|  |  |  | 

Mädeniet Twlğalar Qazaq dästüri

Tekes audanınıñ qala qwrlısın “ŞAÑIRAQ” formasında jobalap wsınıs jasağan Älimjan Aqalaqşı.

27066989_1013091682187752_3929593526592583427_nJalpı Şığıs Türkistan qazaqtarınıñ wlt-azattıq köterilisine deyingi (1939-1944jj arası) mädeni, ädebi, ekonomikalıq häm ağartuşılıq tarixı ğılmi twrğıda zerttelmey keledi.

Bir xalıq üşin qolına qaru alıp janın şüperekke tüyip, basın qauipke tigu- sol xalıq şıdamınıñ eñ soñğı talğamı dep esepteymin, oğan deyin ol xalıq ruxani, mädeni häm äleumettik jañğırumen tiresip bağadı. Meniñ aytpağım, Şığıs Türkistan qazaqtarınıñ qarulı töñkeris jasağanğa deyingi mädeni, ruxani häm äleumettik-ekonomikalıq jañğıruı turalı bolmaq. 

20-jıldardıñ bası ülken ruxani jañğırudıñ bastauı sanaldı. Älemdik deñgeyde jürilip jatqan mädeni tolqulardı küni bwrtın sezinip öz xalqın bayırğınıñ qarañqı qaptalında wyıqtap, wyalap qalmasın dep şamşıraqqa, jarıq kökjiekke süyregen kösemder payda bola bastadı. Sonday jañalıqtıñ şağın mısalına bügin toqtalmaqpın.

Altayda, Ürimjide, Qwljada, Şäueşekte qazaqtar mädeni-ağartuşılıq töñkerister jasay bastadı. Alıs-jaqın şetelden jün fabrikasın, qoy terisin öñdeytin cex satıp ala bastadı; bwrın şwbırğan tüyeli köş äreñ ötetin asulardan maşina jol saldırıp, kölik asırdı; wlttıq teatr aşılıp, ädebi şığarmalar saxınalandı; tb

20-j soñı, 30-j basında Qazaq eldi-mekenderinde jañadan äkimşilik audan, qalalar payda boldı. Jeri keñ, xalqı şoğırlı öñirler audandarğa bölindi. Sonday audan äkimşiliginiñ biri- İle ualayatınıñ Tekes audanı.

jalpı, 30-jıldarı İle ualayatında 28 aqalaqşı el bolğan eken. Är aqalaqşığa 1000 tütin üy bağınğan. YAğni İle ualayatında 1 guñ (töre auılı), 28 aqalaqşı el bolğan. 27540585_1013091685521085_5184532672969356086_n
Sonday aqalaqşınıñ biri Tekes audanınıñ qala qwrlısın “ŞAÑIRAQ” formasında jobalap wsınıs jasağan Älimjan Aqalaqşı. Älimjan aqalaqşı Tekes audan bolıp alğaş qwrılğanda qazaqtardı otırıqşı ömir keşuge ügittegen sonımen qatar Tekestiñ qala jobasına wsınıs jasap, keleşektegi qala jobasın ŞAÑIRAQ ülgisinde jobalap salu wsınısın jasağan. Audan äkimşiligi jağınan bwl wsınıs qabıldanıp qalanıñ salınu ülgisi onıñ jobası negizinde qalanğan. Qala ülgisi keyin damıp büginderi Aziyadağı tipti älemdegi sirek ülgidegi qala formatına aynalıp otır. Sizder Tekes audan ortalığınıñ qala nobayın keñistikten tamaşalay alasızdar. 20-ğasır basında mwnday ozıq oqiğalar Şığıs Türkistan Qazaqtarı arasında köp bolğan. Qala jobasın wsınıp, formasın tiktegen kisi tek Älimjan aqalaqşı ğana emes, atı atalıp, eñbegi zerttelmegen birqanşa twlğalar bar. Mwnıñ bäri Wlt-azattıq köterilisine deyingi Şığıs Türkistan qazaqtarınıñ mädeni-äleumettik jañğıruına äkep tireledi. Soğan qızığuşılıq tanıtıp, ğılmi izdenis jasaytın ağayınnıñ qarası köp bolsa eken deymiz. Tarixi şolu retinde osı posttı jazdım. Keyin tağı jazamız…

*Tüsinikteme:
Aqalaqşı- keminde 1000 tütin üydi basqaruşığa berilgen eski äkimşilik tarixi atau. Bir tütin üyde orta eseppen bes jan bar.

27072747_1013091672187753_5688805907371250711_n27072320_1013091722187748_2797186613358956996_n

Related Articles

  • Qonaev pen Nazarbaevtıñ Äruaq turalı közqarastarı

    Älqissa… Bwl künde dini uağızşılarımız är jerde «Äruaqqa qwrmet etu,  oğan siınu – Allağa serik qosqandıq»  deytin,  tipti  «Qabir twrğızbau,  ölikti jerlegen soñ jerdi tegistep tastau»,  «Jeti,  qırqı,  jıldığı degender şariğatta joq», «qwran bağıştamau», t.b pätualar köbeye bastadı. Men dindär adam bolmasam da,  Ilam dinine senetin, özime tän közqarasım, äri şamalı bilimim bar adam bolğandıqtan mwnday mäselege  öz oyımdı bildirgim keledi. Öytkeni,  mağan talanttı jaratuşı sıylasa,  bilimdi ata-anam men osı halqım, ösken dalam, ortam berdi. Sondıqtan joğarıdağı mäsele jöninde azdap tolğanıp köreyin,  artıq ketsem ğapu etersizder. Äruaq bar ma? « …Tañğalasıñ,  olardıñ ‹biz topıraq bolğan kezde, jañadan jaratılamız ba?» degen sözderine tañırqau kerek,  mine, bwlar rabbılarına qarsı bolğandar äri bwlardıñ

  • Qazaq medicinası qwndı zertteu eñbegimen tolıqtı

    Nwrgül Jambılqızı Almatı qalası OKJ-niñ №4 kitaphanasında Astanadağı «Şipalı» emdeu ortalığınıñ bas därigeri, densaulıq saqtau salasınıñ üzdigi, m.ğ.k. Qayrat Aydarhanwlınıñ tört birdey kitabınıñ twsaukeseri boldı. Keş barısında Qayrat Aydarhanwlınıñ jeke öziniñ «Qazaq emşiligi», «Arqa törinde», «Sır men Sauır arası» jäne jazuşı Jädi Şäkenwlımen birlesken «Altay alıptarı» attı kitaptarı köpşilikke tanıstırılıp, keş qonaqtarına da taratıldı. Därigerdiñ kitaptarı türli taqırıpqa bağıttalğan. Mäselen, «Qazaq emşiligi» kitabına Qayrat Aydarhanwlınıñ wzaq jıldarğı eñbekteri men zertteuleri engizilgen. Odan bölek, atalğan kitapta qazaq emşiliginde wdayı qoldanılatın däriler, tabiği emdeu joldarı toptastırılğan.  Keşke maytalman aqın-jazuşılar, elimizge belgili baspagerler, BAQ ökilderi men qalalıq kitaphana meñgeruşileri qatıstı. Sonıñ işinde, belgili ğalım, medicina ğılımdarınıñ doktorı, akademik Maqswt Temirbaev, medicina ğılımdarınıñ doktorı,

  • Goloşekindi qwlaq-şekeden wrğan Jalau Mıñbaywlı turalı bilesiz be?

    Memleket qayratkeri Jalau Mıñbaywlınıñ tuğanına 125 jıl 2016 jıldıñ qısında birinşi ret Mañğıstau jerinde boldım. Jalau Mıñbay eskertkişine tağzım etip, osı kisiniñ atındağı mektep oquşılarımen jüzdestim. Biıl küz memleket qayratkeriniñ tuğanına 125 jıl toladı, sonı qalay layıqtı etip ötkizudi jergilikti bilikti azamattar oylastıra bastaptı. Mağan qolqa saldı. Kaspige betimdi juıp twrıp, Jalau ömir sürgen uaqıtqa iştey biraz oy jügirttim. Bol'şevikterge tek partbilet şeñberinde qaramay Abay aytqan «Istıq qayrat, nwrlı aqıl, jılı jürek» twrğısınan da qarau kerek-au degen wstanım bezbenine salıp bayqadım. Iä, el azamattarı arasında erteden tülep, 1916 jılğı wlt azattıq köterilisi kezinde bas kötergen, 1917 jılğı Qazan töñkerisinen keyin Täuelsizdik degen wranğa aynalğan Alaş ideyası el biligin bol'şevikter zañsız

  • KELESİ AYDI «KÖKEK» DEYİK

    Qazaqşa ay attarında «aprel'» ayın «Kökek» deydi. Al «säuir» qaydan payda boldı? Onıñ tarihı mınanday: 1990 jılı 24 «aprel'de» arnayı zañmen Qazaqstanda prezidenttik bilik engizildi. Tura sol künge Qazaq KSR Joğarğı Keñesiniñ organı «Halıq Keñesi» gazetiniñ alğaşqı sanı jarıq kördi. Bwrın «aprel'» sözi qoldanıla beretin. Kompartiyanıñ qılışınan qam tamıp twrsa da jaña basılımda ay attarınıñ qazaqşa berilgenin köñilimiz qalap twr. Alayda bir aptaday ğana bwrın Ortalıq Komitettiñ aprel' Plenumı ötken. Onı qalay jazamız? «KPSS Ortalıq Komitetiniñ Kökek Plenumı» deseñ bas ketedi. Sodan gazettiñ bas redaktorı SarbasAqtaev jol taptı: «Säuir Plenumı» deyik dep. Osı tirkestegi «säuir» sözi birtindep barşa basılımdarğa auıstı. Odan keyin «Ortalıq Komitet» te, «Plenum» da joyıldı. Biraq qazaqşa

  • ÄLEMNİÑ EÑ QWNDI SIREK KİTAPTARI ASTANADA

      21 mamır, 2018. 14:00. Astana.Täuelsizdik sarayı. Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne sport ministrliginiñ qoldauımen QR Wlttıq akademiyalıq kitaphanası Qazaqstan Respublikası Astanasınıñ 20 jıldığına oray «El jüregi – Astana» attı merekeleu qarsañında «Älem astanalarınıñ şejiresi» attı Halıqaralıq kitap körmesin ötkizedi.          Halıqaralıq körmege Älemniñ eñ qwndı sirek kitaptarı qoyıladı. Osığan oray is-şarağa qatısatın şet eldik qonaqtarmen birigip baspasöz-konferenciyası ötedi. Baspasöz konferenciyasına QR Mädeniet jäne sport ministri Arıstanbek Mwhamediwlı,  Italiya eliniñ ğılımi hatşısı EduardoKanetta, Iran Islam Respublikasındağı Adam resurstarın basqaru jäne damıtu jönindegi basqarma direktorınıñ orınbasarıMehdiMusavi, Resey Wlttıq kitaphanasınıñ mädeni bağdarlamalar departamentiniñ kitaphanalıq-körme jwmısı boyınşa bas mamanıGoz Aleksandr, Germaniya Respublikasınan Irantanu jäne Ortalıq Aziya zertteuleriniñ jetekşi mamanıTulyaşeva Roza qatısadı. Qazaqstan Respublikasınıñ Prezidenti

2 Comments

  1. Men bwrınğı Almatılıq käzir Astanada twramın. Almatınıñ ortalığınıñ köşeleri şığıstan batısqa jäne oñtüstikten soltüstikke bağıttalğan. Käzirgi zamanda maşina köp kezinde köşelerde keptelis köp kezdesedi, eger köşeler radialdı qiılısatın bolsa jäne köşe tar bolsa. Qalınıñ bir şetinen ekinşi qarama qarsı şetine jetu üşin jol qısqa bolu kerek. Aynalma joldar köp janarmay qajet etedi jäne qala auasın lastaydı. Sol sebepten mağan sizder wsınğan qalanıñ qwrılımı wnamadı!

  2. Mağan şañıraq tärizdi kala kartası wnamadı sebebi käzirgi zamanda maşinalar köp kezde, qala ortalığında keptelis boladı, al aynalma joldar köp janarmay qajet etedi jäne aua lastanadı! Jaña Astana, Almatı qalalarınan ülgi alğan dwrıs bolar. Bizde de keptelis bolıp twradı, sol sebepten köşeler keñ boluı tiis!

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: