|  | 

Sayasat

Sariev: «Jeenbekov Atambaevtıñ köleñkesinde qalmaydı»

Resey prezidenti Vladimir Putin (sol jaqta), Qırğızstan prezidenti Sooronbay Jeenbekov (ekinşi qatarda) jäne Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ WQŞW sammitinde tüsken sureti. Minsk, 30 qaraşa 2017 jıl.

Resey prezidenti Vladimir Putin (sol jaqta), Qırğızstan prezidenti Sooronbay Jeenbekov (ekinşi qatarda) jäne Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ WQŞW sammitinde tüsken sureti. Minsk, 30 

Qırğızstan prezidenti Sooronbay Jeenbekov şetelderge alğaşqı saparın ayaqtadı. Ol Mäskeu men Minskige barıp, qızmetine kirispey twrıp tuındağan key problemalardı şeşti. Azattıqtıñ «Endi äriptes eldermen qatınas rettele me?», «Jaña basşı özin qalay körsetti?» degen swraqtarına sayasattanuşı Mars Sariev jauap beredi.

Azattıq: – Sooronbay Jeenbekov jaña basşı retinde alğaşqı saparın ayaqtadı. Onıñ saparı sarapşılar men jurnalisterdiñ nazarında boldı. Jwrt özge el basşıları janında jaña prezident qalay köriner eken degen oyda boldı. Sizdiñşe, Mäskeu men Minskige saparı kezinde ol qalay körindi?

Mars Sariev: – Ol özin senimdi wstağanday körindi. Euraziya Odağı (EAEO) müşeleriniñ bäri oğan jılı şıray tanıtqanı bayqaldı, ol da jaqsı äser qaldırdı. Äyteuir aqparat qwraldarınıñ habarlarına, fotosuretterge qarağanda, ol Qırğızstandı layıqtı därejede körsetkeni sırt kelbetinen de, özge el basşılarınıñ onımen qalay söyleskeninen de bayqaldı. Onı teñ därejeli twlğa retinde qabıldap, qolpaştağanı bayqaldı. Meniñşe, ol özin senimdi twlğa retinde körsetti.

 

Azattıq: – Minskide Qırğızstannıñ jaña prezidentiniñ qazaqstandıq äriptesimen josparlanbağan kezdesui nätijesinde eki jaqtı key problemalar şeşildi. Tipti alğaşqı talpınıstan şeşildi deuge boladı. Ükimetter deñgeyinde erterekte ötken kezdesulerden twşımdı nätije şıqpağan edi. Sonda qayşılıqtardı şeşu twlğalarğa ğana tirelip twrğan ba?

Mars Sariev: – Men qazaq-qırğız dağdarısı tez arada retteledi dep Jeenbekovtiñ Mäskeu men Minsk saparına deyin bergen swhbatımda aytqan bolatınmın. Bwl – qisındı närse, solay boluı tiis bolğan. Jeenbekov qalasa da, qalamasa da, jağday prezidentter şeşetindey därejege jetui tiis boldı. Älbette, bwl jerde jeke twlğa faktorı şeşuşi röl oynadı. Men Qırğızstannıñ eks-prezidenti Atambaevtı, onıñ poziciyasın aytıp otırmın. Ol älgi qadamdarğa işki sayasi mindetterdi şeşu üşin bardı. Men saylaualdı nauqanın aytıp otırmın. Aziya bolğandıqtan, bizde mwnday kezde jeke twlğa röl atqaradı. Prem'er-ministr kelisim jasasuğa tırıstı, biraq ol -Nwrswltan Nazarbaevtıñ deñgeyi emes. Ol jaña prezidentpen közbe-köz söylesui kerek boldı.

Eki jaqtıñ da abıroyın saqtap qaluğa tırısu elementteri bwl jerde de boldı. Älbette, Minskiniñ aldında Mäskeuge barıp, Putinmen oñaşa söyleskeni de ülken röl atqardı. Ol jaqta qazaq-qırğız qatınası qozğaldı. Meniñşe, problemalardı tez şeşu üşin bwl jerde üş eldiñ de müddesi toğıstı dep oylaymın.

 

Azattıq: – Almazbek Atambaevtıñ twsında Qırğızstan Qazaqstanmen ğana emes, key mäseleler boyınşa Belarus'pen de dürdaraz bolatın. Qırğızstannıñ jaña prezidenti keluine baylanıstı endi qarım-qatınas tüzeledi dep oylaysız ba?

Mars Sariev: – Älbette tüzeledi. Meniñşe, qazir Resey EAEO-nıñ ornıqtıraq jwmıs istep ketuine öte müddeli bolıp otır. Belarus'pen aradağı jäne EAEO-ğa müşe bolmağanımen, Täjikstanmen aradağı eks-prezident qaldırıp ketken problemalar tez arada retteledi dep oylaymın. Öytkeni Qazaqstanmen salıstırğanda, olar onşa qiın tüyinder emes bolatın. Meniñşe, Jeenbekov özdiginen äreket etuge qabiletti ekenin körsetedi. Ol Atambaevtıñ köleñkesi bolmaydı degendi men bwğan deyin de aytqanmın. Öytkeni bwl onı qwrdımğa ketirer edi. Biraq bwl Atambaevtıñ ıqpal ayasınan bütindey şığadı degendi bildirmeydi. Twtastay alğanda, jağdaydı Atambaevtıñ komandası wstap otır, sondıqtan mısalı, Çınıbay Twrsınbekov (Jogorku Keneştiñ bwrınğı törağasınıñ otstavkağa ketuin aytadı – red.) siyaqtı demarştar bolmaytını anıq. Ol osı twjırımdama ayasında jwmıs isteytin boladı.

Azattıq: – Key sarapşılar äri eks-prezidenttiñ özi de wlttıq müddeni janımdı salıp qorğadım, belgili bir nätijelerge qol jetkizdim, qızbalıqqa salınğanımmen, esebim dwrıs deydi. Ol özge eldermen qarım-qatınas jaylı qızbalıqpen talay ret auır sözder ayttı. Atambaev qızmetinen keter aldında EAEO-nı sınadı. Biraq Jeenbekovtiñ bolmısı bölek adam. Ol öz poziciyasın, el poziciyasın ayanbay qorğaydı dep sanaysız ba?

Qırğızstandıq sayasattanuşı Mars Sariev.

Qırğızstandıq sayasattanuşı Mars Sariev.

Mars Sariev: – Eks-prezident Atambaev ädettegi sayasatkerdiñ minez-qwlqı turalı ornıqqan stereotipti bwzdı. Tipti batırsınıp ketti. Ol sayasatkerlerge tän emes qılıq körsetip, äreket etti, onıñ äreketteriniñ erekşeligi men wtımdılığı da osında boldı. Biraq meniñşe, bwl ayaq astı äreket emes, oylastırılğan qadamdar boldı. Ol auır sözderimen memleket basşılarımen kelissöz jürgizu kezinde wstanatın diplomatiyalıq etiketke qatıstı ornıqqan şablondı bwzdı. Ärine, bwdan nätije şıqtı. Biraq bwl sayasi qayratkerlerge tän qılıq emes. Bwl onıñ älsizdigi bolsa kerek. Özge täsilder bolmağandıqtan, Atambaev öz degenine mülde özgeşe amalmen qol jetkizdi.

Jeenbekov Atambaev siyaqtı äreket ete almaydı, körşi el basşılarımen däyekti türde äri diplomatiyalıq twrğıda daulasu üşin Jeenbekovte mıqtı negiz boluı tiis. Ol – wstamdı adam, sondıqtan är iske käsipqoylıqpen qarauı tiis. Ol sayasi sahnada Atambaev siyaqtı ereje bwzıp oynay almaydı. Öytkeni onıñ bolmısı mülde bölek adam. Ol kisige qiındau boladı. Atambaev öziniñ erekşeligine süyendi, onı jaratılısı bölek adam dep tipti Putin de aytqan. Biraq bwl – dästürge säykes kelmeytin äri sayasi arenada köp kedergige tap qılatın minez. Atambaev käsipqoy sayasatker emes qoy, onıñ älgi äreketteriniñ bäri – älsizdiginiñ kesiri. Biraq onıñ sayasi alañda qoldanatın birqilı tosın täsilderi strategiyalıq bolmasa da, taktikalıq nätijelerge jetkizetini anıq.

Bolot Kolbaev pen Mars Sarievtiñ swhbatı orıs tilinen audarıldı.

Related Articles

  • AYYA SOFIYA NEGE MWRAJAYĞA AYLANDIRILDI?!?

    Ayya Sofiya aylanasındağı dauğa nükteni qoyu üşin onıñ 1934 jılı nelikten mwrajayğa aylandırılğanın bilmek läzim. Bügingi ahualmen ötkenge bağa beruge bolmaydı, sol uaqıttıñ şındığın bilu şart. Osman patşalığı 1-şi düniejüzilik soğısta jeñilgen soñ 30 qazan 1918 j. ataqtı “Mondros şartına” qol qoydı, bwl şart boyınşa Osman patşalığı jeñimpaz elderdiñ jeñisin moyındap, el biligin solarğa tapsırıp, is jüzinde ıdırap ketti. Osman patşalığı jeñimpaz eldermen Franciyanıñ astanası Parij mañındağı Sevr (Sevres) qalaşığında 10 tamız 1920 j. soñğı şartqa qol qoydı. “Sevr şartı” dep atalğan osı halıqaralıq qwjatqa jeñimpaz elder retinde: Britaniya imperiyası, Franciya, Italiya, Greciya, Japoniya, Armeniya, Bel'giya, Pol'şa, Portugalya, Hijaz patşalığı, Rumıniya, Serbiya, Çehiya, Horvatiya qol qoyıptı, jeñiliske wşırağan Osman patşalığı

  • Qazaqstan Respublikasınıñ prezidenti Q. K. Toqaev mırzağa

    Qazaqstan Respublikasınıñ prezidenti Q. K. Toqaev mırzağa Qwrmetti Qasım-Jomart Kemelwlı! Öziñizge mälim, eldiñ kino qauımdastığında jikke bölinuşilik bolıp jatır. Bir jıldan beri dau-damay men teketirester basılmay keledi. Käsibi kinogerler dau-damaydan arılmay otır. Nağız şığarmaşılıqqa orın qalmadı. Biz mwnıñ bäri osı sala ministrliginiñ oylanbay jasağan äreketteriniñ saldarı dep sanaymız. 2019 jıldıñ naurızında, "Wlttıq kinonı qoldau memlekettik ortalığı" KAQ qwrılıp, oğan respublikalıq kino öndirisiniñ barlıq negizgi mäselelerin şeşu qwzırı berildi. Aqırında "Qazaqfil'm" Wlttıq kinostudiyasına qajetti nazar audarılmay qaldı, al Sıbaylas jemqorlıqpen küres Agenttigi Wlttıq kinonı qoldau ortalığınıñ jetekşilerine qarsı qılmıstıq is qozğadı. Onıñ qalay ayaqtalatını äzirge belgisiz, tergeu jalğasıp jatır. Dese de osınıñ özi nağız soraqılıq bolıp otır. "Qazaqfil'm" Wlttıq kinostudiyasına keler

  • Şonjınıñ Geo-Strategiyalıq Şındığı (saraptamalıq maqala)

    Bwl audan (Şonjı) qarasañız şekarağa tiip twr. Şekaranıñ künşığıs betinde atı qazzaqqa berilgen İle Qazaq Avtonomiyalı Oblısı bar (ekinşi sügiret). Onda jer qayısqan qalıñ qazaq twradı. Avtonrmiyalı oblıs ŞUAR’dan bwrın qwrılğan. Ortalığı Qwlja qalası (üşinşi sügirettegi 1-ge qarañız). Osı avtonomiyalı qazaq oblısına qazir segiz audan, bir qala töte qaraydı. Olar: KÜNES, NILQI, TOĞIZTARAU audandarı (üşinşi sügirettegi 5,6,9-ğa qarañız). Bwl üş audan İle añğarı men İle dariyasınıñ basına ornalasqan qazaq eñ köp, eñ irgeli qonıs tepken, tarihı öte tereñ, bayırğı qazaq jeri. Osı üş audan qazaqtarı 20- ğasır basında Orınborğa arnayı hat jazıp, Alaş baspasözin qoldap qarjı joldap, özderin de Alaştıñ alıstağı bir bölşegi sanağan-tın. Osı üş audan tıñ igerip, tam

  • Eldes ORDA: Şonjı taranşılarınıñ “ayğayı” (şağın saraptama)

    Birinşi, wyğırstan degen atau qatelespesem alğaş ret 1928-1935 jj arasında hatqa tüse bastadı. Europanıñ hristian missionerleri qaşqariyada baspa qwrğan. Baspadan wyğırlardıñ qaşqar akcentinde hristian dinin uağızdaytın kitaptar, qissalar, küntizbeler basıp şığardı. Sol köp kitaptıñ birinde “wyğırstan” atauı alğaş ret qoldanılğan. Biraq bwndağı wyğırstan atauı qaşqariyadağı altı ülken şahardı körsetedi. Wyğırstan atauı odan soñ 1951-1955 jıldarı tağı köterildi, biraq ataudı köteruşiler hristian missionerleri emes, wyğırdıñ belsendi sayasi top, elitası boldı. 1951-1955 jıldarı qazirgi ŞUAR’da wlttıq avtonomiyanı anıqtau, şekarasın bekitu jwmıstarı qaurt jürdi, sol kezde qıtay ortalıq partiya komitetine “wyğırstan avtonomiyalı respubilikası” deytin wsınıs joldanğan. Ärine, bwl sol kezdegi köp wsınıstıñ biri, “şarqi türkistan avtonomiyalı respubilikası” degen wsınıs da boldı. Osı avtonomiyalı

  • Marat Bäydildawlı (Toqaşbaev): QARADALA ATAUI QALPINA KELTİRİLSE…

    Jazuşı-publicist Wyğır audanında qazaq-wyğır jastarı arasında janjal şığıp, töbeleske wlasqanın, arasında jaraqat alğandar bar ekendigin estip öte qapa boldım. Bwl söz joq, ideologiyalıq jwmıstardıñ olqılığı dep oylaymın. Jalpı wyğır halqına jappay qara boyau jağuğa bolmaydı. Olar da özinşe bir halıq, tuıs halıq, türki halqı, mwsılman halqı. Negizgi mekeni qazirgi Qıtay jerinde. Wyğır halqı birneşe ğasırdan beri öz täuelsizdigi üşin küresip keledi. Sayasi twrğıdan aşıqtan aşıq olardı qoldauğa qwqımız joq bolsa da, öz basım iştey mwsılman bauırlarımız ğoy, öz aldına el bolıp ketse ğoy dep tileymin. Wyğır halqınıñ eñbekqorlığı men mädenietine, tili men dästürine qwrmetimiz ülken. Birqatar wyğır qalamgerleriniñ şığarmaların qazaq tiline audaruğa atsalısqannan bolar wyğırşa da täp-täuir söyley alamın. Biraq

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: