|  | 

Tarih

PREM'ER TEREŞENKONI “OSTAVKAĞA” QALAY JİBERDİM

Махат Садык суреті.Махат Садык суреті.

1992 jıl. Qazaq radiosınıñ Parlamettik tilşisimin. Ofis Almatıdağı Jeltoqsan köşesiniñ 177 üyinde. 3-şi qabatta radio qızmetkerleri. Al, 4-şi qabatta Baspasöz jäne bwqaralıq aqparat qwraldarı Ministriniñ birinşi orınbasarı – Qazaq memlekettik teleradiohabar taratu kompaniyasınıñ Törağası Ğadilbek Şalahmetov jäne kompaniya basşıları. Törağamen baspaldaqta, liftide kün ara kezdesip qalamız. Jüzi jılı jan.
Qazaq redakciyasındağı jastar tolıq baspanasız. Ol kezde ayına bir-eki ret komandirovkağa şığu mindet. Saparlatıp elge jii qatınaymız. Qonaq üy aqşası jabılmay qarızben qaytamız. Sodan, otız metr jerdegi Törağanıñ qabıldau bölmesindegi apaydıñ şığıp ketkenin añdıp twrıp, Ğadilbek ağağa tötesinen basıp kiremiz. Ondağımız issaparda qonaq üyge berilgen qarjını jabatın qwjatımız bolmay, buhgalteriyağa qarızımızdı qaytarmauğa “rwqsat” degen qolın alıp şığu. Ol Törağanıñ ğana qwzırında. Arızımızdı aldına qoyğanda, Törağa közildirigin köterip qaraydı da: “Üyiñ joq qoy”-, dep swraydı. “Joq” deymiz. “Ala ğoy”, deytin “rwqsatın” jazıp berip…
Sol jıldardağı bir palatalı Parlamentte 360 deputat bar. Künde sağat 10 men 12.30 aralığında plenarlıq otırıs. Men de erteñgilik üyden şığıp, Almatıdağı qäzirgi Astana alañındağı Joğarğı Keñeske birden tartam. Ministrlerdiñ de jartısı sonda. Öytkeni, Deputattardıñ ökilettigi mıqtı. Ministr boldım degen Prezident Jarlığınan soñ, deputattardıñ 51% qoldau dauısın aluın kerek. Äytpese, ministrlik portfel'ge ie bolmaysın. Onday jağdaydı da kördik.
Sovet Odağınıñ tarağan kezi. Elde infilyaciya. Deputattar Ükimetti sınağanda jerden alıp jerge saladı. Bir küni kelsem, Prem'er-ministr Tereşenko ostavkağa ketsin dep şulap jatır. Jaspız, märtpiz. Qırıp söylegen eki deputattı jazıp alıp, tüske qaray redakciyağa jettim. Bir men eki aralığında tikeley efirdegi “Täulik tınısı-Panorama dnya” bağdarlamasına Parlament jañalıqtarımen tört minut şığuğa rwqsatım bar. Tezdetip deputatar sözin dayındap, tikeley efirge şıqtım. Deputattarmen jarısıp, Ükimetti sözim jetkenşe sınap, Prem'er-ministr Tereşenko ostavkağa ketsin dep birneşe ret aytıp-aytıp jiberdim. Bwğan deyin de talay Ministrdiñ tas-talqanın şığarıp, tübin tüsirip aytuğa dağdılanıp qalğanbız…
Ömirde mwnday da kezdeysoq säykestik boladı eken. Men efirde Tereşenkonı “ostavkağa” jiberip jatqanda, Prem'er-ministrdiñ köligined qatar otırıp, Törağamız äuejayğa bara jatadı ğoy. Şopırı radionı qosıp qoyğan. Familiyası men ostavka degen sözdi estigen soñ, Prem'er reportajıma qwlağın türedi. Qazaqşasın da Şımkette jürgende qatırıp alğan. Men sözimdi bitirip efirden şıqqan kezde, Tereşenko da köligin toqtatadı.
- Ğadilbek şıq. Men emes, sen kettiñ ostavkağa -, deydi kijinip.
Ğadilbek Minäjwlı köşede jürgen qara jayau emes. Jetpisinşi jıldarı, Tereşenko sovhozdıñ direktorı bolıp jürgende, Sovet Odağınıñ eñ mıqtı telejurnalisi tanılıp, Mäskeuden Bas bäygege, Bükilodaqtıq Lenin komsomolı sıylığınıñ laureatı atağın alğan respublikağa belgili twlğa.
-Sergey Aleksandroviç, men sizge qanşama ret eskerttim. Qäzirgi jağdayda jeke menşikke radiostanciya beru dwrıs emes dep. Mınau, ötkende öziñizdiñ arnayı Qaulıñızben Sergey Duvanovqa rwqsat bergen “MAKS” radiosı. Olar mağan qaramaydı, – deydi.
Tereşenko sabasına tüsip, Duvanovtı bir sıbap aladı. Radio “MAKS” qazaqşa bir auız söz aytpaytının Prem'er-ministr qaydan bilsin. Duvanovtan swrasa da ol aqtala almas. Olar bilikti oñdı-soldı sınağanda, bizder şañına ilese almaytınbız.
Prem'er-ministrmen Moskva saparınan oralğan soñ, Törağa kabinetine şaqırğan.
- Aynalayın, Ministrler men oblıs basşıların sınay ber. Tek Prem'er-ministrdi “ostavkağa” jibergeniñdi qoy,- degen…
Baspasöz jäne bwqaralıq aqparat qwraldarı Ministriniñ birinşi orınbasarı – Qazaq memlekettik teleradiohabar taratu kompaniyasınıñ Törağası Ğadilbek Şalahmetov qaşanda jurnalisteriniñ nağız qamqorşı äkesindey bolğan Azamat.
Birneşe jıl Momkvada Halıqaralıq “MIR” teleradiokompaniyasınıñ prezidenti boldı.
Büginde de Astanadağı L.N. Gumilev atındağı Euraziya wlttıq universitetiniñ jurnalistika jäne sayasattanu fakul'tetiniñ teleradio jäne qoğammen baylanıs kafedrasınıñ meñgeruşisi.
Jas jurnalisterdiñ wlağattı wstazı.
Däl eki aydan soñ, yağnı 8 şildede Ğadilbek Şalahmetov mereyli 75 jasqa toladı. Ötkenge qwrmet – keleşekke ğibrat. Qazaq televiziyasınıñ 60 jıldığı atalıp ötken merekeli jıl jalğasın, Täuelsizdik alğandağı birinşi Törağamızdı marapattap jalğastıru ğanibetti şara dep oylaymın.

Mahat Sadıktıñ facdebook paraqşasınan alındı

Related Articles

  • Qaduan men Sun' Meilin

                  1944-jılı Şıñ Şısaydıñ onbir jıldıq uaqıtşa ükimeti qwladı. Köp ayaldamay Şıñ işki qıtayğa jötkelip ketti. Şığıs Qazaqiyanıñ tarihında bwrın soñdı bolmağan tarihi özgeris däl sol twsta birinen soñ biri orın alıp jattı. Surettegi aq şılauıştı kisi- Qaduan Mamırbekqızı. Kögeday Han Ordasınıñ soñğı handarınıñ biri Älen Uañnıñ zayıbı. Qasındağı kisi ataqtı sayasatker, diplomat Sun' Meilin. Ol qıtay prezidenti Jañ Qayşınıñ zayıbı. Zamanında Amerikadan bilim alğan, öte sauattı, mädenietti twlğa. 1944-jılı Nan Kinnen Ürimjige wşıp kelip türmedegi qazaqtardı bosatıp, şet qiırğa bosqan qazaqtardı elge oraltu mäselesin qoldap arnayı komissiya qwrğan jäne onşaqtı qazaqqa joğarı lauazımdı orın tağayındap jwmısqa saylap ketedi. 1946-jılı qazaqtar Nan Kindegi wlttıq

  • Şığıs Qazaqiyadağı Sayasi Quğın-Sürgin Turalı Ne Bilemiz?  (1937-1939)

    Derbes el, täuelsiz memleket retinde Şığıs Qazaqiyadağı sayasi quğın-sürgin turalı bügingi künge deyin ğılmi saraptama jürgize aldıq pa? Ne üşin Qazaq SSR-dağı Qazaqtardıñ sayasi quğın-sürginge wşırauı Şığıs Qazaqiyamen bir uaqıtqa säykes keledi? Ne sebepti Qazaq SSR-dıñ NKVD tergeuşileri Ürimji, Qwlja, Şäueşek pen Altayda qwpiya tergeu operaciyasın jürgizedi? Eñ, ökiniştisi, qazir Qazaqstanda sayasi quğın-sürginge wşırağan Qazaq qayratkerleriniñ tergeu qwjattarı negizinen aşıldı, al, qıtaydağı Qazaqtardıñ tergeu qwjattarı aşılğan joq… Kelesi jılı (2019) Qıtay Qazaqtarınıñ Sayasi Quğın-Sürginge wşırağanına 80 jıl toladı (1939-2019). Bwl posttı soğan arnaymın! Aruaqtardıñ ruhı bir aunağay! Älqissa… şağın saraptama * Şıñ Şısaydıñ Tıñşılıq Organdarı; * Şığıs Qazaqiyanıñ Twñğış Sayasi Quğın-Sürgin Qwrbanı- Baymolda Qarekewlı; * “Qazaq-Qırğız-Moñğol” Qwrıltayı; * Sayasi Quğın-Sürginniñ

  • QAZAQ AVTONOMIYASI QWRAMINA KİRMEY QALĞAN QAZAQ UALAYATTARI TURALI

    Qıtay qazaqtarı ŞUAR-dıñ bes ülken aymağına şoğırlı qonıstanğan. Jalpı, Şıñjañda on iri aymaq bolsa, sonıñ bes ülken aymağında Qazaqtar jiı qonıstanğan. Qazaqtar qonıs tepken bes ülken aymaq mınalar: İle, Tarbağatay, Altay, Sanjı jäne Qwmıl. Bwl bes aymaqtıñ işinde tek üşeui (İle, Tarbağatay, Altay) ğana Qazaq avtonomiyasınıñ qwramına kirip otır. Qalğan eki aymaq bölinip, bölşektelip qazaq qwramına enbey qaldı. Sonımen ŞUARdağı qazaqtardıñ bayırğı qonısı atanğan Qazaq aymaqtarına jeke jeke taldau jasaymız. 1. İle ualayatı (kartadağı 1) jan sanı eñ tığız öñir. Ortalığı bwrın Küre qalası edi, keyin Qwlja qalası boldı. 1871-jılı patşalıq Resey qwramına kirip 1881-jılğa deyin on jıl Jetisu, Almatı oblısınıñ bir bölşegi bolğan. 1881′den 1914-jılğa deyin Şıñjañ ölkesi qwramına

  • Qıtay “qazaq qaupi” mäselesinen äli de alañdauı ma?

    Eldeç Orda Atqa minip qılışın oñdı soldı jalañdatıp “şa şa şalap” kep (qıtayşa öltiriñder degen söz) Qazaq auılın qanğa böktirip ketetin qilı oqiğalardı bala künimizden beri kitaptan oqıp ösip edik. Künşığıs Cinhay, Gansuğa auıp Tibet asıp Kaşmir, Pakistanğa at basın tiregen Altay men Wlıq Erenqabırğa qazaqtarınıñ qasiretti tağdırı turalı büginge şekim (deyin) az aytılmadı. Qanşama kitap, maqala jazıldı… Oqığan sayın say süyegiñ sırqıraydı… Äsirese, Äbetay Mwqarapwlı qwrastırıp jinaqtağan “Kieli Köş”ti oqısañızdar (alda kirilicsiyağa audarılıp jatsa) onda qasiretti oqiğalar birşama anıq jazılğan, oqıp jatqanda köz aldıñızğa beyne kinoday elestep otıradı. Ana jolı osı paraqşamda “Qıtaydağı Mwsılman Elitasınıñ Qilı Tarihı jäne Onıñ Şığıs Türkistanğa Iqpalı” attı post jazğamın, sondağı Üştik Ma äuletiniñ

  • Ne sebepti qıtaylar qısqa uaqıtta “biz wlı Japoniyanıñ baqıttı perezentimiz!” dep şığa keledi?

    Japon qağanatı 20-ğasırdıñ 30-jıldarınan bastap şığıs jäne tüstik Aziyanıñ köp jerin basıp aldadı. Sonıñ biri, Qıtay. Japon ükimetiniñ qolına ötken aumaqtarda barlıq bilim beru tek Japon tilinde jürilgendikten qısqa uaqıttıñ işinde “bizdiñ otanımız Japoniya, biz wlı Japon halqınıñ perezentterimiz!” nemese “Japoniyamen maqtanamın, Japoniya közimizdi aştı!” deytin sanadağı jaña buın wrpaq payda bolğan. Tipti, qıtay tarihın qarap otırsañız “qıtay öz tağdırın Japoniyasız şeşe almaydı, Japoniyağa bağınıştı bola otırıp qıtaydı örkenietke jeteleyik” deytin sayasi twlğalar da payda bolğan. Bwl jerde sayasi tañdau keleşegin Japoniyasız elestete almağan twlğalardı keyin taman tilge alarmın, mağan qızığı, ne sebepti qıtaylar qısqa uaqıtta “biz wlı Japoniyanıñ baqıttı perezentimiz!” dep şığa keledi? Bwğan üş sebep bar: Birinşisi, 30-jıldarı qıtayda

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: