|  | 

كوز قاراس

قىتايداعى قازاق ماسەلەسى جانە جارقىن7

 

قىتايداعى قازاق ماسەلەسى بۇگىندە ۋشىعىپ تۇر. بىراق، ول ءورتتى ۇرلەپ وتىرعاندار دا بار. ءيا، ماقساتتارى وتتى ۇرلەپ ءوشىرۋ، بىراق، ول ۇرلەگەنگە وشەتىن ەمەس، اسقىنا جاناتىن ءورت. سول ورتكە ورتەنەتىن مىنا جاقتا وتىرعان ۇرلەۋشىلەر ەمەس، انا جاقتا جاتقان قاراپايىم قازاعىمىز. سول ءۇشىن وتتى ۇرلەمەيىك، ۇرلەپ، اسقىندىرۋشىلارعا (وزدەرىن ەل ءۇشىن ەڭىرەپ جۇرگەندەر دەپ اتايدى تاعى) توقتاۋ ايتپاساق ەرتەڭ سول ەكى ميلليون قازاقتىڭ بۇگىن 200-ءى، دەپ وتىرعاندا بارىنەن ايىرلامىز. ەكى جاقتا اكەلى بالالى، ەر ايەل بولىنەدى. جاۋتاڭداپ ءتىرى جەتىمدەر قالادى.
قىتايدىڭ شەتەلمەن قارىم قاتىناسىندا ىشكى ماسەلەگە ارالاسپاۋ دەگەن وتە قاتتى ۇستاناتىن زاڭى بار. قازاق ماسەلەسىن مەملەكەتتىك ديپلوماتيا ارقىلى عانا شەشە الامىز، ايتپەسە، بەس قازاق ەمەس بەس مىڭ قازاق شۋلاعاننان قىتايدىڭ تاس كەرەڭ قۇلاعى، «تاستاي ىشكى ساياساتى» ەش وزگەرمەيدى.
كەزىندە قىتايداعى ۇيعۇر ماسەلەسى ءدال وسىلاي ۋشىققاندا تۇركيا پرەزيدەنتى ايعاي سالدى، قىزدى قىزدىمەن اسكەر كىرگىزەمىن، – دەدى. بىراق، ونى قىتاي ەلەگەندە جوق… ال، سوندا، ءبىز شۋلاساق قىتاي يمەنەدى دەپ ۇرانداپ جۇرگەن اعايىننىڭ قاي ساسقانى…. (ەكى جىل وتپەي قىتاي مەن تۇركيا ىشىكى ىستەرىمىزگە قول سۇقپايمىز دەپ، قىتايداعى ۇيعۇر ماسەلەسىنە تۇركيا، تۇركياداعى كۋرد ماسەلەسىنە قىتاي ارالاسپايدى،- دەپ قول قويىسىپ تىندى بەيجىڭدە.)
قىتايداعى قازاقتار ماسەلەسى نەگە ۋشىقتى؟ قىتايدا تۇرمەگە جابىلعاندارعا قىتايدىڭ باستى ايىپتارى قالاي؟ ءبىز شۋلاعان سايىن ولاردى نە كۇتىپ تۇر؟ ءدال وسى سۇراقتارعا بيىل ەكى مارتە قىتايعا بارىپ كورىپ كەلگەن ادام رەتىندە جاۋاپ قايتارايىن… ء(بىر رەت بارىپ كەلگەندە جازعان ولەڭ پاراقشامدا تۇر.)
قىتايداعى ەڭ باستى سوتتاۋ دىنگە، سوسىن ۆيچات الەۋمەتتىك جەلىسىندەگى جازبا، پىكىرلەر، سۋرەتتەرگە بايلانىستى. تەلەفونداعى اڭگىمەلەرگە بايلانىستى، قازاقستانعا ۇگىتتەۋ ماسەلەسى بار. (بۇل ماسەلە ءبىز ءۇشىن ادامنىڭ ءوز قۇقى، بىراق، قىتاي زاڭىمەن باسقا ماسەلە.)
ەندى وسى رەتتە ءبىر ماسەلەگە نازار اۋدارعان دۇرىس، بۇرىن ۆيچات الەۋمەتتىك جەلىسىندە، قازىر ۆاتتساپ الەۋمەتتىك جەلىسىندە ءار ءتۇرلى لەكتسيا توپتارى بار. ول توپتاردىڭ نەگىزگى لەكتورى جارقىن7 اتتى قۇپيا ادام. قىتايدا سوتتى بولعان، ءبىراز ادام كىمىنىڭ كەسىرىنەن وسى كۇيگە ءتۇستىڭ دەسە مەڭزەپ بەرەدى. ەستەرىڭىزدە بولسا وسى فب الەۋمەتتىك جەلىسىندە انار اتاباي اتتى فەيك بارىن بىلەسىزدەر، جارقىن7, انار اتاباي ەكەۋى سول ءبىر ادام سەرىكجان ءبىلاش دەگەن ۇلكەن كىسى، ول كىسىنى دە ءبىراز ادام تانيدى. عۇلاما كورەدى ءبىراز كىسى…
قىتايداعى «كۇلتەگىن»، «سەنقازاق» باستاعان بۇكىل قازاق سايتتارىنىڭ جابىلۋىنا دا وسى جارقىن7 دەگەن ادام تىكەلەي سەبەپكەر ەكەنىن ارعى جاقتاعى اعايىن تولىق بىلەدى. قازىر تۇرمەدەگىلەردىڭ دەنى سونىڭ لەكتسياسىن تىڭدايمىن دەپ قۇربان بولعاندار… جانە سول جارتى7-ءنىڭ، “بۇگىن قىتايداعى قازاقتار تۋرالى جازباعاندار، ايتپاعاندار تەكسىز، شاتادان، ويناستان تۋعان وڭباعاندار”، – دەپ باستالاتىن لەكتسياسى بار، بىراق، “سول وڭباعانداردىڭ” 200 ەمەس، ەكى مىڭ ەمەس، ەكى ميلليون قازاقتىڭ تاعدىرىن ويلاپ وتىرعانىن قايدان ءبىلسىن!
ەڭ ۇلكەن قاتەلىكتەرى “حالىقارالىق ۇيىمدارعا، تۇركياعا ايتىپ، جازىپ، قىتايداعى قازاقتاردىڭ ستاتۋسىن سونداعى ۇيعۇرلارمەن تەڭەستىرۋ” – مىندەتىن وزدەرىنىڭ باستى ماقساتى ەتىپ الىپتى. سوندا قىتاي قازاقتارىن قىتايداعى تەرور ۇلت تىزىمىنە قوسۋ باستى ارمانى ما؟ ونىڭ زاردابى قانشالىق ۇلكەن بولاتىنىن كوز قاراقتى جۇرت بىلەر، ۋاقىت كورسەتەر.
ءجا، ءبىردى ايتىپ بىرگە كەتپەيىك، كەشە مۇراتحان شوقان, تۇردىبەك قۇرمەتحان, Serik Kerey, ماكە كەمەل اعا، ەربول بەيىلحان باستاعان ءبىرازى دۇرىس اڭگىمە ايتىپ جاتىر. سول شۋلاۋدىڭ اقىرى جاقسىلىققا اپارمايتىنىن ايتامىز دەپ بىزدە تومەندەگىدەي ساتقىنعا اينالىپ شىعا كەلدىك. ءۇنسىز قالا سالايىن دەپ اق ويلاپ ەم، بىراق، جۇرتتىڭ تراگەدياسىنان باتىر اتانىپ جۇرگەندەر ارعى جاقتاعى قازاقتى وتقا تاستاپ جاتقانىن ويلانباعان سوڭ سويلەۋگە تۋرا كەلدى. ويلارى دۇرىس شىعار، بىراق، ءتاسىلى حالارالىق ساياسات تۇگىلى وتباسىنىڭ كيكىلجىڭىن دە رەتتەمەيتىن اپەرباقاندىق. سول جارقىن7 ءنىڭ كەزەكتى تاپسىرماسى.
اعايىن، ءسال سابىر، مەنى ەسەككە تەرىس مىنگىزسەڭىزدەر دە، وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر، بىراق، ءوزى دىرىلدەپ، قالتىراپ وتىرعان قازاقتى وتقا تاستامايىقشى.
كوش ەلباسى ساياساتى، وسى تاۋەلسىزدىك ارقاسىندا، ەلباسى ارقاسىندا ەلگە كەلدىك، الامىز دەپ ەمەس، بەرەمىز دەپ كەلدىك. ءالىمىز كەلگەنشە بارىمىزدى بەرىپ ءجۇرمىز. ەلباسى شەتەلدەگى قازاقتى وتتان اراشالاپ الاتىنىنا ەش كۇمانسىز سەنەمىن. ەلباسى ارالاسپادى، – دەپ ايتۋ ارتىق، ەلباسى ارالاسپاعانىن ءسىز بەن ءبىز قايدان بىلەمىز، كۇندە قاسىندا جۇرمەگەن سوڭ…
حالىقارالىق ساياسات، ونىڭ ۇستىنە الپاۋىت ەلدەر ساياساتى ەموتسيامەن، وتباسىنداعى وسەكپەن شەشىلەتىن نارسە ەمەس. ول ديپلوماتيامەن عانا شەشىلەدى. وتقا ماي قۇيعاندى توقتاتايىق. وسى بارىستا ءبىزدىڭ بيلىكتە بۇلارعا ەسكەرتۋ جاساسا جəنە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى اقپارات تاراتۋدا ابايلاسا دەگەن ءوتىنىش.
اياتجان احمەتجان. (قالاي اتاۋدى اركىمنىڭ ءوز ىقتيارلارىنا قالدىردىم)

facebook پاراقشاسىنان الىندى24862580_1231294806972184_9027028112206890374_n 24910119_1231294843638847_4728140014207455481_n 24991213_1231294713638860_4358608206297594733_n 24991609_1231294776972187_574378618520797590_n 24993266_1231294706972194_4236766709201117400_n

 

 

facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • ءتاڭىر تاعالام بار ءىسىن ساۋاپقا جازىپ، يمانىن ماڭگى جولداس قىلىپ، نۇرى پەيىشتە شالقىعاي!

    بۇگىن پراگا ۋاقىتىمەن تاڭعى ساعات ءتورت شاماسىندا جانى جايساڭ، مىنەزى جايدارى، كوڭىلى ساۋلەلى، ءىسى مۇقيات راحات مامىربەك باۋىرىمىزدىڭ باقيلىق بولعانى تۋرالى حابار جەتتى. جەلتوقساننىڭ 11-ىندە كەنەت اۋىرىپ، الماتىداعى ءتورتىنشى اۋرۋحانانىڭ جانساقتاۋ بولىمىنە تۇسكەن ءازيز ارىپتەسىمىزدىڭ تىلەۋىن تىلەپ، سىر بەرمەي جۇرگەن ەدىك. تۋعان-تۋىسى مەن جاقىن دوس-جارانى نەبارى 39 جاستاعى جىگىتتىڭ ساۋىعىپ كەتەتىنىنە سەنىپ، دەرتى تۋرالى كوپكە جاريا قىلماۋدى وتىنگەن. توعىز كۇن بويى راقاشتىڭ بەتى بەرى قارايدى دەپ ءۇمىتىن ۇزبەگەن وتباسىنا، بارشا اعايىنى مەن جولداس-جورالارىنا قايعىرىپ كوڭىل ايتام. اللا الدىنان جارىلقاپ، ارتىن قايىرلى ەتىپ، جاساماعان عۇمىرىن ۇل-قىزدارىنا ءناسىپ قىلسىن! 2001 جىلعى جەلتوقساندا، وسىدان ءدال 16 جىل بۇرىن راحاتتىڭ جۋرناليستيكاعا بەت بۇرۋىنا سەبەپشى بولىپ ەدىم. “قازاقستان” تەلەارناسىنا “مەزگىل” حابارىن ەندى شىعارعالى جاتقاندا ءبىر

  • “استانا” – “ۆيلياررەال” 2:3

    ستويلوۆ وزىمەن بىرگە قارتايىپ بارا جاتقان كومانداسىنا ەكى نارسەنى ءالى ۇيرەتە الماي كەلەدى. ءبىرىنشى، دوپتان ايىرىلماي قاتارىنان ءتورت مارتە پاستاسۋ (ەڭ قۇرىعاندا الاڭنىڭ ءوز جارتىسىندا). ەكىنشى، كومانداداعى ەۋروپالىق دەڭگەيدە وينايتىن ەكى شەبەر – تۆۋماسي مەن كابانانگاعا دەر كەزىندە دوپ اسىرۋ. يسپانيانىڭ ءتاۋىر كومانداسىمەن تارتىستى ماتچ وتكىزدى دەپ ماقتاۋعا، توقمەيىلسىپ وتىرا بەرۋگە بولار ەدى. بىراق الداعى ترانسفەر ماۋسىمىندا قوس مەرگەندى ەۋروپا كلۋبتارى قاعىپ اكەتكەسىن نە بولماق؟ ولاردىڭ دا زامانى ءوتىپ بارادى، دۇرىسىراق الاڭدا دوپ تەپكىلەرى كەلەدى. ال قالعان وكپەسى وشكەن، فيزيكاسى وتىرعان، تەك تورەشىمەن تاجىكەلەسۋدى قاتىراتىن، دەنى بالقان تۇبەگىنەن جينالعان “استانالىقتار” جاساندى الاڭدارىندا نە ناتيجەگە قول جەتكىزبەك؟ ىشكى چەمپيوناتتى كۇشەيتپەي تۇرىپ، بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر فۋتبولىنا جاعداي جاساماي جاتىپ، بيۋدجەتتىڭ اقشاسىن شاشىپ،

  • ايەلدە قايىن جۇرت بولمايدى!

    قازاق ۇلتتىق ادەت-عۇرىپ، سالت-ءداستۇر اكادەمياسى تۇسىندىرەدى: ايەلدە قايىن جۇرت بولمايدى! بۇگىن، 22-قاراشا كۇنى تاڭەرتەڭ «شالقار» راديوسىنان «ايەلدىڭ قانشا جۇرتى بولادى؟» دەگەن تاقىرىپتا جۇرگىزىلگەن پىكىرتالاس كەزىندە ساۋالعا جاۋاپ بەرگەندەردىڭ بىرقاتارى دۇرىس وي ايتقانمەن كوپشىلىگى جاڭىلىس ۇعىمدا جۇرگەندىگى بايقالدى. وسى سەبەپتى بۇل ساۋالعا تۇبەگەيلى جاۋاپ بەرۋ ۇيعارىلدى. ەر ادامنىڭ دا، ايەل ادامنىڭ دا ءۇش جۇرتى بولادى. ەر ادامنىڭ ءوز جۇرتى (اكەسى جاعىنان), ناعاشى جۇرتى (اناسى جاعىنان), ۇيلەنگەن سوڭ قايىن جۇرتى (ايەلى جاعىنان) بولادى. ايەل ادامنىڭ دا ءۇش جۇرتى: ءوز جۇرتى (كەلگەن جەرى، كۇيەۋىنىڭ ەلى), توركىن جۇرتى (اكەسى جاعىنان), ناعاشى جۇرتى (اناسى جاعىنان) بولادى! بۇل جەردە قىز بالا مەن ايەل دەگەن ۇعىمداردى شاتاستىرماۋ كەرەك. قىز – ءالى تۇرمىسقا شىقپاعان وڭ جاقتا وتىرعان قىز

  • بۇل داتادا كيە دە، قاسيەت تە جوق.

    100 جىل بۇرىن ەۋروپاداعى كلاسسيكالىق ماركسشىل سوتسياليزمنەن اۋىتقىپ، لەنينشىل بولشەۆيزم مەن جاپپاي تەررور جولىنا تۇسكەن ءبىر توپ ەكسترەميست ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ سالماعى مەن كەدەيلىكتىڭ زارىنان قاجىعان رەسەي يمپەرياسىندا الەۋمەتتىك جەككورۋشىلىكتى ابدەن قوزداتتى. ات ۇستىندەگى كوشپەندىسى مودەرنيزاتسيا، اۋىلشارۋاشىلىعىنا تاۋەلدىسى يندۋسترياليزاتسيا كوشىنە ىلەسە الماي القىنعان قوعامداعى اش-جالاڭاش اشۋلى توبىردى مال بىتكەن داۋلەتتى ادامدارعا، جەر يەلەنۋشىلەر مەن ونەركاسىپ قوجايىندارىنا ايداپ سالدى. جەكەمەنشىك مۇلىكتى ەڭبەكسىز تارتىپ الۋ ەرلىككە، ىسكەر توپتى ىستىككە شانشىپ ءولتىرۋ ۇلاعاتتى ىسكە، ەركىن ويلى ادامدى ەسسىز، يا تىڭشى دەپ جاريالاۋ نورماعا اينالدى. ەۋرازيادا دۇنيە توڭكەرىلىپ ءتۇستى. 1991 جىلدان بەرى ەسىن جيناعىسى كەلىپ قايتا ىرعالىپ جاتىر. ءالى ورنىنا كەلەر ەمەس. بۇل داتادا كيە دە، قاسيەت تە جوق. ادامزات تاريحىندا وقتىن-وقتىن پايدا بولاتىن

  • توقاەۆ: جاڭا الىپپەدە كوميسسيا قوعام ۇسىنىسىن ەسكەرۋى قاجەت

    “ناۋرىز ساياباعىنىڭ” لاتىن ارپىمەن جازىلعان اتاۋى. شىمكەنت بۇگىن قازاقستان سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ لاتىن الىپبيىنە ءوتۋ جونىندە قۇرىلعان ۇلتتىق كوميسسيا قوعام تالقىلاۋىنداعى ەلەۋلى ۇسىنىستاردى ەسكەرۋ كەرەكتىگى جايلى ايتتى. بۇل تۋرالى سەنات توراعاسى ءوزىنىڭ Twitter جەلىسىندەگى بەتىندە بىلدىرگەن. “ۇلتتىق كوميسسيا لاتىن ءالىپبيى بويىنشا قوعام تالقىلاۋىنداعى ماردىمدى ۇسىنىستاردى ەسكەرۋى قاجەت” دەپ جازعان ول. Kassym-JomartTokayev @TokayevKZ ۇلتتىق كوميسسيا لاتىن ءالىپبيى بويىنشا قوعام تالقىلاۋىنداعى ماردىمدى ۇسىنىستاردى ەسكەرۋى قاجەت 14:14 – 5 نوياب. 2017 گ.  1515 وتۆەتوۆ  211 رەتۆيت  611 وتمەتكا «نراۆيتسيا» ينفورماتسيا و رەكلامە ۆ تۆيتتەرە ي كونفيدەنتسيالنوست وسى پىكىرىنىڭ الدىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ اتالعان جەلىدەگى بەتىنە “ەلباسى ايتقانىنداي، لاتىن ءالىپبيىن قولدانىسقا ەنگىزۋدى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىرعان ءجون” دەپ جازعان بولاتىن. Kassym-JomartTokayev @TokayevKZ ەلباسى ايتقانىنداي، لاتىن ءالىپبيىن قولدانىسقا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: