|  | 

Sayasat

Sariev: «Jeenbekov Atambaevtıñ köleñkesinde qalmaydı»

Resey prezidenti Vladimir Putin (sol jaqta), Qırğızstan prezidenti Sooronbay Jeenbekov (ekinşi qatarda) jäne Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ WQŞW sammitinde tüsken sureti. Minsk, 30 qaraşa 2017 jıl.

Resey prezidenti Vladimir Putin (sol jaqta), Qırğızstan prezidenti Sooronbay Jeenbekov (ekinşi qatarda) jäne Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ WQŞW sammitinde tüsken sureti. Minsk, 30 

Qırğızstan prezidenti Sooronbay Jeenbekov şetelderge alğaşqı saparın ayaqtadı. Ol Mäskeu men Minskige barıp, qızmetine kirispey twrıp tuındağan key problemalardı şeşti. Azattıqtıñ «Endi äriptes eldermen qatınas rettele me?», «Jaña basşı özin qalay körsetti?» degen swraqtarına sayasattanuşı Mars Sariev jauap beredi.

Azattıq: – Sooronbay Jeenbekov jaña basşı retinde alğaşqı saparın ayaqtadı. Onıñ saparı sarapşılar men jurnalisterdiñ nazarında boldı. Jwrt özge el basşıları janında jaña prezident qalay köriner eken degen oyda boldı. Sizdiñşe, Mäskeu men Minskige saparı kezinde ol qalay körindi?

Mars Sariev: – Ol özin senimdi wstağanday körindi. Euraziya Odağı (EAEO) müşeleriniñ bäri oğan jılı şıray tanıtqanı bayqaldı, ol da jaqsı äser qaldırdı. Äyteuir aqparat qwraldarınıñ habarlarına, fotosuretterge qarağanda, ol Qırğızstandı layıqtı därejede körsetkeni sırt kelbetinen de, özge el basşılarınıñ onımen qalay söyleskeninen de bayqaldı. Onı teñ därejeli twlğa retinde qabıldap, qolpaştağanı bayqaldı. Meniñşe, ol özin senimdi twlğa retinde körsetti.

 

Azattıq: – Minskide Qırğızstannıñ jaña prezidentiniñ qazaqstandıq äriptesimen josparlanbağan kezdesui nätijesinde eki jaqtı key problemalar şeşildi. Tipti alğaşqı talpınıstan şeşildi deuge boladı. Ükimetter deñgeyinde erterekte ötken kezdesulerden twşımdı nätije şıqpağan edi. Sonda qayşılıqtardı şeşu twlğalarğa ğana tirelip twrğan ba?

Mars Sariev: – Men qazaq-qırğız dağdarısı tez arada retteledi dep Jeenbekovtiñ Mäskeu men Minsk saparına deyin bergen swhbatımda aytqan bolatınmın. Bwl – qisındı närse, solay boluı tiis bolğan. Jeenbekov qalasa da, qalamasa da, jağday prezidentter şeşetindey därejege jetui tiis boldı. Älbette, bwl jerde jeke twlğa faktorı şeşuşi röl oynadı. Men Qırğızstannıñ eks-prezidenti Atambaevtı, onıñ poziciyasın aytıp otırmın. Ol älgi qadamdarğa işki sayasi mindetterdi şeşu üşin bardı. Men saylaualdı nauqanın aytıp otırmın. Aziya bolğandıqtan, bizde mwnday kezde jeke twlğa röl atqaradı. Prem'er-ministr kelisim jasasuğa tırıstı, biraq ol -Nwrswltan Nazarbaevtıñ deñgeyi emes. Ol jaña prezidentpen közbe-köz söylesui kerek boldı.

Eki jaqtıñ da abıroyın saqtap qaluğa tırısu elementteri bwl jerde de boldı. Älbette, Minskiniñ aldında Mäskeuge barıp, Putinmen oñaşa söyleskeni de ülken röl atqardı. Ol jaqta qazaq-qırğız qatınası qozğaldı. Meniñşe, problemalardı tez şeşu üşin bwl jerde üş eldiñ de müddesi toğıstı dep oylaymın.

 

Azattıq: – Almazbek Atambaevtıñ twsında Qırğızstan Qazaqstanmen ğana emes, key mäseleler boyınşa Belarus'pen de dürdaraz bolatın. Qırğızstannıñ jaña prezidenti keluine baylanıstı endi qarım-qatınas tüzeledi dep oylaysız ba?

Mars Sariev: – Älbette tüzeledi. Meniñşe, qazir Resey EAEO-nıñ ornıqtıraq jwmıs istep ketuine öte müddeli bolıp otır. Belarus'pen aradağı jäne EAEO-ğa müşe bolmağanımen, Täjikstanmen aradağı eks-prezident qaldırıp ketken problemalar tez arada retteledi dep oylaymın. Öytkeni Qazaqstanmen salıstırğanda, olar onşa qiın tüyinder emes bolatın. Meniñşe, Jeenbekov özdiginen äreket etuge qabiletti ekenin körsetedi. Ol Atambaevtıñ köleñkesi bolmaydı degendi men bwğan deyin de aytqanmın. Öytkeni bwl onı qwrdımğa ketirer edi. Biraq bwl Atambaevtıñ ıqpal ayasınan bütindey şığadı degendi bildirmeydi. Twtastay alğanda, jağdaydı Atambaevtıñ komandası wstap otır, sondıqtan mısalı, Çınıbay Twrsınbekov (Jogorku Keneştiñ bwrınğı törağasınıñ otstavkağa ketuin aytadı – red.) siyaqtı demarştar bolmaytını anıq. Ol osı twjırımdama ayasında jwmıs isteytin boladı.

Azattıq: – Key sarapşılar äri eks-prezidenttiñ özi de wlttıq müddeni janımdı salıp qorğadım, belgili bir nätijelerge qol jetkizdim, qızbalıqqa salınğanımmen, esebim dwrıs deydi. Ol özge eldermen qarım-qatınas jaylı qızbalıqpen talay ret auır sözder ayttı. Atambaev qızmetinen keter aldında EAEO-nı sınadı. Biraq Jeenbekovtiñ bolmısı bölek adam. Ol öz poziciyasın, el poziciyasın ayanbay qorğaydı dep sanaysız ba?

Qırğızstandıq sayasattanuşı Mars Sariev.

Qırğızstandıq sayasattanuşı Mars Sariev.

Mars Sariev: – Eks-prezident Atambaev ädettegi sayasatkerdiñ minez-qwlqı turalı ornıqqan stereotipti bwzdı. Tipti batırsınıp ketti. Ol sayasatkerlerge tän emes qılıq körsetip, äreket etti, onıñ äreketteriniñ erekşeligi men wtımdılığı da osında boldı. Biraq meniñşe, bwl ayaq astı äreket emes, oylastırılğan qadamdar boldı. Ol auır sözderimen memleket basşılarımen kelissöz jürgizu kezinde wstanatın diplomatiyalıq etiketke qatıstı ornıqqan şablondı bwzdı. Ärine, bwdan nätije şıqtı. Biraq bwl sayasi qayratkerlerge tän qılıq emes. Bwl onıñ älsizdigi bolsa kerek. Özge täsilder bolmağandıqtan, Atambaev öz degenine mülde özgeşe amalmen qol jetkizdi.

Jeenbekov Atambaev siyaqtı äreket ete almaydı, körşi el basşılarımen däyekti türde äri diplomatiyalıq twrğıda daulasu üşin Jeenbekovte mıqtı negiz boluı tiis. Ol – wstamdı adam, sondıqtan är iske käsipqoylıqpen qarauı tiis. Ol sayasi sahnada Atambaev siyaqtı ereje bwzıp oynay almaydı. Öytkeni onıñ bolmısı mülde bölek adam. Ol kisige qiındau boladı. Atambaev öziniñ erekşeligine süyendi, onı jaratılısı bölek adam dep tipti Putin de aytqan. Biraq bwl – dästürge säykes kelmeytin äri sayasi arenada köp kedergige tap qılatın minez. Atambaev käsipqoy sayasatker emes qoy, onıñ älgi äreketteriniñ bäri – älsizdiginiñ kesiri. Biraq onıñ sayasi alañda qoldanatın birqilı tosın täsilderi strategiyalıq bolmasa da, taktikalıq nätijelerge jetkizetini anıq.

Bolot Kolbaev pen Mars Sarievtiñ swhbatı orıs tilinen audarıldı.

Related Articles

  • Boyıña oyıñ say bolğır, däudiñ atı däu ğoy qaşanda 

    Batyrkhan Kurmanseit Argentinanıñ Buenos-Ayresında ötken “Ülken jiırmalıq” (G20) elderi basşılarınıñ sammiti nätijelerine qatıstı qabıldanğan ortaq mälimdemede bügingi tañdağı eñ mañızdı älemdik mäselelerdiñ biri bolıp otırğan AQŞ-tıñ protekcionizm sayasatı jayında eşteñe aytılmadı. Onıñ ornına taraptar “Eñ aldımen Amerika” degeninen qaytpay otırğan prezident Tramptıñ talabımen Düniejüzilik sauda wyımın reformalauğa qatıstı kelisimge qol jetkizdi. “Birjaqtı sayasattı qoldauğa emes, köpjaqtı äriptestik jüyesin küşeytuge küş salu kerek” degendi büginge deyin qaytalap kelgen G20 elderi basşıları osı jolı öz poziciyaların qorğap qala almadı” dep jatır köp ekspertter. Sammittiñ jabılu räsiminen keyin ötken press-konferenciyada “Erkin sauda qağidasın saqtap, protekcionizm sayasatın jürgizbeudiñ mañızdı ekeni turalı birlesken mälimdemede nege eşteñe aytılmadı” degen swraqqa wyımdastıruşı el Argentinanıñ prezidenti Maurisio Makri

  • Qıtay turalı bir jwtım oy

    Eldes Orda Aqş-Qıtay teketiresi qıtay qoğamın eki jikke bölui bek mümkin. Jalpı bwl qıtay xalqınıñ Aqş-qa qarsı piğılı ma älde bilik basındağı qıtay kommunisteriniñ Aqş-qa qarsı teketiresi me? Meniñşe bwnıñ arasında ayırmaşılıq bar. Onday bolsa mınaday boljau jasauğa boladı: Birinşisi, Aqş-qa qıtay kompartiyası baqtalas bolsa, Aqş mindetti türde qıtay kompartiyasına sayasi balama bola alatın kez-kelgen anti-kompartiyaşıl qıtay toptarmen jaña sayasi maqsattar qoya bastaydı. Bwnıñ soñı qıtay qoğamındağı kommunist partiyağa qarsı iştey tisin qayrap jürgen toptardıñ küşin biriktiredi. Sonday-aq, qıtay kommunistik partiyasınıñ sayasi oqşaulanuın jıl sayın asqındıra beredi. Tipti, eñ soñında kompartiya sayasi qajetinen ayrıla bastaydı; Ekinşisi, Aqş-Qıtay sayasi ham ekonomikalıq dağdarısı qıtay oligarxına nemese klandıq toptarına kürdeli tañdau jasauğa jäjbürleydi.

  • Alğaşqı teñgege Nazarbaev beynesi qalay tüspey qaldı?

    Asılhan MAMAŞWLI Serikbolsın Äbdildin.  1993 jılı qaraşanıñ 15-inde Qazaqstan öziniñ wlttıq valyutası – teñgeni aynalımğa şığardı. Sol kezde eldiñ Joğarğı keñesin basqarğan Serikbolsın Äbdildin teñgeniñ qalay basılğanı jaylı, dizaynı qalay dayındalğanı turalı aytıp berdi. Teñge aynalımğa şıqpas bwrın Qazaqstan soñğı sätke deyin Reseydiñ rubl' aymağında qaluğa tırıstı. Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaev “Ğasırlar toğısında” attı kitabında rubl'di saqtap qaluğa degen wmtılısın “rubl' aymağınıñ bwzıluı (ortaq valyuta – red.) TMD elderinen alşaqtaudı tezdeter edi. Al Qazaqstan bwğan dayın emes edi” dep tüsindiredi. Kitapta Nazarbaev “1992 jılı Reseyde barlıq bağa bosatıldı. Sol kezde iske kiristik. Men Qazaqstan valyutasın şığarudı bastau turalı qwpiya jarlıqqa qol qoydım” dep jazdı. Alayda Azattıq tilşisimen swqbattasqan Joğarğı keñestiñ

  • Orıstardı Reseyge şaqıru jäne olardıñ reakciyası

    Sanat ORIN ÄLI «Rossiya» äue kompaniyası wşağı janınan ötip bara jatqan avtobustağı jolauşılar. Körneki suret. Qazannıñ soñında Resey prezidenti Vladimir Putin 2019-2025 jıldarğa arnalğan migraciyalıq sayasattıñ jaña twjırımdamasın bekitip, şetelde twratın orıstardı «Orıs älemin» nığaytuğa şaqırdı, «köşip kelse jağdayların jaqsartamız» dep uäde berdi. Bwl turalı Qazaqstanda twratın orıstar men sarapşılar ne oylaydı? Jaña twjırımdama turalı Putin qazannıñ 31-i küni Mäskeude ötken Otandastardıñ 6-düniejüzilik kongresinde mälimdedi. Putinniñ aytuınşa, bwl twjırımdama «jüyedegi byurokratiyanı joyuğa» arnalğan, qonıs audaru bağdarlaması boyınşa qolaylı jağday jasaudıñ, elge kelu, jwmısqa ornalasu jäne Resey azamattığın aludıñ naqtı erejelerin wsınadı. Putinniñ aytuınşa, özge elderde (mısal retinde Ukraina men Baltıq elderin keltirdi) orıstarğa qatıstı «rusofobiya, wltşıldıq, eskertkiştermen jäne orıs tilimen küres, separatizm

  • Wmıt qalğan aşarşılıq jäne Nazarbaevtıñ ıqtimal mwragerleri

    Anna KLEVCOVA Aşarşılıq qwrbandarına arnalğan eskertkiş. Almatı qalası, 31 mamır 2017 jıl Halıqaralıq BAQ osı aptada Qazaqstanda aşarşılıqtıñ Ukrainadağıday ötkir bağalanbauınıñ sebepterin, Nazarbaevtıñ ıqtimal mwragerleri turalı jazğan. Iqtimal mwragerler qatarında Toqaev, Tasmağambetov, Qwlıbaevtıñ attarı ataladı. Älemdik baspasöz bwğan qosa, Qazaqstannıñ Qıtayğa tasımaldaytın gaz kölemin arttıru mäselesin jäne Tamğalıdağı petroglifter taqırıbın da qozğağan. WMIT QALĞAN AŞARŞILIQ  Amerikalıq Wall Street Journal jurnalı “Wmıt bolğan sovettik aşarşılıq: Stalinniñ Ukrainağa istegenderi esimizde, biraq Qazaqstanğa jasağandarın bilmeymiz” attı maqalada amerikalıq zertteuşi, Maryland-College Park universitetiniñ tarih professorınıñ kömekşisi, “Aşarşılıq jaylağan dala: aşarşılıq, zorlıq-zombılıq jäne sovettik Qazaqstannıñ qwrıluı” attı kitaptıñ avtorı Sara Kameronnıñ pikirin jariyalağan. Zertteuşi maqalada aşarşılıqtıñ Qazaqstanda Ukrainadağıday ötkir bağasın almauınıñ sebepterine toqtaladı. Sara Kameronnıñ pikirinşe, onıñ

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: