|  |  | 

كوز قاراس ساياسات

قىتايدىڭ اكىمشىلىك تەرريتوريا رەفورماسى

34928563_1095544197275833_6825171584211222528_nالداعى ۋاقىتتا قىتايدى وتە كۇردەلى رەفورمالار كۇتىپ تۇر. سونىڭ ءبىرى، قىتايدىڭ اكىمشىلىك تەرريتوريا (قۇرىلىم) رەفورماسى. ياعني، كەلەشەكتە قىتايدىڭ ىشكى اكىمشىلىك اۋماعىندا زور وزگەرىستەر بولادى. بۇل قىتايدا 40 جىلدان بەرى تالقىعا ءتۇسىپ جاۋىر بولعان تاقىرىپ. ەستەرىڭىزدە بولسا بۇل تەمەنى (تەاما) ەكى ءۇش جىلدىڭ الدىندا وسى پاراقشامدا كوتەرگەمىن.

قىتاي ۇلتشىلدارى مەن دەموكراتتارىنىڭ اكىمشىلىك قۇرلىمعا تۇبەگەيلى رەفورما جاساپ بىرقانشا جوبا، ۇسىنىس تاستاعانىن قاراپايىم جۇرت بىلمەيدى. سول سىبىستىڭ نەگىزىندە قىتاي الەمى بىرقانشا ۇلگى-جوباسىن ينتەرنەت پاراقشالارىنا شىعارىپ اشىق قوعامدىق تالقىعا سالعان.
ءسىز، ولاردىڭ اكىمشىلىك قۇرلىم رەفورماسىنا قاراپ وتىرساڭىز قازىرگى شىڭجاڭ رەگيونىن ۇشكە نەمەسە ەكى بولەككە ءبولىپ تاستاعانىن كورەسىز. ەندى وسى تۋرالى ايتايىق.34919451_1095544240609162_6711588562728386560_n

وسىندان شاماسى ون جىل بۇرىن قىتايدىڭ ۇلتشىل زيالىلارى ۇلتتىق كونگرەس پەن ورتالىق پارتيا كوميتەتىنە 50 مىڭ كىسىنىڭ قولى قويىلعان ء(بارى پروفەسسور، دوكتورلار) اشىق حاتتى جولداعان ەدى. ءبىز ول كەزدە پەكيندە جۇردىك، بۇل وقيعانى ەمىس-ەمىس ەستيتىنبىز. اشىق حات مازمۇنىندا قىتاي ەمەستەردىڭ ورداسىنا اينالعان ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن كافەدرالاردى جابۋ تۋرالى ۇسىنىس ايتىلىپتى جانە قىتايدىڭ ۇلتتىق تەرريتوريالى اۆتونوميالارىن كۇشىنەن قالدىرىپ، ۇلكەن تەرريتوريالى اۆتونوميالى رەگيونداردى ءۇش، تورتكە ءبولۋ جوباسى جولدانعان ەكەن. مىنا كارتا سول جوبانىڭ اۋانى نەگىزىندە جاسالسا كەرەك.34877807_1095544277275825_518580518892077056_n

شىڭجاڭ رەگيونىن 2 نەمەسە 3 بولىككە ءبولىپ جەكەلەگەن پروۆينتسسيالار قۇرۋ قازاقستانعا ءتيىمدى مە؟ مەنىڭشە ءتيىمدى. قىتاي ۇلتشىلدارىنىڭ جەر اۋماعى وتە ۇلكەن اۆتونرميالى رەگيونداردى ءبولىپ ۇساق پروۆينتسسيالارعا تاراتۋىنىڭ سەبەبى نەدە؟ مەنىڭشە، وڭىردەگى تەرريتوريالى ايىرماشىلىقتى رەتتەۋ; ۇلتتىق اۆتونرميانى بولدىرماۋ; تب

قىتاي قازاقتارى ءبىرشاما شوعىرلى قونىستانعان شىڭجاڭنىڭ سولتۇستىك ءوڭىرى ءبولىنىپ جەكە پروۆينتسسياعا اينالىپ جاتسا قازاقستاننىڭ بۇعان قانداي ىقپالى بولۋى مۇمكىن نەمەسە قازاقستاننىڭ رەاكتسياسى قالاي بولادى؟ مەنىڭشە قازاقستان الدا ءىرى رەفورمالاردى شىنايى جۇزەگە اسىرىپ، جاڭا بۋىن ينتەللەكتۋالدى جاستارىن بيزنەس پەن بيلىككە كوپتەپ ارالاستىرىپ قىتايدىڭ كەلەشەكتەگى اكىمشىلىك قۇرلىم رەفورماسىنا زور دايىندىق كورۋ كەرەك. بۇل ءتۇپتىڭ تۇبىندە ىسكە اساتىن رەفورما.

(جالعاسى بار…)

Eldeç Orda

Related Articles

  • كرەملدىڭ «جانسىزى» باعلان مايلىباەۆتىڭ قۇپيالارى

    مەملەكەتتىك قۇپيانى جاريالاعانى ءۇشىن سوتتالعان قر پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى باعلان مايلىباەۆ شەت مەملەكەتتىڭ وكىلدەرىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا بولعانى بارشاعا ءمالىم. الايدا وسى ىنتىماقتاستىقتىڭ ەگجەي-تەگجەيىن كوپشىلىك بىلە بەرمەيدى. ال ءدال وسى اقپارات سوڭعى جىلداردا ورىن العان كوپتەگەن وقيعالاردى ايقىنداي تۇسەر ەدى.  قر قك 361-بابىنىڭ 4-بولىگىمەن جانە 185-بابىنىڭ 3-بولىگىمەن كوزدەلگەن قىلمىستاردى جاساعانى ءۇشىن 2017 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا بەس جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا سوتتالعاننان كەيىن قر پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ بۇرىنعى ورىنباسارى باعلان مايلىباەۆ ءباسپاسوز نازارىنان تىس قالدى. دەگەنمەن، ونىڭ رەزونانستى ءىسى ءالى دە كوڭىل بولۋگە تۇرارلىق، ويتكەنى، بىرىنشىدەن، كرەملدىڭ تەرىس رەاكتسياسىنا قاراماستان، ءتىپتى وتە جوعارى دەڭگەيدەگى قازاقستاندىق مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ رەسەيلىك ارىپتەستەرىمەن قاجەتسىز بايلانىستارىن توقتاتۋعا اقوردانىڭ قابىلەتىن كورسەتەدى، جانە، ەكىنشىدەن، قازاقستاندا بيلىك باسىنداعىلارمەن جانجالداسۋدىڭ

  • سوعىس كەزىندەگى وكىلەتتىكتى “انىقتايتىن” تۇجىرىمداما 

    قازيس توعىزباەۆ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمى ەلدەرىنىڭ بىرلەسكەن اسكەري جاتتىعۋى. الماتى وبلىسى، 22 مامىر 2018 جىل. ەكى اپتا بۇرىن قوعامدىق تالقىلاۋعا ۇسىنىلعان “سوعىس جاعدايى ماسەلەلەرى جونىندەگى” زاڭناماعا تۇزەتۋ ەنگىزۋ تۋرالى جوبا تۇجىرىمداماسىنا (وندا قازاقستاندا تۇراقسىزدىق بولسا، ونىمەن كۇرەسۋ ءۇشىن “گيبريدتىك” ءادىس قولدانۋ مۇمكىندىگى تۋرالى جازىلعان) ەشبىر پىكىر ايتىلمادى. كەي ساراپشىلار پرەزيدەنتكە قوسىمشا وكىلەتتىك بەرۋ قاراستىرىلعان قۇجاتتا ساياسي كونتەكست بار دەيدى. وكىلەتتىكتى “انىقتاۋ” “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوعىس جاعدايى ماسەلەلەرى جونىندەگى كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى” زاڭ جوباسىنىڭ تۇجىرىمداماسى سوعىس بولا قالعان جاعدايدا پرەزيدەنتتىڭ، ۇكىمەت پەن بيلىك ورگاندارىنىڭ وكىلەتتىگىن “ناقتىلاۋدى” ۇسىنادى. قۇجات تامىزدىڭ 22-ءسى كۇنى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر سايتىنا شىقتى – قوعامدىق تالقىلاۋعا بولىنگەن ەكى اپتادا (قىركۇيەكتىڭ 5-ىندە اياقتالعان) ول بويىنشا

  • نازارباەۆ: سيريادان ورالعانداردى ۇدايى باقىلاۋ كەرەك

    قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سىرتقى بارلاۋ قىزمەتىنىڭ ديرەكتورى عابيت بايجانوۆپەن كەزدەسىپ وتىر. استانا، 27 تامىز 2018 جىل (سۋرەت رەسمي akorda.kz سايتىنان الىندى). قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سىرتقى بارلاۋ قىزمەتىنىڭ (سىربار) ديرەكتورى عابيت بايجانوۆپەن كەزدەسىپ، تەررورلىق يدەيالاردى ۇستانۋشىلاردى، ونىڭ ىشىندە سيريادان ورالعانداردى ۇدايى باقىلاۋدا ۇستاۋدى تاپسىردى. بۇل تۋرالى اقوردانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى. كەزدەسۋ بارىسىندا بايجانوۆ نازارباەۆقا سىرتقى بارلاۋ قىزمەتىنىڭ بيىلعى جىلدىڭ العاشقى جارتى جىلىندا اتقارعان نەگىزگى قىزمەتى تۋرالى ەسەپ بەردى. نازارباەۆ وعان قازاقستاننىڭ كورشى ەلدەرمەن دوستىق قارىم-قاتىناسىن ساقتاپ قالۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ايتىپ، شەتەلدەردىڭ ارنايى ورگاندارىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا بولۋ كەرەگىن ەسكە سالدى. پرەزيدەنت تەررورلىق يدەيالاردى ۇستانۋشىلاردى ۇنەمى قاداعالاپ وتىرۋ – سىرتقى بارلاۋ قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتى سانالاتىنىن ايتىپ، بايجانوۆقا بىرقاتار تاپسىرما بەردى. بۇعان

  • قىتايدان 500 مىڭدايى عانا قازاق ەلىنە ورالادى.

    قازىر قىتايدا 1.5 ميلليون دا 2 ميلليون اينالاسىندا قازاق بار دەسەك، الداعى ۋاقىتتا سونىڭ ۇزاسا شامامەن 500 مىڭدايى عانا قازاق ەلىنە ورالادى. جانە مەن بۇل 500 مىڭدايى دەپ ۇيالعانىمنان، مەملەكەتشىل جانداردىڭ كوڭىلىنە سۋ سەپپەيىن دەپ ويلاعانىمنان كوبەيتىپ ايتىپ وتىرمىن. ال، قالعان 1 ميلليون نەمەسە ودان دا كوپ قازاق ءالى دە بولسا قىتايدا تۇرمىس-تىرشىلىگىن جالعاستىرا بەرەدى. 1991-جىلدان سوڭ قازاقستانعا ورالعان قىتاي قازاقتارىنىڭ ۇزىن سانى ۇزاسا 200 مىڭنىڭ اينالاسى عانا ەكەن. ولار كىمدەر: * ۇلتشىل جاستار; * ۇلتشىل زيالىلار; * تۋىسشىلدار (1955-1962جج سابەتكە قاشقانداردىڭ تۋىستارى); * ستۋدەنتتەر (وقۋعا تۇسكەندەر); *قاراپايىم جاندار (مالشى، ەگىنشى); تب قىتايدان وسىنداي ءبىر بۋىن ۇرپاق ىرىكتەلىپ كەتىپ قالعاندىقتان ولاردىڭ قىتايداعى ورنىن قىتاي مەن ۇيعىر جاستارى، زيالىلارى باسىپ كەتتى.

  • ادۆوكات قۇسپان حالىقارالىق قولداۋدى ماقتادى

    قاسىم امانجول ادۆوكات ابزال قۇسپان (الدىڭعى قاتاردا سول جاقتان ءبىرىنشى) سايراگۇل ساۋىتبايدىڭ سوتىندا وتىر. جاركەنت، 13 شىلدە 2018 جىل ازاتتىقتىڭ تىكەلەي ترانسلياتسياسىندا كورەرمەندەر سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرگەن ادۆوكات ابزال قۇسپان قازاقستاننان پانا ىزدەۋشى قىتاي قازاعى سايراگۇل ساۋىتبايدىڭ تامىزدىڭ 1-ىندە سوت زالىنان بوساتىلۋىنا اسەر ەتكەن فاكتورلاردى سيپاتتادى. پانفيلوۆ اۋداندىق سوتى ساۋىتبايدى قازاقستان-قىتاي شەكاراسىن زاڭسىز كەسىپ وتكەنى ءۇشىن التى ايعا شارتتى تۇردە سوتتاپ، شەتكە شىعارۋدان باس تارتقان. ازاتتىق: زاڭدىق تۇرعىدا سايراگۇل ساۋىتبايدىڭ ءىسى شەشىلدى مە؟ شەشىمىن تاپتى دەپ ايتا الامىز با؟ ابزال قۇسپان: تولىق شەشىلدى دەپ ايتا المايمىز. نازار اۋدارعان بولساڭىزدار، سوت ادەتتە قاراردى عانا وقىپ، تولىعىن كەيىن بەرەتىن ەدى. كەشە سۋديا باسىنان اياعىنا دەيىن سوت ۇكىمىن وقىپ شىقتى. سوت ۇكىمىندە ايتىلعان فاكتىنىڭ ءبارى –

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: