|  |  | 

رۋحانيات ساياسات

جاڭا الىپبيگە كوشۋ قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋدى جەڭىلدەتەدى، – دەدى ەلباسى.

ەلباسى مەملەكەتتىك ءتىلدى لاتىن قارپىنە كوشىرۋ جونىندەگى جوبانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قۇرىلعان جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرىمەن كەزدەستى-دەپ حابارلايدى اقوردا ءباسپاسوز قىزمەتى.

جيىندا مەملەكەت باسشىسىنا قوعامدىق تالقىلاۋلار بارىسىندا كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستاردى ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنگەن قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن قارپىنە نەگىزدەلگەن بىرىڭعاي ستاندارتىنىڭ جوباسى ۇسىنىلدى.

قازاقستان پرەزيدەنتى مەملەكەتتىك ءتىلدى رەفورمالاۋ رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسى اياسىنداعى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

– بۇل كۇندەرى قازاق ءتىلىنىڭ جاڭا الىپبيىنە بايلانىستى ماسەلە قوعامدا قىزۋ تالقىلانۋدا. وعان كوپتەگەن ادام قاتىستى. لاتىن قارپىنە كوشۋ تۋرالى يدەيا ءبىز تاۋەلسىزدىك العان كەزدەن تۋىنداعان بولاتىن. قازاق جازۋىنىڭ لاتىن قارپىنە كوشۋى ءاردايىم مەنىڭ ايرىقشا باقىلاۋىمدا بولدى، – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

وسى رەتتە، ەلباسى لاتىن قارپىنە كوشۋ ۇدەرىسىنىڭ تاريحي ءمانى بار ەكەنىنە توقتالىپ، بۇل ماسەلەنى بىرلەسە شەشۋ قاجەتتىگىن ايتتى.

– الەمدە ەشبىر ەل ءوزىنىڭ جاڭا ءالىپبيىن بۇكىل حالىق بولىپ وسىلايشا تالقىلاعان ەمەس. ءبىز ءۇشىن ءاربىر ادامنىڭ پىكىرىن ءبىلۋ ماڭىزدى. لاتىن قارپىنە كوشۋگە بايلانىستى پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە 300-دەن استام ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى. جاستاردىڭ بۇل ۇدەرىستى قولداعانى قۋانتادى، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق ءتىلىنىڭ جاڭا ءالىپبيىنىڭ جوباسىن تالقىلاۋعا جەتەكشى قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ، عىلىمي ورتا مەن جۇرتشىلىقتىڭ بەلسەندى تۇردە اتسالىسقانىنا نازار اۋداردى.

كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستان پرەزيدەنتىنە اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەلەرى جونىندە ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ە.قاجىبەك جانە ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ە.تىلەشوۆ باياندادى.

ەلباسى جيىنعا قاتىسۋشىلاردىڭ ەسەبى مەن پىكىرلەرىن تىڭداپ، ايرىقشا ءمان بەرۋدى قاجەت ەتەتىن جەكەلەگەن ماسەلەلەرگە توقتالدى.

– جالپى، اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ نەگىزگى باعىتتارىن قولدايمىن. جوبانى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا الەمدىك تاجىريبە ەسكەرىلدى. بۇل وتە ماڭىزدى. سونىمەن بىرگە، قازاق ءالىپبيىن لاتىن قارپىنە كوشىرۋ ۇدەرىسىنە قاتىستى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ قاجەت، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قازاقستان پرەزيدەنتى بۇل رەفورما باسقا تىلدەردىڭ دامۋىنا نۇقسان كەلتىرمەي، ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن بۇزباۋعا ءتيىس ەكەنىنە ەرەكشە توقتالدى.

– قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن قارپىنە كوشۋى ورىس ءتىلدى ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن، ورىس ءتىلى مەن باسقا دا تىلدەردىڭ مۇمكىندىكتەرىن شەكتەمەيدى. ورىس ءتىلىنىڭ كيريلل قارپىندە قولدانىلۋى وزگەرىسسىز قالادى. ول بۇرىنعىداي قىزمەت اتقارا بەرەتىن بولادى. جاڭا الىپبيگە كوشۋ قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋدى جەڭىلدەتەدى، – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

ەلباسى لاتىن قارپىنە كوشۋ كۇردەلى ۇدەرىس ەكەنىن، سونداي-اق ونىڭ ماقساتى ءتىلىمىزدى دامىتۋ جانە ونى الەمدىك اقپاراتتىق كەڭىستىككە شىعارۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.

بۇدان بولەك، مەملەكەت باسشىسى جاڭا ءالىپبيدى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ەنگىزۋ ءۇشىن مۇعالىمدەر مەن ادىستەمەلىك بازانى دايىنداۋ قاجەتتىگىن ايتىپ، ۇكىمەتكە ونى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزۋ جونىندەگى جوسپار ازىرلەۋدى تاپسىردى.

سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق ءالىپبيىن رەفورمالاۋعا قولداۋ ءبىلدىرىپ، ونى ىسكە اسىرۋعا بەلسەندى اتسالىسقان بارشا قازاقستاندىقتارعا، عالىمدار مەن تىلتانۋشىلارعا العىس ايتتى.

Related Articles

  • اسكەري دوكتريناعا كۇرەستىڭ «گيبريد» تاسىلدەرى ۇعىمى ەنگىزىلدى

    قازيس توعىزباەۆ قازاقستاندا وتكەن حالىقارالىق جاتتىعۋلار كەزىندە قويىلعان تاريحي پەرفورمانستىڭ جانىندا تۇرعان قازاقستاندىق پوليتسەي. وتار، 2 تامىز 2016 جىل. جاڭا اسكەري دوكترينادا قازاقستانعا قارسى قولدانىلۋى مۇمكىن «كۇرەستىڭ گيبريد تاسىلدەرى» تۋرالى ۇعىم ەنگىزىلدى. بۇل وزگەرىس رەسەي قىرىمدى اننەكسيالاننان ءۇش جىلدان كەيىن پايدا بولدى، بىراق ول وقيعا جايلى قازاقستاندىق دوكترينادا ءبىر ءسوز جازىلماعان. قىركۇيەكتىڭ 29-ى كۇنى قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاڭا اسكەري دوكترينانى بەكىتۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى. الدىڭعى اسكەري دوكترينا 2011 جىلى قازاننىڭ 11-ءى قابىلدانعان بولاتىن. ساراپشىلار «گيبريد» كۇرەس تاسىلدەرى تۋرالى ەرەجەنى جاڭا دوكتريناداعى وزگەرىستەردىڭ ىشىندەگى ەڭ ماڭىزدىسى سانايدى. “گيبريد” كۇرەس تاسىلدەرى” اۋقىمدى وپەراتسيالار جۇرگىزىلەتىن ءداستۇرلى مايداندارعا مۇلدە ۇقسامايتىن سوعىس قيمىلدارىنىڭ جاڭا ءتۇرى رەتىندە «گيبريد سوعىس» جايلى ءۇش جىل بۇرىن، ياعني

  • «ولار دايىندالۋدا». ساياساتتانۋشى رەسەيدىڭ ارام پيعىلىن اشكەرە ەتتى

    كامشات ساتيەۆا رەسەي قازاقستانداعى بيلىك الماسقان جاعدايدا نە ىستەۋ كەرەك ەكەندەرىن الدىن الا ويلاستىرىپ، ونىڭ ستسەناريلەرىن ازىرلەۋدە. بۇعان قازاقستان تەرريتورياسىن رەسەيگە قوسىپ العىسى كەلەتىن كەيبىر ورىس ساياساتكەرلەرىنىڭ مالىمدەمەسى ايعاق-دەپ جازدى 365info.kz. وتكەن اپتادا جارىق كورگەن رەسەيلىك تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى گريگوري ميرونوۆتىڭ «ەگەر قازاقستان ءبىزدىڭ ءبىر فەدەراتسيا بولماسا، ونى ۋكراينانىڭ تاعدىرى كۇتىپ تۇر» اتتى ماقالاسىنا قاتىستى Forbes.kz-دا جاريالانعان ماقالاسىندا ساياساتتانۋشى دوسىم ساتپاەۆ وسىلاي دەدى. ءبىرىنشى — گرۋزيا، ودان سوڭ — ۋكراينا… ونىڭ پىكىرىنشە، بار شىندىقتى، قازاقستان تاريحىن قاساقانا بۇرمالاۋدا اۆتور ءوزىنىڭ تەك اقىماقتىعىن پاش ەتتى. الايدا مۇنداي ماقالاعا ءمان بەرمەۋ — كۇنا. ويتكەنى رەسەي تاراپىنان كۇيە جاعىلىپ، ەل قاۋىپسىزدىگىنە تىكەلەي قاۋىپ توندىرەتىن، كۇش كورسەتەتىن بۇل ماقالا ءبىرىنشىسى ەمەس. — ءبىرىنشى رەت بولسا،

  • بىزگە كينونىڭ ءتىلى ەمەس… قازاقتىڭ ءتىلى كەرەك

    استانادا تۇراتىن اكتەر باۋىرىمدى الماتىداعى كاستينگتەر شاقىرعان سايىن اپارىپ-الىپ كەتۋ – مەنىڭ كوپ پارىزدارىمنىڭ ءبىرى. وسى جولى «قازاقفيلم» ءبىر تاريحي ءفيلمنىڭ ىرىكتەۋىنە شاقىرعان ەكەن، ەكەۋمىز ادەتتەگىدەي ءال-فارابي داڭعىلىمەن اعىزىپ كەلەمىز. ول وزىنە بەرىلگەن ءماتىندى جاتتاپ الەك، مەن رۋلمەن الىسىپ الەك. بايقايمىن، ءماتىن ورىسشا بەرىلىپتى. «قازاقفيلمنىڭ» ستسەناريلەرى ءالى كۇنگە ورىسشا جازىلا ما دەپ ويلانىپ كەتكەن ەكەم، باۋىرىم ويىمدى ءبولىپ جىبەردى. – تىڭداشى، مىنا ءماتىن ورىسشا ايتىلعاندا قۇلپىرىپ سالا بەرەدى دە، قازاقشا ايتساڭ ءدامى كەتىپ قالادى. بۇل ورىس ءتىلىنىڭ قۇدىرەتى مە، الدە قازاق ءتىلىنىڭ… شىنىندا، ورىسشا ايتىپ كورىپ ەدى، كوز الدىما ءالى تۇسىرىلمەگەن ءفيلمنىڭ الدەبىر ەپيزودى كەلە قالدى، قازاقشا ءدال سول مانەرمەن ايتىپ كورىپ ەدى، «بولماي قالدى». الدەنە دەپ ايتىپ ۇلگەرگەنشە، «قازاقفيلمنىڭ»

  • “شاۋەشەك كەلىسىمى” قازاق-قىتاي شەكاراسىنىڭ نەگىزى بولدى”

    اسىلحان ماماشۇلى قازاقستان مەن قىتاي شەكاراسىنداعى بەكەت. قورعاس، 13 مامىر 2003 جىل. (كورنەكى سۋرەت.) وسىدان 153 جىل بۇرىن، ياعني 1864 جىلى قازان ايىنىڭ 7-ءسى كۇنى رەسەي مەن قىتاي اراسىندا “شاۋەشەك كەلىسىمىنە” قول قويىلدى. تاريحشى ءنابيجان مۇقامەتحانۇلى 153 جىل بۇرىن قول قويىلعان وسى “شاۋەشەك كەلىسىمى” قازىرگى قازاق-قىتاي شەكاراسىنىڭ نەگىزى بولعانىن” ايتادى. ازاتتىق ءتىلشىسى رەسەي جانە قازاق زەرتتەۋشىلەرىنىڭ عىلىمي دەرەكتەرى مەن پىكىرلەرىنە سۇيەنىپ، قازاقستاننىڭ شىعىس شەكاراسىنىڭ شەجىرەسىن ءسۇزىپ شىققان ەدى. قازاق-قىتاي شەكاراسىنىڭ قالاي تارتىلعانىن زەرتتەۋگە تىرىسقان تىلشىگە اۋەلى رەسەيلىك پروفەسسور، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ۆلاديمير مويسەەۆتىڭ “ورتالىق ازياداعى رەسەي مەن قىتاي (19-عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسى – 1917 جىل)” زەرتتەۋى ۇشىراستى. ءبىر جارىم عاسىردان استام ۋاقىت بۇرىن، قازان ايىنىڭ 7-ءسى كۇنى رەسەي مەن قىتاي اراسىندا شاۋەشەك كەلىسىمىنە

  • ساعات پەن ءشاربان

    ساعاتتىڭ سانالى عۇمىرى، ويلاپ وتىرساق، قازاقتىڭ ءبىر درامالى جىلدارىنا ءدوپ كەلىپتى. ەگەر دە ساعاتتىڭ كوزىنشە قىزىل يمپەريا قازاق قىزدارىن شاشتان سۇيرەپ، ىشتەن تەپكىلەمەگەن بولسا، قازاقتىڭ بەتىنە كرەمل كۇللى الەم الدىندا «ۇلتشىل» دەپ كۇيە جاقپاعان بولسا، 1991 جىلى تامىزدا تاۋەلسىزدىككە دەگەن ۇلت ۇمىتىنە گكچپ بۇلت ۇيىرمەگەن بولسا، وندا، كىم بىلەدى، ساعات سىنشى وسىناۋ الىپ يمپەريا قۇلار شاقتا ورانعان الاۋعا جانىپ كەتپەي ارامىزدا ەسەن-ساۋ جۇرەر مە ەدى… الايدا ادامدى زامان يلەمەك. 86-جىل. جەلتوقسان. ۇلت نامىسى الاڭدا يت جىرتقان تەرىدەي يلەندى. قىزدارىمىزدى قىزىل يمپەريا كەرزى ەتىكپەن تەپكىلەپ جاتتى. «مۇندايدى كورگەنشە شىققىر كوزىم نەگە شىقپادى!؟» دەپ اھ ۇردىق. قانىمىز باسىمىزعا شاپشىدى. شيىرشىق اتتىق. قىزىل جاۋدىڭ قولىندا ولۋگە دايار تۇردىق. ىزا جاسى بەتىمىزدى جۋدى. شاپشاڭ

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: