|  |  | 

Twlğalar Ädebi älem

Müsirepov bağalauındağı Mağauin

29342476_172806870107620_6563631990262726656_n

«Bwl Mwhtar turalı birinşi aytpağım — onıñ jastar qatarında sanalatın kezeñi bwdan edäuir jıl bwrın ötip ketken eken. Bizdiñ sınşılar ol jaydı kezinde-aq körgen bolar, men özim keşirek körip qaldım. Onıñ alpısınşı, jetpisinişi jıldarı jazğan äñgime, povesteri qalam wşı ötkir, är sözdiñ işki-tısqı en tañbasın, qat-qabat sırı barın sol kezde-aq tanıtıptı. Mwhtar Mağauinniñ sol twsta jazğan “Äyel mahabbatı”, “Kütpegen kezdesu” siyaqtı äñgimelerin, “Qara qız” siyaqtı povesin oqığan sınşı, ne bolmasa zamandas dostarı sol küni-aq avtordı qwşaqtap qwttıqtağan şığar dep oylaymın. Öz basım sol dostar quanışınıñ işinde bolmağanımdı ökiniş etkendeymin. Pendeşilik tağı…

Mwhtar Mağauin ana tilimizdiñ baylığın, oralımdı, astarlı, äri ot jalındı, äri näzik te biyazı boyau-sırların alğaşqı adımdarınan bastap-aq meñgerip alğanın körsetedi. Tilimizdiñ oralımdılığın tereñdetuge qosqan ülesi de az emes. Erkek-äyel beyneleri qanday som! Är türli ömir talqılarına tüse jürip, sol şıtırman-şırğalañdarda mayısa da sına bilmegen jastarğa eriksiz qızığasıñ. “Kütpegen kezdesudegi” Sälken men Köşim siyaqtı er jigitter, zımiyan Aygül siyaqtı mahabat jolında da, basqa tirşilikterinde de tabandı aynımas jürekti äyeldermen qatar Şäripa, Twlımqan, Güljihan siyaqtı “dünieqoñız” äyelder de jetkilikti. Bar armanı ğılım emes, ataq-dañq, bayu bolıp ketken Bekseyit docent, aqındıq qabıleti bolmasa da aqın atanıp jürgen Uaqas siyaqtı, ğılım men ädbiette, qwdayğa şükir, tım köp kezdesetin tipter de bosqa küyelenbey, ädil beynelegen.

Mağauin şığarma jelisin tartuğa şeber. Siıspas birdemelerdi toqpaqtap jiberu “ädisi” onda atımen joq. Oqiğa soğıstarı – sebep pen örisi şeber tüyilgen. Adam minderin oñaşalap alıp qarasañ bäri de tanıs-beytanıstar.

Äsirese erekşe män bere aytıluğa kerekti, erekşe bağalanuğa tiisti jağı – bwl kezderi jas jazuşı qatarında jürgen Mağauinniñ barlıq taqırıptarı Wlı Otan soğısınan keyingi künderimizdi körsetedi. Beynelengen adamdarı da osı däuirdiki. Osı aytqandarımızdıñ ädilet ekendigine sengendikten Mağauin Mwhtar bwdan on-on bes jıl bwrın-aq irgeli jazuşılarımızdıñ qatarına qosıldı demekpiz. Onıñ soñğı jıldarda şıqqan eki tomdıq romanı “Alasapıran” bwl oyımızdı tolıqtıra tüsedi. Mağauin qazir ülken jazuşılar qatarınan senimdi orın aldı. Ülken şığarma,ülken taldaudı kerek etedi. Ädebiet zertteuşileriniñ şaruasına qol swqpay-aq qısqaşa ğana öz qorıtındımdı aytsam:

“Alasapıran” qazaq sovet prozasınıñ tağı bir ülken maqtanışı. “Jaqsı eñbek” deytinimizdiñ şeñberine sıymaytın, oyı tereñ, til körkemdigin tügel meñgergen, şeber qalamınan ğana tua alatın qımbat qazına.

Mwhtar Mağauin qay şığarmasında bolsın erkin otıradı. Taqırıptarı wsaq-wlañ emes, bügingi künimizdiñ irgeli saualdarına tolımdı jauap beredi. Atüsti emes, tereñ jauaptar. Alğan taqırıptarın tereñ zerttep alatının bayqaladı. Äsirese, “Alasapıran” romanın jazu üşin qanşa arhivti qoparğanına, qanşa qalalardı kezgenine tañ qalasıñ. Mağauin Mwhtar ornıqtı darın, ülken talant.

Az-mwz oqıs söylemder de kezdesedi: “Arqardıñ toqtıları men eşkileri” depti bir jerde. Toqtıları deseñ, “saulıqtarı” degen dwrıs bolar. Eşkiden toqtı emes, laq tuatın. Swlu qızdı beynelegende “apay tös” depti. “Apay tös” baluandarğa, keudeli erkekterge ğana aytıladı emes pe?! Mağan öte wnamağanı – “sımbattıtın”, “wstamdıtınsıñ” degen eki söz. Bir sözde qatarınan üş “ı” äripi bolsa, ol sözdi auızşa aytqanda auzıñ ikemge kelmey ketetin şığar.”

Qazaq ädebieti gazeti,
1984 jılı, 27 mausım

Related Articles

  • Amanat (Əlihannıñ monologı)

    Balğa basqa, Oraq oyğa tigeli Bir alapat örtke orandı jan işi, Kemerinen dariyaday tolqığan – Qızıl jalau, jalau emes, qan isi. Qızıl tüsten jamıraydı eles bop, Qwba meken, qwsni dos töl ösken. Sol “beyneler” qwtqar deydi qol bwlğap, Ətteñ, şirkin… Estimeydi onı eşkim. Estirtpeydi auızınan ort bürkip, Tesik ökpe, Kəri Kreml' jötelip. Sodan keyin… Temir torda söz ölip, Közder qaldı şel işinde bitelip. Jusan körseñ, jwparın jwt, dwğa oqıp, Bağzı bir iis bwrqırasın ötkennen, Ər tal jusan tağdırı ğoy qazaqtıñ Köldey twnıq köz jasına köktegen. Köktamırdan su alğanşa soñğı qan, Men qazaqtıñ azattığın susadım. Doñız demi topırağıma timese, Dwşpan körmey össe dedim wrpağım. Osı serttiñ tübinde twr şın baylam, Sol

  • Lidiya Monkstiñ “Aqın qoyan” attı kitabı qazaqşağa audarılıp basılıp şıqtı

    Immensely proud to become the first translator of Juliya Donaldson’s books into Kazakh. The Rhyming Rabbit is ready, The Gruffalo is next. I started it as a hobby at my book-loving daughters’ request. Hope Kazakhstani children will enjoy it as well  I am grateful to my wife Aliya, daughters Faiza and Hanifa for their encouragement and support! Many thanks to Julia Donaldson and Lydia Monks for amazing stories and illustrations, Raya Qader, who made this translation possible, and her Steppe&World Publishing House, and Macmillan Publishers! Qazirgi ağılşıntildi balalar ädebietiniñ körnekti aqını Djuliya Donal'dson men körkemdeuşi Lidiya Monkstiñ “Aqın qoyan” attı kitabın qazaqşağa audarğan edim. Äliya ıntalandırıp, kitapqwmar qızdarım Fayza men Hanifa qolqalap qoymağan

  • Qazaq medicinası qwndı zertteu eñbegimen tolıqtı

    Nwrgül Jambılqızı Almatı qalası OKJ-niñ №4 kitaphanasında Astanadağı «Şipalı» emdeu ortalığınıñ bas därigeri, densaulıq saqtau salasınıñ üzdigi, m.ğ.k. Qayrat Aydarhanwlınıñ tört birdey kitabınıñ twsaukeseri boldı. Keş barısında Qayrat Aydarhanwlınıñ jeke öziniñ «Qazaq emşiligi», «Arqa törinde», «Sır men Sauır arası» jäne jazuşı Jädi Şäkenwlımen birlesken «Altay alıptarı» attı kitaptarı köpşilikke tanıstırılıp, keş qonaqtarına da taratıldı. Därigerdiñ kitaptarı türli taqırıpqa bağıttalğan. Mäselen, «Qazaq emşiligi» kitabına Qayrat Aydarhanwlınıñ wzaq jıldarğı eñbekteri men zertteuleri engizilgen. Odan bölek, atalğan kitapta qazaq emşiliginde wdayı qoldanılatın däriler, tabiği emdeu joldarı toptastırılğan.  Keşke maytalman aqın-jazuşılar, elimizge belgili baspagerler, BAQ ökilderi men qalalıq kitaphana meñgeruşileri qatıstı. Sonıñ işinde, belgili ğalım, medicina ğılımdarınıñ doktorı, akademik Maqswt Temirbaev, medicina ğılımdarınıñ doktorı,

  • Qızıl men kök

    Taqsır tarih Tüsiner bolsañ, mwñımdı iş, Arımdı meniñ  itayaq etti qızıl küş. Şañırağımnıñ küldireuişine qan jwqtı Kermektiñ dämi, Jendettiñ isi Qızıl tüs. Däuirler tusa, Dümşe bir oylar könerip ketetin edi, Ketpey-aq qoydı ne delik? Tañerteñ twrsam… Osı bir boyau o, toba, O, toba-ay deşi Qwbıldı kenet kögerip. «Attandap» aqtı Qızıldar qudı basında, Öñdegi kermek Özgermey jetti ğasırğa. Oraq pen balğa Bürkit pen künge auıstı, Auısqan eken, Azattıq degen osı ma?! Esi sau adam Erkindik dey ma mınanı, Köziñe qayğı Köl bolıp sonda twnadı. Azatpın deysiñ auanı jwtıp Al sonda… Auadan neğıp abaqtı isi şığadı. *** Sıbızğı swñqılı Keudemnen küy örip. Sol ünniñ isine Janım twr süyenip. *** Qırküyek qwstardı Äketse

  • Twñğış ret qazaq küresinen aqiıq aqın Tölegen Aybergenovtı eske aluğa arnalğan respublikalıq aşıq turnir Mañğıstaudan bastau aldı

    Mañğıstau oblısı Mwnaylı audanı, Däulet auılında qazaq küresinen 2004-2005 jıldarı tuğan jasöspirimder arasında aqiıq aqın Tölegen Aybergenovtı eske aluğa arnalğan respublikalıq aşıq turnir ötti. Twñğış ret wyımdastırılıp otırğan turnirge Oñtüstik-Qazaqstan oblısı, Atırau, Aqtöbe, Qızılorda, Mañğıstau öñiri jäne Astana qalasınan 6 komanda qatısıp, barlığı 9 salmaq därejesi boyınşa 220 sportşı çempiondıq ataqqa talastı. Ayta ketu kerek, Sır öñiri qwraması tört komandadan qwralğan, olar Qızılorda qalası, Aral, Jañaqorğan jäne Tasböget auılı. Aşıq turnir «Baytaq mekenim» qoğamdıq qorı jäne Mwnaylı audanı «Däulet auılı balalar jäne jasöspirimder sport mektebi» memlekettik mekemesiniñ wyımdastıruımen ötti. Barlığı 36 medal' sarapqa salındı, onıñ 9 altın, 9 kümis jäne 18 qola. Sonday-aq, jeñis twğırınan köringen ärbir sportşığa jeke Kuboktan

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: