|  | 

ساياسات

ساريەۆ: «جەەنبەكوۆ اتامباەۆتىڭ كولەڭكەسىندە قالمايدى»

رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين (سول جاقتا), قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ (ەكىنشى قاتاردا) جانە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇقشۇ سامميتىندە تۇسكەن سۋرەتى. مينسك، 30 قاراشا 2017 جىل.

رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين (سول جاقتا), قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ (ەكىنشى قاتاردا) جانە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇقشۇ سامميتىندە تۇسكەن سۋرەتى. مينسك، 30 

قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ شەتەلدەرگە العاشقى ساپارىن اياقتادى. ول ماسكەۋ مەن مينسكىگە بارىپ، قىزمەتىنە كىرىسپەي تۇرىپ تۋىنداعان كەي پروبلەمالاردى شەشتى. ازاتتىقتىڭ «ەندى ارىپتەس ەلدەرمەن قاتىناس رەتتەلە مە؟»، «جاڭا باسشى ءوزىن قالاي كورسەتتى؟» دەگەن سۇراقتارىنا ساياساتتانۋشى مارس ساريەۆ جاۋاپ بەرەدى.

ازاتتىق: – سوورونباي جەەنبەكوۆ جاڭا باسشى رەتىندە العاشقى ساپارىن اياقتادى. ونىڭ ساپارى ساراپشىلار مەن جۋرناليستەردىڭ نازارىندا بولدى. جۇرت وزگە ەل باسشىلارى جانىندا جاڭا پرەزيدەنت قالاي كورىنەر ەكەن دەگەن ويدا بولدى. سىزدىڭشە، ماسكەۋ مەن مينسكىگە ساپارى كەزىندە ول قالاي كورىندى؟

مارس ساريەۆ: – ول ءوزىن سەنىمدى ۇستاعانداي كورىندى. ەۋرازيا وداعى (ەاەو) مۇشەلەرىنىڭ ءبارى وعان جىلى شىراي تانىتقانى بايقالدى، ول دا جاقسى اسەر قالدىردى. ايتەۋىر اقپارات قۇرالدارىنىڭ حابارلارىنا، فوتوسۋرەتتەرگە قاراعاندا، ول قىرعىزستاندى لايىقتى دارەجەدە كورسەتكەنى سىرت كەلبەتىنەن دە، وزگە ەل باسشىلارىنىڭ ونىمەن قالاي سويلەسكەنىنەن دە بايقالدى. ونى تەڭ دارەجەلى تۇلعا رەتىندە قابىلداپ، قولپاشتاعانى بايقالدى. مەنىڭشە، ول ءوزىن سەنىمدى تۇلعا رەتىندە كورسەتتى.

 

ازاتتىق: – مينسكىدە قىرعىزستاننىڭ جاڭا پرەزيدەنتىنىڭ قازاقستاندىق ارىپتەسىمەن جوسپارلانباعان كەزدەسۋى ناتيجەسىندە ەكى جاقتى كەي پروبلەمالار شەشىلدى. ءتىپتى العاشقى تالپىنىستان شەشىلدى دەۋگە بولادى. ۇكىمەتتەر دەڭگەيىندە ەرتەرەكتە وتكەن كەزدەسۋلەردەن تۇشىمدى ناتيجە شىقپاعان ەدى. سوندا قايشىلىقتاردى شەشۋ تۇلعالارعا عانا تىرەلىپ تۇرعان با؟

مارس ساريەۆ: – مەن قازاق-قىرعىز داعدارىسى تەز ارادا رەتتەلەدى دەپ جەەنبەكوۆتىڭ ماسكەۋ مەن مينسك ساپارىنا دەيىن بەرگەن سۇحباتىمدا ايتقان بولاتىنمىن. بۇل – قيسىندى نارسە، سولاي بولۋى ءتيىس بولعان. جەەنبەكوۆ قالاسا دا، قالاماسا دا، جاعداي پرەزيدەنتتەر شەشەتىندەي دارەجەگە جەتۋى ءتيىس بولدى. البەتتە، بۇل جەردە جەكە تۇلعا فاكتورى شەشۋشى ءرول وينادى. مەن قىرعىزستاننىڭ ەكس-پرەزيدەنتى اتامباەۆتى، ونىڭ پوزيتسياسىن ايتىپ وتىرمىن. ول الگى قادامدارعا ىشكى ساياسي مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن باردى. مەن سايلاۋالدى ناۋقانىن ايتىپ وتىرمىن. ازيا بولعاندىقتان، بىزدە مۇنداي كەزدە جەكە تۇلعا ءرول اتقارادى. پرەمەر-مينيستر كەلىسىم جاساسۋعا تىرىستى، بىراق ول -نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ دەڭگەيى ەمەس. ول جاڭا پرەزيدەنتپەن كوزبە-كوز سويلەسۋى كەرەك بولدى.

ەكى جاقتىڭ دا ابىرويىن ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋ ەلەمەنتتەرى بۇل جەردە دە بولدى. البەتتە، مينسكىنىڭ الدىندا ماسكەۋگە بارىپ، پۋتينمەن وڭاشا سويلەسكەنى دە ۇلكەن ءرول اتقاردى. ول جاقتا قازاق-قىرعىز قاتىناسى قوزعالدى. مەنىڭشە، پروبلەمالاردى تەز شەشۋ ءۇشىن بۇل جەردە ءۇش ەلدىڭ دە مۇددەسى توعىستى دەپ ويلايمىن.

 

ازاتتىق: – المازبەك اتامباەۆتىڭ تۇسىندا قىرعىزستان قازاقستانمەن عانا ەمەس، كەي ماسەلەلەر بويىنشا بەلارۋسپەن دە ءدۇرداراز بولاتىن. قىرعىزستاننىڭ جاڭا پرەزيدەنتى كەلۋىنە بايلانىستى ەندى قارىم-قاتىناس تۇزەلەدى دەپ ويلايسىز با؟

مارس ساريەۆ: – البەتتە تۇزەلەدى. مەنىڭشە، قازىر رەسەي ەاەو-نىڭ ورنىقتىراق جۇمىس ىستەپ كەتۋىنە وتە مۇددەلى بولىپ وتىر. بەلارۋسپەن اراداعى جانە ەاەو-عا مۇشە بولماعانىمەن، تاجىكستانمەن اراداعى ەكس-پرەزيدەنت قالدىرىپ كەتكەن پروبلەمالار تەز ارادا رەتتەلەدى دەپ ويلايمىن. ويتكەنى قازاقستانمەن سالىستىرعاندا، ولار ونشا قيىن تۇيىندەر ەمەس بولاتىن. مەنىڭشە، جەەنبەكوۆ وزدىگىنەن ارەكەت ەتۋگە قابىلەتتى ەكەنىن كورسەتەدى. ول اتامباەۆتىڭ كولەڭكەسى بولمايدى دەگەندى مەن بۇعان دەيىن دە ايتقانمىن. ويتكەنى بۇل ونى قۇردىمعا كەتىرەر ەدى. بىراق بۇل اتامباەۆتىڭ ىقپال اياسىنان بۇتىندەي شىعادى دەگەندى بىلدىرمەيدى. تۇتاستاي العاندا، جاعدايدى اتامباەۆتىڭ كومانداسى ۇستاپ وتىر، سوندىقتان مىسالى، چىنىباي تۇرسىنبەكوۆ (جوگوركۋ كەنەشتىڭ بۇرىنعى توراعاسىنىڭ وتستاۆكاعا كەتۋىن ايتادى – رەد.) سياقتى دەمارشتار بولمايتىنى انىق. ول وسى تۇجىرىمداما اياسىندا جۇمىس ىستەيتىن بولادى.

ازاتتىق: – كەي ساراپشىلار ءارى ەكس-پرەزيدەنتتىڭ ءوزى دە ۇلتتىق مۇددەنى جانىمدى سالىپ قورعادىم، بەلگىلى ءبىر ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدىم، قىزبالىققا سالىنعانىممەن، ەسەبىم دۇرىس دەيدى. ول وزگە ەلدەرمەن قارىم-قاتىناس جايلى قىزبالىقپەن تالاي رەت اۋىر سوزدەر ايتتى. اتامباەۆ قىزمەتىنەن كەتەر الدىندا ەاەو-نى سىنادى. بىراق جەەنبەكوۆتىڭ بولمىسى بولەك ادام. ول ءوز پوزيتسياسىن، ەل پوزيتسياسىن ايانباي قورعايدى دەپ سانايسىز با؟

قىرعىزستاندىق ساياساتتانۋشى مارس ساريەۆ.

قىرعىزستاندىق ساياساتتانۋشى مارس ساريەۆ.

مارس ساريەۆ: – ەكس-پرەزيدەنت اتامباەۆ ادەتتەگى ساياساتكەردىڭ مىنەز-قۇلقى تۋرالى ورنىققان ستەرەوتيپتى بۇزدى. ءتىپتى باتىرسىنىپ كەتتى. ول ساياساتكەرلەرگە ءتان ەمەس قىلىق كورسەتىپ، ارەكەت ەتتى، ونىڭ ارەكەتتەرىنىڭ ەرەكشەلىگى مەن ۇتىمدىلىعى دا وسىندا بولدى. بىراق مەنىڭشە، بۇل اياق استى ارەكەت ەمەس، ويلاستىرىلعان قادامدار بولدى. ول اۋىر سوزدەرىمەن مەملەكەت باسشىلارىمەن كەلىسسوز جۇرگىزۋ كەزىندە ۇستاناتىن ديپلوماتيالىق ەتيكەتكە قاتىستى ورنىققان شابلوندى بۇزدى. ارينە، بۇدان ناتيجە شىقتى. بىراق بۇل ساياسي قايراتكەرلەرگە ءتان قىلىق ەمەس. بۇل ونىڭ السىزدىگى بولسا كەرەك. وزگە تاسىلدەر بولماعاندىقتان، اتامباەۆ ءوز دەگەنىنە مۇلدە وزگەشە امالمەن قول جەتكىزدى.

جەەنبەكوۆ اتامباەۆ سياقتى ارەكەت ەتە المايدى، كورشى ەل باسشىلارىمەن دايەكتى تۇردە ءارى ديپلوماتيالىق تۇرعىدا داۋلاسۋ ءۇشىن جەەنبەكوۆتە مىقتى نەگىز بولۋى ءتيىس. ول – ۇستامدى ادام، سوندىقتان ءار ىسكە كاسىپقويلىقپەن قاراۋى ءتيىس. ول ساياسي ساحنادا اتامباەۆ سياقتى ەرەجە بۇزىپ ويناي المايدى. ويتكەنى ونىڭ بولمىسى مۇلدە بولەك ادام. ول كىسىگە قيىنداۋ بولادى. اتامباەۆ ءوزىنىڭ ەرەكشەلىگىنە سۇيەندى، ونى جاراتىلىسى بولەك ادام دەپ ءتىپتى پۋتين دە ايتقان. بىراق بۇل – داستۇرگە سايكەس كەلمەيتىن ءارى ساياسي ارەنادا كوپ كەدەرگىگە تاپ قىلاتىن مىنەز. اتامباەۆ كاسىپقوي ساياساتكەر ەمەس قوي، ونىڭ الگى ارەكەتتەرىنىڭ ءبارى – السىزدىگىنىڭ كەسىرى. بىراق ونىڭ ساياسي الاڭدا قولداناتىن بىرقيلى توسىن تاسىلدەرى ستراتەگيالىق بولماسا دا، تاكتيكالىق ناتيجەلەرگە جەتكىزەتىنى انىق.

بولوت كولباەۆ پەن مارس ساريەۆتىڭ سۇحباتى ورىس تىلىنەن اۋدارىلدى.

Related Articles

  • بۇۇ كوميتەتى سەمەي ءوڭىرى بويىنشا قاراردى ماقۇلدادى

    سەمەي قالاسى ورنالاسقان شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ كارتاداعى ورنى (كورنەكى سۋرەت). بۇۇ باس اسسامبەلياسىنىڭ ەكونوميكا جانە قارجىلىق ماسەلەلەر بويىنشا كوميتەتى سەمەي ءوڭىرىنىڭ حالقىن ساۋىقتىرۋ، قورشاعان ورتاسى مەن ەكونوميكالىق دامۋىن قالپىنا كەلتىرۋ ماقساتىنداعى ءىس-قيمىلداردى ۇيلەستىرۋ جانە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى قارار جوباسىنا كەلىستى. قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ مالىمدەۋىنشە، قۇجات 23 مەملەكەتتىڭ دەمەۋشىلىگىمەن جانە ءوزارا ۋاعدالاستىعىمەن ماقۇلدانعان. مينيسترلىك اقپاراتىنا قاراعاندا، قاراردا قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ سەمەي ءوڭىرىن ساۋىقتىرۋ جانە دامىتۋداعى ءرولى اتاپ وتىلەدى. سونىمەن قاتار قۇجات حالىقارالىق قاۋىمداستىقتى “قازاقستاننىڭ زارداپ شەككەن تۇرعىنداردى ەمدەۋ جانە ولارعا قىزمەت كورسەتۋدىڭ ارنايى جوبالارى مەن باعدارلامالارىن دايىنداپ، ىسكە اسىرۋىنا جانە ايماقتى ورنىقتى دامىتىپ، ەكونوميكالىق وسىمگە قول جەتكىزۋدەگى جۇمىستارىنا كومەكتەسۋگە شاقىرادى. مينيسترلىك بۇل قاراردى بۇۇ باس اسسامبلەياسى سەمەي ءوڭىرى بويىنشا 1997 جىلدان

  • توقاەۆ: جاڭا الىپپەدە كوميسسيا قوعام ۇسىنىسىن ەسكەرۋى قاجەت

    “ناۋرىز ساياباعىنىڭ” لاتىن ارپىمەن جازىلعان اتاۋى. شىمكەنت بۇگىن قازاقستان سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ لاتىن الىپبيىنە ءوتۋ جونىندە قۇرىلعان ۇلتتىق كوميسسيا قوعام تالقىلاۋىنداعى ەلەۋلى ۇسىنىستاردى ەسكەرۋ كەرەكتىگى جايلى ايتتى. بۇل تۋرالى سەنات توراعاسى ءوزىنىڭ Twitter جەلىسىندەگى بەتىندە بىلدىرگەن. “ۇلتتىق كوميسسيا لاتىن ءالىپبيى بويىنشا قوعام تالقىلاۋىنداعى ماردىمدى ۇسىنىستاردى ەسكەرۋى قاجەت” دەپ جازعان ول. Kassym-JomartTokayev @TokayevKZ ۇلتتىق كوميسسيا لاتىن ءالىپبيى بويىنشا قوعام تالقىلاۋىنداعى ماردىمدى ۇسىنىستاردى ەسكەرۋى قاجەت 14:14 – 5 نوياب. 2017 گ.  1515 وتۆەتوۆ  211 رەتۆيت  611 وتمەتكا «نراۆيتسيا» ينفورماتسيا و رەكلامە ۆ تۆيتتەرە ي كونفيدەنتسيالنوست وسى پىكىرىنىڭ الدىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ اتالعان جەلىدەگى بەتىنە “ەلباسى ايتقانىنداي، لاتىن ءالىپبيىن قولدانىسقا ەنگىزۋدى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىرعان ءجون” دەپ جازعان بولاتىن. Kassym-JomartTokayev @TokayevKZ ەلباسى ايتقانىنداي، لاتىن ءالىپبيىن قولدانىسقا

  • قىتايدا قازاقتاردىڭ قۇقىعى بۇزىلۋى جايىنداعى توتەنشە جəنە وكىلەتتى ەلشى چجان حۋانحۋەي جاۋابى.

    انار تولەۋحانقىزى بۇگىن “بەيجىڭ سارايى” وتەلىندەگى بولعان كەزدەسۋدە قىتايدىڭ ەلىمىزدەگى توتەنشە جəنە وكىلەتتى ەلشىسىنە: ء“سىزدىڭ ەلدەگى تەڭىزى بار دامىعان شىعىستان گورى بىزگە گەوگرافيالىق تۇرعىدا ءسىزدىڭ ەلدىڭ باتىسى جاقىن، ال جۋڭگو جۇرتىندا باتىس ءوڭىردى دامىتۋعا كوپتەگەن جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقانىن سىچۋان پروۆينتسياسىنا بارعاندا كوردىك. وسى رەتتە شىڭجاڭدى دامىتۋدا قانداي باعىتتار بارلىعىن جəنە ونداعى قازاقتاردىڭ قۇقىعى بۇزىلۋدا دەگەن اقپارات جايىندا نە ايتار ەدىڭىز؟” دەگەن ساۋال قويدىم. جəنە بۇل بۇكىل كەزدەسۋ بارىسىندا جالعىز عانا مەمتىلدە قويىلعان ساۋال بولدى. الدىندا ەلشىلىك قىزمەتكەرلەرى ساۋالدارىڭىزدى ورىس تىلىندە قويساڭىز، دەپ ءوتىنىش ايتقان. سوندا تەك قازاقشا قويامىن دەگەنىمدە وندا الدىن الا سۇراعىڭىزدى بىزگە بەرسەڭىز اۋدارۋعا جەڭىل بولسىن دەگەن. تۋعان ءتىل مəرتەبەسى ءۇشىن سولاي جاساپ، سۇراعىمدى جازىپ قىزدارعا بەردىم. سونىمەن

  • قازاق ءتىلى ءالىپبيىن كيريلليتسادان لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ تۋرالى قاۋلى

    قازاق ءتىلى ءالىپبيىنىڭ كيريلليتسادان لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قاۋلى ەتەمىن: 1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن قازاق ءتىلى ءالىپبيى بەكىتىلسىن. 2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى: قازاق ءتىلى ءالىپبيىن لاتىن گرافيكاسىنا كوشىرۋ جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا قۇرسىن; قازاق ءتىلى ءالىپبيىنىڭ 2025 جىلعا دەيىن لاتىن گرافيكاسىنا كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوشۋىن قامتاماسىز ەتسىن; وسى جارلىقتى ىسكە اسىرۋ جونىندە وزگە دە، سونىڭ ىشىندە ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە زاڭنامالىق سيپاتتاعى، شارالار قابىلداسىن. 3. وسى جارلىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ اكىمشىلىگىنە جۇكتەلسىن. 4. وسى جارلىق جاريالانعان كۇنىنەن باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.     قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ    پرەزيدەنتى                                                  

  • قىتايدا قازاق قاۋپى بار ما؟

    قازاق ەلى قىتايدان قاۋىپتەنەدى، قىتاي قاۋپى، قىتاي ۇرەيى ماسەلەلەرى قازاقستاندا ءار دەڭگەيدە قوعام پىكىرىن تۋدىرىپ جاتىر. البەتتە، قازاق مەملەكەتىندە “قىتاي قاۋپى ماسەلەسى” بارىن جوققا شىعارمايمىز. دەسەدە ءبىز “قىتايدا قازاق قاۋپى بار ما؟” دەيتىن سۇراققا جاۋاپ ىزدەمەكشىمىز. قىتايدا ارينە قازاق قاۋپى بار! اۋەلى قازاق قاۋپى ماسەلەسىن “پانقازاقيزم” نەمەسە ء“ىرى قازاق ۇلتشىلدىعى”، ء“ىرى قازاقيزىم” دەپ تە اتاپ ءجۇر. بۇل تەرمين قىتايدىڭ ساياسي سوزدىك قورىنا تىم ەرتەدەن ەنىپ قالىپتاسىپ ورنىققان تەرمين-ءدىر. قىتايشاسى: 大哈萨克主义 نەمەسە 泛哈萨克主义. سۋرەتتە كورسەتىلگەن (قاراپ كورىڭىز). قىتايدا قازاق قاۋپىنىڭ ءتورت كەزەڭى بار: ءبىرىنشى كەزەڭ، تسين مەملەكەتىنەن (清朝) يااڭ زىڭشين (杨增新) داۋىرىنە دەيىنگى كەزەڭدەگى قازاق قاۋپى ماسەلەسى; ەكىنشى كەزەڭ، شىڭ دۋبان (盛世才) كەزەڭىندە ورشىگەن قازاق قاۋپى ماسەلەسى; ءۇشىنشى كەزەڭ، قىتاي كومەنەس

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: