|  |  |  | 

kerey.kz TV Köz qaras Ruhaniyat

RUHANI JAÑĞIRU HÄM TEK

31124250_761598714029793_5916073391847929706_n
Aidos Juqanuly

Qazaq bireuge razı bolğanda, isine tänti bolğanda «Tekti azamat eken», «Tekti atanıñ balası eken», «Qanına tartpay qoymaydı, äkesi jaqsı adam edi» dep nemese nağaşısına tartsa, «Qalay degenmen jatırı mıqtı ğoy, şeşesi tekti jerdiñ qızı» dep jatadı.
Äkesi tekti bolğanımen, anası jağınıñ tegi küñgirtteu bolıp, odan tuğan bala köñilden şıqpay jatsa, «Jaqsıdan jaman tuar, bir ayaq asqa alğısız» dep aparıp tastaydı. Al äkesiniñ qanı swyıqtau bolıp, anası tektiden tuğan bala el auzına iligip jatsa, «Jamannan jaqsı tuar, adam aytsa nanğısız» dep kötermeleydi.
Prezident Nwrswltan Nazarbaevtıñ «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» attı maqalasında wlttıq kod turalı aytıladı. Ötken habarımızda wlttıq kodtı täpsirlegenbiz. YAğni ruh turalı aytqanbız. Kodımızdı – bolmısımızdı jañğırtıp, tegimizdi saqtap qalu üşin ruh kerek dep.
Maqalada Prezident «Meritokratiyalıq qoğam qwrıp jatırmız» deydi. Adamdı «Käsibi biliktiligine» qarap bağalaymız dep otır. Onday jerde tamır-tanıstıqqa, jerlestikke, ruşıldıqqa jol joq. Olay bolsa, korrupciya da azayadı degen söz.
Qanday da bir memlekettik mekemeniñ basşısı bolsañız, naymandı, adaydı, albandı ruıñızğa qaray jwmısqa aludı doğarasız. Jerlesim dep tarbağataylıq, jañaözendik, narınqoldıqtardı qasıñızğa jinamaysız. Bwl tıyım emes. Bwl tektiliktiñ belgisi.
Tekti adam mañına tektini jinaydı. YAki eñbegine qaray bağalaydı. Teksizder ğana özi tektesterdi aynalasına topırlatadı. Jwmıs jürmeydi, bir biriniñ köñiline qaraydı. Byudjettiñ aqşası, Siz ben bizdiñ ay sayın jalaqımızdan jinalğan salıqtı, qarajattı «ölgenimde körgenim» dep jeydi. Sıbaylastıq, jemqorlıq teksizderden şığadı. Soñı nege aparatının özderiñiz de körip otırsızdar. Bir birden sottalıp jatır.
Elbasınıñ sözin tağı qaytalayın: Wlttıq kod, wlttıq mädeniet saqtalmasa, eşqanday jañğıru bolmaydı. Dwrıs aytadı. Wlttıq kod dep otırğanı – wlttıq tek, tektilik. Teksizde qaydan mädeniet bolsın. Teksiz, mädenietsiz bolsa, qaydağı jañğıru?! Jañğıru degen sözdi tüsinbeydi de. Jañğıru turalı aytsañız, jañğırğanı bılay twrsın, qañğırıp, aydalağa lağıp ketedi.
Bizde bir jañsaq tüsinik bar. Han twqımdarın, yaki törelerdi tekti deytin. Bäriniñ tegi mıqtı dep aytuğa kelmes. Mıqtı bolsa, bir birimen qırılısıp, bilikke talasıp Altın Ordanı ıdıratar ma edi? Olardıñ arasında da teksizder bolğan. Memlekettiñ emes, öz qamın, taqtı oylaytın. Solardıñ kesirinen alıp imperiya ıdıradı. Tekti taqtı bileydi, teksizdi taq bileydi.
Qazirgi tilmen aytqanda, tekti bolsa kreslonı bilep, wjımnıñ jwmısın döñgeletip äketedi, qanı da, jatırı da jaman bolsa, onıñ üstine teksizdi tektige aynaldırar tärbiesi joq bolsa, kreslosı özin bileydi. Soğan jabısıp qaladı. Kreslosın saqtau üşin bärine baruğa dayın.
Älqissa, tektiler nege azaydı, teksizder qaydan şıqtı? Tağı da tarihqa üñilemiz. Jiırmanşı ğasırdıñ bası. 30-33-jıldar. Qoldan kolhoz wyımdastırdı. Kapitalistik joldağı tektilerdiñ malın tartıp aldı da, jalşılarına bölip beremiz dedi. Teksiz bol'şevikter kedey-kepşikterdi solay aldadı.
Ortaq ögizden, oñaşa bwzau artıq degen kapitalistik damu jolın bwzdı. Malın bergisi kelmegen tekti azamattardı «bay, şonjar» dep qudaladı. Ürerge iti, sığarğa biti joq kedey-kepşikterimiz bol'şevikterdiñ aytağına erdi. Maldan, bardan ayırıldıq.
Aqır soñında ne özine joq, ne özgege joq bolıp, aştan qırıldı. Aşarşılıqtı Lenin wyımdastırdı. Stalin qoldadı. Araldıñ balıqşıları vagon-vagon balıqtı Mäskeuge jöneltti. Qatın-balası üyde aş otırdı. Osılayşa qazaqtıñ jartısınan astamı qırıldı. Naqtı sandarı men sol bir zobalañ jıldar turalı Mwqtar Mağauinniñ eñbekterinen oquğa boladı.
Tiri qalğandardıñ işindegi auqattıları attılı-jayaulı arğı betke, Qıtay jaqqa astı. Birazı ol jaqtan qısım körip Auğanstan, Päkistan, Iran, Siriyağa qonıstana otırıp, köbi Türkiyağa jetti. Endi bir böligi Franciyağa deyin bardı. Moynı ırğayday, biti torğayday bolıp, minerge, yaki minip qaşuğa atı joqtarımız qaldıq atamekende.
Elge ie bolıp qalğan tektiler de barşılıq edi. Olardı 37-38-jıldarı wstap berdik. Satqındardan aman qalğandarın bol'şevik – NKVD jendetteri izdep jürip taptı, attı, qamadı.
«Tiri bolsam, qazaqqa qızmet qılmay qoymaymın» dedi Älihan Bökeyhan. Tekti adamnıñ ğana auzınan şığatın söz. Sözine isi de say boldı. Qazaq üşin jwmıs istep, janın pida etuge dayıntwğın. Kommunisterdiñ atası bol'şevikter ol kisiniñ de tübine jetti. Aştan qırılıp jatqan qazaqtarğa kömektesu üşin Jüsipbek Aymauıtwlı men Mirjaqıp Dulatwlı tekti mecenattardan mal jinap kömektesti. Olardı wstap alıp, birin attı, birin Sibirge aydadı. Söytip tektilerimizdiñ teñ jarımınan ayırıldıq.
Körer künimiz bar eken. 91-jılı täuelsiz boldıq. Şekara aşıldı. Mwndağı tektiler atamekenge şaqırdı. Ondağı tektiler birden köşip keldi. Mısalı, Moñğoliyadan. Teksizderi «qaşıp-pısqandardıñ wrpağı» dep özekten tepti. Tekti atanıñ wrpaqtarı bolğan soñ 90-jıldardağı qiındıqtı elmen birge kördi. Suığına toñıp, ıstığına birge küydi. Siñisip ketti. KAMAZ jük köligin jiberip, peştiñ köseuine deyin tiep, özderin wşaqqa mingizip äkelgende, jwrtta qalıp qalğandardı tüsinbedik. Ne üşin qaldı? Bwl swraq jauapsız. Altaydıñ arğı beti men bergi betindegi tekti qazaqtar birikkende Qazaq memlekettiligi tezirek nığayar edi.
Jaña habar barısında töreniñ bäri tekti emes dep aytqan bolatınmın. YAğni, tektilik qanmen birge nemese tua bite kele bermeydi. «Jaqsıdan jaman tuar, bir ayaq asqa alğısız, jamannan jaqsı tuar, adam aytsa nanğısız» degen qazaq. Demek tekti qılıp tärbieleuge boladı. Ol qazaqtıñ dästüri, ırım-tıyım jäne kitap. Üydegi kitaptan jäne mekteptegi mwğalimnen alğan teoriyalıq bilimdi praktikağa wştastıra bilseñiz tekti bolıp şığasız. Ärkim öz isiniñ bilgir mamanı boluı kerek. Sonımen qatar mädenietti boluımız qajet. Sonda tekti bolıp şığasız. Wlttıq kodımız sol. Prezident osını meñzep otır.
Wlttıq kodtıñ, tektiliktiñ, ruhtı boludıñ mıñ qatparlı joldarınıñ bir osı.
Maqalada «Alğa basu üşin wlttıñ damuına kedergi bolatın ötkenniñ kertartpa twstarınan bas tartu kerek» deydi. YAki teksizdikten bas tartu kerek. Jaman minezden, jaman ädetten arıluımız kerek. Tenderdi «jeñder» dep tüsinbey, özge etnos pen diasporanıñ aldında taba bolmay, öz wltıñdı joğarı wstap, öz tiliñde söylep, bwl memleket özgeniki emes, özimdiki, meniñ üyim dep, ärqaysımız öz jwmısızdı tıñğılıqtı häm adal atqara bilsek Prezident aytqan «Meritokratiyalıq qoğam» tezirek qalıptaspaq.
Eñbegine qaray bağalau. Jwmısıñızdan ayırılmas üşin bastığıñızğa jağımsu – teksizdik. Jwmısşınıñ ötirik maqtauına bastıqtıñ elirui de teksizdik. Basqa jwmıs tabılmaydı ğoy dep könip otıru – könbistik minez teksizdiktiñ belgisi. «Tırnadan bastıq qoysañ, basıñnan qiqu ketpes» degendey, jwmısşılarğa äkireñdep, jalaqısın uaqıtılı bermeu de teksizdik. Olardıñ qızmetin, eñbegin bağalay bilu tektilik. Ärkim öz isiniñ bilgiri bolsa, eşkim eşkimdi qudalamaydı. Zañ bar. Jürgen jerde zañdı talap etu kerek. Bwl da tektiliktiñ belgisi.
Öziniñ jeke qwlqınınan memlekettik müddeni joğarı qoyu tektilik bolsa kerek. Iä, sovet odağı kezinde tektilikti qwrtuğa barın saldı. Abızdarımız ben aqsaqaldarımızdıñ birazı küybeñ tirlikten aspaytın şalğa aynaldı. Şal-şauqan emes, ädemi qartayıp, abızğa, aqsaqalğa aynalıp, bir audandı bolmasa da, bir auıldı wyıstıra biletin tekti bolğanımız abzal.
Tekti bolsañ, auılıñızğa mecenat bolıp, mektep saldırar ediñiz. Kedey-kepşiktiñ balasın şetelde oqıtıp äkelip, osında jwmıs isteter ediñiz. Teksiz bolsañız aqşanı şetelge tığıp, sol jaqtan üy ala beresiz. Tekti Osman imperiyası vengr, bolgar, grekterdi jaulap, qızdarın äyel ğıp aldı. Közderi kök, jasılğa aynalğanımen tekti bolğandıqtan tilder men dinderin saqtap qaldı türikter. Söytip qandarın asıldandırdı.
Adam tügili mal wsaqtalıp ketpes üşin ata maldı auıstırıp otıratın ädet bizde de bar. Sondıqtan dini men tili basqa osındağı ukrayın nemese polyak qızın alıp, islamdı qabıldatıp, qazaqşa söyletuge şamañız jetetin tektisiz be? Qiın swraq. Özge wltqa qızımızdı bermeymiz dep baybalam salamız, özimiz qız ala almay jürip. Oylanatın mäsele.
Ruhani jañğıru üşin ruhtı, ruhtı bolu üşin tekti bolayıq, ağayın! Aman bolıñızdar!

facebook paraqşasınan alındı

http://oskementv.kz/…/pr…/programs_social/ruhti_altai/743620

Related Articles

  • Advokat Qwspan halıqaralıq qoldaudı maqtadı

    Qasım AMANJOL Advokat Abzal Qwspan (aldıñğı qatarda sol jaqtan birinşi) Sayragül Sauıtbaydıñ sotında otır. Jarkent, 13 şilde 2018 jıl Azattıqtıñ tikeley translyaciyasında körermender swraqtarına jauap bergen advokat Abzal Qwspan Qazaqstannan pana izdeuşi Qıtay qazağı Sayragül Sauıtbaydıñ tamızdıñ 1-inde sot zalınan bosatıluına äser etken faktorlardı sipattadı. Panfilov audandıq sotı Sauıtbaydı Qazaqstan-Qıtay şekarasın zañsız kesip ötkeni üşin altı ayğa şarttı türde sottap, şetke şığarudan bas tartqan. Azattıq: Zañdıq twrğıda Sayragül Sauıtbaydıñ isi şeşildi me? Şeşimin taptı dep ayta alamız ba? Abzal Qwspan: Tolıq şeşildi dep ayta almaymız. Nazar audarğan bolsañızdar, sot ädette qarardı ğana oqıp, tolığın keyin beretin edi. Keşe sud'ya basınan ayağına deyin sot ükimin oqıp şıqtı. Sot ükiminde aytılğan faktiniñ bäri –

  • Qıtay qazaqtarınıñ mäselesi “Sayragülge deyin jäne Sayragülden keyin”

    Sayragül apaydıñ jeñisin şın jürekten qwttıqtaymın. Sot şeşiminen keyingi quanıştı beynesin qayta qayta körip qattı quandım. Quanbağan jwrt joq eken sol mañda. Sayragül apaydıñ beynesine qarap san oyğa battım… Qıtay qazaqtarınıñ mäselesi turalı osığan deyin de azamattıq pikirimdi aytqamın, post twr. Meniñ jeke pikirimşe qıtay qazaqtarınıñ mäselesi “Sayragülge deyin jäne Sayragülden keyin” dep däuir bölgiştik sipatqa özgerui mümkin. Qazir, bizdiñ jwrt tek ğana quanıştı qwttıqtap toylaumen äbiger bollıp jatır eken biraq mäselege ülken maştabtan qarap strategiyalıq taldau saraptau jasau jağı jetpey twr. Qıtaydan zañsız şekara bwzıp ötu oqiğası Sayragülge deyin de bolğan (meniñşe Sayragülden keyin de boladı…), Säbet-Qıtay arasındağı qırğiqabaq kezinde qıtaydağı Säbetşil qazaq wltşıldarı men jas ziyalılardıñ birazı zañsız

  • 1912-jılğa deyin Qıtay territoriyası eki ülken bölike bölingen.

    Eldeç Orda 1912-jılğa deyin Qıtay territoriyası eki ülken bölike bölingen. Biri, Manjur ükimetine şın tiesili zañdı territoriya. Ekinşisi, Janjur ükimetine sırttay tiesili balamalı territoriya. Zañ boyınşa bwl balamalı territoriya qalağan uaqıtında Manjur territoriyasınan şığıp kete aladı. Siz mına kartadan qıtayğa tiesili yağni Cin memleketine şın tiesili territoriyanı nobaylap bolsada anıq köre alasız. Bwl kartadağı Tibet, Moñğol, Wyğır jäne Qazaq territoriyasınıñ Cin-ge kirmeuiniñ sebebi nede? Sebebi mınau: Olar Cin qağanatına jılına bir ret sırttay salıq tölemin ötep twrğan, Cin ükimeti sırttay salıq öteuşi eldiñ işki isine kilikpegen, işki isteri, işki mäselesi öz ırqında bolğan, Biriniñ sırtqı-işki isterin Reseydiñ Orınbor, Qazan, Taşken şaharları şeşse, birine Indiyadağı Moğol jäne alıstağı Osımanlı biligi aralasıp

  • «Otan – ottan da ıstıq» jobasınıñ baspasöz mäslihatı

      «Ruhani jañğıru» bağdarlamasınıñ ayasında Almatı qalası İşki sayasat basqarmasınıñ qoldauımen «Adırna» wlttıq-etnografiyalıq birlestigi «Otan – ottan da ıstıq» jobasınıñ baspasöz mäslihatın ötkizedi. Bwl joba ayasında otanına oralğan qandastarımızğa zañnamalıq kömek retinde «Jedel jeli» qızmeti iske qosıladı. «Qandastar» (http://qandastar.kz/) saytı arqılı da swraq-jauap retinde zañnamalıq kömek körsetiletin boladı. Baspasöz mäslihatınıñ maqsatı – «Otan – ottan da ıstıq» jobasın halıqqa tanıstıru. Baspasöz mäslihatına qwqıqtanuşılar, BAQ ökilderi, käsipkerlikti damıtu jönindegi mamandar, qoğam qayratkerleri men ğalımdar jäne tanımal ÜEW ökilderi qatısadı. «KEŞ» qwqıq qorğau ortalığınıñ jetekşisi – Kämşät Esmwhambetqızı; Käsipkerlikti damıtu jönindegi maman – Äsima Swltan; Orıs tiliniñ mamanı – Äliya Mwhametkärimqızı sındı ğalımdar bayandama oqidı.   Wyımdastıruşılar:  Almatı qalası İşki sayasat basqarması

  • “Nazarbaev 2020 jılı saylauğa tüsedi dep oylamaymın”

    Qasım-Jomart Toqaev Qazaqstan Senatınıñ törağası Qasım-Jomart Toqaev wlıbritaniyalıq VVS telearnasınıñ Hard Talk bağdarlamasına swhbat berip, Nazarbaevtıñ biligi jäne eldegi jemqorlıqpen küres turalı ayttı. Swhbat 20 mausımda VVS News telearnasına jäne BBC radiosına şıqtı. “Nazarbaevtıñ bilikte wzaq otıruı – twraqtılıqtıñ belgisi. 2020 jılğa deyin bilikte boladı. Keyin saylauğa tüsem dese özine baylanıstı” dedi Toqaev swhbatında. Osı sätte habar jürgizuşisi Stiven Sakur “Eger meniñ matematikalıq esebim dwrıs bolsa, 2020 jılı Nazarbaev 80 jasqa toladı ğoy?” dep swradı. Bwl swraqqa Toqaev “Iä, Iä. Malayziyada 92 jasqa tolğan Mahathir Mohamad prem'er-ministr boldı ğoy. Aşığın aytqanda, 2020 jılı Nazarbaev prezident saylauına tüsedi dep oylamaymın. Ol öte aqıldı adam. Mümkin 2020 jılğı saylau basqa kandidattarmen öter. Saylauğa

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: