|  | 

Ädebi älem

“Jiren şaştı äyel” turalı bir söz


Osı uikend (senbi-jeksenbi) is arasında Qarabwlaqtan äjem berip jibergen sıqpa qwrttı sorıp otırıp häm Astanadan bir dosım äkep bergen şokolad jaqqan kesek jentpen şay soraptap otırıp, Orhan Pamuktıñ “Jiren şaştı äyel” romanın oqıp şıqtım. Dälirek aytqanda Ekin Oklaptıñ ağılşınğa qotarğan tärjimesin. Köz sürinetin kedir-bwdırı joq, tez oqılatın şağın şığarma. Berisi Türkiya, arısı adamzat balasına belgili äkeler men balalar arasındağı kürdeli qarım-qatınastı sipattaytın äleumettik roman. Üş bölimnen twradı. Birinşi bölim – solşıl sayasi közqarastı, oppoziciyaşıl belsendi äkesi tastap ketip, jalğız şeşesi er jetkizgen bozbalanıñ 1980 jıldardıñ ortasında kolledj aqısın tabu üşin qwdıq qazuşı şeberdiñ kömekşisi bolıp Stambuldıñ şetindegi şağın stanciyanıñ mañında bir ay eñbek etui. Äkesiniñ mahabbatına qanbay ösken balañ tabiğattıñ qwdıqşınıñ qamqorlığına bir erip, qatañdığına bir qorlanuı. Sol stanciyağa kelgen köşpeli teatrdıñ özinen 16 jas ülken jiren şaştı aktrisasına ğaşıq bolıp, bir-aq tün köñil qosuı. Ğaşıq derti meñdep, alğaş körgen mahabbat pen alğaş tatqan araqtan közi twmandanıp jürip, 25 metr şıñıraudıñ tübinde su şığara almay jer qazıp jatqan qwdıqşınıñ üstine topıraq şığaratın ülken şelekti bayqausızda tüsirip alıp, mertikken şeberge järdem etuge jaramay bas sauğalay Stambulğa qaşıp ketui. Ekinşi bölim – bas keyipkerdiñ ömir boyı “äkemdey adamdı öltirdim” degen oy men “qay küni policiya wstap äketedi” degen qayğı janın jegidey jep jürip, mıqtı geolog-injenerge keyin iri jer ielenuşi häm qwrılıs kompaniyasınıñ basşısına aynaluı. Üylengen jarınıñ bedeu bolıp, balasız qaluı. Janına jwbanıştı önerden tabuğa tırısuı. Äkesin öltirgen bala men balasın öltirgen äke turalı, äsirese özi bilmey äkesin öltirip, anasına üylengen Edip patşa turalı köne mifterdiñ körkemsuretke aynalğan nwsqaların jinap jürip, jiren şaştı äyeldiñ kezinde tuğan äkesimen aşına bolğanın bilui. Qwdıqşınıñ jiren şaştı äyel kömektesip tiri qalğanın, mayıp bolsa da, şıñıraudan su şığarğanın, tuğan qalası äulie twtıp, qartayıp qaytıs bolğanın anıqtauı. Janı jay tappay 30 jıldan soñ adam tanımastay özgergen stanciyağa qayta baruı. Älgi äyel tapqan jalğız wldıñ öz perzenti bolıp şığuı häm däl sol ızalı jigittiñ qolınan qwdıq basında qaza tabuı. Üşinşi bölim – jiren şaştı äyeldiñ öz tağdırı turalı bayanı häm bas keyipker ölgen soñ ne bolğanın tarqatıp aytuı. Şaşınıñ jasandı tüsinen bastap wlınıñ şınayı minezine deyin sipattauı. Birinşi jäne ekinşi bölim bas keyipkerdiñ atınan, birinşi jaqtan jazılğan. Fabulası men qwrılımınan tañ qalarlıq eşteñe tappadım. Birinşiden, avtor äsire shematizmge ädeyi wrınğan siyaqtı. “Äkesindey adamdı öltirip, künäsinen qaşqan” bozbalanıñ künderdiñ bir küninde özi de “perzentiniñ qolınan qaza tabatını” birden añğarıladı. Ekinşiden, (gäp tüpnwsqada ma, ya ağılşınşa audarmada ma bilmedim) jiren şaştı äyeldiñ tür-twlğasın: köz tartqan körkemdigin, qanıq boyaulı obrazı men portretin köre almadım. Üşinşiden, qazirgi Ultra HD sapalı animaciyalıq fil'mderdegi keyipkerdiñ terisindegi tügine deyin körgisi keletin talğampaz auditoriya ökili siyaqtı zamanaui kitap narqınıñ oqırmanı retinde qwdıqşı käsibi men jıljımaytın mülik salasındağı detal'dardı jäne sonımen baylanıstı qanday da bir wtımdı parallelizmderdi aşqaraqtana izdep taba almadım. Tım jalpılama türde surettelipti. Ortaşa twtınuşı arasında keñirek tarap, az uaqıtta köbirek qarjı tüsiruşi, iri şığarmanıñ aldındağı dayındıq kezeñine jağday jasauşı “tiskebasar” joba retinde qabıldadım. Biraq söyte twra Orhan Pamuktıñ mınaday ortaqol düniesiniñ özi türik qoğamında soñğı 30 jılda bolğan qanşama äleumettik özgeristen habar beretinin bayqap, şınayılığına eriksiz tamsandım. Oydan şığarılğan keyipkerler men oqiğalar oqırman oyındağı şınayı estelikterdi tiriltip jiberse ğana ol jazba – körkem ädebiet. Bir-aq jaytqa qarnım aşıñqırap qaldı. Pamuk zamanaui wldardıñ “äkesin, ya onıñ ornın basatın adam izdeuin” aksioma siyaqtı körsetedi. Negizi 21-ğasırdağı otbası institutı (iştey moyındamasaq ta) orasan zor özgeriske wşırap ülgerdi. Tura jäne auıspalı mağınasında äkesiz ösip jatqan häm “äke” twlğasın izdemeytin perzentter bayağıda şındıqqa aynalğan, jäne bwl äleumettik kategoriyanıñ qay tarapta bolsın qarası qalıñdap baradı. Bälkim bwl – kelesi bir romannıñ taqırıbı şığar.

Galym Bokash facebook paraqşasınan alındı

 

 

Related Articles

  • Amanat (Əlihannıñ monologı)

    Balğa basqa, Oraq oyğa tigeli Bir alapat örtke orandı jan işi, Kemerinen dariyaday tolqığan – Qızıl jalau, jalau emes, qan isi. Qızıl tüsten jamıraydı eles bop, Qwba meken, qwsni dos töl ösken. Sol “beyneler” qwtqar deydi qol bwlğap, Ətteñ, şirkin… Estimeydi onı eşkim. Estirtpeydi auızınan ort bürkip, Tesik ökpe, Kəri Kreml' jötelip. Sodan keyin… Temir torda söz ölip, Közder qaldı şel işinde bitelip. Jusan körseñ, jwparın jwt, dwğa oqıp, Bağzı bir iis bwrqırasın ötkennen, Ər tal jusan tağdırı ğoy qazaqtıñ Köldey twnıq köz jasına köktegen. Köktamırdan su alğanşa soñğı qan, Men qazaqtıñ azattığın susadım. Doñız demi topırağıma timese, Dwşpan körmey össe dedim wrpağım. Osı serttiñ tübinde twr şın baylam, Sol

  • Lidiya Monkstiñ “Aqın qoyan” attı kitabı qazaqşağa audarılıp basılıp şıqtı

    Immensely proud to become the first translator of Juliya Donaldson’s books into Kazakh. The Rhyming Rabbit is ready, The Gruffalo is next. I started it as a hobby at my book-loving daughters’ request. Hope Kazakhstani children will enjoy it as well  I am grateful to my wife Aliya, daughters Faiza and Hanifa for their encouragement and support! Many thanks to Julia Donaldson and Lydia Monks for amazing stories and illustrations, Raya Qader, who made this translation possible, and her Steppe&World Publishing House, and Macmillan Publishers! Qazirgi ağılşıntildi balalar ädebietiniñ körnekti aqını Djuliya Donal'dson men körkemdeuşi Lidiya Monkstiñ “Aqın qoyan” attı kitabın qazaqşağa audarğan edim. Äliya ıntalandırıp, kitapqwmar qızdarım Fayza men Hanifa qolqalap qoymağan

  • Qazaq medicinası qwndı zertteu eñbegimen tolıqtı

    Nwrgül Jambılqızı Almatı qalası OKJ-niñ №4 kitaphanasında Astanadağı «Şipalı» emdeu ortalığınıñ bas därigeri, densaulıq saqtau salasınıñ üzdigi, m.ğ.k. Qayrat Aydarhanwlınıñ tört birdey kitabınıñ twsaukeseri boldı. Keş barısında Qayrat Aydarhanwlınıñ jeke öziniñ «Qazaq emşiligi», «Arqa törinde», «Sır men Sauır arası» jäne jazuşı Jädi Şäkenwlımen birlesken «Altay alıptarı» attı kitaptarı köpşilikke tanıstırılıp, keş qonaqtarına da taratıldı. Därigerdiñ kitaptarı türli taqırıpqa bağıttalğan. Mäselen, «Qazaq emşiligi» kitabına Qayrat Aydarhanwlınıñ wzaq jıldarğı eñbekteri men zertteuleri engizilgen. Odan bölek, atalğan kitapta qazaq emşiliginde wdayı qoldanılatın däriler, tabiği emdeu joldarı toptastırılğan.  Keşke maytalman aqın-jazuşılar, elimizge belgili baspagerler, BAQ ökilderi men qalalıq kitaphana meñgeruşileri qatıstı. Sonıñ işinde, belgili ğalım, medicina ğılımdarınıñ doktorı, akademik Maqswt Temirbaev, medicina ğılımdarınıñ doktorı,

  • Qızıl men kök

    Taqsır tarih Tüsiner bolsañ, mwñımdı iş, Arımdı meniñ  itayaq etti qızıl küş. Şañırağımnıñ küldireuişine qan jwqtı Kermektiñ dämi, Jendettiñ isi Qızıl tüs. Däuirler tusa, Dümşe bir oylar könerip ketetin edi, Ketpey-aq qoydı ne delik? Tañerteñ twrsam… Osı bir boyau o, toba, O, toba-ay deşi Qwbıldı kenet kögerip. «Attandap» aqtı Qızıldar qudı basında, Öñdegi kermek Özgermey jetti ğasırğa. Oraq pen balğa Bürkit pen künge auıstı, Auısqan eken, Azattıq degen osı ma?! Esi sau adam Erkindik dey ma mınanı, Köziñe qayğı Köl bolıp sonda twnadı. Azatpın deysiñ auanı jwtıp Al sonda… Auadan neğıp abaqtı isi şığadı. *** Sıbızğı swñqılı Keudemnen küy örip. Sol ünniñ isine Janım twr süyenip. *** Qırküyek qwstardı Äketse

  • Twñğış ret qazaq küresinen aqiıq aqın Tölegen Aybergenovtı eske aluğa arnalğan respublikalıq aşıq turnir Mañğıstaudan bastau aldı

    Mañğıstau oblısı Mwnaylı audanı, Däulet auılında qazaq küresinen 2004-2005 jıldarı tuğan jasöspirimder arasında aqiıq aqın Tölegen Aybergenovtı eske aluğa arnalğan respublikalıq aşıq turnir ötti. Twñğış ret wyımdastırılıp otırğan turnirge Oñtüstik-Qazaqstan oblısı, Atırau, Aqtöbe, Qızılorda, Mañğıstau öñiri jäne Astana qalasınan 6 komanda qatısıp, barlığı 9 salmaq därejesi boyınşa 220 sportşı çempiondıq ataqqa talastı. Ayta ketu kerek, Sır öñiri qwraması tört komandadan qwralğan, olar Qızılorda qalası, Aral, Jañaqorğan jäne Tasböget auılı. Aşıq turnir «Baytaq mekenim» qoğamdıq qorı jäne Mwnaylı audanı «Däulet auılı balalar jäne jasöspirimder sport mektebi» memlekettik mekemesiniñ wyımdastıruımen ötti. Barlığı 36 medal' sarapqa salındı, onıñ 9 altın, 9 kümis jäne 18 qola. Sonday-aq, jeñis twğırınan köringen ärbir sportşığa jeke Kuboktan

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: