|  | 

Tarih

Qıtay Qazaqtarınıñ eñ alğaşqı gazeti

25550354_988529891310598_1754811626833841256_n

Qıtay Qazaqtarınıñ eñ alğaşqı aqparat baspasöz tarixı osı gazetten bastau aladı. Gazettiñ atı- İle Bayxua gazeti (伊犁白话报). Gazet 1910-jıldıñ säuir ayınan 1911-jıldıñ jeltoqsan ayına deyin bir jıl segiz ay damılsız şığıp twrğan. Gazetti İledegi töñkerisşil alğabasar ziyalılar şığarğan. Gazet- qıtay jaña jazba (白话) tiliniñ ädebi norması boyınşa jarıq körgen. Wmıtıp baramın, gazet qıtay jäne Şağatay ädebi jazba tilmen şıqqan (eki tilde). Gazettiñ şağatayşa nwsqası- İLE UALAYATI GAZETİ dep atalğan. Jeke qorımda gazettiñ 1910-11 jj aralığındağı tört-bes parağı saqtaulı twr(Şağatayşa). Onda İle ualayatı qazaqtarınıñ sayasi, äleumettik tüytkilderi söz bolğan. İLE UALAYATI GAZETin- qıtay Qazaqtarınıñ eñ alğaşqı baspasöz tarixınıñ bastauı dep kämil ayta alamız. Gazet 1912-jıldıñ basında Qwlja-Ürimji arasındağı azamattıq soğısqa baylanıstı jabılğan. Aytpaqşı, bastapqı suret- İledegi Cin ükimetin audarıp äskeri töñkeris jasağan alğabasarlar. Köbi Japoniya men işki qıtayda oqığan.Eldeç Orda sureti.

Eldeç Orda

Related Articles

  • Tikken tuı jığılmağan Er Jabay

    Ağaşta, biikti aytsañ, qarağaydı ayt,Jigittik, erlikti aytsañ, Bögembaydı ayt!Nayzasınıñ wşına jau mingizgen -Emenäli kereyde er Jabaydı ayt!  Er Jabay batırdıñ  340 jıldıq merey toyı qarsañında, Almatı qalasında qırküyektiñ 15 küni  “Tikken tuı jığılmağan Er Jabay” attı ğılımi konferenciya boldı. Tarihşılar men jazuşılar batırdıñ tarihi erlikteri men auız ädebietindegi tarihi beynesi turalı bayandamalar jasadı. Maqswt Temirbaev, Asqar Säbit, Ziyabek Qabuki-Şoqan, Näbijan Mwqametxanwlı, Jädi Şäkenwlı, Uatqan Säipil, Äbdildä Salıqbay, Äbubäkir Qayran, Asqar Sabit, Aybın Äubäkir- qatarlı belgili jazuşılar men tarihşılar, Jabay batır wrpaqtarı qatıstı.   Er Jabay batırdıñ 340 jıldığına( eki jıldan soñ) oray mwşäyra (körkem şığarma, ğılımi maqala, jır, öleñ t.b) jariyalanatın boldı. Er Jabay batırdıñ atına qor qwru, Qalmaqtardıñ qas jauı bolğan (batırdıñ basın

  • Şejire – Abaq Kerey

    Abaq Kerey 12 atağa bölinedi. Bwl bölinis Qıtay qaramağına ötken kezden bastaladı. Abaq kereydiñ qaydan, qalay taratılatını turalı şejireler köp jäne olarda birizdilik joq, yağni «ärkimdiki özine jön» degenge sayadı. Oyğırlıq Mäsäli, Döyten, Sahariya qariyalardıñ maqwldauı negizindegi atam Janattıñ (A.J) jazıp qaldırğan şejiresinde Abaqtan Izen, Jusan. Izennen Mağınalı, Sidalı, Jabaydı taratadı. Mağanalıdan Qoylau, Baylau delinedi. Qoylaudan-Iteli. Abaq Kereydiñ işinde iteli ruı «noqta ağa» ataladı.  “Alaş aynası” internet-gazeti halqımızdıñ şığu tegin, taraluın bayandaytın tarmağı – qazaq şejiresi turalı aqparattardı kezeñ-kezeñimen jariyalamaq. Osı arqılı üş jüzdiñ är ruı turalı mälimetterdi toptastırıp, qazaqtıñ ortaq şejire qorın jasap şığarmaq. Eger sizdiñ qolıñızda öz ruıñız jayında mälimetter bolsa, bizdiñ mına: info@alashainasy.kz elektrondı poştamızğa jiberuiñizge boladı. Noqta

  • Şekara mäselesi şeşilgen kün

    Alaşorda: Suret sırtındağı tarih  Almasbek Äbsadıq Soldan oñğa qaray: birinşi qatarda- H.Ğabbaswlı, M.Dulatwlı, A.Baytwrsınwlı, M.Äuezov; ekinşi qatarda- J.Aymauıtwlı, Ä.Marğwlan, A.Baytaswlı. 1917 jılı 13 jeltoqsanda qwrılğan Alaşorda avtonomiyalıq respublikası 1920 jılı 26 tamızda keñes ükimetiniñ pärmenimen jasaqtalğan keñestik Qazaq avtonomiyasınıñ qwrıluına negiz bolğan edi. 1936 jılı ol avtonomiya keñes qwramındağı jeke respublikağa aynaldı. Keñestik respublikalardı qwru kezinde şekara belgileu mäselesi, negizinen,  Qazaq avtonomiyası qwrılğan kezdegi mejemen belgilendi. Olay bolsa, qazirgi tañdağı täuelsiz Qazaqstannıñ wlan-ğayır jerge ie bolıp qalu märtebesi Alaş ziyalılarınıñ janın şübereke tüyip (soñında janı qwrban bolğan) jürip atqarğan janqiyarlıq erlik isteri men eren eñbekteri arqasında jüzege astı. Alaş ziyalıları beynelengen fotosuretter bizdiñ ruhani mwramızdıñ qwndı bölşegi ekendigi sözsiz. Sebebi

  • Qıtay qazaqtarınıñ mäselesi “Sayragülge deyin jäne Sayragülden keyin”

    Sayragül apaydıñ jeñisin şın jürekten qwttıqtaymın. Sot şeşiminen keyingi quanıştı beynesin qayta qayta körip qattı quandım. Quanbağan jwrt joq eken sol mañda. Sayragül apaydıñ beynesine qarap san oyğa battım… Qıtay qazaqtarınıñ mäselesi turalı osığan deyin de azamattıq pikirimdi aytqamın, post twr. Meniñ jeke pikirimşe qıtay qazaqtarınıñ mäselesi “Sayragülge deyin jäne Sayragülden keyin” dep däuir bölgiştik sipatqa özgerui mümkin. Qazir, bizdiñ jwrt tek ğana quanıştı qwttıqtap toylaumen äbiger bollıp jatır eken biraq mäselege ülken maştabtan qarap strategiyalıq taldau saraptau jasau jağı jetpey twr. Qıtaydan zañsız şekara bwzıp ötu oqiğası Sayragülge deyin de bolğan (meniñşe Sayragülden keyin de boladı…), Säbet-Qıtay arasındağı qırğiqabaq kezinde qıtaydağı Säbetşil qazaq wltşıldarı men jas ziyalılardıñ birazı zañsız

  • 1912-jılğa deyin Qıtay territoriyası eki ülken bölike bölingen.

    Eldeç Orda 1912-jılğa deyin Qıtay territoriyası eki ülken bölike bölingen. Biri, Manjur ükimetine şın tiesili zañdı territoriya. Ekinşisi, Janjur ükimetine sırttay tiesili balamalı territoriya. Zañ boyınşa bwl balamalı territoriya qalağan uaqıtında Manjur territoriyasınan şığıp kete aladı. Siz mına kartadan qıtayğa tiesili yağni Cin memleketine şın tiesili territoriyanı nobaylap bolsada anıq köre alasız. Bwl kartadağı Tibet, Moñğol, Wyğır jäne Qazaq territoriyasınıñ Cin-ge kirmeuiniñ sebebi nede? Sebebi mınau: Olar Cin qağanatına jılına bir ret sırttay salıq tölemin ötep twrğan, Cin ükimeti sırttay salıq öteuşi eldiñ işki isine kilikpegen, işki isteri, işki mäselesi öz ırqında bolğan, Biriniñ sırtqı-işki isterin Reseydiñ Orınbor, Qazan, Taşken şaharları şeşse, birine Indiyadağı Moğol jäne alıstağı Osımanlı biligi aralasıp

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: