|  | 

Tarih

PREM'ER TEREŞENKONI “OSTAVKAĞA” QALAY JİBERDİM

Махат Садык суреті.Махат Садык суреті.

1992 jıl. Qazaq radiosınıñ Parlamettik tilşisimin. Ofis Almatıdağı Jeltoqsan köşesiniñ 177 üyinde. 3-şi qabatta radio qızmetkerleri. Al, 4-şi qabatta Baspasöz jäne bwqaralıq aqparat qwraldarı Ministriniñ birinşi orınbasarı – Qazaq memlekettik teleradiohabar taratu kompaniyasınıñ Törağası Ğadilbek Şalahmetov jäne kompaniya basşıları. Törağamen baspaldaqta, liftide kün ara kezdesip qalamız. Jüzi jılı jan.
Qazaq redakciyasındağı jastar tolıq baspanasız. Ol kezde ayına bir-eki ret komandirovkağa şığu mindet. Saparlatıp elge jii qatınaymız. Qonaq üy aqşası jabılmay qarızben qaytamız. Sodan, otız metr jerdegi Törağanıñ qabıldau bölmesindegi apaydıñ şığıp ketkenin añdıp twrıp, Ğadilbek ağağa tötesinen basıp kiremiz. Ondağımız issaparda qonaq üyge berilgen qarjını jabatın qwjatımız bolmay, buhgalteriyağa qarızımızdı qaytarmauğa “rwqsat” degen qolın alıp şığu. Ol Törağanıñ ğana qwzırında. Arızımızdı aldına qoyğanda, Törağa közildirigin köterip qaraydı da: “Üyiñ joq qoy”-, dep swraydı. “Joq” deymiz. “Ala ğoy”, deytin “rwqsatın” jazıp berip…
Sol jıldardağı bir palatalı Parlamentte 360 deputat bar. Künde sağat 10 men 12.30 aralığında plenarlıq otırıs. Men de erteñgilik üyden şığıp, Almatıdağı qäzirgi Astana alañındağı Joğarğı Keñeske birden tartam. Ministrlerdiñ de jartısı sonda. Öytkeni, Deputattardıñ ökilettigi mıqtı. Ministr boldım degen Prezident Jarlığınan soñ, deputattardıñ 51% qoldau dauısın aluın kerek. Äytpese, ministrlik portfel'ge ie bolmaysın. Onday jağdaydı da kördik.
Sovet Odağınıñ tarağan kezi. Elde infilyaciya. Deputattar Ükimetti sınağanda jerden alıp jerge saladı. Bir küni kelsem, Prem'er-ministr Tereşenko ostavkağa ketsin dep şulap jatır. Jaspız, märtpiz. Qırıp söylegen eki deputattı jazıp alıp, tüske qaray redakciyağa jettim. Bir men eki aralığında tikeley efirdegi “Täulik tınısı-Panorama dnya” bağdarlamasına Parlament jañalıqtarımen tört minut şığuğa rwqsatım bar. Tezdetip deputatar sözin dayındap, tikeley efirge şıqtım. Deputattarmen jarısıp, Ükimetti sözim jetkenşe sınap, Prem'er-ministr Tereşenko ostavkağa ketsin dep birneşe ret aytıp-aytıp jiberdim. Bwğan deyin de talay Ministrdiñ tas-talqanın şığarıp, tübin tüsirip aytuğa dağdılanıp qalğanbız…
Ömirde mwnday da kezdeysoq säykestik boladı eken. Men efirde Tereşenkonı “ostavkağa” jiberip jatqanda, Prem'er-ministrdiñ köligined qatar otırıp, Törağamız äuejayğa bara jatadı ğoy. Şopırı radionı qosıp qoyğan. Familiyası men ostavka degen sözdi estigen soñ, Prem'er reportajıma qwlağın türedi. Qazaqşasın da Şımkette jürgende qatırıp alğan. Men sözimdi bitirip efirden şıqqan kezde, Tereşenko da köligin toqtatadı.
- Ğadilbek şıq. Men emes, sen kettiñ ostavkağa -, deydi kijinip.
Ğadilbek Minäjwlı köşede jürgen qara jayau emes. Jetpisinşi jıldarı, Tereşenko sovhozdıñ direktorı bolıp jürgende, Sovet Odağınıñ eñ mıqtı telejurnalisi tanılıp, Mäskeuden Bas bäygege, Bükilodaqtıq Lenin komsomolı sıylığınıñ laureatı atağın alğan respublikağa belgili twlğa.
-Sergey Aleksandroviç, men sizge qanşama ret eskerttim. Qäzirgi jağdayda jeke menşikke radiostanciya beru dwrıs emes dep. Mınau, ötkende öziñizdiñ arnayı Qaulıñızben Sergey Duvanovqa rwqsat bergen “MAKS” radiosı. Olar mağan qaramaydı, – deydi.
Tereşenko sabasına tüsip, Duvanovtı bir sıbap aladı. Radio “MAKS” qazaqşa bir auız söz aytpaytının Prem'er-ministr qaydan bilsin. Duvanovtan swrasa da ol aqtala almas. Olar bilikti oñdı-soldı sınağanda, bizder şañına ilese almaytınbız.
Prem'er-ministrmen Moskva saparınan oralğan soñ, Törağa kabinetine şaqırğan.
- Aynalayın, Ministrler men oblıs basşıların sınay ber. Tek Prem'er-ministrdi “ostavkağa” jibergeniñdi qoy,- degen…
Baspasöz jäne bwqaralıq aqparat qwraldarı Ministriniñ birinşi orınbasarı – Qazaq memlekettik teleradiohabar taratu kompaniyasınıñ Törağası Ğadilbek Şalahmetov qaşanda jurnalisteriniñ nağız qamqorşı äkesindey bolğan Azamat.
Birneşe jıl Momkvada Halıqaralıq “MIR” teleradiokompaniyasınıñ prezidenti boldı.
Büginde de Astanadağı L.N. Gumilev atındağı Euraziya wlttıq universitetiniñ jurnalistika jäne sayasattanu fakul'tetiniñ teleradio jäne qoğammen baylanıs kafedrasınıñ meñgeruşisi.
Jas jurnalisterdiñ wlağattı wstazı.
Däl eki aydan soñ, yağnı 8 şildede Ğadilbek Şalahmetov mereyli 75 jasqa toladı. Ötkenge qwrmet – keleşekke ğibrat. Qazaq televiziyasınıñ 60 jıldığı atalıp ötken merekeli jıl jalğasın, Täuelsizdik alğandağı birinşi Törağamızdı marapattap jalğastıru ğanibetti şara dep oylaymın.

Mahat Sadıktıñ facdebook paraqşasınan alındı

Related Articles

  • Swrağan Raxmetwlı. ITELİ

    … Bügin birneşe pendeler kerildesip jatqanın kördim. Şejiregerler sekildi. Arasında bäleqorları da bar. Bäri bilgir, kemel säuegey! Abaq babamnıñ “wrğaşı” ekenin öz közimen körgendey!? Älde bir rudıñ “it emip” öskenin biledi!? Men bolsam “atan tüye minip, tay jetektegen… ” ekenmin… Baqıtbek Bämiş menen de soraqı!? Sebebi, onıñ ruı Iteli!!! Oylandım.Ne desem boladı!? Rasında qalay edi özi,ä! … Kerey eli. Joşıdan silem tartadı. Erekşe odaq taypalar qwraması. HÜ ğasırda Mäurennahr men Horasanğa deyin qaptal jayğan. HÜİ ğasır batıstan şığısqa qaray üdergen wlı jwrt. Tañbası - kres. On eki ata Abaq. Şäkerim dana, soñınan ğwlama Mağauin ağam solay degen. İrgelisi – Jäntekey. Şamamen jan sanı 800.0 sandı ösken ru. Bwqaradan Bwqaqarağan alqabına deyingi jayılım keşken

  • Altay qazaqtarınıñ töñkeristik ükimeti

    (Ospan batırdıñ tuğanınıñ 120 jıldıq merey toyına arnaladı) Erzat Käribay     Qıtaydağı qazaqtar tarihında jane Şıñjañ tarihında «üş aymaq töñkerisi» ne dwrıs tarihi bağa berilip Şıñjañ jerlie tarihınan orın berilgen, ärine atalğan üş aymaqta (Altay ,Tarbağatay, İle) qazaqtar basım bola twra, töñkeristede jetekşi rol oynağanına qaramastan onı Wyğwrdıñ enşisine menşiktep berdi, halqaradada osılay tanım qalıptasqan. Oğan negiz 1944 jılı12 qwrılğan ükimette basşılıqta qazaqtar bolmadı, ükimet tili wyğwr tili boldı, tarihi suretterimen hwjattarıda derlik solay boldı! Demek ekinşi şığıs türkistan jerlik halıq saylamağan zañsız ükimet edi! Eger zañdı ükimet bolsa twtas üş aymaqtağı 720 mıñ halıqtıñ 53% in wstaytın qazaq bilikte bolğan bolar edi! Keyingi atalmış ükimet qazaq müddesine sayatında

  • 2-Jahan Soğısına Qatısqan Qıtay Qazaqtarı Turalı

    Bireu bilse bireu bilmes, 2- jahan soğısına qatısqa qıtay qazaqtarı da bolğan. Soğısqa qatısuınıñ tarixi sebebi bılay boldı. 1933-jılı Şıñjañ ölkelik ükimet basına Şıñ Şısay keldi. Şıñ bilikke kele salısımen Sovet-Şıñjañ qarım-qatınasın jaña deñgeyge köterdi. Sovettiñ äue küşter qorğanıs armiya bazası şığıs Şıñjañnıñ Qwmıl qalasına ornalasıp işki qıtaymen resmi baylanıs üzilgendi. Tağı Sovetten eki jüzge tarta är salanıñ mamandarı Ürimji, Altay, Qwmıl, Qwlja, Şäueşek tb qalalarğa kelip qızmet jasadı. 1934-35 jıldan bastap Mäskeu, Taşken, Almatı, Qazan qalalarına art-artınan üş dürkin oquşı jiberdi. 1934-1939 jıldar arasında Sovetter odağında oqıp bilim alğan Şıñjañdıq oquşılardıñ sanı 300′den astı. Mwnıñ deni qazaqtar edi. 1939-jılı 2-jahan soğısı twtanıp Şıñjañ ölkelik ükimeti sol jılı Sovetke jibermekşi

  • “Alğaşqı jäne soñğı demokratiyalıq saylau”

    Asılhan MAMAŞWLI Alaş Orda wlttıq-territoriyalıq avtonomiyası ükimetiniñ müşeleri Alaş qalasına (Zareçnaya Slobodka, Semey) köşip kelip qonıstanğan 1918 jılı. Qazaqstan biligi biıl mausımda tağı bir kezekten tıs prezident saylauın ötkizgeli jatır. Postsovettik eldegi bwğan deyingi saylaulardıñ eşbirin halıqaralıq wyımdar «erkin» dep tanığan emes. Osı twsta Azattıq sovettik kezeñge deyingi Qazaqstanda ötken alğaşqı jäne soñğı aşıq saylaudıñ tarihına üñilip kördi. 1917 jılı jeltoqsan ayında «qazaq-qırğız biligin qolına alğanın» mälimdegen Alaş Orda ükimeti – Wlt keñesiniñ törağasın sayladı. Köpşilik dauıs alğan Älihan Bökeyhan ükimet pen keñes törağası bolıp saylandı. Azattıq tilşisimen söylesken zertteuşilerdiñ aytuınşa bwl saylau «bwrınğı handıq dästürge süyenbegen, patşalıq Reseydiñ eski zañdarınan qwtılğan, qazaq halqına saylau qwqığın berip, demokratiyalıq dästürmen ötkizgen

  • Ürimji aymağınıñ uälii-Qaduan

    Bwl suretegi aq şılauıştı kisiniñ atı Qaduan (Qadişa) Mamırbekqızı. Süyegi töre, Tarbağatay Maylı-Jayırda düniege kelgen. Altaydağı “tört bi töre” Abaq jwrtınıñ soñğı xandarınıñ biri Älen töreniñ zayıbı. Qaduan Mamırbekqızı 1962-jılı Ürimji qalasında belgisiz jağdayda köz jwmdı. Sol jılı (1962) Ürimji qalası Sanjı oblısınan bölinip jeke qala retinde äkimşilik şañıraq kötergen edi. Bwnı aytudağı sebebim, Qaduan Mamırbekqızı bwrınğı Ürimji aymağınıñ uälii bolğan. Ürimji aymağı qwramına 12 audan qaraytın edi. Olar: Manas, Qwtıbi, Sanjı, Miçuan, Böken, Jemsarı, Şonjı, Mori qatarlı segiz qazaq audandarı jäne Twrpan, Pişän, Toqsın qatarlı üş wyğır audanı. Ortalığı Ürimji (ol kezde audan därejeli) sonımen on eki audan qaradı. Qaduan Mamırbekqızı Ürimji aymağınıñ on eki audanın basqaratın oblıs uälii

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: