|  | 

ساياسات

ساريەۆ: «جەەنبەكوۆ اتامباەۆتىڭ كولەڭكەسىندە قالمايدى»

رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين (سول جاقتا), قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ (ەكىنشى قاتاردا) جانە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇقشۇ سامميتىندە تۇسكەن سۋرەتى. مينسك، 30 قاراشا 2017 جىل.

رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين (سول جاقتا), قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ (ەكىنشى قاتاردا) جانە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇقشۇ سامميتىندە تۇسكەن سۋرەتى. مينسك، 30 

قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ شەتەلدەرگە العاشقى ساپارىن اياقتادى. ول ماسكەۋ مەن مينسكىگە بارىپ، قىزمەتىنە كىرىسپەي تۇرىپ تۋىنداعان كەي پروبلەمالاردى شەشتى. ازاتتىقتىڭ «ەندى ارىپتەس ەلدەرمەن قاتىناس رەتتەلە مە؟»، «جاڭا باسشى ءوزىن قالاي كورسەتتى؟» دەگەن سۇراقتارىنا ساياساتتانۋشى مارس ساريەۆ جاۋاپ بەرەدى.

ازاتتىق: – سوورونباي جەەنبەكوۆ جاڭا باسشى رەتىندە العاشقى ساپارىن اياقتادى. ونىڭ ساپارى ساراپشىلار مەن جۋرناليستەردىڭ نازارىندا بولدى. جۇرت وزگە ەل باسشىلارى جانىندا جاڭا پرەزيدەنت قالاي كورىنەر ەكەن دەگەن ويدا بولدى. سىزدىڭشە، ماسكەۋ مەن مينسكىگە ساپارى كەزىندە ول قالاي كورىندى؟

مارس ساريەۆ: – ول ءوزىن سەنىمدى ۇستاعانداي كورىندى. ەۋرازيا وداعى (ەاەو) مۇشەلەرىنىڭ ءبارى وعان جىلى شىراي تانىتقانى بايقالدى، ول دا جاقسى اسەر قالدىردى. ايتەۋىر اقپارات قۇرالدارىنىڭ حابارلارىنا، فوتوسۋرەتتەرگە قاراعاندا، ول قىرعىزستاندى لايىقتى دارەجەدە كورسەتكەنى سىرت كەلبەتىنەن دە، وزگە ەل باسشىلارىنىڭ ونىمەن قالاي سويلەسكەنىنەن دە بايقالدى. ونى تەڭ دارەجەلى تۇلعا رەتىندە قابىلداپ، قولپاشتاعانى بايقالدى. مەنىڭشە، ول ءوزىن سەنىمدى تۇلعا رەتىندە كورسەتتى.

 

ازاتتىق: – مينسكىدە قىرعىزستاننىڭ جاڭا پرەزيدەنتىنىڭ قازاقستاندىق ارىپتەسىمەن جوسپارلانباعان كەزدەسۋى ناتيجەسىندە ەكى جاقتى كەي پروبلەمالار شەشىلدى. ءتىپتى العاشقى تالپىنىستان شەشىلدى دەۋگە بولادى. ۇكىمەتتەر دەڭگەيىندە ەرتەرەكتە وتكەن كەزدەسۋلەردەن تۇشىمدى ناتيجە شىقپاعان ەدى. سوندا قايشىلىقتاردى شەشۋ تۇلعالارعا عانا تىرەلىپ تۇرعان با؟

مارس ساريەۆ: – مەن قازاق-قىرعىز داعدارىسى تەز ارادا رەتتەلەدى دەپ جەەنبەكوۆتىڭ ماسكەۋ مەن مينسك ساپارىنا دەيىن بەرگەن سۇحباتىمدا ايتقان بولاتىنمىن. بۇل – قيسىندى نارسە، سولاي بولۋى ءتيىس بولعان. جەەنبەكوۆ قالاسا دا، قالاماسا دا، جاعداي پرەزيدەنتتەر شەشەتىندەي دارەجەگە جەتۋى ءتيىس بولدى. البەتتە، بۇل جەردە جەكە تۇلعا فاكتورى شەشۋشى ءرول وينادى. مەن قىرعىزستاننىڭ ەكس-پرەزيدەنتى اتامباەۆتى، ونىڭ پوزيتسياسىن ايتىپ وتىرمىن. ول الگى قادامدارعا ىشكى ساياسي مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن باردى. مەن سايلاۋالدى ناۋقانىن ايتىپ وتىرمىن. ازيا بولعاندىقتان، بىزدە مۇنداي كەزدە جەكە تۇلعا ءرول اتقارادى. پرەمەر-مينيستر كەلىسىم جاساسۋعا تىرىستى، بىراق ول -نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ دەڭگەيى ەمەس. ول جاڭا پرەزيدەنتپەن كوزبە-كوز سويلەسۋى كەرەك بولدى.

ەكى جاقتىڭ دا ابىرويىن ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋ ەلەمەنتتەرى بۇل جەردە دە بولدى. البەتتە، مينسكىنىڭ الدىندا ماسكەۋگە بارىپ، پۋتينمەن وڭاشا سويلەسكەنى دە ۇلكەن ءرول اتقاردى. ول جاقتا قازاق-قىرعىز قاتىناسى قوزعالدى. مەنىڭشە، پروبلەمالاردى تەز شەشۋ ءۇشىن بۇل جەردە ءۇش ەلدىڭ دە مۇددەسى توعىستى دەپ ويلايمىن.

 

ازاتتىق: – المازبەك اتامباەۆتىڭ تۇسىندا قىرعىزستان قازاقستانمەن عانا ەمەس، كەي ماسەلەلەر بويىنشا بەلارۋسپەن دە ءدۇرداراز بولاتىن. قىرعىزستاننىڭ جاڭا پرەزيدەنتى كەلۋىنە بايلانىستى ەندى قارىم-قاتىناس تۇزەلەدى دەپ ويلايسىز با؟

مارس ساريەۆ: – البەتتە تۇزەلەدى. مەنىڭشە، قازىر رەسەي ەاەو-نىڭ ورنىقتىراق جۇمىس ىستەپ كەتۋىنە وتە مۇددەلى بولىپ وتىر. بەلارۋسپەن اراداعى جانە ەاەو-عا مۇشە بولماعانىمەن، تاجىكستانمەن اراداعى ەكس-پرەزيدەنت قالدىرىپ كەتكەن پروبلەمالار تەز ارادا رەتتەلەدى دەپ ويلايمىن. ويتكەنى قازاقستانمەن سالىستىرعاندا، ولار ونشا قيىن تۇيىندەر ەمەس بولاتىن. مەنىڭشە، جەەنبەكوۆ وزدىگىنەن ارەكەت ەتۋگە قابىلەتتى ەكەنىن كورسەتەدى. ول اتامباەۆتىڭ كولەڭكەسى بولمايدى دەگەندى مەن بۇعان دەيىن دە ايتقانمىن. ويتكەنى بۇل ونى قۇردىمعا كەتىرەر ەدى. بىراق بۇل اتامباەۆتىڭ ىقپال اياسىنان بۇتىندەي شىعادى دەگەندى بىلدىرمەيدى. تۇتاستاي العاندا، جاعدايدى اتامباەۆتىڭ كومانداسى ۇستاپ وتىر، سوندىقتان مىسالى، چىنىباي تۇرسىنبەكوۆ (جوگوركۋ كەنەشتىڭ بۇرىنعى توراعاسىنىڭ وتستاۆكاعا كەتۋىن ايتادى – رەد.) سياقتى دەمارشتار بولمايتىنى انىق. ول وسى تۇجىرىمداما اياسىندا جۇمىس ىستەيتىن بولادى.

ازاتتىق: – كەي ساراپشىلار ءارى ەكس-پرەزيدەنتتىڭ ءوزى دە ۇلتتىق مۇددەنى جانىمدى سالىپ قورعادىم، بەلگىلى ءبىر ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدىم، قىزبالىققا سالىنعانىممەن، ەسەبىم دۇرىس دەيدى. ول وزگە ەلدەرمەن قارىم-قاتىناس جايلى قىزبالىقپەن تالاي رەت اۋىر سوزدەر ايتتى. اتامباەۆ قىزمەتىنەن كەتەر الدىندا ەاەو-نى سىنادى. بىراق جەەنبەكوۆتىڭ بولمىسى بولەك ادام. ول ءوز پوزيتسياسىن، ەل پوزيتسياسىن ايانباي قورعايدى دەپ سانايسىز با؟

قىرعىزستاندىق ساياساتتانۋشى مارس ساريەۆ.

قىرعىزستاندىق ساياساتتانۋشى مارس ساريەۆ.

مارس ساريەۆ: – ەكس-پرەزيدەنت اتامباەۆ ادەتتەگى ساياساتكەردىڭ مىنەز-قۇلقى تۋرالى ورنىققان ستەرەوتيپتى بۇزدى. ءتىپتى باتىرسىنىپ كەتتى. ول ساياساتكەرلەرگە ءتان ەمەس قىلىق كورسەتىپ، ارەكەت ەتتى، ونىڭ ارەكەتتەرىنىڭ ەرەكشەلىگى مەن ۇتىمدىلىعى دا وسىندا بولدى. بىراق مەنىڭشە، بۇل اياق استى ارەكەت ەمەس، ويلاستىرىلعان قادامدار بولدى. ول اۋىر سوزدەرىمەن مەملەكەت باسشىلارىمەن كەلىسسوز جۇرگىزۋ كەزىندە ۇستاناتىن ديپلوماتيالىق ەتيكەتكە قاتىستى ورنىققان شابلوندى بۇزدى. ارينە، بۇدان ناتيجە شىقتى. بىراق بۇل ساياسي قايراتكەرلەرگە ءتان قىلىق ەمەس. بۇل ونىڭ السىزدىگى بولسا كەرەك. وزگە تاسىلدەر بولماعاندىقتان، اتامباەۆ ءوز دەگەنىنە مۇلدە وزگەشە امالمەن قول جەتكىزدى.

جەەنبەكوۆ اتامباەۆ سياقتى ارەكەت ەتە المايدى، كورشى ەل باسشىلارىمەن دايەكتى تۇردە ءارى ديپلوماتيالىق تۇرعىدا داۋلاسۋ ءۇشىن جەەنبەكوۆتە مىقتى نەگىز بولۋى ءتيىس. ول – ۇستامدى ادام، سوندىقتان ءار ىسكە كاسىپقويلىقپەن قاراۋى ءتيىس. ول ساياسي ساحنادا اتامباەۆ سياقتى ەرەجە بۇزىپ ويناي المايدى. ويتكەنى ونىڭ بولمىسى مۇلدە بولەك ادام. ول كىسىگە قيىنداۋ بولادى. اتامباەۆ ءوزىنىڭ ەرەكشەلىگىنە سۇيەندى، ونى جاراتىلىسى بولەك ادام دەپ ءتىپتى پۋتين دە ايتقان. بىراق بۇل – داستۇرگە سايكەس كەلمەيتىن ءارى ساياسي ارەنادا كوپ كەدەرگىگە تاپ قىلاتىن مىنەز. اتامباەۆ كاسىپقوي ساياساتكەر ەمەس قوي، ونىڭ الگى ارەكەتتەرىنىڭ ءبارى – السىزدىگىنىڭ كەسىرى. بىراق ونىڭ ساياسي الاڭدا قولداناتىن بىرقيلى توسىن تاسىلدەرى ستراتەگيالىق بولماسا دا، تاكتيكالىق ناتيجەلەرگە جەتكىزەتىنى انىق.

بولوت كولباەۆ پەن مارس ساريەۆتىڭ سۇحباتى ورىس تىلىنەن اۋدارىلدى.

Related Articles

  • بەردىمۇحامەدوۆ: وا باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋ فورماتىن وزگەرتۋ كەرەك

    گۋربانگۋلى بەردىمۇحامەدوۆ، تۇركىمەنستان پرەزيدەنتى. تۇركىمەنستان پرەزيدەنتى گۋربانگۋلى بەردىمۇحامەدوۆ ورتالىق ازيا ەلدەرى باسشىلارىنىڭ كەڭەسىن قۇرۋدى ۇسىندى. ونىڭ پىكىرىنشە، ورتالىق ازيا باسشىلارىنىڭ كەڭەس بەرۋ القاسى دەگەن جاڭا ۇيىمنىڭ جيىنى جۇيەلى تۇردە، ءار ەلدىڭ استاناسىندا ءوتىپ تۇرۋ كەرەك. تۇركىمەنستان رەسمي باسىلىمدارىنىڭ جازۋىنشا، بەردىمۇحامەدوۆ باستاماسىمەن بەسجاقتى ساراپشىلار توبىن قۇرۋ قاراستىرىلىپ جاتىر. وندا جاڭا قۇرىلاتىن كەڭەستىڭ قۇرىلىمى مەن ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلانادى.تۇركىمەن پرەزيدەنتى مۇنداي باستامانى استانادا ورتالىق ازيا ەلدەرى باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋىنەن ءبىر اي وتكەن سوڭ كوتەرىپ وتىر. بۇل كەزدەسۋگە بەردىمۇحامەدوۆ ءوزى بارماي، ۇلى سەردار بەردىمۇحامەدوۆتى جىبەرگەن. 15 ناۋرىزدا استانادا وتكەن ورتالىق ازيا باسشىلارىنىڭ باس قوسۋى ءبىرىنشى كەڭەسۋ وتىرىسى دەپ اتالعان. ول وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزياەۆتىڭ باستاماسىمەن وتكەن. باس قوسۋدا ورتالىق ازيا ەلدەرى باسشىلارى جىل سايىن ناۋرىز مەيرامى قارساڭىندا

  • گالەوتتي: “دولى ريتوريكانىڭ كۇنى ءوتتى”

    عالىم بوقاش رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين رەسەي مەن باتىستىڭ قارىم-قاتىناسىن زەرتتەپ جۇرگەن بەلگىلى ۇلىبريتانيالىق ساياساتتانۋشى، كرەمل ساياساتى بويىنشا ساراپشى مارك گالەوتتيمەن سۇحبات. مارك گالەوتتي – پراگا حالىقارالىق قاتىناستار ينستيتۋتىندا اعا زەرتتەۋشى، ەۋروپا قاۋىپسىزدىگى ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى. ازاتتىق: - بۇرىنعى اسكەري تىڭشىنى انگليادا ۋلاۋ داۋىنا قاتىستى ۇلىبريتانيانىڭ رەسەيگە قارسى ديپلوماتيالىق شەكتەۋ ارەكەتىن اقش بەلسەنە قولداپ شىقتى. ورتالىق جانە شىعىس ەۋروپاداعى كەيبىر ەۋروسكەپتيك ەل باسشىلارى دا بىرنەشە رەسەيلىك ديپلوماتتى كەرى قايتاردى. بۇل نەنى بىلدىرەدى؟ بۇل جولى نە وزگەردى؟ مارك گالەوتتي: - بۇل – جاعدايدى ءبىرجولا وزگەرتەتىن ساتكە اينالىپ تۇر. رەسەيگە بولسىن، يا باسقا ەلگە بولسىن مۇنداي اۋقىمدى اسكەري ەمەس قىسىم جاسالعانىن ەشقاشان كورمەپپىز. ونىڭ سەبەبى بۇرىنعى تىڭشى سەرگەي سكريپالدى ولتىرۋگە تىرىسۋ ارەكەتىندە عانا جاتقان جوق. شىدامنىڭ شەگىن

  • ءسىم: “ۆيزاسىز رەجيم – تاۋەلسىز ەلدىڭ قۇقىعى”

    مانشۇك اساۋتاي ءانۋار جايناقوۆ، سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى. جۇمادا قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى «شەتەلدىكتەرگە ۆيزاسىز رەجيم ەنگىزۋ – ءاربىر تاۋەلسىز ەلدىڭ قۇقىعى» ەكەنىن مالىمدەدى. كەشە رەسەي سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي لاۆروۆ «اقش ازاماتتارى ءۇشىن قازاقستانعا ۆيزاسىز رەجيم ماسەلەسى كەلىسۋدى قاجەت ەدى» دەگەن. قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى «شەتەلدىكتەرگە ۆيزاسىز رەجيم ەنگىزۋ – كەز-كەلگەن تاۋەلسىز ەلدىڭ حاقى» ەكەنىن مالىمدەدى. بۇل تۋرالى Tengrinews.kzحابارلادى. مينيسترلىكتىڭ مۇنداي مالىمدەمە جاساۋىنا ءبىر كۇنى بۇرىن رەسەيدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي لاۆروۆتىڭ ايتقان ءسوزى سەبەپ بولدى. لاۆروۆ قازاقستاننىڭ اقش ازاماتتارى ءۇشىن ۆيزاسىز رەجيم ەنگىزۋى «ەۋرازيا ەكونوميكا وداعىنىڭ اياسىندا كەلىسىپ الۋدى قاجەت ەتەتىنىن» ايتىپ قالعان. لاۆروۆتىڭ سوزىنشە، ەۋرازيا ەكونوميكا وداعىنىڭ تەرريتورياسىندا ۆيزاسىز رەجيم بار، سوندىقتان مۇنداي شەشىمدەر ءوزارا كەلىسىلۋى قاجەت.

  • نازارباەۆ: “پارلامەنت پەن ۇكىمەتتىڭ قىزمەتى مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزىلۋگە ءتيىس”

    قازاقستان پرەزيدەنتى اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆتى قابىلدادى-دەپ حابارلايدى اقوردا باسپا-ءسوز قىزمەتى. كەزدەسۋ بارىسىندا مەملەكەت باسشىسىنا «ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى جولداۋ اياسىندا قويىلعان مىندەتتەردىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى جونىندە مالىمدەلدى. ەلباسى يننوۆاتسيالار مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جونىندەگى جۇمىستاردى جالعاستىرۋ، سونداي-اق بۇل ۇردىسكە «قازاقستانداعى 100 جاڭا ەسىم» جوباسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ كرەاتيۆتى الەۋەتىن پايدالانۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار، نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق ءتىلىن لاتىن قارپىنە كوشىرۋ ماسەلەسىنە توقتالىپ، مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان شارالار قابىلداۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتتى. – حالقىمىز ءۇشىن لاتىن قارپىنە كوشۋ ۇدەرىسىنىڭ تاريحي ءمانى زور. سونىمەن بىرگە، قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ جونىندەگى جۇمىستاردى جالعاستىرۋ قاجەت. قازاقستان پرەزيدەنتى اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆتى قابىلدادى كەزدەسۋ بارىسىندا

  • مارعۇلان سەيسەمباەۆ قازاقستانعا تاعى دا قايتىپ كەلدى 

    ازاتتىق راديوسى قازاقستاندىق بيزنەسمەن مارعۇلان سەيسەمباەۆ. شەتەلگە كەتىپ قالعان كاسىپكەر مارعۇلان سەيسەمباەۆ قازاقستانعا ورالدى. ول ءوزى مەن وتباسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك بەرگەن “جوعارىداعى كىسىلەردىڭ” سوزىنە سەنىمدى بولعان سوڭ ەلگە كەلگەنىن ايتادى. اقپاننىڭ 2-ءى كۇنى ازاتتىق تىلشىسىمەن تەلەفون ارقىلى قىسقا عانا سويلەسكەن مارعۇلان سەيسەمباەۆ قازىر قازاقستاندا ەكەنىن راستادى. بۇعان دەيىن قازاقستاندا ءوزى مەن وتباسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە “ەڭ جوعارى دارەجەدە كەپىلدىك بەرىلگەنى” تۋرالى حابارلاعان بيزنەسمەن ەلگە قانداي شارتتارمەن ورالعانى تۋرالى جۋرناليستەرگە كوممەنتاري بەرمەيتىنىن ايتتى. ازاتتىق ءتىلشىسىنىڭ “قاۋىپسىزدىگىڭىز تۋرالى كەپىلدىككە سەنىمدىسىز بە؟” دەگەن ساۋالىنا مارعۇلان سەيسەمباەۆ: – سەنىمدى بولماسام كەلمەس ەدىم، – دەپ قىسقا جاۋاپ بەردى. ول ەلگە قايتىپ ورالعانىنا بايلانىستى كەيىن الەۋمەتتىك جەلىدە اقپارات جاريالايتىنىن ايتتى. ءبىرشاما ۋاقىتتان بەرى شەتەلدە جۇرگەن مارعۇلان سەيسەمباەۆ اقپاننىڭ

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: