıdan üzindi wsınıp otırmız. 12-13 ğasırda däuirlegen Şıñğıs han jäne onıñ wrpaqtarı orta aziyanı, qazaq dalasın jaulap alıp, wzaq uaqıt ükim sürgennen keyin, 14-ğasırdan bastap älsirey bastadı. Orta Aziya halıqtarı öziniñ bayırğı ielik wqıqtarın qayta qalıptsatıruğa kiristi. Şıñğıs hannıñ nemeresi Batu jäne onıñ

  • Kögeday

    Abaqkerey Batırı bar el jaudan qorıqpaydı. Şeşeni bar el daudan qorıqpaydı. Töresi bar el hannan qorıqpaydı. Jänibek Berdäuletwlı. Joñğarmen soğıs ayaqtalıp, qazaqtıñ birikken qosınınıñ tarap, är ru öz jüyesin küyttep ketken jağdayda, Altay men Sauırdıñ Resey men Qıtaydıñ memlekettik sayasatına tartıluına baylanıstı bwl ölkede qonıstanu üşin Jänibek bastağan Abaq Kerey qauımı birqatar tüyindi mäselelerdi şeşui qajet boldı. Birinşiden, bwrınğıday bıtırañqı rulardıñ jay ğana jiıntığı bolmay, bir ortalıqqa toptasqan qauımğa aynaldı. Ol üşin rulardıñ sanı on ekige jetkizilip, olar bir atadan tarağan qanı bir tuısqandar degen qağida nasihattaldı.  Bwrın Nayman men Kerey teñdes, biraq Şıñğıshannıñ qırğınınan azayıp, tozıp ketken Merkit ruın qatarına alıp, Jastabanmen qonıstas bolıp kelgen Sarıbas äuletterin jäne Naymannan

  • Jäke bidiñ aytqandarı

    Jäke Qoytanwlı 1830 jılı  qazirgi Zaysañ öñirinde ömirge kelip, 1914 jılı QHR dıñ altay öñirinde dünieden ötken. Abaq kereydiñ Merkit ruınan şıqqın ädil bi, tapqır şeşen. 1883 jılı 800 üy merkit ruın bastap Sauır tauına barıp qonıstanğan, sol rudıñ ükirdayı bolıp saylanğan. Kerey, Nayman taypalarına törelik aytıp, bi bolğan. Türli dau-damaylarda ädildigimen közge tüsip, “kereydiñ Jäkesi, merkittiñ äkesi” atanğan. Biz bügin Jäke bidiñ el arasına keñinen tarağan tapqır sözderi men ädil bilik aytqan añızdarın el nazarına wsınıp otırmız. Tarbağataydıñ jambılın salğanda Tarbağatay gubernatorı hat jazıp, kereyden kömek swraptı. Kerey bileri Mämi men Qara Ospan aqıldasıp, Tarbağataydan bölinip şığudı oylap, Qara Ospan: «kereyden järdem bergizbeymin» dep, Mämi «järdemdeseyik» dep, sonımen kerey ekige bölinip, «äli birlikke

  • Qajımwqanğa qoldau körsetken ekeu

    Osıdan birer jıl bw­rın Astana qalasına jol tüsip, biraz kün bas şahardı araladım. Qala­dağı mädeni, tarihi eskert­kişterdi tamaşaladım. Sol uaqıtta özim kuä bolğan jaylardıñ işindegi böle-jara aytarım äygili jazuşı, qoğam qayratkeri, bärimizge bala jasımızdan öziniñ «Toqaş Bokin» romanımen tanıs Zeyin Şaşkinniñ şañırağında qonaq bolğanım der edim. Jazuşınıñ zayıbı Mä­riyam Nwrlanqızı jası seksen jetige kelse de äli künge sergek, şiraq, ba­quat­tı küyde eken. Ol kisi ken­je qızı Güljan men küyeu balası Erbolattıñ qo­lın­da, solardan tu­ğan kişkentay jien neme­re­lerine es bolıp, tirlik ke­şip jatır. Meniñ bwl üyge tap bolğanım da sol Er­bolattıñ, Kürşim audan­dıq mädeniet bölimin 18 jıl basqarğan belgili öner ardageri Qabdolla Twrarovtıñ kenje wlınıñ arqası edi. Kürşimge bir kelgeninde Erekeñniñ:

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: