|  | 

Tarih

PREM'ER TEREŞENKONI “OSTAVKAĞA” QALAY JİBERDİM

Махат Садык суреті.Махат Садык суреті.

1992 jıl. Qazaq radiosınıñ Parlamettik tilşisimin. Ofis Almatıdağı Jeltoqsan köşesiniñ 177 üyinde. 3-şi qabatta radio qızmetkerleri. Al, 4-şi qabatta Baspasöz jäne bwqaralıq aqparat qwraldarı Ministriniñ birinşi orınbasarı – Qazaq memlekettik teleradiohabar taratu kompaniyasınıñ Törağası Ğadilbek Şalahmetov jäne kompaniya basşıları. Törağamen baspaldaqta, liftide kün ara kezdesip qalamız. Jüzi jılı jan.
Qazaq redakciyasındağı jastar tolıq baspanasız. Ol kezde ayına bir-eki ret komandirovkağa şığu mindet. Saparlatıp elge jii qatınaymız. Qonaq üy aqşası jabılmay qarızben qaytamız. Sodan, otız metr jerdegi Törağanıñ qabıldau bölmesindegi apaydıñ şığıp ketkenin añdıp twrıp, Ğadilbek ağağa tötesinen basıp kiremiz. Ondağımız issaparda qonaq üyge berilgen qarjını jabatın qwjatımız bolmay, buhgalteriyağa qarızımızdı qaytarmauğa “rwqsat” degen qolın alıp şığu. Ol Törağanıñ ğana qwzırında. Arızımızdı aldına qoyğanda, Törağa közildirigin köterip qaraydı da: “Üyiñ joq qoy”-, dep swraydı. “Joq” deymiz. “Ala ğoy”, deytin “rwqsatın” jazıp berip…
Sol jıldardağı bir palatalı Parlamentte 360 deputat bar. Künde sağat 10 men 12.30 aralığında plenarlıq otırıs. Men de erteñgilik üyden şığıp, Almatıdağı qäzirgi Astana alañındağı Joğarğı Keñeske birden tartam. Ministrlerdiñ de jartısı sonda. Öytkeni, Deputattardıñ ökilettigi mıqtı. Ministr boldım degen Prezident Jarlığınan soñ, deputattardıñ 51% qoldau dauısın aluın kerek. Äytpese, ministrlik portfel'ge ie bolmaysın. Onday jağdaydı da kördik.
Sovet Odağınıñ tarağan kezi. Elde infilyaciya. Deputattar Ükimetti sınağanda jerden alıp jerge saladı. Bir küni kelsem, Prem'er-ministr Tereşenko ostavkağa ketsin dep şulap jatır. Jaspız, märtpiz. Qırıp söylegen eki deputattı jazıp alıp, tüske qaray redakciyağa jettim. Bir men eki aralığında tikeley efirdegi “Täulik tınısı-Panorama dnya” bağdarlamasına Parlament jañalıqtarımen tört minut şığuğa rwqsatım bar. Tezdetip deputatar sözin dayındap, tikeley efirge şıqtım. Deputattarmen jarısıp, Ükimetti sözim jetkenşe sınap, Prem'er-ministr Tereşenko ostavkağa ketsin dep birneşe ret aytıp-aytıp jiberdim. Bwğan deyin de talay Ministrdiñ tas-talqanın şığarıp, tübin tüsirip aytuğa dağdılanıp qalğanbız…
Ömirde mwnday da kezdeysoq säykestik boladı eken. Men efirde Tereşenkonı “ostavkağa” jiberip jatqanda, Prem'er-ministrdiñ köligined qatar otırıp, Törağamız äuejayğa bara jatadı ğoy. Şopırı radionı qosıp qoyğan. Familiyası men ostavka degen sözdi estigen soñ, Prem'er reportajıma qwlağın türedi. Qazaqşasın da Şımkette jürgende qatırıp alğan. Men sözimdi bitirip efirden şıqqan kezde, Tereşenko da köligin toqtatadı.
- Ğadilbek şıq. Men emes, sen kettiñ ostavkağa -, deydi kijinip.
Ğadilbek Minäjwlı köşede jürgen qara jayau emes. Jetpisinşi jıldarı, Tereşenko sovhozdıñ direktorı bolıp jürgende, Sovet Odağınıñ eñ mıqtı telejurnalisi tanılıp, Mäskeuden Bas bäygege, Bükilodaqtıq Lenin komsomolı sıylığınıñ laureatı atağın alğan respublikağa belgili twlğa.
-Sergey Aleksandroviç, men sizge qanşama ret eskerttim. Qäzirgi jağdayda jeke menşikke radiostanciya beru dwrıs emes dep. Mınau, ötkende öziñizdiñ arnayı Qaulıñızben Sergey Duvanovqa rwqsat bergen “MAKS” radiosı. Olar mağan qaramaydı, – deydi.
Tereşenko sabasına tüsip, Duvanovtı bir sıbap aladı. Radio “MAKS” qazaqşa bir auız söz aytpaytının Prem'er-ministr qaydan bilsin. Duvanovtan swrasa da ol aqtala almas. Olar bilikti oñdı-soldı sınağanda, bizder şañına ilese almaytınbız.
Prem'er-ministrmen Moskva saparınan oralğan soñ, Törağa kabinetine şaqırğan.
- Aynalayın, Ministrler men oblıs basşıların sınay ber. Tek Prem'er-ministrdi “ostavkağa” jibergeniñdi qoy,- degen…
Baspasöz jäne bwqaralıq aqparat qwraldarı Ministriniñ birinşi orınbasarı – Qazaq memlekettik teleradiohabar taratu kompaniyasınıñ Törağası Ğadilbek Şalahmetov qaşanda jurnalisteriniñ nağız qamqorşı äkesindey bolğan Azamat.
Birneşe jıl Momkvada Halıqaralıq “MIR” teleradiokompaniyasınıñ prezidenti boldı.
Büginde de Astanadağı L.N. Gumilev atındağı Euraziya wlttıq universitetiniñ jurnalistika jäne sayasattanu fakul'tetiniñ teleradio jäne qoğammen baylanıs kafedrasınıñ meñgeruşisi.
Jas jurnalisterdiñ wlağattı wstazı.
Däl eki aydan soñ, yağnı 8 şildede Ğadilbek Şalahmetov mereyli 75 jasqa toladı. Ötkenge qwrmet – keleşekke ğibrat. Qazaq televiziyasınıñ 60 jıldığı atalıp ötken merekeli jıl jalğasın, Täuelsizdik alğandağı birinşi Törağamızdı marapattap jalğastıru ğanibetti şara dep oylaymın.

Mahat Sadıktıñ facdebook paraqşasınan alındı

Related Articles

  • Qıtay qazaqtarınıñ mäselesi “Sayragülge deyin jäne Sayragülden keyin”

    Sayragül apaydıñ jeñisin şın jürekten qwttıqtaymın. Sot şeşiminen keyingi quanıştı beynesin qayta qayta körip qattı quandım. Quanbağan jwrt joq eken sol mañda. Sayragül apaydıñ beynesine qarap san oyğa battım… Qıtay qazaqtarınıñ mäselesi turalı osığan deyin de azamattıq pikirimdi aytqamın, post twr. Meniñ jeke pikirimşe qıtay qazaqtarınıñ mäselesi “Sayragülge deyin jäne Sayragülden keyin” dep däuir bölgiştik sipatqa özgerui mümkin. Qazir, bizdiñ jwrt tek ğana quanıştı qwttıqtap toylaumen äbiger bollıp jatır eken biraq mäselege ülken maştabtan qarap strategiyalıq taldau saraptau jasau jağı jetpey twr. Qıtaydan zañsız şekara bwzıp ötu oqiğası Sayragülge deyin de bolğan (meniñşe Sayragülden keyin de boladı…), Säbet-Qıtay arasındağı qırğiqabaq kezinde qıtaydağı Säbetşil qazaq wltşıldarı men jas ziyalılardıñ birazı zañsız

  • 1912-jılğa deyin Qıtay territoriyası eki ülken bölike bölingen.

    Eldeç Orda 1912-jılğa deyin Qıtay territoriyası eki ülken bölike bölingen. Biri, Manjur ükimetine şın tiesili zañdı territoriya. Ekinşisi, Janjur ükimetine sırttay tiesili balamalı territoriya. Zañ boyınşa bwl balamalı territoriya qalağan uaqıtında Manjur territoriyasınan şığıp kete aladı. Siz mına kartadan qıtayğa tiesili yağni Cin memleketine şın tiesili territoriyanı nobaylap bolsada anıq köre alasız. Bwl kartadağı Tibet, Moñğol, Wyğır jäne Qazaq territoriyasınıñ Cin-ge kirmeuiniñ sebebi nede? Sebebi mınau: Olar Cin qağanatına jılına bir ret sırttay salıq tölemin ötep twrğan, Cin ükimeti sırttay salıq öteuşi eldiñ işki isine kilikpegen, işki isteri, işki mäselesi öz ırqında bolğan, Biriniñ sırtqı-işki isterin Reseydiñ Orınbor, Qazan, Taşken şaharları şeşse, birine Indiyadağı Moğol jäne alıstağı Osımanlı biligi aralasıp

  • «Gitler 45-şi jılı ölmepti. Ol 83 jas jasağan» – qwpiya derekter ne deydi?  

    Del' P'ero Är ğasırdıñ belgili twlğaları boladı. Ol adam qanın suşa ağızğan jendet pe, älde ğajayıp darınımen älemge tanılğan öner adamı ma, mäsele onda emes. Bastısı, artında ertegige bergisiz añızdıñ qalğanında. Sonıñ biri Adol'f Gitler. Bügingi künge deyin qwpiyası aşılmağan dünie ol – Ekinşi düniejüzilik soğıstı aşqan, «bükil älemdi tabanıma salıp taptasam» dep armandağan, qandı qırğında 50 millionğa tarta adamnıñ opat boluına sebepşi bolğan Adol'f Gitlerdiñ mürdesi. 1945 jılı Keñes äskeri nemis jeriniñ basım böligin jaulap alıp, bas qala Berlindi qorşauğa alğan twsta, masqara bolıp qolğa tüspes üşin Gitler özin-özi öltiruge bel-buğanı belgili. Äyeli Eva Braunmen qatar süyikti itin qosa öltirtken. Orıs äskeri onıñ jasırınğan bunkeriniñ mañınan örtengen qos mürdeni

  • Qaduan men Sun' Meilin

                  1944-jılı Şıñ Şısaydıñ onbir jıldıq uaqıtşa ükimeti qwladı. Köp ayaldamay Şıñ işki qıtayğa jötkelip ketti. Şığıs Qazaqiyanıñ tarihında bwrın soñdı bolmağan tarihi özgeris däl sol twsta birinen soñ biri orın alıp jattı. Surettegi aq şılauıştı kisi- Qaduan Mamırbekqızı. Kögeday Han Ordasınıñ soñğı handarınıñ biri Älen Uañnıñ zayıbı. Qasındağı kisi ataqtı sayasatker, diplomat Sun' Meilin. Ol qıtay prezidenti Jañ Qayşınıñ zayıbı. Zamanında Amerikadan bilim alğan, öte sauattı, mädenietti twlğa. 1944-jılı Nan Kinnen Ürimjige wşıp kelip türmedegi qazaqtardı bosatıp, şet qiırğa bosqan qazaqtardı elge oraltu mäselesin qoldap arnayı komissiya qwrğan jäne onşaqtı qazaqqa joğarı lauazımdı orın tağayındap jwmısqa saylap ketedi. 1946-jılı qazaqtar Nan Kindegi wlttıq

  • Şığıs Qazaqiyadağı Sayasi Quğın-Sürgin Turalı Ne Bilemiz?  (1937-1939)

    Derbes el, täuelsiz memleket retinde Şığıs Qazaqiyadağı sayasi quğın-sürgin turalı bügingi künge deyin ğılmi saraptama jürgize aldıq pa? Ne üşin Qazaq SSR-dağı Qazaqtardıñ sayasi quğın-sürginge wşırauı Şığıs Qazaqiyamen bir uaqıtqa säykes keledi? Ne sebepti Qazaq SSR-dıñ NKVD tergeuşileri Ürimji, Qwlja, Şäueşek pen Altayda qwpiya tergeu operaciyasın jürgizedi? Eñ, ökiniştisi, qazir Qazaqstanda sayasi quğın-sürginge wşırağan Qazaq qayratkerleriniñ tergeu qwjattarı negizinen aşıldı, al, qıtaydağı Qazaqtardıñ tergeu qwjattarı aşılğan joq… Kelesi jılı (2019) Qıtay Qazaqtarınıñ Sayasi Quğın-Sürginge wşırağanına 80 jıl toladı (1939-2019). Bwl posttı soğan arnaymın! Aruaqtardıñ ruhı bir aunağay! Älqissa… şağın saraptama * Şıñ Şısaydıñ Tıñşılıq Organdarı; * Şığıs Qazaqiyanıñ Twñğış Sayasi Quğın-Sürgin Qwrbanı- Baymolda Qarekewlı; * “Qazaq-Qırğız-Moñğol” Qwrıltayı; * Sayasi Quğın-Sürginniñ

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: