|  | 

ساياسات

ساريەۆ: «جەەنبەكوۆ اتامباەۆتىڭ كولەڭكەسىندە قالمايدى»

رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين (سول جاقتا), قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ (ەكىنشى قاتاردا) جانە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇقشۇ سامميتىندە تۇسكەن سۋرەتى. مينسك، 30 قاراشا 2017 جىل.

رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين (سول جاقتا), قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ (ەكىنشى قاتاردا) جانە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇقشۇ سامميتىندە تۇسكەن سۋرەتى. مينسك، 30 

قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ شەتەلدەرگە العاشقى ساپارىن اياقتادى. ول ماسكەۋ مەن مينسكىگە بارىپ، قىزمەتىنە كىرىسپەي تۇرىپ تۋىنداعان كەي پروبلەمالاردى شەشتى. ازاتتىقتىڭ «ەندى ارىپتەس ەلدەرمەن قاتىناس رەتتەلە مە؟»، «جاڭا باسشى ءوزىن قالاي كورسەتتى؟» دەگەن سۇراقتارىنا ساياساتتانۋشى مارس ساريەۆ جاۋاپ بەرەدى.

ازاتتىق: – سوورونباي جەەنبەكوۆ جاڭا باسشى رەتىندە العاشقى ساپارىن اياقتادى. ونىڭ ساپارى ساراپشىلار مەن جۋرناليستەردىڭ نازارىندا بولدى. جۇرت وزگە ەل باسشىلارى جانىندا جاڭا پرەزيدەنت قالاي كورىنەر ەكەن دەگەن ويدا بولدى. سىزدىڭشە، ماسكەۋ مەن مينسكىگە ساپارى كەزىندە ول قالاي كورىندى؟

مارس ساريەۆ: – ول ءوزىن سەنىمدى ۇستاعانداي كورىندى. ەۋرازيا وداعى (ەاەو) مۇشەلەرىنىڭ ءبارى وعان جىلى شىراي تانىتقانى بايقالدى، ول دا جاقسى اسەر قالدىردى. ايتەۋىر اقپارات قۇرالدارىنىڭ حابارلارىنا، فوتوسۋرەتتەرگە قاراعاندا، ول قىرعىزستاندى لايىقتى دارەجەدە كورسەتكەنى سىرت كەلبەتىنەن دە، وزگە ەل باسشىلارىنىڭ ونىمەن قالاي سويلەسكەنىنەن دە بايقالدى. ونى تەڭ دارەجەلى تۇلعا رەتىندە قابىلداپ، قولپاشتاعانى بايقالدى. مەنىڭشە، ول ءوزىن سەنىمدى تۇلعا رەتىندە كورسەتتى.

 

ازاتتىق: – مينسكىدە قىرعىزستاننىڭ جاڭا پرەزيدەنتىنىڭ قازاقستاندىق ارىپتەسىمەن جوسپارلانباعان كەزدەسۋى ناتيجەسىندە ەكى جاقتى كەي پروبلەمالار شەشىلدى. ءتىپتى العاشقى تالپىنىستان شەشىلدى دەۋگە بولادى. ۇكىمەتتەر دەڭگەيىندە ەرتەرەكتە وتكەن كەزدەسۋلەردەن تۇشىمدى ناتيجە شىقپاعان ەدى. سوندا قايشىلىقتاردى شەشۋ تۇلعالارعا عانا تىرەلىپ تۇرعان با؟

مارس ساريەۆ: – مەن قازاق-قىرعىز داعدارىسى تەز ارادا رەتتەلەدى دەپ جەەنبەكوۆتىڭ ماسكەۋ مەن مينسك ساپارىنا دەيىن بەرگەن سۇحباتىمدا ايتقان بولاتىنمىن. بۇل – قيسىندى نارسە، سولاي بولۋى ءتيىس بولعان. جەەنبەكوۆ قالاسا دا، قالاماسا دا، جاعداي پرەزيدەنتتەر شەشەتىندەي دارەجەگە جەتۋى ءتيىس بولدى. البەتتە، بۇل جەردە جەكە تۇلعا فاكتورى شەشۋشى ءرول وينادى. مەن قىرعىزستاننىڭ ەكس-پرەزيدەنتى اتامباەۆتى، ونىڭ پوزيتسياسىن ايتىپ وتىرمىن. ول الگى قادامدارعا ىشكى ساياسي مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن باردى. مەن سايلاۋالدى ناۋقانىن ايتىپ وتىرمىن. ازيا بولعاندىقتان، بىزدە مۇنداي كەزدە جەكە تۇلعا ءرول اتقارادى. پرەمەر-مينيستر كەلىسىم جاساسۋعا تىرىستى، بىراق ول -نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ دەڭگەيى ەمەس. ول جاڭا پرەزيدەنتپەن كوزبە-كوز سويلەسۋى كەرەك بولدى.

ەكى جاقتىڭ دا ابىرويىن ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋ ەلەمەنتتەرى بۇل جەردە دە بولدى. البەتتە، مينسكىنىڭ الدىندا ماسكەۋگە بارىپ، پۋتينمەن وڭاشا سويلەسكەنى دە ۇلكەن ءرول اتقاردى. ول جاقتا قازاق-قىرعىز قاتىناسى قوزعالدى. مەنىڭشە، پروبلەمالاردى تەز شەشۋ ءۇشىن بۇل جەردە ءۇش ەلدىڭ دە مۇددەسى توعىستى دەپ ويلايمىن.

 

ازاتتىق: – المازبەك اتامباەۆتىڭ تۇسىندا قىرعىزستان قازاقستانمەن عانا ەمەس، كەي ماسەلەلەر بويىنشا بەلارۋسپەن دە ءدۇرداراز بولاتىن. قىرعىزستاننىڭ جاڭا پرەزيدەنتى كەلۋىنە بايلانىستى ەندى قارىم-قاتىناس تۇزەلەدى دەپ ويلايسىز با؟

مارس ساريەۆ: – البەتتە تۇزەلەدى. مەنىڭشە، قازىر رەسەي ەاەو-نىڭ ورنىقتىراق جۇمىس ىستەپ كەتۋىنە وتە مۇددەلى بولىپ وتىر. بەلارۋسپەن اراداعى جانە ەاەو-عا مۇشە بولماعانىمەن، تاجىكستانمەن اراداعى ەكس-پرەزيدەنت قالدىرىپ كەتكەن پروبلەمالار تەز ارادا رەتتەلەدى دەپ ويلايمىن. ويتكەنى قازاقستانمەن سالىستىرعاندا، ولار ونشا قيىن تۇيىندەر ەمەس بولاتىن. مەنىڭشە، جەەنبەكوۆ وزدىگىنەن ارەكەت ەتۋگە قابىلەتتى ەكەنىن كورسەتەدى. ول اتامباەۆتىڭ كولەڭكەسى بولمايدى دەگەندى مەن بۇعان دەيىن دە ايتقانمىن. ويتكەنى بۇل ونى قۇردىمعا كەتىرەر ەدى. بىراق بۇل اتامباەۆتىڭ ىقپال اياسىنان بۇتىندەي شىعادى دەگەندى بىلدىرمەيدى. تۇتاستاي العاندا، جاعدايدى اتامباەۆتىڭ كومانداسى ۇستاپ وتىر، سوندىقتان مىسالى، چىنىباي تۇرسىنبەكوۆ (جوگوركۋ كەنەشتىڭ بۇرىنعى توراعاسىنىڭ وتستاۆكاعا كەتۋىن ايتادى – رەد.) سياقتى دەمارشتار بولمايتىنى انىق. ول وسى تۇجىرىمداما اياسىندا جۇمىس ىستەيتىن بولادى.

ازاتتىق: – كەي ساراپشىلار ءارى ەكس-پرەزيدەنتتىڭ ءوزى دە ۇلتتىق مۇددەنى جانىمدى سالىپ قورعادىم، بەلگىلى ءبىر ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدىم، قىزبالىققا سالىنعانىممەن، ەسەبىم دۇرىس دەيدى. ول وزگە ەلدەرمەن قارىم-قاتىناس جايلى قىزبالىقپەن تالاي رەت اۋىر سوزدەر ايتتى. اتامباەۆ قىزمەتىنەن كەتەر الدىندا ەاەو-نى سىنادى. بىراق جەەنبەكوۆتىڭ بولمىسى بولەك ادام. ول ءوز پوزيتسياسىن، ەل پوزيتسياسىن ايانباي قورعايدى دەپ سانايسىز با؟

قىرعىزستاندىق ساياساتتانۋشى مارس ساريەۆ.

قىرعىزستاندىق ساياساتتانۋشى مارس ساريەۆ.

مارس ساريەۆ: – ەكس-پرەزيدەنت اتامباەۆ ادەتتەگى ساياساتكەردىڭ مىنەز-قۇلقى تۋرالى ورنىققان ستەرەوتيپتى بۇزدى. ءتىپتى باتىرسىنىپ كەتتى. ول ساياساتكەرلەرگە ءتان ەمەس قىلىق كورسەتىپ، ارەكەت ەتتى، ونىڭ ارەكەتتەرىنىڭ ەرەكشەلىگى مەن ۇتىمدىلىعى دا وسىندا بولدى. بىراق مەنىڭشە، بۇل اياق استى ارەكەت ەمەس، ويلاستىرىلعان قادامدار بولدى. ول اۋىر سوزدەرىمەن مەملەكەت باسشىلارىمەن كەلىسسوز جۇرگىزۋ كەزىندە ۇستاناتىن ديپلوماتيالىق ەتيكەتكە قاتىستى ورنىققان شابلوندى بۇزدى. ارينە، بۇدان ناتيجە شىقتى. بىراق بۇل ساياسي قايراتكەرلەرگە ءتان قىلىق ەمەس. بۇل ونىڭ السىزدىگى بولسا كەرەك. وزگە تاسىلدەر بولماعاندىقتان، اتامباەۆ ءوز دەگەنىنە مۇلدە وزگەشە امالمەن قول جەتكىزدى.

جەەنبەكوۆ اتامباەۆ سياقتى ارەكەت ەتە المايدى، كورشى ەل باسشىلارىمەن دايەكتى تۇردە ءارى ديپلوماتيالىق تۇرعىدا داۋلاسۋ ءۇشىن جەەنبەكوۆتە مىقتى نەگىز بولۋى ءتيىس. ول – ۇستامدى ادام، سوندىقتان ءار ىسكە كاسىپقويلىقپەن قاراۋى ءتيىس. ول ساياسي ساحنادا اتامباەۆ سياقتى ەرەجە بۇزىپ ويناي المايدى. ويتكەنى ونىڭ بولمىسى مۇلدە بولەك ادام. ول كىسىگە قيىنداۋ بولادى. اتامباەۆ ءوزىنىڭ ەرەكشەلىگىنە سۇيەندى، ونى جاراتىلىسى بولەك ادام دەپ ءتىپتى پۋتين دە ايتقان. بىراق بۇل – داستۇرگە سايكەس كەلمەيتىن ءارى ساياسي ارەنادا كوپ كەدەرگىگە تاپ قىلاتىن مىنەز. اتامباەۆ كاسىپقوي ساياساتكەر ەمەس قوي، ونىڭ الگى ارەكەتتەرىنىڭ ءبارى – السىزدىگىنىڭ كەسىرى. بىراق ونىڭ ساياسي الاڭدا قولداناتىن بىرقيلى توسىن تاسىلدەرى ستراتەگيالىق بولماسا دا، تاكتيكالىق ناتيجەلەرگە جەتكىزەتىنى انىق.

بولوت كولباەۆ پەن مارس ساريەۆتىڭ سۇحباتى ورىس تىلىنەن اۋدارىلدى.

Related Articles

  • مارعۇلان سەيسەمباەۆ قازاقستانعا تاعى دا قايتىپ كەلدى 

    ازاتتىق راديوسى قازاقستاندىق بيزنەسمەن مارعۇلان سەيسەمباەۆ. شەتەلگە كەتىپ قالعان كاسىپكەر مارعۇلان سەيسەمباەۆ قازاقستانعا ورالدى. ول ءوزى مەن وتباسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك بەرگەن “جوعارىداعى كىسىلەردىڭ” سوزىنە سەنىمدى بولعان سوڭ ەلگە كەلگەنىن ايتادى. اقپاننىڭ 2-ءى كۇنى ازاتتىق تىلشىسىمەن تەلەفون ارقىلى قىسقا عانا سويلەسكەن مارعۇلان سەيسەمباەۆ قازىر قازاقستاندا ەكەنىن راستادى. بۇعان دەيىن قازاقستاندا ءوزى مەن وتباسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە “ەڭ جوعارى دارەجەدە كەپىلدىك بەرىلگەنى” تۋرالى حابارلاعان بيزنەسمەن ەلگە قانداي شارتتارمەن ورالعانى تۋرالى جۋرناليستەرگە كوممەنتاري بەرمەيتىنىن ايتتى. ازاتتىق ءتىلشىسىنىڭ “قاۋىپسىزدىگىڭىز تۋرالى كەپىلدىككە سەنىمدىسىز بە؟” دەگەن ساۋالىنا مارعۇلان سەيسەمباەۆ: – سەنىمدى بولماسام كەلمەس ەدىم، – دەپ قىسقا جاۋاپ بەردى. ول ەلگە قايتىپ ورالعانىنا بايلانىستى كەيىن الەۋمەتتىك جەلىدە اقپارات جاريالايتىنىن ايتتى. ءبىرشاما ۋاقىتتان بەرى شەتەلدە جۇرگەن مارعۇلان سەيسەمباەۆ اقپاننىڭ

  • “پۋتيندىك رەسەي” جايلى 100 سۇراق 

    ازاتتىق راديولى تاتيانا كاستۋەۆا-جاننىڭ “پۋتيندىك رەسەيگە قاتىستى 100 سۇراق” كىتابىنىڭ مۇقاباسى. “پۋتيندىك رەسەيگە قاتىستى 100 سۇراق” (La Russie de Poutine en 100 questions) – قازىرگى رەسەيدىڭ جاعدايى ءتۇرلى دەرەككوزدەردەن الىنعان فاكتىلەر مەن جەكە اۆتوردىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنىپ سيپاتتالعان 100 قىسقا تاراۋدان تۇراتىن كىتاپ. شىعارمانىڭ ماقساتى – ليبەرالدىق قۇندىلىقتار نەگىزىندە تاربيەلەنگەن باتىس ەۋروپا تۇرعىندارىنا قازىرگى رەسەيدىڭ بولمىسىن ءتۇسىندىرۋ. “پۋتيندىك رەسەيگە قاتىستى 100 سۇراق” كىتابىندا رەسەي مەن فرانتسيا قوعامىنىڭ اراسىندا تۇسىنىسپەۋشىلىكتەر تىم كوپ ەكەنى ايتىلادى. كىتاپ اۆتورى ءارى فرانتسياداعى ءىFRI حالىقارالىق قاتىناستار ينستيتۋتىنا قاراستى رەسەي جانە تمد ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى تاتيانا كاستۋەۆا-جان ازاتتىقتىڭ ورىس قىزمەتىنە سۇحبات بەردى. – فۋكۋيامانىڭ (فرەنسيس فۋكۋياما – امەريكالىق فيلوسوف، ساياساتتانۋشى، ساياسي ەكونوميست ءارى جازۋشى – رەد.) “تاريحتىڭ اقىرى” دەگەن كىتابى

  • اقش سانكتسيا ىقتيمالدىعىمەن «كرەمل ەسەبىن» جاريالادى 

    ازاتتىق راديوسى رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين (وڭ جاقتا), وسى ەلدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي لاۆروۆ جانە كرەملدىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى دميتري پەسكوۆ (ارت جاقتا) تمد ەلدەرى باسشىلارى جيىنىندا وتىر. سوچي. 11 قازان، 2017 جىل. اقش قارجى مينيسترلىگى جاريالاعان “كرەمل ەسەبىندە” رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ اينالاسىنداعى سانكتسيا سالىنۋى مۇمكىن ادامداردىڭ اتى-ءجونى بەلگىلى بولدى. ەسەپكە ىلىنگەن 210 ادامنىڭ ىشىندە ۇكىمەت مۇشەلەرى، پۋتين اكىمشىلىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرى، وليگارحتار جانە “وزگە دە جوعارى لاۋازىمدى ساياسي جەتەكشىلەر” بار. اقش-تا جاريالانۋى كوپتەن كۇتىلگەن وسى تىزىمدەگىلەر بولاشاقتا امەريكا سانكتسياسىنا الىنۋى ابدەن مۇمكىن. “كرەمل ەسەبىنە” رەسەيدىڭ 114 جوعارى لاۋازىمدى ساياساتكەرلەرى جانە 96 وليگارح قامتىلدى. بەيرەسمي تۇردە بۇل ەسەپ “پۋتين ءتىزىمى” دەپ اتالادى. تىزىمدەگىلەر اتالعان تىزىمگە الىنعانداردىڭ ىشىندە رەسەي پرەزيدەنتىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى

  • مەملەكەت باسشىسىنىڭ توراعالىعىمەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسى ءوتتى

    جيىندا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ امەريكا قۇراما شتاتتارىنا رەسمي ساپارىنىڭ ناتيجەلەرى مەن قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى شارالار قاراستىرىلدى. – ءبىز بۇگىن قازاقستان دەلەگاتسياسىنىڭ اقش-قا رەسمي ساپارىنىڭ قورىتىندىسىن، سونىڭ ىشىندە اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپپەن، ۆيتسە-پرەزيدەنت مايكل پەنسپەن، باسقا دا باسشىلارمەن وتكەن كەلىسسوزدەردىڭ ناتيجەلەرىن تالقىلايمىز. سونداي-اق، ەلىمىزدىڭ مۇددەسى ءۇشىن بۇل ۋاعدالاستىقتاردىڭ ورىندالۋىنا سەپتىگىن تيگىزەتىن شارالاردى قاراستىرۋ قاجەت، – دەدى ەلباسى. قازاقستان پرەزيدەنتى اقش-تىڭ ءىرى كومپانيالارىمەن جانە قارجى ينستيتۋتتارىمەن جاسالعان كەلىسىمدەردى ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. – ءبىز امەريكالىق بيزنەس «كاپيتاندارىمەن» ناقتى ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتكىزدىك. بۇلار ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزعا، اسىرەسە يننوۆاتسيانى ەنگىزۋ، تسيفرلاندىرۋدى دامىتۋ جانە قازاقستانعا ينۆەستيتسيالار مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى تارتۋ سالالارىنا تىڭ سەرپىن بەرەتىن بولادى، – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. سوڭىندا ەلباسى قازاقستان

  • بەدەلدى قىزمەتكە ورنالاسقان شەنەۋنىكتەردىڭ بالالارى تۋرالى نە بىلەمىز؟  

    بۇگىندە جوعارعى قىزمەتتە وتىرعان جاپ-جاس باسشىلار جەتەرلىك. سولاردىڭ اراسىندا اكە جولىن قۋعان، اتاسىنان اسىپ تۋعان قازاقستان ازاماتتارى دا بار.  NUR.KZ پورتالى بۇگىندە بيلىك تىزگىنىن ۇستاعان تانىمال تۇلعالاردىڭ بالالارى تۋرالى مالىمەتتەردى نازارعا ۇسىنادى. 1. جەڭىس قاسىمبەك (1975 جىلعى) – پرەزيدەنتى كەڭسەسىنىڭ باسشىسى (90-جىلدارى) بولعان ماحمۇد قاسىمبەكوۆتىڭ ۇلى. قازاق مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس اكادەمياسىنىڭ، ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇلەگى. بۇگىندە ول – ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى.  جەڭىس قاسىمبەك. فوتو جەلىدەن الىندى 2. نۇرالى اليەۆ (1985 جىلعى) – داريعا نازارباەۆا مەن راحات اليەۆتىڭ تۇڭعىش ۇلى. اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىن، اۆسترياداعى يمادەك ۋنيۆەرسيتەتىن تامامداعان. ءبىراز جىلدار “نۇربانك” اق ديرەكتورلار كەڭەسىندە، استانا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى رەتىندە قىزمەت اتقاردى. ال قازىر قر الپينيزم جانە سپورتتىق قۇزعا شىعۋ فەدەراتسياسىن باسقارۋدا. نۇرالى اليەۆ. فوتو جەلىدەن الىندى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: