|  |  | 

ساياسات سۇحباتتار

گالەوتتي: “دولى ريتوريكانىڭ كۇنى ءوتتى”


رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين

رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين

رەسەي مەن باتىستىڭ قارىم-قاتىناسىن زەرتتەپ جۇرگەن بەلگىلى ۇلىبريتانيالىق ساياساتتانۋشى، كرەمل ساياساتى بويىنشا ساراپشى مارك گالەوتتيمەن سۇحبات.

مارك گالەوتتي – پراگا حالىقارالىق قاتىناستار ينستيتۋتىندا اعا زەرتتەۋشى، ەۋروپا قاۋىپسىزدىگى ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى.

ازاتتىق: - بۇرىنعى اسكەري تىڭشىنى انگليادا ۋلاۋ داۋىنا قاتىستى ۇلىبريتانيانىڭ رەسەيگە قارسى ديپلوماتيالىق شەكتەۋ ارەكەتىن اقش بەلسەنە قولداپ شىقتى. ورتالىق جانە شىعىس ەۋروپاداعى كەيبىر ەۋروسكەپتيك ەل باسشىلارى دا بىرنەشە رەسەيلىك ديپلوماتتى كەرى قايتاردى. بۇل نەنى بىلدىرەدى؟ بۇل جولى نە وزگەردى؟

مارك گالەوتتي: - بۇل – جاعدايدى ءبىرجولا وزگەرتەتىن ساتكە اينالىپ تۇر. رەسەيگە بولسىن، يا باسقا ەلگە بولسىن مۇنداي اۋقىمدى اسكەري ەمەس قىسىم جاسالعانىن ەشقاشان كورمەپپىز. ونىڭ سەبەبى بۇرىنعى تىڭشى سەرگەي سكريپالدى ولتىرۋگە تىرىسۋ ارەكەتىندە عانا جاتقان جوق. شىدامنىڭ شەگىن ۇزگەن، اقىرىنداپ قوردالانعان رەسەيلىك اۆانتيۋريزمدە جاتىر. ماسكەۋ جاسادى دەپ كۇدىك تاعىلعان قاستاندىقتاردا جاتىر. “بۇعان قاتىستى ءبىر شارا قولدانۋ كەرەك” دەپ ويلايتىن كەز جەتتى. وسى جاعىنان قاراعاندا بۇل – ۇزاق پروتسەستىڭ كۋلميناتسياسى.

كورە وتىرىڭىز: سەرگەي سكريپال دەگەن كىم؟

ازاتتىق: - رەسەيگە تاعىلعان وسى ايىپتاۋلارعا قاتىستى باتىستىڭ ەڭ اۋىر سانكتسياسى نە بولۋى مۇمكىن؟

مارك گالەوتتي، ساياساتتانۋشى

مارك گالەوتتي، ساياساتتانۋشى

 

مارك گالەوتتي: - جاعدايدى بۇلاي ۋشىقتىرۋعا ماسكەۋدىڭ باسقارۋ جۇيەسىنىڭ ناشارلىعى سەبەپ بولدى. رەسەيگە جان-جاقتى ەكونوميكالىق سانكتسيالار سالىناتىن كۇن تۋى دا مۇمكىن دەپ ايتۋعا بولادى. بىراق ونىڭ اۋىلى الىس سياقتى. كوبىنە ساياسي يشارالار جاسالاتىنىن كورەتىن سياقتىمىز. ويتكەنى بۇل – ىنتىماقتاسا جاسالاتىن وتە نازىك مامىلە. باتىس رەسەيگە: “مىنا قىلىقتارىڭدى ەندى كوتەرمەيمىز، قىمباتقا تۇسەدى” دەگىسى كەلەدى. بىراق ءپۋتيندى “رەجيمىمە قاتەر ءتوندى” دەپ ويلايتىنداي مۇلدەم تۇيىققا تىرەپ تاستاعىسى دا كەلمەيدى. ونداي جاعدايدا پۋتين بولجاپ بولمايتىن كەسىرلى ارەكەت جاساۋى مۇمكىن. ويتكەنى جوعالتاتىن نارسەسى از. سول سەبەپتى ءبارىبىر ىنتىماقتاسۋ بار.

قىرىم ءبىر سەبەبى ەدى، سكريپالدى ۋلاۋ جالعاسى بوپ شىقتى. سول سەبەپتى وسىنداي جاۋاپ تۋدى.

 

رەسەيگە قارسى ديپلوماتيالىق شەكتەۋ قولدانۋعا كانادادان اۆسترالياعا دەيىنگى ارالىقتا ءبىراز ەل قوسىلدى. سويتە تۇرا ءبىراز ەل قوسىلعان جوق. كەيبىر ەلدەردىڭ اشىق تۇردە وزدەرىنە ءتيىستى ءرول ويناۋدان باس تارتقانىن كوردىك. قولدا بار كواليتسيانى بولشەكتەپ الماۋعا تىرىسىپ جاتىر.

 

بىلە وتىرىڭىز: “نوۆيچوك” دەگەن قانداي ۋ؟

ازاتتىق: - رەسەيدىڭ ديپلوماتيالىق جانجالعا قاتىستى العاشقى رەاكتسياسىن كورىپ وتىرمىز. كرەمل دە شەتەلدىك ديپلوماتتاردى ەلدەن كەتىرمەك. ماسكەۋ بۇل جاعدايدان ءبىر ساباق الدى دەپ ويلايسىز با؟

مارك گالەوتتي: - ءدال قازىر بىردەڭە دەۋ ەرتە. رەسەيدىڭ كوكىرەكتەنە جاۋاپ قايتاراتىنىن بىلگەنبىز. باسقاشا جاساي دا المايدى. باسقا بىردەڭە قىلسا، ءالسىز بولىپ كورىنۋى مۇمكىن. ال رەسەيلىكتەردىڭ ءالسىز بوپ كورىنگىسى كەلمەيدى. “ساحنانىڭ ارتىندا نە بولىپ جاتىر؟” دەگەن ساۋال تۋادى. وتكەن اپتا ماسكەۋدە بولدىم. سول كەزدە ۇلىبريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى تەرەزا مەي ۇلىبريتانيادان رەسەيلك ديپلوماتتاردىڭ العاشقى لەگى شىعارىلاتىنىن حابارلاپ جاتقان. رەسەي ءدال سونشاما بريتان ديپلوماتتارىن قايتارىپ جاتقان. رەسەيدىڭ سىرتقى ساياسات مەكەمەسىندە كىممەن سويلەسسەم دە، جانجال وسىمەن ءبىتتى دەپ ويلايتىنىن بايقادىم. سول سەبەپتى مىنا جاعداي ماسكەۋدى ەسەڭگىرەتىپ تاستايتىن سياقتى. بولعان جاعدايدى قالاي ءتۇسىندى دەگەنگە كەلسەك. بۇنى تەك يشارا كورىپ وتىر ما؟ جوق الدە كۇشىمىزدى شامالاي الماي قالدىق دەپ وتىر ما؟ باتىستىڭ رەاكتسياسىن بولجاپ بىلەمىز، ويناي تۇرامىز دەدى. ەندى مۇنىڭ قاتە ەكەنى كورىندى. وزدەرىنە قارسى ۇلكەن كامپانيا باستالدى. سوندىقتان قايتا ويلانۋعا ءماجبۇر. بۇدان رەسەي باتىسقا جاقسى بولىپ كورىنۋگە تىرىسادى دەۋگە دە بولمايدى. قاتايا ءتۇسۋىمىز كەرەك دەۋى دە مۇمكىن. بىراق ساياساتىنىڭ وزگەرگەنىن كورىپ وتىرمىز. دولى ريتوريكالى جاۋاپ قاتۋدىڭ كۇنى ءوتتى.

وقي وتىرىڭىز: رەسەيدىڭ “سكريپال داۋىنا” قاتىستى جاۋابى

ازاتتىق: - قىرىمدى اننەكسيالاپ العان كەزدەگىدەي ەمەس، رەسەي بۇل جولى باتىستىڭ قاتتىراق ساياسي قىسىمىنا ۇشىرادى. سەبەبى نە؟

مارك گالەوتتي: - بىرنەشە سەبەبى بار. قىرىمنىڭ اننەكسياسى حالىقارالىق زاڭداردى قانشالىقتى ورەسكەل بۇزۋ بولسا دا، بىرقاتار باتىس ەلدەرى بەلگىلى ءبىر مولشەردە مۇنى مويىندادى. قىرىمداعى رەفەرەندۋم زاڭسىز وتسە دە، تۇبەك حالقىنىڭ باسىم كوپشىلىگى رەسەيدىڭ ءبىر بولىگى بولعىسى كەلەتىنىن تۇسىنگەن سياقتى. تۇتاس حاوس ورناعان كەزەڭ ەدى عوي. بىراق ماڭىزدى ءبىر جايت – قىرىمدى اننەكسيالاۋ مىنا پروتسەستىڭ باسىنا اينالدى. ەشكىم ول كەزدە بۇنىڭ الدەنەنىڭ باسى ەكەنىن بىلگەن جوق. ودان بەرى دونباستى كوردىك، باسقا ارەكەتتەرىن كوردىك، سايلاۋعا ارالاسۋدى كوردىك. مۇنىڭ تىزبەككە اينالعانى اڭعارىلدى. سول سەبەپتى مۇنى توقتاتۋ ءۇشىن قاتاڭ شارالار قولدانىلدى. قىرىم ءبىر سەبەبى ەدى، سكريپالدى ۋلاۋ جالعاسى بوپ شىقتى. سول سەبەپتى وسىنداي جاۋاپ تۋدى.

ازات ەۋروپا / ازاتتىق راديوسى 

Related Articles

  • “العاشقى جانە سوڭعى دەموكراتيالىق سايلاۋ”

    اسىلحان ماماشۇلى الاش وردا ۇلتتىق-تەرريتوريالىق اۆتونومياسى ۇكىمەتىنىڭ مۇشەلەرى الاش قالاسىنا (زارەچنايا سلوبودكا، سەمەي) كوشىپ كەلىپ قونىستانعان 1918 جىلى. قازاقستان بيلىگى بيىل ماۋسىمدا تاعى ءبىر كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋىن وتكىزگەلى جاتىر. پوستسوۆەتتىك ەلدەگى بۇعان دەيىنگى سايلاۋلاردىڭ ەشبىرىن حالىقارالىق ۇيىمدار «ەركىن» دەپ تانىعان ەمەس. وسى تۇستا ازاتتىق سوۆەتتىك كەزەڭگە دەيىنگى قازاقستاندا وتكەن العاشقى جانە سوڭعى اشىق سايلاۋدىڭ تاريحىنا ءۇڭىلىپ كوردى. 1917 جىلى جەلتوقسان ايىندا «قازاق-قىرعىز بيلىگىن قولىنا العانىن» مالىمدەگەن الاش وردا ۇكىمەتى – ۇلت كەڭەسىنىڭ توراعاسىن سايلادى. كوپشىلىك داۋىس العان ءاليحان بوكەيحان ۇكىمەت پەن كەڭەس توراعاسى بولىپ سايلاندى. ازاتتىق تىلشىسىمەن سويلەسكەن زەرتتەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا بۇل سايلاۋ «بۇرىنعى حاندىق داستۇرگە سۇيەنبەگەن، پاتشالىق رەسەيدىڭ ەسكى زاڭدارىنان قۇتىلعان، قازاق حالقىنا سايلاۋ قۇقىعىن بەرىپ، دەموكراتيالىق داستۇرمەن وتكىزگەن

  • قازاق پرەزيدەنتى توقاەۆ جانە وزبەك پرەزيدەنتى ميرزيوەۆتىڭ بىرلەسكەن مالىمدەمەسى

    2019 جىلعى 14-15 ساۋىردە وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆتىڭ شاقىرۋىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ وزبەكستانعا مەملەكەتتىك ساپارى ءوتتى. وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ قاسىم-جومارت توقاەۆتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى لاۋازىمىنا كىرىسۋىمەن جىلى جانە شىن كوڭىلمەن قۇتتىقتاپ،  قازاقستاننىڭ قازىرگى زامانعى دامۋىنا جانە شەت مەملەكەتتەرمەن كوپجاقتى بايلانىستارىنا لايىقتى ۇلەس قوسقان حالىقارالىق اۋقىمداعى ساياساتكەر جانە مەملەكەتتىك قايراتكەر رەتىندەگى مول تاجىريبەسىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىلارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىشۇلى نازارباەۆتىڭ ەكى ەل اراسىنداعى باۋىرلاستىق بايلانىستار مەن ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى، ونىڭ ىشىندە ورتالىق ازياداعى بەيبىتشىلىكتى، تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدەگى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا قوسقان كورنەكتى ءرولىن ايرىقشا اتاپ كورسەتتى. وسى تۇرعىدا، پرەزيدەنت ق.توقاەۆ پرەزيدەنت ش.ميرزيوەۆتى قازاقستان-وزبەكستان قاتىناستارى مەن وڭىرلىك ىقپالداستىقتى كەڭەيتۋگە جانە نىعايتۋعا

  • اەس سالۋ رەسەيدىڭ قالاۋى عانا – بوزىمباەۆ

     © تۇرار قازانعاپوۆ ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆ قازاقستانداعى اەس قۇرىلىسىنا قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى، – دەپ حابارلايدى Tengrinews.kz ءتىلشىسى. بۇل تۋرالى ول پرەزيدەنت تەلەراديوكەشەنىنە بەرگەن سۇحباتىندا ايتتى. “قازىر قوعامدا وسى ماسەلە تۋرالى قىزۋ پىكىرتالاس ءجۇرىپ جاتقانىن تۇسىنەمىز. ارينە، سەمەي يادرولىق پوليگونىنا بايلانىستى قورقىنىش تۋىپ جاتىر. زارداپ شەككەن حالىق ول وقيعانى ۇمىتقان جوق. سونداي شەشىم قابىلدانىپ جاتسا، بارلىعى زاڭ بويىنشا قابىلدانادى. قانداي جاعداي بولسىن حالىق پىكىرى ەسكەرىلەدى. سەبەبى قوعامدىق تىڭدالىمدار وتەدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن كەڭەس وتكىزىلەدى. ۆلاديمير ۆلاديميروۆيچ ءپۋتيننىڭ ايتقانى – رەسەيلىك تاراپتىڭ قالاۋى عانا. ءبىز وسى ماسەلە جايلى حالىققا ايتىپ وتىرامىز، بارلىعى ۇكىمەت باسشىلىعىنىڭ، سونداي-اق، مەملەكەت باسشىسىنىڭ باقىلاۋىندا بولادى”، – دەدى مينيستر سۇحباتىندا. ەسكە سالايىق، وسىعان دەيىن الماتى وبلىسىندا اەس قۇرىلىسىنا ارنالعان جەردىڭ انىقتالعانى جايلى

  • جوعارى قولباسشىلىقتىڭ پرەزيدەنتتىك رەزەرۆى كىم ءۇشىن قۇرىلماق؟

    قازيس توعىزباەۆ وتاردا وتكەن اسكەري پاراد. جامبىل وبلىسى، 7 مامىر 2018 جىل. ۇكىمەت قارۋلى كۇشتەر جوعارى قولباسشىلىعىنىڭ پرەزيدەنتتىك رەزەرۆىن قۇرۋ تۋرالى جارلىق جوباسىن ازىرلەدى. وعان سايكەس اسكەري قىزمەتكەرلەر اراسىنان ارنايى توپ جاساقتالىپ، كەيىن ونىڭ مۇشەلەرىن جوعارى قولباسشىلىقتاعى قىزمەتتەرگە ۇسىنۋ جوسپارلانعان. ساراپشىلار باستامانىڭ قاعاز جۇزىندەگى نۇسقاسىن قۇپتاعانمەن يدەيانىڭ ءساتتى جۇزەگە اسىرىلاتىنىنا كۇماندانادى. ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىندا «اشىق ۇكىمەت» سايتىندا قۇجاتتار ءتىزىمى جاريالانىپ، قوعامدىق تالقىلاۋعا ۇسىنىلدى. وندا ۇكىمەتتىڭ قارۋلى كۇشتەر پرەزيدەنتتىك رەزەرۆىن قۇرۋ ۇسىنىسى جايلى ايتىلعان. جوبا بويىنشا، بۇل توپقا «ەرەكشە سۇرىپتاۋدان» وتكەن اسكەري قىزمەتكەرلەردى ەنگىزۋ كوزدەلگەن، كەيىن ولاردى جوعارى قولباسشىلىق لاۋازىمىنا ۇسىنباق (قورعانىس ءمينيسترى قىزمەتى وعان كىرمەيدى). باستامانى قازىر نۇرلان ەرمەكباەۆ باسقارىپ وتىرعان قورعانىس مينيسترلىگى كوتەرگەن. جارلىق جوباسى اتالعان جارلىق جوباسى قارۋلى كۇشتەرگە اسكەري

  • اقشام الاڭى: وسپان باتىر 120 جىل

    التايدىڭ ارلانى، شىعىس تۇركىستاننىڭ وعىلان ۇلى وسپان باتىردىڭ تۋعانىنا بيىل 120 جىل. باتىردىڭ مەرەيتويى قايدا، قالاي تويلانادى؟ وسى ورايدا الماتى تەلەارناسىنىڭ “اقشام الاڭى” باعدارلامىسىندا بولعان “ەر جانىبەك”حالىقارالىق قوعامدىق قورىنىڭ پرەزيدەنتى جەڭىس تۇركياۇلىمەن بولعان سۇحباتتى نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.      

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: