|  |  | 

كوز قاراس مادەنيەت

كەلەسى ايدى «كوكەك» دەيىك

قازاقشا اي اتتارىندا «اپرەل» ايىن «كوكەك» دەيدى. ال «ءساۋىر» قايدان پايدا بولدى؟ ونىڭ تاريحى مىنانداي: 1990 جىلى 24 «اپرەلدە» ارنايى زاڭمەن قازاقستاندا پرەزيدەنتتىك بيلىك ەنگىزىلدى. تۋرا سول كۇنگە قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ ورگانى «حالىق كەڭەسى» گازەتىنىڭ العاشقى سانى جارىق كوردى. بۇرىن «اپرەل» ءسوزى قولدانىلا بەرەتىن.
كومپارتيانىڭ قىلىشىنان قام تامىپ تۇرسا دا جاڭا باسىلىمدا اي اتتارىنىڭ قازاقشا بەرىلگەنىن كوڭىلىمىز قالاپ تۇر. الايدا ءبىر اپتاداي عانا بۇرىن ورتالىق كوميتەتتىڭ اپرەل پلەنۋمى وتكەن. ونى قالاي جازامىز؟ «كپسس ورتالىق كوميتەتىنىڭ كوكەك پلەنۋمى» دەسەڭ باس كەتەدى. سودان گازەتتىڭ باس رەداكتورى سارباساقتاەۆ جول تاپتى: «ءساۋىر پلەنۋمى» دەيىك دەپ.
وسى تىركەستەگى «ءساۋىر» ءسوزى بىرتىندەپ بارشا باسىلىمدارعا اۋىستى. ودان كەيىن «ورتالىق كوميتەت» تە، «پلەنۋم» دا جويىلدى. بىراق قازاقشا اي اتتارىنىڭ ىشىندە كوزگە شىققان سۇيەلدەي بوپ ارابشا «ءساۋىر» ءسوزى قالىپ قويدى. ەندى سونى نەگە تۇزەتپەسكە؟!

سوندىقتان ەلىمىزدەگى 2018 جىلعى ءتورتىنشى ايدى «ءساۋىر» دەپ ەمەس، «كوكەك» دەپ جازايىق! كۇللى قازاق ءتىلدى باسىلىمداردى وسىعان شاقىرامىن.

Marat Baidildauly نىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • بەردىبەك ساپارباەۆ: قىزمەتتەن كەتسەم، جاستارعا ساباق بەرەمىن

    “اۋىلداعى جاستار جالقاۋ بوپ كەتتى”، ال “شەتەل كورگەن جاستار تەك اكىم بولعىسى كەلەدى” دەيدى…     اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ زەينەتكەرلىككە شىققاندا  جاستارعا ساباق بەرسەم دەيدى.  الپىس بەس جاستاعى ب.ساپارباەۆتى «اۋىلداعى جاستاردىڭ جالقاۋ بوپ كەتكەنى»، ال «شەتەل كورگەن جاستاردىڭ تەك اكىم بولعىسى كەلەتىنى» قىنجىلتادى ەكەن.  – بەردىبەك ماشبەكۇلى، ءسىز وبلىس اكىمى، مينيستر، پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى سياقتى قىزمەتتەردى اتقاردىڭىز. ءبىر كەزدەرى اقپارات قۇرالدارى ءسىزدى «سپەتسناز ساپارباەۆ» دەپ باعالاعان ەدى. بۇل ءسىزدىڭ ۇنەمى قيىن سالالارعا، ءتۇيىنى كوپ ايماقتارعا باسشىلىققا باراتىنىڭىزدى ايتسا كەرەك. دەگەنمەن دە ءسىزدىڭ جۇمىس ىستەۋ ءپرينتسيپىڭىز قانداي؟ اشىق اڭگىمەمىزدى وسىدان باستاساق. – جۇمىس ىستەۋ ءتاسىلىم وتە قاراپايىم، حالىقپەن جاقىن ارالاسىپ، بارلىق ماسەلەنى ءوز كوزىممەن كورىپ، جۇرتتىڭ ارىزىن ءوز قۇلاعىممەن ەستىپ، ماسەلەنى تەز

  • زاڭسىز الىنعان عىلىمي اتاق-دارەجەلەردى قايتارىپ الۋ كەرەك – تىنىسبەك كالمەنوۆ

    ءسىز قازاقستانداعى عىلىمي زەرتتەۋمەن اينالىساتىن بەلدى ينستيتۋتتىڭ باسشىسىسىز. اڭگىمەمىزدى ينستيتۋتتىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنەن باستاساق… ماتەماتيكا جانە ماتەماتيكالىق مودەلدەۋ ينستيتۋتى – بۇكىل قازاقستانداعى ماتەماتيكتەردى بىرىكتىرەتىن بىردەن-ءبىر عىلىمي ورتا. بارلىق فيليالداردى ەسەپتەگەندە شتاتتا 195 ادام جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ 150 شاقتىسى الماتىدا، قالعانى شىمكەنت، قاراعاندى، تۇركىستان، تاراز، استانا قالالارىندا. ءبىز بۇكىل ماتەماتيكتەردىڭ ۇجىمى سياقتىمىز. ولاردىڭ عىلىمىن تىڭداپ، الەمدە قانداي عىلىمي جاڭالىقتار اشىلىپ، قانداي ماسەلەلەر شەشىلىپ جاتقانىن – بارلىعىن ينستيتۋتتا ايتىپ وتىرامىز. كەز كەلگەن عىلىمعا بۇكىل جەر جۇزىندە نە بولىپ جاتقانىن ءبىلىپ وتىراتىن، ءبارىنىڭ باعدارلاماسىن قاراپ، بەكىتىپ وتىراتىن ۇجىم كەرەك. ءبىزدىڭ ينستيتۋت – سونداي ۇجىم. ماتەماتيكا – جاستاردىڭ عىلىمى. ويتكەنى گۋمانيتارلىق عىلىمداردا جالپىلاما اناليز جاساۋ بولسا، ماتەماتيكا تەرەڭگە باراتىن عىلىم. تەرەڭدە جاتقان نارسەنى جىڭىشكە قىلىپ قازۋ كەرەك. جالپى

  • ۆەنگريا – قازاقستان 2:3

    عالىم بوقاش بۋداپەشتە قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ ەڭ جاقسى ويىندارىنىڭ ءبىرىن كوردىك. ەركەبۇلان (سەيداحمەت) مەن باقتيور كوماندانىڭ بويىنا ون شاقتى جىل بويى كورىنبەي كەتكەن باتىلدىق پەن شەبەرلىك ءبىتىردى. بولاشاعى زور جاس فۋتبولشىلار. ستويلوۆ “استانانى” جاتتىقتىرىپ ءجۇرىپ، جەرگىلىكتى ويىنشىلاردى ابدەن زەرتتەگەنىن، وزدەرىنە شاق تەحنيكاسى مەن قۋاتىن سارقا جۇمساتۋدى ۇيرەنگەنىن كورسەتتى. قازاقستاندىقتار دوپتى ۇزاق ۇستاۋدى، ءدال ءارى الىسقا پاس بەرۋدى مەڭگەرىپتى. نەناد تاجىريبەسىن تانىتتى. رومان جەڭىس ءۇشىن كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. باۋىرجان ناعىز ديسپەتچەر رەتىندە كورىندى. دميتري مەن ەۆگەني بىرنەشە مارتە جوق جەردەن دوپتان ايىرىلىپ جاتتى. سوڭعى جيىرما شاقتى جىل ىشىندە ەۋروپادا ورتادان تومەن قۇراماعا اينالعان ۆەنگريالىقتار كوپ قاتەلەستى، وتە ساپاسىز، سىلبىر وينادى. “گرۋپاما ارەناعا” جينالعان از ساندى جەرگىلىكتى جانكۇيەرلەر ىزاعا بۋلىعىپ، ىسقىرىپ جاتتى.

  • قىتايداعى مۇسىلمان ەليتاسىنىڭ كۇردەلى تاريحى جانە ونىڭ شىعىس تۇركستانعا ىقپالى

    شىعىس تۇركىستانداعى (新疆) قازاقتار مەن ۇيعىرلاردىڭ ساياسي، مادەني، الەۋمەتتىك-ەكونوميكا تاريxىن كوبىندە ورتالىق ازيانىڭ ساياسي اۋانىمەن تىعىز بايلانىستىرىپ جاتامىز. بالكىم، دۇرىس دا شىعار. بىراق، مەن ونىڭ ىشكى قىتايداعى مۇسىلمان ەليتاسىمەن دە تىعىز قاتىسى بارىن باسا ايتقىم كەلەدى. قىتايلار جالپى مۇسىلمانداردى ھۋي (回) دەپ يەروگليف تاڭبامەن تاڭبالاعان. جالپى مۇسىلمان جۇرتىن ھۋي مين (回民) دەيدى. مىسالى شىڭجاڭنىڭ بۇرىنعى گۋبەرناتورى ياڭ زىڭشين (杨增新) 1918-1922 جىلدارى ورتالىق پەكين ۇكىمەتىنە الاشوردا مەن تۇركىستان اۆتونومياسى تۋرالى جەدەلxات جولداعاندا “ورتالىق ازياداعى ھۋي ميندار (ياعني مۇسىلماندار) بىرىگىپ رەسپۋبيليكا قۇرىپ جاتىر” دەگەن سيتات كەلتىرەدى. سوسىن تيبەت مۇسىلماندارىن- 藏回 (زاڭ ھۋي), قاشقارياداعى ۇيعىرلاردى- 缠回 (چان ھۋي), مونگول مۇسىلماندارىن- 蒙回 (مىڭ ھۋي) دەپ اتاعان.  وسى ھۋيلاردىڭ (ياعني مۇسىلماندار) ىشىندە سانى مەن ساپاسى،

  • ءۇش “ماڭگى”

    قىتاي وزگەردى. كوممۋنيستىك پارتيا ديكتاتۋراسىنان گورى اۆتوريتارلىق پرەزيدەنت بيلىگىن ءجون كوردى. جەكسەنبى كۇنى سي تسزينپين “ماڭگى باسشى” بولىپ بەكىتىلدى. ەندى ناۋرىزدىڭ 18-ىندە رەسەي بەيرەسمي “ماڭگى پرەزيدەنتىن” قايتا “سايلاپ” الماقشى. ءسويتىپ، “ماڭگى ەلدىڭ” قوس كورشىسى “ماڭگى اۆتوريتاريزم” رەجيمدەرىن زاڭداستىرىپ جاتىر. “ماڭگى” دەپ ايتقان سايىن تاريح اتا مىرس ەتە قالاتىن بولار. بىراق عۇمىرى شەكتەۋلى، ارى كەتسە ءبىر عاسىرداي ۋاقىت ىشىندە، وسى شاقتا ارقانداۋلى كۇيى اينالىپ جۇرگەن كوپتەگەن زامانداستارىمنىڭ كۇلۋگە زاۋقى جوق. P.S. ەۋرازيا وداعى مەن شانحاي ۇيىمىن قويىپ، ء“ۇش ماڭگى” دەگەن جاڭا ساياسي بىرلەستىك قۇرىپ الۋدى ۇسىنام    Galym Bokashتىڭ پاراقشاسىنان الىندى

1 پىكىر

  1. انساردىن ماماسى

    نە كەرەگى بار قايتا-قايتا بىرەسە سوزدەردى، بىرەسە ءالفاۆيتتى، كوشە اتتارىن، بىرەسە قالا نە اي اتتارىن وزگەرتىپ؟ ءساۋىر كوپشىلىككە كوكەكتەن دە جاقىنىراق، ايتۋعا دا جەڭىل، رەسمي تۇردە دە الدەقاشان قابىلدانىپ كەتكەن. رەسمي قۇجاتتاردا ەشكىم كوكەك دەپ جازبايدى، ءارى بۇل قۇس اتاۋى. ارتىق رەت ادامدى شاتاستىرىپ قاجەتى جوق. ونداي لوگيكامەن وندا ەسكى قالا اتتارىن دا قايتارايىق، ەسىمدەردى دە، ت.ب. ءبىز، قازاق، وسىلاي بولمايتىن نارسەلەردى ءسوز قىلىپ كوتەرە بەرەمىز، ودان دا تەحنولوگيالاردى دامىتۋ كەرەك، ەسكىلىككە بۇرىلا بەرمەي. قايداعى ءبىر سوزدەرگە جابىسپاي. ءتىل دەگەن ول وزگەرمەلى دۇنيە، ءبىر ءسوز كەلەدى، ەكىنشىسى كەتەدى، جاڭادان پايدا بولادى. ادامىنا، ۋاقىتىنا قاراي تولىسىپ نە ازايىپ وتىرادى. وعان سىرتتان كۇشتەپ ەشنارسە ىستەي المايسىڭ. ادامنىڭ ەسەيگەنى سياقتى. ودان دا ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋ كەرەك، ءوزىمىز پايدالاناتىن، ۇرپاققا قالدىراتىن، تاريحتا اتىڭدى جازدىراتىن ۇلتىڭدى تانىتىپ. ال قازاق ءتىلى قازاقتان باسقا ەشكىمگە كەرەك ەمەس الەمدە. قازاقتىڭ ىشىندە ءتىپتى كەيبىر قازاقتارعا قاجەتى جوق.

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: