|  |  |  | 

Tarih Qazaq handığına 550 jıl Qazaq şejiresi

Qaduan men Sun' Meilin

36002418_1107694582727461_32574612520828928_n

 

 

 

 

 

 

 

1944-jılı Şıñ Şısaydıñ onbir jıldıq uaqıtşa ükimeti qwladı. Köp ayaldamay Şıñ işki qıtayğa jötkelip ketti. Şığıs Qazaqiyanıñ tarihında bwrın soñdı bolmağan tarihi özgeris däl sol twsta birinen soñ biri orın alıp jattı. Surettegi aq şılauıştı kisi- Qaduan Mamırbekqızı. Kögeday Han Ordasınıñ soñğı handarınıñ biri Älen Uañnıñ zayıbı. Qasındağı kisi ataqtı sayasatker, diplomat Sun' Meilin. Ol qıtay prezidenti Jañ Qayşınıñ zayıbı. 35924625_1107694989394087_148665963624005632_nZamanında Amerikadan bilim alğan, öte sauattı, mädenietti twlğa. 1944-jılı Nan Kinnen Ürimjige wşıp kelip türmedegi qazaqtardı bosatıp, şet qiırğa bosqan qazaqtardı elge oraltu mäselesin qoldap arnayı komissiya qwrğan jäne onşaqtı qazaqqa joğarı lauazımdı orın tağayındap jwmısqa saylap ketedi. 1946-jılı qazaqtar Nan Kindegi wlttıq kongre men parlamentke depudat bolıp qatısuına türtki bolğan kisi. Bwl surettegi Qaduan hanımmen (aq şılauıştı) bolğan kezdesui Nan Kinde tüsirilgen bolsa kerek. Qaduan Mamırbekqızın öte joğarı bağalağan, tipti 1949-1950 jılları kommunist qıtay Şığıs Qazaqiyağa kirgen twsta ol birtop qazaq ziyalıların (işinde Qaluan hanım da bar) Tayvanğa şaqırğan. Sun' Meilin 1944-1946 jıldarı jeke Qazaq polkın qwru mäselesin quattap onı bekittirip beruge qolwşın beredi jäne Zäkäriya Äşenwlın polk generaldığına deyin köterip, äskeri şen beredi, sonımen birge Qazaq wlttıq polkınıñ künşığıs jeti qazaq audanındağı rayon bölimşelerin aşuına äskeri qarjı bölip, qazaqtardı jappay äskerge aladı. Bwl twsta qıtaydıñ älemdegi tört ülken äskeri ordası “Huanpu Oficerler Mektebin” (黄埔军校) tamamdap kelgen jas qazaq mamandar iske tartıladı. Osı twsta ayta keteyin, Qaduan Mamırbekqızı 1946-jılı Nankinde qazaq depudattarımen birge prezident Jañqayşı men Sun' Meylinniñ qabıldauında bolğan soñ işki qıtayda bilim alıp jatqan qazaq studentterin jiıp şağın qwrıltay aşıp “oqularıñdı bitirgen soñ dereu elge qaytıñbar, Säbettiñ Şarqi Türkistan qwrsauına tüspeñder”dep ügit jürgizgen. Sol twsta işki äskeri tärbie alğan qazaq jastarınıñ Şarqi Türkistannıñ şırğauına tüskenderi kemde kem. 35985868_1107694719394114_8916978231123378176_n
Qaduan Mamırbekqızı, 60-jıldarı qastandıqpen köz jwmdı. Sun' Meilin Tayvanğa ornıqqan elmen birge bertinge deyin wzaq ğwmır keşip 2003-jılı 105 jasında qaytıs boldı. Sun' Meilinniñ mwnşalıq wzaq ğwmır keşkenin keş bilgenime bir esepten ökinemin, ol Qazaqqa qatıstı köp derektiñ tiri kuägeri edi, bir qazaq suırılıp şığıp izdep barmappız, ökiniş emey nemene!

Eldeç Orda

Related Articles

  • 1912-jılğa deyin Qıtay territoriyası eki ülken bölike bölingen.

    Eldeç Orda 1912-jılğa deyin Qıtay territoriyası eki ülken bölike bölingen. Biri, Manjur ükimetine şın tiesili zañdı territoriya. Ekinşisi, Janjur ükimetine sırttay tiesili balamalı territoriya. Zañ boyınşa bwl balamalı territoriya qalağan uaqıtında Manjur territoriyasınan şığıp kete aladı. Siz mına kartadan qıtayğa tiesili yağni Cin memleketine şın tiesili territoriyanı nobaylap bolsada anıq köre alasız. Bwl kartadağı Tibet, Moñğol, Wyğır jäne Qazaq territoriyasınıñ Cin-ge kirmeuiniñ sebebi nede? Sebebi mınau: Olar Cin qağanatına jılına bir ret sırttay salıq tölemin ötep twrğan, Cin ükimeti sırttay salıq öteuşi eldiñ işki isine kilikpegen, işki isteri, işki mäselesi öz ırqında bolğan, Biriniñ sırtqı-işki isterin Reseydiñ Orınbor, Qazan, Taşken şaharları şeşse, birine Indiyadağı Moğol jäne alıstağı Osımanlı biligi aralasıp

  • «Gitler 45-şi jılı ölmepti. Ol 83 jas jasağan» – qwpiya derekter ne deydi?  

    Del' P'ero Är ğasırdıñ belgili twlğaları boladı. Ol adam qanın suşa ağızğan jendet pe, älde ğajayıp darınımen älemge tanılğan öner adamı ma, mäsele onda emes. Bastısı, artında ertegige bergisiz añızdıñ qalğanında. Sonıñ biri Adol'f Gitler. Bügingi künge deyin qwpiyası aşılmağan dünie ol – Ekinşi düniejüzilik soğıstı aşqan, «bükil älemdi tabanıma salıp taptasam» dep armandağan, qandı qırğında 50 millionğa tarta adamnıñ opat boluına sebepşi bolğan Adol'f Gitlerdiñ mürdesi. 1945 jılı Keñes äskeri nemis jeriniñ basım böligin jaulap alıp, bas qala Berlindi qorşauğa alğan twsta, masqara bolıp qolğa tüspes üşin Gitler özin-özi öltiruge bel-buğanı belgili. Äyeli Eva Braunmen qatar süyikti itin qosa öltirtken. Orıs äskeri onıñ jasırınğan bunkeriniñ mañınan örtengen qos mürdeni

  • RU SIRINA ÜÑİLSEK…

    SERİKBOL QONDIBAY Ru – atadan örbigen tuıstas adamdardıñ jiıntığı ekendigi köpke mälim. Qazaq jön swrasqanda «qay elsiñ, qay rusıñ» – dep swraydı. Öytkeni qazaq tarihı – jeke adamdardıñ, rulardıñ, taypalardıñ tarihı. Qazirgi uaqıtta wlttıq salt-dästürlerdi nasihattauğa baylanıstı ruın, tegin bilu bwrınğı kezdegidey «ayıp» bolmay otır. Degenmen, baspasöz betterinde ruşıldıq turalı maqalalar da az emes.  Tarihımızğa köz salıp otırsaq, atalarımızdıñ osı ru talasınan opıq jegen uaqıttarı az bolmağan eken. Ruğa bölinu qazaq elin biriktirmey, talay ret özge wlt ökilderiniñ aldında bedelimizdi de tüsirgen. Sonda ruşıldıq degenimiz ne? Bir qızığı, kez-kelgen qazaq  öz wltınıñ boyında jikşil, bölingiş qasieti barın tüsinedi jäne sınaydı da. Sonda da osı birlik, wyımşıldıq jönindegi wrandar köbine jeme-jemge

  • Şığıs Qazaqiyadağı Sayasi Quğın-Sürgin Turalı Ne Bilemiz?  (1937-1939)

    Derbes el, täuelsiz memleket retinde Şığıs Qazaqiyadağı sayasi quğın-sürgin turalı bügingi künge deyin ğılmi saraptama jürgize aldıq pa? Ne üşin Qazaq SSR-dağı Qazaqtardıñ sayasi quğın-sürginge wşırauı Şığıs Qazaqiyamen bir uaqıtqa säykes keledi? Ne sebepti Qazaq SSR-dıñ NKVD tergeuşileri Ürimji, Qwlja, Şäueşek pen Altayda qwpiya tergeu operaciyasın jürgizedi? Eñ, ökiniştisi, qazir Qazaqstanda sayasi quğın-sürginge wşırağan Qazaq qayratkerleriniñ tergeu qwjattarı negizinen aşıldı, al, qıtaydağı Qazaqtardıñ tergeu qwjattarı aşılğan joq… Kelesi jılı (2019) Qıtay Qazaqtarınıñ Sayasi Quğın-Sürginge wşırağanına 80 jıl toladı (1939-2019). Bwl posttı soğan arnaymın! Aruaqtardıñ ruhı bir aunağay! Älqissa… şağın saraptama * Şıñ Şısaydıñ Tıñşılıq Organdarı; * Şığıs Qazaqiyanıñ Twñğış Sayasi Quğın-Sürgin Qwrbanı- Baymolda Qarekewlı; * “Qazaq-Qırğız-Moñğol” Qwrıltayı; * Sayasi Quğın-Sürginniñ

  • QAZAQ AVTONOMIYASI QWRAMINA KİRMEY QALĞAN QAZAQ UALAYATTARI TURALI

    Qıtay qazaqtarı ŞUAR-dıñ bes ülken aymağına şoğırlı qonıstanğan. Jalpı, Şıñjañda on iri aymaq bolsa, sonıñ bes ülken aymağında Qazaqtar jiı qonıstanğan. Qazaqtar qonıs tepken bes ülken aymaq mınalar: İle, Tarbağatay, Altay, Sanjı jäne Qwmıl. Bwl bes aymaqtıñ işinde tek üşeui (İle, Tarbağatay, Altay) ğana Qazaq avtonomiyasınıñ qwramına kirip otır. Qalğan eki aymaq bölinip, bölşektelip qazaq qwramına enbey qaldı. Sonımen ŞUARdağı qazaqtardıñ bayırğı qonısı atanğan Qazaq aymaqtarına jeke jeke taldau jasaymız. 1. İle ualayatı (kartadağı 1) jan sanı eñ tığız öñir. Ortalığı bwrın Küre qalası edi, keyin Qwlja qalası boldı. 1871-jılı patşalıq Resey qwramına kirip 1881-jılğa deyin on jıl Jetisu, Almatı oblısınıñ bir bölşegi bolğan. 1881′den 1914-jılğa deyin Şıñjañ ölkesi qwramına

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: