|  | 

Twlğalar

«BABAĞA QWRMET – WRPAQQA MİNDET»

Tigilgen kiiz üyler

Qazaq halqınıñ wlt-azattığı jolında bar ömirin sarp etken qazaqtıñ batır
wldarınıñ biri Däuit Asauwlınıñ tuğanına biıl 230 jıl. Osığan oray, bahadürdiñ
wrpaqtarı babamızdı eske alıp, Almatı oblısınıñ Qarasay audanında as bergen
bolatın.Däuit Asauwlı turalı jaña kitap
Türli sebeptermen bara almay qalğan bir top mañğıstaulıq ağayındarğa, astı
wyımdastıru komiteti estelik medal'darı, qwrmet gramotaları men bağalı
sıylıqtarın berip jibergen. Al amanattı orındağan Aqtaulıq Sali Abdullaev pen
Qoñıratbay Ispanov bastağan el ağaları, esimderi wmıt qalmağan batırdıñ
wrpaqtarına şahardağı meyramhananıñ birinde tiisti marapattarın tabıstadı.
Ayta ketu kerek, asqa elimizdiñ Aqtöbe, Oral, Mañğıstau, Atırau, Almatı, Astana,
Qızılorda, Şımkent, Qarağandı, körşiles Özbekstan, Türkmenstan, Reseyden kelgen
ağayın-tuıstar bas qostı. Asqa qatısqan adam sanınıñ esebi joq.
Sonımen qatar, Qaskeleñ qalalıq üyinde ğılımi-ädistemelik konferenciya
ötkizildi. Alıs jaqınnan kelgen ağayındarğa özderiniñ jılı lebizderin bildirgender
qatarında belgili jazuşı, kinodramaturg, professor, QR Jazuşılar Odağınıñ
hatşısı, QR eñbek siñirgen qayretkeri Smağwl Elubay, bokstan olimpiada çempionı
Ermahan Ibrayımov, äuesqoy bokstan älem çemionı Erdos Jañabergenov, qazaq
küresinen «Älem barısı – 2017» turniriniñ jeñimpazı Aybek Nwğımarov, «Tamaşa»
äzil-sıqaq teatrınıñ akteri Marat Kökközov, tanımal jazuşı-jurnalistar,
professor-akademikter, qoğam qayratkerleri, öner salasınıñ tarlandarı söz söyledi.Ortalıq alañ
Konferenciya ayaqtalısımen batırdıñ ömiri men erligi jaylı jarıqqa şıqqan
«Qazaq batırı Däuit Asauwlı» attı kitaptıñ twsaukeser räsimi boldı.
Jas aqındardıñ aytısı men jırşı-termeşiler bayqauı ötkizilip, koncerttik
bağdarlama wsınıldı. Wlıqpan Joldasov bastağan «Samal» tobı sahna törine
köterilip, än şırqadı. Ortalıq alañda qazaq küresi, kir köteru, qol küresinen mıqtılar
anıqtaldı. Sonımen qatar, alaman bäyge wyımdastırılıp, jeñimpazğa «Şevrole
Niva» avtoköliginiñ kilti tabıstalıp, tüye paluanğa «tüye» berildi.
Alıstan kelgen ağayın «Labaq ata» meşitinde bolıp, batırdıñ ruhına qwran
bağıştadı. Aqşañqan kiiz üyler tigildi. Qwran hatım jasaldı. Ayta ketu kerek, as -
halıqtıñ öz qarajatına ötkizildi.
Batırlığı men batıldığı, erlik pen qaysarlığınıñ arqasında közge tüsken, tuğan
jerdiñ azattığı üşin qas qaqpay jauğa qarsı qaruın siltegen qaharman, qazaqtıñ batır
wldarınıñ biri Däuit Asauwlınıñ 230 jıldığı joğarı deñgeyde ötkizilgenin tilge tiek
etti, asqa jinalğan qauım.
«Bwl astıñ ötuine barşa ağayın ayanıp qalğan joq. Mäselen, Mañğıstau oblısı
boyınşa Qayrat Ötenov bastağan Jañaözenniñ azamattarı qol wşın sozdı. Sol
siyaqtı Aqtau qalası, Beyneu audanınan da jigitter boldı. Batıs-Qazaqstan
oblısınan Şıñğırlau audanı, Aqtöbe aymağınan Bayğanin, Alğa, Qobda audandarı,Däuit ata kesenesi, (Qoñırat qalası Qaraqalrpaqstan Respubolikası)
Sır öñirinen Jalağaş audandıq ardagerler keñesiniñ törağası Sadıq Aliev bastağan
top, sonday-aq Sırdariya men Qarmaqşı audandıran ağayındar boldı. Astanalıq
Qonıs Jüsipov pen Aqtöbelik Mırzağwl Jwmağaliev jırşı-termeşilerdiñ önerine
tänti boldı. Almatı oblısı men şıraylı Şımkentten kelgenderde az bolmadı.
Barlığı bir kisidey atsalıstı. Nätijesinde batır babamızdıñ 230 jıldığı
joğarı deñgeyde ötti dep tolıqtay ayta alamız», – deydi Aqtau qalasınıñ
twrğını Sali Abdullaev.
Ayta ketu kerek, Däuit batır Üstirtte düniege kelgen, külli qazaqqa tanılğan kişi
jüz qazaqtarınıñ wlt-azattıq qozğalısı basşılarınıñ biri Baraq äuletinen taraydı.
Şıqqan tegine toqtalsaq, kişi jüzdiñ Şömişti Tabın ruı – Qaraqoylı-Labaq böliginen.
Däuit Asauwlı batır qazaq halqınıñ azattığı üşin küresken tarihi twlğa. Eldiñ
tınıştığı men birligin saqtauğa eleuli üles qosqan bi. Däuit batırdıñ jatqan jeri -
«Däuit ata» degen ülken qoyımşılıqqa aynalğanın halıq jaqsı biledi. Basına barıp,
qwran bağıştap, medet swrap, auruına em izdeytinder äli de köp. Däuit atamız köptegen
äygili batırlarmen sıylas – sırlas, azattıq jolında seriktes bola bilgen. Ejelden
Mañğıstaudıñ Sam öñiri men Jem-Sağız boyında ömir sürgen. Däuit batırdıñ äkesi

Asau men atası Baraq ta, atı şıqqan batırlar. Olar Mañğıstau oblısı, Beyneu
audanı, Sam qwmında Twrış auılınan 15 şaqırım jerde jerlengen. Al Däuit batır
Qaraqalpaqstannıñ Qoñırat audanında «Horezm» dep atalatın jerde mäñgilikke jay
tapqan.
Elbası Nwrswltan Nazarbaevtıñ «Ruhani jañğıru: Bolaşaqqa bağdar» attı
maqalasında «Ruhani jañğıru tek bügin bastalatın jwmıs emes» ekendigi, «Mädeni
mwra» bağdarlaması ayasında Qazaqstan aumağındağı tarihi-mädeni eskertkişter men
nısandardı jañğırtıp, «Halıq – tarih tolqınında» bağdarlaması arqılı älemniñ eñ
beldi arhivterinen töl tarihımızğa qatıstı qwjattardı jüyeli türde jinap,
zerttelgendigi turalı aytıladı. Al tör tarihımız batır babalarımızdıñ erlikterin
wmıtpau, kerisinşe däripteu, eske alu, qwrmetteu degendi bildiredi. Qazaq – azattıq
jolında artqa şeginbegen öziniñ batır babalarına qwrmetpen qarap kele jatqan halıq.
Bwl rette, Däuit Asauwlı öz zamanınıñ qaharman twlğalarınıñ biri retinde twtas
bir tarihi däuirdi basınan ötkizgen tarihi twlğa. Onıñ ömiri otarlıqqa qarsı küreske
de, şapqınşılıqqa da, el işindegi qım-quıt oqiğalarğa da tolı bolğanın bügingi wrpaq
wmıtqan emes, wmıtpaydı da.
Babalar äruağı är qazaq balasın qoldap jürgey!
Dayındağan Nwrbol Oquov,
QR Jurnalister Odağınıñ müşesi
Mañğıstau oblısı, Aqtau qalası
Tel. 8 (701) 570-09- 10
E-mail: nur81oku@mail.ru

Related Articles

  • Sankt-Peterburgte Kenesarı hannıñ kisesi saqtalğanı anıqtaldı

    Alaş äskeri taqırıbın zerttep jürip, Seyilbek Janaydarovtıñ 1915 jılı Sankt-Peterburgtegi Resey etnografiyalıq muzeyine Kenesarı hannıñ kisesin tapsırğanı turalı derek kezdestirdim. Bwl jädiger «Kse – poyas kirgizskogo hana Sredney Ordı» degen atpen atalğan muzeydiñ qorında bügingi künge deyin saqtalğan eken. Onı mädeniet jäne sport ministiri Arıstanbek Mwhamediwlımen Sankt-Peterburgtegi muzeyge barğanda öz közimizben köruge mümkinşilgi tudı. Seyilbek Janaydarov 1918 jılı Atbasar Alaş äskeri divizionın qwrğan äri Alaşorda ükimetiniñ kandidat müşesi bolğan azamat. Bwl jädiger Seyilbek Janaydarovtıñ qolına qalay tüskenin zerttey kele anıqtağanımız – ol kiseni Seyilbektiñ atası – Kenesarı hannıñ äskeri qolbasşılarınıñ biri Janaydar Orınbaywlınan qalğan mwra eken. Janaydar batırdıñ erlikteri turalı Mwsa Şormanovtıñ, Mäşhür Jüsiptiñ, Doskey aqınnıñ, Jambıldıñ, Imanjan Jılqaydarwlınıñ estelikteri

  • SEPON AĞA

    Toqsanınşı jıldardıñ bası edi. Biz 5-6 oqitın oquşımız. Auıldıñ «Serikbolsın Äbdildin keledi eken» dep abıñ-kübiñ bolıp jatqanına on kün ötken. Ol kezde Serikbolsın ağa – Joğarğı Keñestiñ törağası. Ağamız keletin küni el mädeniet üyiniñ aldına jinaldı. Audannıñ basşıları qayta-qayta dayındıqtı pısıqtap qoyadı. Bir uaqıtta alıstan süliktey qara kölik körindi. «Vremyadan» anda sanda bayqap qalatın Gorbaçev minetin maşinağa wqsaydı. Balalar «Çayka» dedi. Bireuler «Limuzin» dedi. El qaq jarılıp jol berdi. Qara swr pal'tosın kiip, kölikten tüsken Serikbolsın ağa tip-tik qalpımen Mädeniet üyine qaray jalğız bettedi. Auıldıñ änşileri Aytqojin Düysen men Qarjaubaev Säken dombıraların kümbirlete jöneldi. – Qasietti, armısıñ, tuğan jerim – ou! Qonaqsıtıp şığardıñ törge meni – ou, tuğan jer!.. Iä.

  • Kültegin jırı

    Kültegin Qwtlıq (Elteris) qağannıñ ekinşi wlı, Bilge qağannıñ (Mogilyan) tuğan inisi. Şeşesi Elbilge qatwn. Jeti jasında äkesi Qwtlıq (680-692 jj. bilik qwrğan) qaytıs boladı. Qağan tağına onıñ inisi Qapağan (692-716 jj.) otıradı. Kültegin men Bilge, Qapağannıñ inisi Bögüni (716j.) taqtan taydırıp, qağandıq bilikti Bilge qolına (716-734jj.) aladı. Tarihi derekterge qarağanda, Külteginniñ on jasında er atanıp, alğaş közge tüsken soğısı – 694 jılğı Jau jıu jäne Din jıu aymaqtarında bolğan soğıs. Qapağan osı soğısta 90 mıñ twtqındı qolğa tüsirgen. Mine, osıdan bılay Külteginniñ erlik jolı bastaladı. Tarihi derekter sol kezdegi el täuelsizdigin saqtap qalu jolında bolğan qırğın soğıstardıñ birde-bireuiniñ Külteginsiz ötpegenin añğartadı. Batır 47 jasqa jetip, qaza tapqanda, törtkül dünieden tügel

  • Ğalım Jaylıbay:Sarsümbe, Qaraköpir

    Osı köpirdiñ oñ bosağasına jauızdar Zuqa batırdıñ basın birneşe kün ilip qoyğan desedi   Bozdaydı botası ölgen ğasır – ingen, Sen meniñ alşı tüsken asığım ba eñ! Swltanım wltan bolğan sonau jılı Zuqanıñ bwl köpirge basın ilgen. Bas mwnda… qayda qalğan jansız dene?! aynalsa opat dey ber nar süldege. Qartaydım qara köpir sağan jetip Altaydıñ alqasınday Sarsümbede. Sarısümbe, Sen ne deysiñ, Qıran özen? Saualğa jauap tappay jıladı özen. Jasında jazmışımnıñ tamşısı bar – basıñda twrsa qanday mına kezeñ. Sarğayğan sağım künge sanam ökil, Qayısıp qayğı oylamas qala nöpir. Ğalamnıñ ğazauatın senen kördim Babamnıñ bası ilingen, Qaraköpir! Jartası, jağalauı jasıl orman, Är tası ör Altaydıñ asıl arman. Aqınnıñ osı ölkede şerli

  • Qırğız tarihşısı B.Soltonoevtıñ Kenesarı han turalı jazbaları

    Azken Altay Tügeldey derlik, tarihşı-zerteuşiler, öz eñbekterinde Qırğız tarihşısı Belek Soltonoevtıñ (1878-1938) eñbekterin paydalanıp, siltemeler jasaydı. Osı belgigili twlğanıñ, Kenesarı han turalı jazbalarına toqtala ketsek. Belek Soltonoev – Qırğızdıñ ataqtı tarihşı, ädebietşisi. Qırğız tarihına arnap jazğan belgili eñbegin arab äripimen 1895 jıldan bastap, 1934 jılı (40 jılday uaqıt) ayaqtağan eken. Özi, 1938 jılı quğın-sürginge wşırap, atılıp ketken, 1955-jılı aqtalğan. B.Soltonoev Eñbegi basında «Qırğız-qazaq tarihı» dep atalınıp, keyinnen, «Qızıl Kırgız tarıhı» bolıp özgertilgen. Osıdan-aq, bwl ataqtı ğalım adamnıñ eñbegi tura sol küyinde jetti me; tüpnwsqası bar ma; keybir jerlerinde qospalar, qısqartular bar ekendigi nelikten anıq körinetindey; eñbek arab grafikasınan tura sol küyinde osı äripterge köşirildi me nemese bwrmalandı ma (sebebi, biraz

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: