|  | 

ساياسات

مارعۇلان سەيسەمباەۆ قازاقستانعا تاعى دا قايتىپ كەلدى 


قازاقستاندىق بيزنەسمەن مارعۇلان سەيسەمباەۆ.

قازاقستاندىق بيزنەسمەن مارعۇلان سەيسەمباەۆ.

شەتەلگە كەتىپ قالعان كاسىپكەر مارعۇلان سەيسەمباەۆ قازاقستانعا ورالدى. ول ءوزى مەن وتباسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك بەرگەن “جوعارىداعى كىسىلەردىڭ” سوزىنە سەنىمدى بولعان سوڭ ەلگە كەلگەنىن ايتادى.

اقپاننىڭ 2-ءى كۇنى ازاتتىق تىلشىسىمەن تەلەفون ارقىلى قىسقا عانا سويلەسكەن مارعۇلان سەيسەمباەۆ قازىر قازاقستاندا ەكەنىن راستادى. بۇعان دەيىن قازاقستاندا ءوزى مەن وتباسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە “ەڭ جوعارى دارەجەدە كەپىلدىك بەرىلگەنى” تۋرالى حابارلاعان بيزنەسمەن ەلگە قانداي شارتتارمەن ورالعانى تۋرالى جۋرناليستەرگە كوممەنتاري بەرمەيتىنىن ايتتى. ازاتتىق ءتىلشىسىنىڭ “قاۋىپسىزدىگىڭىز تۋرالى كەپىلدىككە سەنىمدىسىز بە؟” دەگەن ساۋالىنا مارعۇلان سەيسەمباەۆ:

- سەنىمدى بولماسام كەلمەس ەدىم، – دەپ قىسقا جاۋاپ بەردى. ول ەلگە قايتىپ ورالعانىنا بايلانىستى كەيىن الەۋمەتتىك جەلىدە اقپارات جاريالايتىنىن ايتتى.

ءبىرشاما ۋاقىتتان بەرى شەتەلدە جۇرگەن مارعۇلان سەيسەمباەۆ اقپاننىڭ 1-ءى كۇنى Facebook الەۋمەتتىك جەلىسىندەگى پاراعىندا ءوزىنىڭ ماسكەۋ اۋەجايىندا ەكەنىن، وزىنە “جوعارى دەڭگەيدە كەپىلدىك” بەرىلگەن سوڭ قازاقستانعا قايتىپ ورالاتىنى تۋرالى جاريالاعان.

“دوستار، مەن قازاقستانعا ورالىپ جاتىرمىن! مەن قازiر ماسكەۋدەمiن. مەنiڭ جانە مەنiڭ وتباسىمنىڭ قاۋىپسiزدiگiنە ەڭ جوعارى دارەجەدە كەپiل بەرiلدi! ءومiر جالعاسۋدا، بiز بiرگە ءالi تالاي-تالاي جاقسى جۇمىستاردى جاسايمىز! مەنiڭ جاعدايىمدى ءتۇسiنiپ، اقىل كەمەنگەرلiكتi كورسەتكەن “جوعارىداعى” كiسiلەرگە (اتتارىن اتاماياق قويايىن) راقمەت ايتقىم كەلەدi!” دەپ جازدى ول (جازۋ پۋنكتۋاتسياسى ساقتالدى – رەد.)

​51 جاستاعى تانىمال كاسىپكەر، “اليانس-بانكتىڭ” بۇرىنعى مەنشىك يەسى مارعۇلان سەيسەمباەۆ تەرگەۋ ورگاندارى ونى “بتا بانكتەن قارجى جىمقىرعان” دەگەن ايىپ تاعىلىپ، تۇتقىندالعان بۇرىنعى بيزنەس-ارىپتەسى ەسكەندىر ەرىمبەتوۆتىڭ ىسىنە بايلانىستى جاۋاپ الۋعا شاقىرعاننان كەيىن قازاقستاننان كەتىپ قالعانى تۋرالى قاڭتاردىڭ 10-ى كۇنى Facebook-تەگى پاراقشاسىندا جاريالاعان. ول جولى سەيسەمباەۆ قازاقستاننىڭ بيلىك ورىندارى ەسكەندىر ەرىمبەتوۆتى شەتەلدە قۋعىندا جۇرگەن “مۇحتار ءابليازوۆتىڭ زاڭگەرى بولىپ ىستەگەن قارىنداسى بوتا جاردەمالىگە قىسىم جاساۋ ماقساتىمەن تۇتقىنداعان بولۋى مۇمكىن” دەگەن بولجامىمەن بولىسكەن.

وقي وتىرىڭىز: مارعۇلان سەيسەمباەۆتىڭ ەكىنشى ەميگراتسياسى

بيزنەسمەننىڭ شەتەلگە كەتكەنى تۋرالى جازباسىنا پىكىر قالدىرعان جۇزدەگەن جەلى قولدانۋشىلارى وعان قولداۋ بىلدىرگەن. بىرنەشە كۇننەن كەيىن سەيسەمباەۆ اقش-تىڭ ۆيسكونسين شتاتىندا ەكەنىن، امەريكالىق بيزنەس-سەرىكتەستەرىمەن بىرقاتار جوبالار بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ جاتقانى تۋرالى دا Facebook ارقىلى حابارلاعان.

بيزنەسمەن مارعۇلان سەيسەمباەۆتىڭ شەتەلگە كەتكەنى تۋرالى مالىمدەمەسىنەن كەيىن ءۇش اپتادان سوڭ قازاقستانعا ورالۋىنا بايلانىستى جەلى قولدانۋشىلارىنىڭ پىكىرى ءارتۇرلى.

ونىڭ قازاقستانعا قايتاتىنى تۋرالى حاباردى Facebook-تەگى پوستىنا پىكىر قالدىرعانداردىڭ كەيبىرى “تاماشا جاڭالىق” دەپ قابىلداسا، ەندى بىرەۋلەر “كەپىلدىككە سەنبەۋگە” شاقىرعان.

سونىمەن بىرگە سەيسەمباەۆ قازىر قىلمىستىق ءىس بويىنشا ايىپ تاعىلىپ، الماتىنىڭ تەرگەۋ اباقتىسىندا قاماۋدا وتىرعان “ەسكەندىر ەرىمبەتوۆكە قارسى كۋالىك ەتۋ” ءۇشىن بيلىكپەن ىمىراعا باردى دەپ كۇدىكتەنەتىندەر دە بار.

بۇعان بايلانىستى مارعۇلان سەيسەمباەۆتىڭ ءوزى: “ەسكەندىرگە قارسى ەشقانداي كۋالىك بەرمەيمىن. ارامدىقتى ويدان شىعارۋدى قويىڭدار” دەپ جازعان.

 

46 جاستاعى ەسكەندىر ەرىمبەتوۆ پەن تاعى ءۇش ادام وتكەن جىلعى قاراشادان بەرى اباقتىدا قاماۋدا وتىر. تۋىستارى مەن جاقتاستارى تۇرمەدە ەرىمبەتوۆتى ۇرىپ-سوعىپ، ازاپتاعانى تۋرالى مالىمدەگەن. بيلىك ورىندارى ازاپتاۋ تۋرالى ايىپتاۋلاردى جوققا شىعارىپ، “ەرىمبەتوۆتىڭ جاقتاستارى قىلمىستىق ىسكە ساياسي رەڭك بەرگىسى كەلەدى” دەپ سانايدى.

وقي وتىرىڭىز: ازاپتاۋ شاعىمى “ەرىمبەتوۆ ءىسىنىڭ” سيپاتىن وزگەرتتى

مارعۇلان سەيسەمباەۆ قازاقستانعا شەتەلدەن “بيلىكتىڭ كەپىلدىگى” بويىنشا وسىمەن ەكىنشى رەت ورالىپ وتىر. بۇدان سەگىز جىل بۇرىن مارعۇلان سەيسەمباەۆ ءبىراز ۋاقىت بولعان شەتەلدەن قازاقستانعا قايتىپ كەلىپ، “پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ادالدىعىن” مالىمدەگەن. سول كەزدە سەيسەمباەۆ “بانك بيزنەسىمەن اينالىسپاۋدى” ۇيعارعانىن دا جاريا ەتكەن ەدى. سونىمەن بىرگە ول شەتەلدە قۋعىندا جۇرگەن قازاقستاندىق ەميگراتتاردى وزىنەن ۇلگى الىپ، ەلگە ورالۋعا شاقىرعان. وعان دەيىن سەيسەمباەۆ شەتەلدە بولعان كەزدە ونىڭ مەنشىگىندەگى “اليانس بانك” مەملەكەتتىڭ يەلىگىنە وتكەن.

2011 جىلى الماتى سوتى مارعۇلان سەيسەمباەۆتى “بانك قاراجاتىن زاڭسىز پايدالانعانى” ءۇشىن ايىپتى دەپ تانىپ، وعان ەكى جىل شارتتى جازاتاعايىنداعان.

سودان بەرگى وتكەن ۋاقىت ىشىندە سەيسەمباەۆ قازاقستاندا بىرقاتار قوعامدىق باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا تالپىنىستار جاساپ كوردى. 2016 جىلى ول الەۋمەتتىك جەلىلەردە “بايتاق دالا” قوعامدىق تابيعي قورىعىن قۇرۋناۋقانىن باستادى، وعان دەيىن وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ ءونىمى ساپالى بولۋى ءۇشىن كۇرەسەتىن “جاۋاپ بەرەمىن” اتتى جاڭا قوعامدىق قوزعالىس قۇرۋ تۋرالى باستاما كوتەرگەن. بىراق ول جوبالار ىسكە اسپاعان كۇيى قالدى.

ازاتتىق راديوسى

كەيبىر ساراپشىلار قازاقستانداعى ساياسي ەليتا ەلدە بەيساياسي ازاماتتىق قوزعالىس قۇرۋدىڭ ءوزىن بيلىككە تونگەن قاتەر دەپ قابىلدايتىندىقتان، توپ-مەنەدجەردىڭ “جاۋاپ بەرەمىن” باستاماسى جايلى ء“اۋ باستان ىسكە اسپايتىنى بەلگىلى” دەگەن بولجام جاساعان ەدى.

Related Articles

  • نازارباەۆتان كەيىنگى قازاقستان نە بولماق؟

    2018 جىلى ەلىمىزدىڭ ساياسي ومىرىندەگى كەي وقيعالار بيلىك ترانزيتىنە جان-جاقتى دايىندىق ءجۇرىپ جاتقانىن ايگىلەدى. ساياساتتانۋشى، تاۋەكەلدەردى باعالاۋ توبىنىڭ جەتەكشىسى دوسىم ساتباەۆ قازىرگى ترانزيت مەحانيزمى پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ كوزى ءتىرى كەزدە عانا جۇمىس ىستەيدى، سوندىقتان بيلىكتىڭ قانداي جولمەن جانە كىمگە اۋىساتىنى بەلگىسىز دەپ ەسەپتەيدى. 2018 جىل اياقتالار تۇستا دوسىم ساتباەۆپەن باستى ساياسي وقيعالارعا تالداۋ جاساپ، نازارباەۆسىز قازاقستان تاپ بولاتىن ماسەلەلەرگە ءۇڭىلىپ كوردىك. ساياساتتانۋشى د.ساتباەۆ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى ۇجىمدىق مۇراگەر بولا المايدى – دوسىم، بيىلعى ەلىمىزدىڭ ساياسي ومىرىندەگى ايتۋلى وقيعالاردىڭ ءبىرى ­– «قاۋىپسىزدىك كەڭەسى تۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانۋى. قاۋىپسىزدىك كەڭەسى كونسۋلتاتيۆتى-كەڭەسشىلىك ورگاننان كونستيتۋتسيالىق ورگانعا اينالدى، ال ءبىرىنشى پرەزيدەنتكە ونى ءومىر بويى باسقارۋ قۇقى بەرىلدى. كەيبىر ساراپشىلار بۇدان بيلىك ترانزيتىنە دايىندىقتىڭ نىشانىن بايقادى. ءسىزدىڭ ويىڭىزشا، بۇل

  • ماۋلەن اشىمباەۆ: قازاق حالقىنىڭ مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت ەكەنىن اشىق ايتۋىمىز كەرەك

    قاراعاندى – تالاي تالانت پەن دارىنداردىڭ كىندىگىن كەسىپ، توماعاسىن سىپىرعان، قازاق ءۇشىن قۇت دارىپ، باق قونعان قاستەرلى مەكەن. سوڭعى اپتادا وسى ءبىر ولكەگە ەلدىڭ نازارى ەرەكشە اۋدى. ماسەلەنىڭ ءمانىسى دە بارشاعا ءمالىم. بۇگىن ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى جانات سۇلەيمەنوۆ ارنايى ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزىپ، ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن ءتۇسىندىرىپ بەردى. اتالعان ءىس بويىنشا ناقتى شارالار قولعا الىنىپ، تەرگەۋ امالدارىنىڭ جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتقاندىعىن دا ايتتى. قازىردىڭ وزىندە وسى ىسكە قاتىسى بار دەگەن كۇدىكپەن 8 ادامنىڭ ۇستالعانى، تاعى بىرەۋىنە ىزدەۋ جاريالانعانى بەلگىلى بولىپ وتىر. بۇل كەشەندى جۇمىستار ناقتى ناتيجەسىن بەرىپ، جاۋاپتى ادامدار زاڭعا سايكەس جازالارىن الادى. وسى رەتتە، ورىن العان جايتقا قاتىستى از-كەم ءوز ويىمىزدى ءبىلدىرىپ، ءۇن قوسقاندى ءجون كورىپ وتىرمىن. بۇعان دەيىن

  • بويىڭا ويىڭ ساي بولعىر، ءداۋدىڭ اتى ءداۋ عوي قاشاندا 

    Batyrkhan Kurmanseit ارگەنتينانىڭ بۋەنوس-ايرەسىندا وتكەن “ۇلكەن جيىرمالىق” (G20) ەلدەرى باسشىلارىنىڭ ءسامميتى ناتيجەلەرىنە قاتىستى قابىلدانعان ورتاق مالىمدەمەدە بۇگىنگى تاڭداعى ەڭ ماڭىزدى الەمدىك ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ وتىرعان اقش-تىڭ پروتەكتسيونيزم ساياساتى جايىندا ەشتەڭە ايتىلمادى. ونىڭ ورنىنا تاراپتار “ەڭ الدىمەن امەريكا” دەگەنىنەن قايتپاي وتىرعان پرەزيدەنت ترامپتىڭ تالابىمەن دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىن رەفورمالاۋعا قاتىستى كەلىسىمگە قول جەتكىزدى. “بىرجاقتى ساياساتتى قولداۋعا ەمەس، كوپجاقتى ارىپتەستىك جۇيەسىن كۇشەيتۋگە كۇش سالۋ كەرەك” دەگەندى بۇگىنگە دەيىن قايتالاپ كەلگەن G20 ەلدەرى باسشىلارى وسى جولى ءوز پوزيتسيالارىن قورعاپ قالا المادى” دەپ جاتىر كوپ ەكسپەرتتەر. ءسامميتتىڭ جابىلۋ راسىمىنەن كەيىن وتكەن پرەسس-كونفەرەنتسيادا “ەركىن ساۋدا قاعيداسىن ساقتاپ، پروتەكتسيونيزم ساياساتىن جۇرگىزبەۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنى تۋرالى بىرلەسكەن مالىمدەمەدە نەگە ەشتەڭە ايتىلمادى” دەگەن سۇراققا ۇيىمداستىرۋشى ەل ارگەنتينانىڭ پرەزيدەنتى ماۋريسيو ماكري

  • قىتاي تۋرالى ءبىر جۇتىم وي

    Eldes Orda اقش-قىتاي تەكەتىرەسى قىتاي قوعامىن ەكى جىككە ءبولۋى بەك مۇمكىن. جالپى بۇل قىتاي xالقىنىڭ اقش-قا قارسى پيعىلى ما الدە بيلىك باسىنداعى قىتاي كوممۋنيستەرىنىڭ اقش-قا قارسى تەكەتىرەسى مە؟ مەنىڭشە بۇنىڭ اراسىندا ايىرماشىلىق بار. ونداي بولسا مىناداي بولجاۋ جاساۋعا بولادى: ءبىرىنشىسى، اقش-قا قىتاي كومپارتياسى باقتالاس بولسا، اقش مىندەتتى تۇردە قىتاي كومپارتياسىنا ساياسي بالاما بولا الاتىن كەز-كەلگەن انتي-كومپارتياشىل قىتاي توپتارمەن جاڭا ساياسي ماقساتتار قويا باستايدى. بۇنىڭ سوڭى قىتاي قوعامىنداعى كوممۋنيست پارتياعا قارسى ىشتەي ءتىسىن قايراپ جۇرگەن توپتاردىڭ كۇشىن بىرىكتىرەدى. سونداي-اق، قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ ساياسي وقشاۋلانۋىن جىل سايىن اسقىندىرا بەرەدى. ءتىپتى، ەڭ سوڭىندا كومپارتيا ساياسي قاجەتىنەن ايرىلا باستايدى; ەكىنشىسى، اقش-قىتاي ساياسي ھام ەكونوميكالىق داعدارىسى قىتاي وليگارxىنا نەمەسە كلاندىق توپتارىنا كۇردەلى تاڭداۋ جاساۋعا جاجبۇرلەيدى.

  • العاشقى تەڭگەگە نازارباەۆ بەينەسى قالاي تۇسپەي قالدى؟

    اسىلحان ماماشۇلى سەرىكبولسىن ءابدىلدين.  1993 جىلى قاراشانىڭ 15-ىندە قازاقستان ءوزىنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاسى – تەڭگەنى اينالىمعا شىعاردى. سول كەزدە ەلدىڭ جوعارعى كەڭەسىن باسقارعان سەرىكبولسىن ءابدىلدين تەڭگەنىڭ قالاي باسىلعانى جايلى، ديزاينى قالاي دايىندالعانى تۋرالى ايتىپ بەردى. تەڭگە اينالىمعا شىقپاس بۇرىن قازاقستان سوڭعى ساتكە دەيىن رەسەيدىڭ رۋبل ايماعىندا قالۋعا تىرىستى. قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ “عاسىرلار توعىسىندا” اتتى كىتابىندا ءرۋبلدى ساقتاپ قالۋعا دەگەن ۇمتىلىسىن “رۋبل ايماعىنىڭ بۇزىلۋى (ورتاق ۆاليۋتا – رەد.) تمد ەلدەرىنەن الشاقتاۋدى تەزدەتەر ەدى. ال قازاقستان بۇعان دايىن ەمەس ەدى” دەپ تۇسىندىرەدى. كىتاپتا نازارباەۆ “1992 جىلى رەسەيدە بارلىق باعا بوساتىلدى. سول كەزدە ىسكە كىرىستىك. مەن قازاقستان ۆاليۋتاسىن شىعارۋدى باستاۋ تۋرالى قۇپيا جارلىققا قول قويدىم” دەپ جازدى. الايدا ازاتتىق تىلشىسىمەن سۇقباتتاسقان جوعارعى كەڭەستىڭ

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: