|  |  | 

سۋرەتتەر سويلەيدى الەۋمەت

كيىكتەردىڭ ءۇستىرت پوپۋلياتسياسىن ساقتاۋ جولدارى ۇسىنىلدى

5

قاراعاندى قالاسىنداعى «جاڭا ەكولوگيالىق قاۋىپسىز تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ
ورتالىعى» قوعامدىق قورى گەرمانيانىڭ NABU تابيعاتتى قورعاۋ جانە
بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ وداعىنىڭ قارجىلاي قولداۋىمەن «كيىكتەردىڭ ءۇستىرت
پوپۋلياتسياسىن ساقتاۋ بويىنشا جەرگىلىكتى قوعامداستىقتاردى جۇمىلدىرۋ» جوباسىن
جۇزەگە اسىرۋدى باستادى. ال ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە ساراپشىلىق قولداۋدى
«قاراعاندى وبلىسىنىڭ ەكولوگيالىق مۇراجايى» قوعامدىق بىرلەستىگى جانە «قولداۋ-
قازاقستان» كوممەرتسيالىق ەمەس حولدينگى ءوز موينىنا الىپ وتىر. بۇل تۋرالى جوبا
ۇيلەستىرۋشىسى ادىلبەك قوزىباقوۆ ايتىپ بەردى.6
ەلىمىزدە اقبوكەننىڭ ءۇش ءتۇرى مەكەندەيدى، اتاپ ايتقاندا – بەتپاقدالا، ورال جانە ءۇستىرت
پوپۋلياتسيالارى. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن بەتپاقدالادا مەكەندەيتىن اقبوكەندەر جاپپاي
قىرىلعاندىعى بەلگىلى. ول كەزدە مامانداردىڭ ەسەبى بويىنشا 90 پايىزى قىرىلعان دەسەدى. بۇل
رەتتە قوعام ەندىگى جەردە ەڭ الدىمەن اقبوكەننىڭ وسى پوپۋلياتسياسىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن جاۋاپتى
ورگاندار بارىن سالادى دەگەن سەنىمدە.7
- اقبوكەننىڭ سانى وسىنشاما ازايىپ كەتكەنىنە قاراماستان، بەتپاقدالا پوپۋلياتسياسى سانى
ۇستىرتتەگىنە قاراعاندا الدەقايدا بارشىلىق. ال ءۇستىرت پوپۋلياتسياسى تولىقتاي جويىلىپ
كەتۋ قاۋپى جوعارى. ماسەلەن، 2016-2017 جىلدارى سانى 1900-2700 ارالىعىندا بولعان كيىكتەر
سانى 1980 جىلداردىڭ سوڭىندا 250-270 مىڭ باستى قۇراعان بولاتىن، ياعني بۇگىندە 99%
جوعالدى دەۋگە نەگىز بار. ءبىر كەزدەرى كەيبىر ەسەپ بويىنشا ۇستىرتتەگى كيىكتەر جارتى ميلليونعا
دەيىن بولعان، – دەپ باستادى ءوز اڭگىمەسىن بيولوگ-ساراپشى ادىلبەك قوزىباقوۆ.8
اتالمىش جوبا الدىمەن اقتوبە وبلىسىنىڭ بايعانين جانە شالقار اۋداندارىنان باستاۋ
الىپ، كەيىنگى ۋاقىتتا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ بەينەۋ اۋدانىندا جالعاسىن تاپپاق، ياعني
كيىكتەردىڭ ءۇستىرت پوپۋلياتسياسىنىڭ قازاقستان اۋماعىنداعى ميگراتسيا جولدارى قامتىلادى.
– ەجەلگى داستۇرگە سايكەس، رەۆوليۋتسياعا دەيىنگى ۋاقىتتا جايىلىمدىق جەرلەرى بولعان
قازاق حالقى وزدەرى تۇرىپ جاتقان اۋماقتا مال جايۋمەن قاتار جابايى جانۋارلاردى
اۋلاۋمەن دە اينالىسقان. ال قازىرگى جاعداي مۇلدەم باسقاشا. ەلىمىزدەگى قولدانىلىپ كەلە
جاتقان تابيعاتتى قورعاۋ مەحانيزمدەرى كيىكتەردىڭ ءۇستىرت پوپۋلياتسياسىنىڭ سانىن بۇرىنعى
قالپىنا كەلتىرەتىندەي وڭ ناتيجەسىن بەرەر ەمەس. سول سەبەپتى قازىرگى ۋاقىتتا بۇرىنعى
ءداستۇردى قايتا «وياتۋ» قاجەتتىگى تۋىنداپ وتىر. ياعني تۋعان ولكەنىڭ تابيعاتىن، كيىكتەردى
ساقتاپ قالۋ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتۋدى مال وسىرۋشىلەر مەن اڭ اۋلاۋشىلارعا جۇكتەۋىمىز قاجەت»،
- دەگەن پىكىردە ادىلبەك قوزىباقوۆ.
جوبانى ۇيىمداستىرۋشىلار تاۋەشكى، بۇرامامۇيىزدى تەكە (مارحۋر), ارقار، قوڭىر ايۋ جانە
قار بارىسى سياقتى جويىلىپ بارا جاتقان جانۋارلاردىڭ تۇرلەرىن قورعاۋعا اۋىل تۇرعىندارىن
تارتىپ وتىرعان تاجىكستان مەن قىرعىزستان ەلدەرىنىڭ تاجىريبەلەرىنە سۇيەنىپ وتىر. بۇل تۋرالى
NABU بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ جونىندەگى حالىقارالىق ساراپشىسى شتەفان ميحەل ءسوز
قوزعادى.9
ايتا كەتۋ كەرەك تاجىكستان مەن قىرعىزستان ەلدەرىنىڭ شالعايدا تۇراتىن تۇرعىندارى
براكونەرلەرگە تويتارىس بەرىپ كەلەدى. ءبىر قىزىعى، كەزىندە وزدەرى براكونەر بولعان اۋىل
تۇرعىندارى ەندى جانۋارلار الەمىن قاسكويلەردەن قورعاۋعا مىقتاپ بەل بۋعان.
تاۋەشكىلەر، تەكەلەر جانە ارقارلار سانى بىرنەشە ەسەگە ارتقان تۇستا، جەرگىلىكتى قاۋىم
كەيبىر جانۋارلارعا اڭعا شىعۋعا رۇقسات بەرىلگەن كۆوتالاردى الا باستادى. سونىمەن قاتار،
بولىنەتىن كۆوتانىڭ ءبىر بولىگى مىڭداعان دوللار جانە ەۆروعا شەتەلدىك اڭشىلارعا ۇلەستىرىلەدى. ال
بۇدان تۇسەتىن كىرىستەر كۇزەت قىزمەتىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعدايىن جاقسارتۋعا جانە
اۋىلداردىڭ ينفراقۇرىلىمدىق ماسەلەلەرىن شەشۋگە جۇمسالادى. ادىلبەك قوزىباقوۆ مۇنايگاز
سالاسىندا داعدارىستىڭ بار ەكەندىگىن ەسكەرە كەلە، قازاقستان ءۇشىن مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن
سۋبسيديانى قاجەت ەتپەيتىن وسى تاجىريبەگە سۇيەنگەن دۇرىس دەگەن پىكىردە.
ءبىر جىلعا ەسەپتەلگەن جاڭا جوبانىڭ بيۋدجەتى 20 مىڭ ەۆرونى قۇرايدى. ال بولاشاقتا
قارجىنىڭ كولەمى ارتا تۇسسە دەگەن تىلەك تاعى بار. جالپى كوزدەگەن ناتيجەگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن
ميلليونداعان ەۋرو قاجەت، ونىڭ جارتىسىنان كوبى باعدارلامانىڭ قازاقستاندا جۇزەگە
اسىرىلۋىنا جۇمسالماق. ال قارجى كوزدەرىن تابۋعا NABU ۇيىمىنان بولەك، SCA (Saiga
Conservation Alliance – اقبوكەندەردى ساقتاۋ اليانسى), بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قورشاعان

ورتانى قورعاۋ بويىنشا UNEP باعدارلاماسى جانە تاعى باسقا الەمگە تانىلىپ ۇلگەرگەن
تابيعاتتى قورعاۋ ۇيىمدارى قول ۇشىن سوزادى دەگەن ءۇمىت جوق ەمەس. وسىلايشا بۇل باستامالار
ەكولوگيا جانە اۋىلداردىڭ ەكونوميكاسىن نىعايتۋعا دەگەن قايتارىمسىز ءىرى ينۆەستيتسيا بولماق.
2015 جىلدان بەرى NABU ەۋرازيا بويىنشا حالىقارالىق توبىنىڭ جەتەكشىسى تيلمان
ديتەريح مەن ساراپشى شتەفان ميحەل اقتوبەنىڭ بايعانين جانە شالقار اۋداندارىنىڭ
تۇرعىندارىمەن بىرنەشە رەت كەزدەسۋ وتكىزگەن.
ال وتكەن جىلدان باستاپ اقتوبە ءوڭىرىن ارالاۋدى قولعا العان ەلىمىزدىڭ ساراپشىلارىنا
قولداۋ كورسەتۋگە قىرعىز ەلىنەن زايربەك كۋبانىچبەكوۆ دەگەن بەلسەندى قىزىعۋشىلىق تانىتقان
كورىنەدى. اۋىل تۇرعىندارى تاراپىنان قويىلعان بارلىق سۇراقتارعا تۇشىمدى جاۋاپتار بەرىلگەن
جانە ولاردىڭ اقبوكەندەردى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ەكونوميكالىق جانە ەكولوگيالىق تۇرعىدان
ۇزاقمەرزىمدى ءتيىمدى تۇستارى كەڭىنەن تۇسىندىرىلگەن.
ناتيجەسىندە، 2017 جىلدىڭ كۇزىندە بايعانين اۋدانىندا جەرگىلىكتى تۇرعىنداردان قۇرالعان
باستاماشىل توپ «دالا تابيعاتى» قوعامدىق بىرلەستىگىن قۇرعان. بۇدان بىلاي ەرىكتىلەر
كيىكتەرمەن قاتار تابيعاتتى قورعاۋ شارالارىنا بەلسەندى ارالاسپاق. ايتا كەتۋ كەرەك، ءوز
جۇمىسىن باستاعانىنا كوپ ۋاقىت بولا قويماعان بىرلەستىك ءوزىنىڭ قاتارىنا جاڭا مۇشەلەردى
قابىلداۋعا ءاردايىم دايىن ەكەندىگىن جەتكىزدى.
جوبا ۇيلەستىرۋشىسىنىڭ ايتۋىنشا، بۇل باستاما قر اۋىلشارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ
ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتى مەن NABU اراسىنداعى تابيعاتتى
قورعاۋ جونىندەگى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمدا كورسەتىلگەن تالاپتارعا تولىقتاي ساي
كەلەدى. اقتوبە وبلىسى ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى اۋماقتىق ينسپەكتسياسى،
وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسى، تابيعات قورعاۋ
پوليتسياسى جانە ت.ب. ۋاكىلەتتى ورگاندارمەن بايلانىس ورناعان. سونىمەن قاتار جوبا «قانسونار»
اڭشىلاردىڭ قوعامدىق بىرلەستىكتەرى مەن اڭشىلىق شارۋاشىلىعى سۋبەكتىلەرىنىڭ
رەسپۋبليكالىق قاۋىمداستىعى تاراپىنان دا قولداۋ تاپقان.
– الايدا بارلىعى ءبىز ويلاعانداي وڭاي شارۋا بولماي تۇر. بايعانين اۋدانىنىڭ باسشىلىعى
تۋعان ولكەنىڭ تابيعاتىن قورعاۋ شارالارىنا بەلسەندى قاتىسۋعا نيەت بىلدىرگەن اۋىل
تۇرعىندارىنا قولداۋ كورسەتسە ەكەن دەيمىز. ەلىمىزدەگى تابيعاتتى قورعاۋ جونىندەگى ەڭ ءىرى
ۇكىمەتتىك ەمەس ءۇيىم، ياعني قازاقستان بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ اسسوتسياتسياسىنىڭ
باسشىلىعىنا بىزبەن بىرگە جۇمىس جاساۋعا نيەت بىلدىرسە دەگەن ۇسىنىسىمىز بار. حالىقارالىق
دەڭگەيدە تانىلىپ ۇلگەرگەن وسىنداي ءىرى ۇيىم مۇنداي ماسەلەلەردەن اينالىپ وتپەي، حاباردار
بولعانىن قالايمىز، – دەپ ۇمىتتەندى جوبا ۇيلەستىرۋشىسى.اديلبەك كوزىباكوۆ
ونىڭ ايتۋىنشا، «دالا تابيعاتى» قوعامدىق بىرلەستىگى اڭشىلىق القاپتارىن بەكىتۋ
بويىنشا كونكۋرستارعا قاتىسىپ، ءوز اڭشىلىق شارۋاشىلىقتارىنىڭ بولۋىن قالايدى.
- اڭشىلىق شارۋاشىلىقتار كيىكتەردى قورعاۋ كەزىندە تەحنيكالىق جانە ماتەريالدىق
مۇمكىندىكتەرى بولادى. اتاپ ايتقاندا، ءبىز ولارعا بينوكلدەر، دۇربىلەر، فوتوكامەرالار، GPS,
جانار-جاعارماي ماتەريالدارىن جانە ت.ب. بەرۋگە دايىنبىز. شارۋاشىلىقتاردى قۇرۋ
ايتارلىقتاي قيىندىق تۋعىزبايدى، سەبەبى بۇل جۇمىستارعا الدىمەن جەرگىلىكتى قوعامدىق
بىرلەستىكتەر تارتىلماق. ناتيجەسىندە اۋىل تۇرعىندارىنا براكونەرلەردى ۇستاۋ قۇقىعى
بەرىلىپ، قىلمىستىڭ نەمەسە قۇقىقبۇزۋشىلىقتىڭ الدىن-الۋعا ۇلەس قوسقاندارعا سىياقى
قاراستىرىلماق»، – دەپ قورىتىندىلادى ءوز ءسوزىن ادىلبەك قوزىباقوۆ.

كامشات ءىزباساروۆا
قر جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى
ماڭعىستاۋ وبلىسى، اقتاۋ قالاسى

Related Articles

  • جاقسىبەكوۆتىڭ اكەسىنىڭ اتىنداعى “اللانىڭ گۇلى” مەشىتى

    گۇلبانۋ ابەنوۆا مۇسىلمانداردىڭ قاسيەتتى رامازان ايى قارساڭىندا استانادا كۇننەن قۋات الاتىن قوندىرعىلارى بار جاڭا مەشىت پايدالانۋعا بەرىلدى. ساۋلەتشى ساعىندىق جانبولاتوۆ كەشەن جوباسىن “اللانىڭ گۇلى” دەپ اتادى. جاڭا مەشىتكە قازاقستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ادىلبەك جاقسىبەكوۆتىڭ اكەسى ىرىسكەلدى قاجىنىڭ ەسىمى بەرىلگەن. 1اقشانقان مەشىت عيماراتى ۇلتتىق ناقىشتاعى ويۋ-ورنەكپەن بەزەندىرىلىپ، پوستمودەرنيستىك ستيلدە سالىنعان. نەگىزگى عيمارات ءۇشبۇرىشتى كولبەۋ قابىرعالار مەن كۇمبەزدەن تۇراتىن كۇردەلى پىشىندە تۇرعىزىلعان. ساۋلەتشى ساعىندىق جانبولاتوۆتىڭ سوزىنشە، وسىعان ۇقساس مەشىتتەر مالايزيادا، گەرمانيادا، اراب ەلدەرىندە بار. جوباعا تاپسىرىستى “قازاقستان مۇسىلماندار ءدىني باسقارماسى” رەسپۋبليكالىق مۇسىلماندار ءدىني بىرلەستىگى بەرگەن. عيمارات جەكە ازاماتتاردىڭ قارجىسى ەسەبىنەن سالىنعان. قۇرىلىسشىلار جوباعا قانشا اقشا جۇمسالعانىن ايتپادى. 2كولەمى 3695 شارشى مەتر بولاتىن مەشىت جايعاسقان جەر ۋچاسكەسىنىڭ اۋماعى – 1,44 گەكتاردى قۇرايدى. كۇمبەزدىڭ

  • شىعىس قازاقياداعى قازاق ينتەلليگەنتسياسىنىڭ قالىپتاسۋ تاريحى 

    شاعىن ساراپتاما دەربەس ەل تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە “قىتاي قازاعى” دەيتىن ۇعىمدى قايتا پىسىقتاپ زەرتتەپ كورۋدىڭ جاڭا كەزەڭى باستالۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. قىتاي قازاقتارىنىڭ 20- عاسىر باسىنداعى ويانۋ كەزەڭى ءالى كۇنگە دەيىن تولىق زەرتتەلگەن جوق. ونىڭ ىشىندە مەملەكەت دەڭگەيىندەگى تۇلعالار تۋرالى جەكەلەگەن زەرتتەۋلەر تىپتەن كەمشىل. شىعىس قازاقياداعى قازاق ينتەلليگەنتسياسىنىڭ قالىپتاسۋىندا ءۇش ۇلكەن ىقپالدى ايتپاي كەتۋ مۇمكىن ەمەس: ءبىرىنشى، 20-عاسىر باسىنا دەيىنگى ءداستۇرلى يسلامدىق رۋحاني مەكتەپ (قاديمدىق مەشىت-مەدرەسەلەر); ەكىنشىسى، 20-عاسىر باسىنداعى شىعىس قازاقيانىڭ جاديتتىك رۋحاني قوزعالىسى (جاديتتىك اعارتۋ، پىكىر-تالاس، تب); ءۇشىنشىسى، ورىس-تاتار ارقىلى ەنگەن ەۋروپا وركەنيەتىنىڭ ىقپال ەتۋى نەمەسە مانجۋ-قىتاي ارقىلى شىعىس رۋحانياتىمەن تانىسۋ; وسى ءۇش ىقپالدىڭ اۋەلگىسى يسلامدىق جاڭعىرۋدى ءوز ىشىنەن “قازان، ۋفانىڭ رۋحاني ىقپالى”، “بۇحارا-كوكىلتاش ىقپالى” جانە “وسىمانلى رۋحانياتىنىڭ ىقپالى”

  • جۇيرىكتەن جۇيرىك وزدى جارىسقاندا

    رۋحاني جاڭعىرۋ                       اتامەكەنگە اق شاشۋ…          جۇيرىكتەن  جۇيرىك  وزدى  جارىسقاندا باعزى زاماننان بەرى بابالارىمىزدىڭ جەڭىسى دە جەتىستىگىدە جىلقىمەن  ولشەنگەن عوي،  سوندىقتان بولار «اتتى ەر ساقتايدى، ەردى ەل ساقتايدى» دەپ  دانىشپان حالقىمىز بەكەر ايتپاعان. ەر جىگىتتىڭ بەس قارۋىنىڭدا ءبىرى دە وسى ات، كەزىندە اقان سەرىنىڭ قۇلاگەرى، قابانبايدىڭ قۋباس اتى، جانىبەكتىڭ  كوك دونەنى، مارعابىلدىڭ  قارا قاسقاسى دا وسىعان دالەل. بىلاي  ايتقاندا قازاقتى اتتان ءبولىپ قاراۋدىڭ ءوزى كۇنا سەكىلدى. كەزىندە ات قۇلاعىندا ويناپ،  بىردە كوكپار تارتسا، بىردە بايگەگە اتتارىن قوسىپ، ءتورت ماۋسىم  بويى  جەلدىڭ وتىندە، مالدىڭ شەتىندە،   اتتىڭ  جالىندا، تۇيەنىڭ قومىندا كوشىپ جۇرگەن كوشپەندىلەردىڭ ۇرپاعىمىز دەيتىنىمىز دە سودان. قازاق قاي جەردە بولسا دا قازاقتىعىن ىستەيدى دەمەكشى، شەت ەلدەن  اتامەكەنىن اڭساپ  كەلگەن، اسىرەسە

  • اقتاۋدا بالا-باقشانىڭ اۋلاسىنا بالعىندار 120 كوشەت وتىرعىزدى

      26.03.2017ج. اقتاۋ قالاسى ماڭعىستاۋ وبلىسى اقتاۋ قالاسىنداعى № 26 «قارلىعاش» بوبەكجايىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى وزدەرىنىڭ كوشەتتەرىن وتىرعىزدى. بۇل شارا استانا قالاسىنىڭ 20 جىلدىعى جانە اقتاۋ قالاسىنىڭ 55 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلدى. وعان اتا-انالار مەن تاربيەشىلەردە بەلسەندى قاتىستى. قازاقتا «اتاڭنان مال قالعانشا، تال قالسىن» دەگەن اتالى ءسوز بار. بوبەكجاي اۋلاسىن تازا ۇستاۋ مەن كوگالداندىرۋدى جۇيەلەندىرۋ ماقساتىندا وسىنداي شارالاردى وتكىزۋ ورىندى. كوشەت وتىرعىزۋدى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ باستاعان «بالداۋرەن» توبىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى بولدى، ولاردىڭ قاتارىندا 4 جاستاعى نۇرساۋلە قارجاۋباي بار. «ءبىزدىڭ بوبەكجايدا تابيعاتتى قورعاۋ تۋرالى كوپ ايتىلادى. بىزدەر اعاشتاردى سىندىرمايمىز، كەرىسىنشە سۋ قۇيىپ وتىرۋ كەرەكتىگىن بىلەمىز. مەن ءبىزدىڭ توپتاعى بالالارمەن بىرگە اعاش وتىرعىزدىم، ماعان اكەم، انام جانە ءىنىم نۇرسۇلتان كومەكتەستى. الداعى ۋاقىتتا ونى باپتاپ، كۇتەتىن بولامىن.

  • ۆەنگريا – قازاقستان 2:3

    عالىم بوقاش بۋداپەشتە قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ ەڭ جاقسى ويىندارىنىڭ ءبىرىن كوردىك. ەركەبۇلان (سەيداحمەت) مەن باقتيور كوماندانىڭ بويىنا ون شاقتى جىل بويى كورىنبەي كەتكەن باتىلدىق پەن شەبەرلىك ءبىتىردى. بولاشاعى زور جاس فۋتبولشىلار. ستويلوۆ “استانانى” جاتتىقتىرىپ ءجۇرىپ، جەرگىلىكتى ويىنشىلاردى ابدەن زەرتتەگەنىن، وزدەرىنە شاق تەحنيكاسى مەن قۋاتىن سارقا جۇمساتۋدى ۇيرەنگەنىن كورسەتتى. قازاقستاندىقتار دوپتى ۇزاق ۇستاۋدى، ءدال ءارى الىسقا پاس بەرۋدى مەڭگەرىپتى. نەناد تاجىريبەسىن تانىتتى. رومان جەڭىس ءۇشىن كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. باۋىرجان ناعىز ديسپەتچەر رەتىندە كورىندى. دميتري مەن ەۆگەني بىرنەشە مارتە جوق جەردەن دوپتان ايىرىلىپ جاتتى. سوڭعى جيىرما شاقتى جىل ىشىندە ەۋروپادا ورتادان تومەن قۇراماعا اينالعان ۆەنگريالىقتار كوپ قاتەلەستى، وتە ساپاسىز، سىلبىر وينادى. “گرۋپاما ارەناعا” جينالعان از ساندى جەرگىلىكتى جانكۇيەرلەر ىزاعا بۋلىعىپ، ىسقىرىپ جاتتى.

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: