|  | 

ساياسات

توقاەۆتىڭ “ساياسي بومباسىنىڭ” استارىندا نە جاتىر؟


قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى بولعان كەزدە سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونى قۇرباندارىنا ورناتىلعان ەسكەرتكىش الدىندا سويلەپ تۇر. سەمەي، 8 قىركۇيەك 2006 جىل.

قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى بولعان كەزدە سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونى قۇرباندارىنا ورناتىلعان ەسكەرتكىش الدىندا سويلەپ تۇر. سەمەي، 8 قىركۇيەك 2006 جىل.

باتىس باسپاسوزىندە قازاقستان سەناتىنىڭ باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پرەزيدەنت سايلاۋى قازىرگى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆسىز ءوتۋى مۇمكىن دەپ مالىمدەگەن سۇحباتىنا قاتىستى كوممەنتاريلەر بەرىلگەن. بۇعان قوسا، كوررۋپتسيالىق قىلمىس جاسادى دەگەن كۇدىككە ىلىنگەن مالايزيانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى نادجيب رازاكقا ىشىندە قازاقستاندىق كۇيەۋبالاسى دا تارتۋ ەتكەن قىمبات “سىيلىقتار” تۋرالى جازعان.

“ساياسي بومبا”

اعىلشىن تىلىندە شىعاتىن Eurasianet.org جاڭالىقتار سايتى “قازاقستان: سەنات سپيكەرى 2020 جىلعى سايلاۋعا نازارباەۆتىڭ تۇسپەيتىنىنەن بەلگى بەردى” دەگەن ماقالاسىندا پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇلىبريتانيالىق ۆۆس مەدياكورپوراتسياسىنا 2020 جىلعى پرەزيدەنت سايلاۋىنا نۇرسۇلتان نازارباەۆ كانديدات رەتىندە تۇسپەۋى مۇمكىن دەگەن “جەكە پىكىرىن” ايتقان ءارى جۇرتتى شۋلاتقان سۇحباتىنا قاتىستى كوممەنتاري بەرگەن.

Eurasianet.org جاريالاعان ماقالا اۆتورى بۇل مالىمدەمەنى “ساياسي بومبا” دەپ اتاپ، “قازاقستاندا جوعارى جاقتىڭ رۇقساتىنسىز جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتىڭ مۇنداي مالىمدەمە جاساۋى ەكىتالاي” دەپ جازعان.

“نازارباەۆتىڭ قازاقستاننىڭ ساياسي پيراميداسىنىڭ ۇشار باسىنان كەتەتىن كۇن تالاي جىلداردان بەرى كوپتەگەن الىپ-قاشپا سوزدەرگە تۇرتكى بولعان، سوندىقتان [توقاەۆتىڭ مالىمدەمەسى] بيلىكتەن كەتۋدىڭ تۇپكىلىكتى ستراتەگياسى ءازىر بولعانىن بىلدىرەتىن وسى كۇنگە دەيىن جاسالعان ەڭ ايقىن بەلگىسى بولۋى مۇمكىن” دەپ جازعان Eurasianet.org.

ماقالادا قازىر قازاقستان پارلامەنتىندە نازارباەۆتىڭ “نۇر وتان” پارتياسى باسىمدىققا يە ەكەنى، ال “وعان تايتالاسا الاتىن ساياسي پارتيالاردىڭ قۋدالاۋ ارقىلى ساحنادان شەتتەتىلگەنى يا بولماسا ولاردى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى بيلىكتىڭ قىسىمىمەن مۇلدە ەلەمەيتىنى نەمەسە مۇلدە تىيىم سالىنعانى” جايلى جازعان.

لوندوندا ورنالاسقان Intellinews.com ىسكەرلىك سالاسىنداعى جاڭالىقتار سايتى “سەنات سپيكەرىنىڭ توپشىلاۋىنشا، قازاقستاندىق نازارباەۆ 2020 جىلى سايلاۋعا تۇسپەيدى” دەگەن ماقالاسىندا “نازارباەۆتىڭ مۇراگەرىن [سايلاۋدىڭ] ايقىن جوسپارى جوقتىعىنا بايلانىستى تۋىندايتىن ساياسي قاتەرلەرگە بولا S&P Global Ratings مەن Fitch Ratings اگەنتتىكتەرى قازاقستاننىڭ نەسيە رەيتينگىن شەكتەدى. بۇعان نازارباەۆتىڭ دەنساۋلىعى ناشارلاپ بارادى دەگەن ادەتتە جىل سايىن تارايتىن قاۋەسەتتەر كومەكتەسپەي تۇر” دەپ جازعان.

بۇعان قوسا، Intellinews.com “ەگەر نازارباەۆ كەتسە، بيلىكتىڭ بارلىق تۇتقالارى ءبارىبىر ءوز قولىندا قالا بەرۋىن قامتاماسىز ەتەر ەدى. ول قازىردىڭ وزىندە بۇل باعىتتا بىرنەشە قادام جاساپ قويدى” دەپ توپشىلايدى. ماقالادا پارلامەنت قابىلداعان قاۋىپسىزدىك كەڭەسى تۋرالى زاڭ جوباسىن اتاعان. قاۋىپسىزدىك كەڭەسى وكىلەتىن ءبىرشاما كەڭەيتكەن قۇجاتتا ونى نازارباەۆتىڭ ءومىر بويىنا باسقارۋ قۇقىعى قاراستىرىلعان. مامىردىڭ 31-ءى كۇنى پارلامەنت ماقۇلداعان زاڭ جوباسىنا پرەزيدەنت ازىرشە قول قويعان جوق.

ماقالادا استانانى تاشكەنتپەن سالىستىرىپ، وزبەكستاننىڭ العاشقى پرەزيدەنتى يسلام كاريموۆ ولگەن سوڭ بيلىككە كەلگەن شاۆكات ميرزياەۆ تۋرالى ء“[باسپاسوز] استانانىڭ پىكىرىنشە، تىم ءجيى جازا باستاعان”. ماقالادا قازاقستان وزبەكستاننان وزۋعا تىرىسۋى مۇمكىن دەپ بولجاعان. “ايماقتىق ارىپتەس ەل ءارى تۇتىنۋشىلار نارىعى الدەقايدا ۇلكەن (بۇل – بولاشاقتا وزگەرمەيتىن فاكت، ويتكەنى حالقىنىڭ 34 پايىزعا جۋىعى – 14 جاسقا تولماعان ازاماتتار) باسەكەلەس رەتىندە وزبەكستان استانانى جاقسارۋعا يتەرمەلەپ، ەداۋىر تاقىمداپ كەلەدى”.

توقاەۆتىڭ سۇحباتى جاريالانعان كۇنى بريتاندىق ۆۆس جاڭالىقتار اگەنتتىگى سايتىندا قازاقستان ەكونوميكاسى وزگەرىپ جاتقان تۇستا “ساياسي ەركىندىك پەن قۇقىعىن تالاپ ەتكەن كوپ ادامداردى ۇندەمەۋگە ماجبۇرلەپ وتىر” دەپ كورسەتىلگەن “قازاقستاندا ساياسي رەفورمالار باياعىدان ىركىلىپ تۇر ما؟” دەگەن تاقىرىپتا ۆيدەوروليك تە جاريالاندى.

“نۇرسۇلتان نازارباەۆ 27 جىلدان بەرى پرەزيدەنت. ول – اۆتوكرات. ول سايلاۋدا 97 پايىز داۋىسپەن جەڭگەن” دەيدى ۆۆس ءجۋرناليسى ستيۆەن ساكۋر. ءجۋرناليستىڭ مالىمدەمەسى نازارباەۆتىڭ جوعارى كەڭەستىڭ پرەزيديۋمىندا سوۆەت ەلىنىڭ كوسەمى ۆلاديمير لەنيننىڭ ءمۇسىنى استىندا وتىرعانى ءارى زايىبى سارا نازارباەۆامەن بىرگە بارعان سايلاۋ ۋچاسكەسىندە سايلاۋ جاشىگىنە بيۋللەتەن سالىپ جاتقانى تۇسىرىلگەن ارحيۆ كادرلارمەن قوسا بەرىلگەن.

ستيۆەن ساكۋر قازاقستاندى كوپ جىلدار بويى سوۆەت يمپەرياسىنىڭ فورپوستى (الدىڭعى شەپ – رەد.) بولعان، ال قازىر قىتاي، رەسەي مەن ەۋروپانى جالعايتىن توعىز جولدىڭ تورابىنا اينالعان مۇنايعا باي ەل دەپ اتايدى. ءجۋرناليستىڭ سوزىنشە، نازارباەۆ قوماقتى ينۆەستيتسيا تارتۋ ءۇشىن “جالت-جۇلت ەتكەن جاڭا استانادا” ۇلىبريتانيا زاڭدارى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن قارجى ورتالىعىن قۇرىپ جاتىر. بىراق ستيۆەن ساكۋر ەلدە ءتىپتى بولماشى نارازىلىق نىشاندارىنىڭ ءوزى باسىپ-جانىشتالادى دەپ مالىمدەپ، مامىردىڭ 10-ى كۇنى الماتىداعى رۇقسات ەتىلمەگەن نارازىلىق اكتسياسىنا قاتىسقانداردى ۇستاپ اكەتىپ جاتقانىن تۇسىرگەن ازاتتىق ۆيدەوسىن كورسەتكەن. سول كۇنى “ساياسي تۇتقىندار بوساتىلسىن” دەگەن تالاپپەن بىرنەشە قالادا اكتسيالار ءوتىپ، ونداعان ادام ۇستالعان، كەيبىرەۋىن اكىمشىلىك جاۋاپقا تارتقان.

مالايزياداعى “كوررۋپتسيا” ىسىندەگى قازاقستاندىق قىمبات سومكەلەر

ۇلىبريتانيالىق Reuters جاڭالىقتار سايتى “ەكسكليۋزيۆ: مالايزيالىق نادجيب مۇنشاما قىمبات سومكە، قىرۋار قولما-قول اقشا مەن زەرگەرلىك اشەكەيلەردى قايدان العانىن ءتۇسىندىرىپ جاتىر” دەگەن ماقالاسىندا ەلدىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى نادجيب رازاك بەرگەن سۇحباتقا جان-جاقتى كوممەنتاري جازعان. الگى سۇحباتىندا ول كوررۋپتسيا مەن زاڭسىز الىنعان، ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك 1MDB ينۆەستيتسيالىق قوردان جىمقىرىلعان اقشانىڭ ءىزىن جاسىردى دەگەن ايىپتارعا قاتىستى جاۋاپ بەرگەن. ايىپتاۋلار تۇسىندا وتكەن سايلاۋدا رازاكتىڭ كواليتسياسى ويسىراي جەڭىلىپ، بيلىككە ماحاتحير مۇحاماد كەلدى.

مالازيا پوليتسياسى ەكس-پرەمەر ناجيب رازاكتىڭ ءۇيىنىڭ الدىندا. كۋالا-لۋمپۋر، 16 مامىر 2018 جىل.

مالازيا پوليتسياسى ەكس-پرەمەر ناجيب رازاكتىڭ ءۇيىنىڭ الدىندا. كۋالا-لۋمپۋر، 16 مامىر 2018 جىل.

ءباسپاسوزدىڭ حابارلاۋىنشا، نادجيب رازاكتىڭ ءۇيىن ءتىنتۋ كەزىندە ىشىندە ارقايسىسى جۇزدەگەن مىڭ دوللارعا دەيىن تۇراتىن Hermes ءساندى ماركالى بىرنەشە Birkin سومكەسى دە بار ديزاينەرلىك سومكەلەر سالىنعان 300-گە جۋىق قوراپ تابىلعان. ولاردىڭ كەيبىرى قولما-قول اقشا مەن زەرگەرلىك بۇيىمدارعا تولتىرىلعان.

نادجيب رازاك سۇحباتىندا الگى سومكەلەر جۇبايى روسما مانسورعا تارتۋ رەتىندە جاسالعان “سىيلىقتار” دەپ مالىمدەگەن.

ء“نادجيبتىڭ ايتۋىنشا، ونىڭ كۇيەۋبالاسى دانيار نازارباەۆ – قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جيەنى (وگەي نەمەرە ءىنىسى) ءارى الگى سومكەلەردىڭ كوبىن روسماعا سىيعا بەرگەن. ول “جۇرتقا ءتۇسىنۋ قيىن شىعار، بىراق، مىسالى، كۇيەۋبالامنىڭ Birkin سومكەلەرىن الاتىن جەرى بار، ءبىر العاندا بەس-التاۋىن الادى. ونىڭ وتباسىنىڭ ءبىراز قارجىسى بار، سوندىقتان مۇنىڭ [مالايزيالىق 1MDB مەملەكەتتىك قورعا] ەش قاتىسى جوق” دەپ تۇسىندىرگەن» دەپ جازعان Reuters.

مالايزيانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى نادجيب رازاك.

مالايزيانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى نادجيب رازاك.

نادجيب رازاكتىڭ قازاقستانمەن قۇداندالىق جاقىندىعى بار. قىزى نۋريانا نادجۆا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءىنىسى بولات نازارباەۆتىڭ بۇرىنعى ايەلى مايرا قۇرمانعاليەۆانىڭ ۇلى دانيار كەسىكباەۆقا تۇرمىسقا شىققان.

رەسەي وداقتاستارى سيرياعا بارعىسى كەلمەيدى

ۆاشينگتوندا ورنالاسقان Jamestown زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ سايتى “رەسەيدىڭ وداقتاستارى سيرياداعى وپەراتسياعا قاتىسقىسى كەلمەيدى” دەگەن ماقالاسىندا ماسكەۋ ۇقشۇ-داعى (ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمى – رەد.) ارىپتەس ەلدەردىڭ اسكەري قولداۋىنا يە بولۋعا تىرىسىپ جاتقانى تۋرالى كوممەنتاريىندە تمد (تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى – رەد. ) ەلدەرى سيرياداعى سوعىس قيمىلدارىنا مۇلدە ارانداعىسى كەلگىسى كەلمەيدى دەپ جازعان.

تمد ەلدەرى قورعانىس مينيسترلەرىنىڭ جۋىردا سىبىردەگى قىزىل قالاسىندا وتكەن جيىنىندا رەسەي قورعانىس ءمينيسترى سەرگەي شويگۋ دوستاستىق ەلدەرىن سيرياداعى “بەيبىت ءومىردى رەتتەۋگە قاتىسۋدى” ۇسىنعان. بىراق شويگۋدىڭ ارىپتەستەرى “ونىڭ ءوتىنىشىن ەلەمەي قويدى، ەشبىر ەلدىڭ ۇكىمەتى رەسمي جاۋاپ قاتقان جوق” دەلىنگەن ماقالادا.

بىلتىر رەسەي استانا مەن بىشكەكپەن اسكەريلەردى سيرياعا جىبەرۋ مۇمكىندىگى تۋرالى كەلىسسوز جۇرگىزىپ جاتىر دەگەن حابار تاراعان بولاتىن. “قازاقستان مەن قىرعىزستان ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسى ەكەنىن بىلدىرگەن”. “قازاقستان سيرياعا ءوز اسكەريلەرىن جىبەرۋ تۋرالى كىممەن بولسىن كەلىسسوز جۇرگىزىپ جاتقان جوق” دەگەن بولاتىن [قازاقستان] سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قايرات ءابدىراحمانوۆ. بۇعان قوسا، ول “بىتىمگەرلەرىمىزدى الەمنىڭ كەز-كەلگەن نۇكتەسىنە جىبەرۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاۋعا دەيىن قولىمىزدا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ قارارى مەن بۇۇ-نىڭ ءتيىستى مانداتى بولعانى ءبىزدىڭ ەل ءۇشىن اسا ماڭىزدى” دەپ مالىمدەگەن. ال قىرعىزستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مەن باس شتابى وكىلدەرى اسكەريلەردى سيرياعا اتتاندىرۋ مۇمكىندىگىنە قاتىستى الدەبىر كەلىسسوز جايلى “اقپارات جوق” دەپ مالىمدەگەن.

امەريكالىق ادۆوكات ەرىمبەتوۆتىڭ ءىسى تۋرالى

اعىلشىن تىلىندە شىعاتىن Diplomat گازەتى “زاڭسىز اقشانىڭ ءىزىن جاسىردى” جانە “الاياقتىق” بابى بويىنشا ايىپتارمەن قاماۋدا وتىرعان بيزنەسمەن ەسكەندىر ەرىمبەتوۆتىڭ قورعاۋشىسى – امەريكالىق ادۆوكات دجارەد گەنسەردىڭ “الماتىداعى ءبىر كۇن جانە قازاقستانداعى سوت تورەلىگى” دەگەن كوممەنتاريىن جاريالاعان.

ماۋسىمنىڭ 14-ءى كۇنى الماتىدا وتكەن سوت وتىرىسىنا قاتىسۋدان العان اسەرلەرىن بايانداعان دجارەد گەنسەر “حالىقارالىق زاڭداردىڭ التاۋى ورەسكەل بۇزىلعانىن كوزىممەن كوردىم” دەپ جازعان. ول ەرىمبەتوۆتى وردەرسىز تۇتقىنداۋ مەن ءتىنتۋ، وتباسى مەن ادۆوكاتىمەن حابارلاسۋ قۇقىعىنسىز قاماۋدا ۇستاۋ، ۇرىپ-سوعۋ مەن پسيحولوگيالىق ازاپتاۋ – زاڭ بۇزۋ دەپ اتاعان. بۇعان قوسا، ادۆوكاتتىڭ سوزىنشە، سوتتا ەرىمبەتوۆتى “اكۆاريۋمدا” – اينەكپەن بولىنگەن ورىنعا وتىرعىزىپ قويعان، پروكۋرور دجارەد گەنسەردىڭ تولقۇجاتىن فوتوعا ءتۇسىرىپ العان.

امەريكالىق ادۆوكات دجارەد گەنسەر ءوز تولقۇجاتىن قانداي ماقساتپەن سۋرەتكە تۇسىرگەنى تۋرالى پروكۋرور ەركىن بايماعامبەتوۆكە سۇراق قويىپ تۇر. پروكۋرور ول فوتونى تەلەفونىنان جويىپ تاستاعانىنا ادۆوكاتتى سەندىرۋگە تىرىستى. الماتى، 14 ماۋسىم 2018 جىل.

امەريكالىق ادۆوكات دجارەد گەنسەر ءوز تولقۇجاتىن قانداي ماقساتپەن سۋرەتكە تۇسىرگەنى تۋرالى پروكۋرور ەركىن بايماعامبەتوۆكە سۇراق قويىپ تۇر. پروكۋرور ول فوتونى تەلەفونىنان جويىپ تاستاعانىنا ادۆوكاتتى سەندىرۋگە تىرىستى. الماتى، 14 ماۋسىم 2018 جىل.

“زاڭسىز الىنعان اقشانىڭ ءىزىن جاسىردى دەگەن ايىپپەن تۇتقىنداپ، كەيىنىرەك “الاياقتىق” بابى بويىنشا ايىپتالعان [ەرىمبەتوۆ] 2017 جىلعى قاراشادان بەرى قاماۋدا وتىر. ال مەن ونى شىن مانىندە، قارىنداسىن ەلگە ورالۋعا ماجبۇرلەپ، قۋعىنداعى وپپوزيتسيا جەتەكشىسىنە قارسى جالعان كۋالىك ەتۋگە كوندىرۋ ءۇشىن ۇستاپ وتىر دەپ سانايمىن” دەپ مالىمدەيدى دجارەد گەنسەر. قازاقستاندا رەسمي تۇلعالارمەن كەزدەسكەن كەزدە شەنەۋنىكتەردىڭ ءبىرى ەرىمبەتوۆ ءىسىنىڭ ساياسي استارى بارىن جوققا شىعارىپ، بۇل – “الاياقتىق تۋرالى قاراپايىم ءىس” دەپ مالىمدەگەن بولاتىن. “ماعان قازاقستاندا “ناعىز” ساياسي ءىستىڭ قانداي بولاتىنىن ءتىپتى ەلەستەتۋدىڭ ءوزى قيىن” دەپ تۇيىندەيدى گەنسەر.

ازات ەۋروپا / ازاتتىق راديوسى

Related Articles

  • “ساياسي ۇپاي جيناۋعا تىرىسىپ جاتىر”. ساراپشى توقاەۆتىڭ ەاەو جيىنىندا ايتقانى جايلى

    ايان قالمۇرات قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۆيدەوكونفەرەنتسيا ارقىلى وتكەن ەاەو جيىنىنا قاتىسىپ وتىر. 19 مامىر 2020 جىل. مامىردىڭ 19-ىندا ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعىنا (ەاەو) مۇشە ەلدەردىڭ پرەزيدەنتتەرى ۆيدەوكونفەرەنتسيا ارقىلى وتكەن جيىندا ۇيىمنىڭ الداعى بەس جىلعا ارنالعان دامۋ ستراتەگياسىن قابىلداعان جوق. جيىن كەزىندە قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ستراتەگيا جوباسىن «ەل ۇكىمەتتەرى مەن پارلامەنتىنىڭ دەربەستىگىن شەكتەيدى» دەپ، كەيبىر تۇسىن قايتا قاراۋ قاجەت دەگەن ۇسىنىس ايتتى. تاۋەكەلدى باعالاۋ توبىنىڭ ديرەكتورى، ساياساتتانۋشى دوسىم ساتپاەۆ ازاتتىققا بەرگەن سۇحباتىندا ەكونوميكالىق كەڭەس وتىرىسىنداعى توقاەۆ ءسوزىنىڭ استارى جايلى، نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اقىرى تاياعان ءداۋىرى، ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعى ىشىندەگى قوردالانىپ قالعان قايشىلىقتار جايلى ايتتى.  ەاەو ىشىندەگى جوعارعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ جوبانىڭ ىشىندە “ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانىڭ 2025

  • ماۋلەن اشىمباەۆ پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ تاعايىندالدى

    مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن ماۋلەن ساعاتحانۇلى اشىمباەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ تاعايىندالدى. بۇل تۋرالى 4 مامىردا ءتۇس كەزىندە اقوردا سايتى حابارلادى. ماۋلەن ساعاتحانۇلى اشىمباەۆ (28 قاڭتار 1971 جىل، الماتى) – ەكونوميست، قوعام قايراتكەرى، قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ V شاقىرىلىمىنىڭ حالىقارالىق ىستەر، قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى بولعان، “نۇر وتان” پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى.  ال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەكونوميكا جانە سوتسيولوگيا فاكۋلتەتىن بىتىرگەن (1993), ەكونوميست، پوليتەكونوميا وقىتۋشىسى. ساياساتتانۋ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى(ديسسەرتاتسيا تاقىرىبى “پوليتيچەسكي ترانزيت ۆ كازاحستانە ۆ كونتەكستە پروتسەسسوۆ گلوبالنوي دەموكراتيزاتسي”، 2001). «قۇرمەت» وردەنىمەن ماراپاتتالعان.  ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەننەن سوڭ 1993-1994 جىلدارى باسپاسوز جانە بۇقارالىق اقپارات مينيسترلىگىنىڭ جۇيەسىندە جۇمىس ىستەدى. 1994-1995 جىلدارى – قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى كەڭەس دەپۋتاتىنىڭ كومەكشىسى. 1995 جىلعى ماۋسىم - قاراشا ارالىعىندا – قاۋىپسىزدىك كەڭەسى اپپاراتىنىڭ كونسۋلتانتى. 1995-1999 جىلدار ارالىعىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى

  • توقاەۆ داريعا نازارباەۆانىڭ وكىلەتىن نەگە توقتاتتى؟

    اسىلحان ماماشۇلى ايان قالمۇرات ماسكا تاققان داريعا نازارباەۆا سەنات وتىرىسىندا. 9 ءساۋىر 2020 جىل. قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ پارلامەنت سپيكەرى داريعا نازارباەۆانىڭ وكىلەتىن توقتاتقانىن ساياساتتانۋشىلار «بيلىك ترانزيتىنە اسەرى بار قادام» دەپ سانايدى. بۇرىنعى پرەمەر-مينيستر اكەجان قاجىگەلدين «ساياسي داعدارىس» دەپ ەسەپتەيدى. “بيلىكتەگى بەلگىسىزدىك” قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سەنات ءتورايىمى داريعا نازارباەۆانىڭ دەپۋتاتتىق وكىلەتىن توقتاتقانى جايلى بۇگىن، 2 مامىردا تۇستە جاريالاعان جارلىعى الۋان ءتۇرلى پىكىر تۋدىردى. بيلىكتىڭ ءوزى بۇل شەشىمگە بايلانىستى ەشقانداي تۇسىنىكتەمە نەمەسە اقپارات تاراتقان جوق. جارلىقتى الەۋمەتتىك جەلىدە جاريالاعان پرەزيدەنت ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى بەرىك ءۋالي ارادا ءبىر ساعات وتكەن سوڭ توقاەۆتىڭ داريعا نازارباەۆاعا العىس ايتقانى تۋرالى تۆيتتەر پاراقشاسىنا جازعانىن بولىسۋمەن شەكتەلدى. ساياسي ساراپشىلار قاسىم-جومارت توقاەۆ داريعا نازارباەۆانىڭ وكىلەتىن نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كەلىسىمىمەن توقتاتتى

  • شىنايى تاريح قايدا؟

    قازاق تاريحى بۇرىنعى كوممۋنيستىك يدەولوگيا سالقىنىنان ارىلدى ما؟ “التىن وردانىڭ” قۇرىلعانىنا 750 جىل ما؟ تاريح فاكۋلتەتتەرى نەنى وقىتادى ؟ ۇلتتىق كوزقاراستاعى قازاق تاريحى جازىلا ما ؟ ======================= ۇنەمى كوكەيدەن كەتپەيتىن تاريحىمىزعا بايلانىستى باستى سۇراقتار وسى. وسىدان شامالى ۋاقىت بۇرىن “التىن وردانىڭ 750 جىلدىعىن” اتاپ وتەمىز دەگەن ءسوز ەستىلگەن. سوعان مەن تاڭعالدىم. جوشىنىڭ ۇلكەنى باتىي 1239- جىلى بۇكىل رۋس كنيازدىكتەرىن، كيەۆتى، شىعىس ەۋروپانى جاۋلاپ العاننان كەيىن 1240-جىلى سارايشىقتا التىن وردا مەملەكەتىن قۇرعان. بۇل ورىس تاريحىندا دا، باسقا ەلدەردىڭ تاريحىندا دا جازىلعان، وشپەيتىن، وزگەرمەيتىن تاريح. ياعني، التىن وردانىڭ قۇرىلعانىنا 750 جىل ەمەس، 780 جىل. ال، جوشى حانعا كەلەتىن بولساق، ول قازاق تاريحىنىڭ باسىندا تۇرعان ءۇلى حان. ولاي دەيتىن سەبەبىمىز 1219-1220- جىلى سىرداريادان

  • اقش-سوۆەت قاتىناستارىنداعى شىڭجاڭ ولكەسى

    سۇگىرەتتەرگە قىسقاشا تۇسىنىكتەمە: ءبىرىنشى سۇگىرەتتە، اقش-تىڭ شىڭجاڭ ولكەسىندەگى تۇڭعىش وكىلەتتى باس ەلشىسى ەدموند كلاب جانە ديحۋا قالاسىنداعى ء(ۇرىمجى) اقش كونسۋلىنىڭ الدى تۇسىرىلگەن. ۋاقتى، 1943- جىلدىڭ ءساۋىر ايى.  ەكىنشى سۇگىرەت، اقش ۇكىمەتىنىڭ شىڭجاڭ ولكەسىندەگى وكىلەتتى ەلشىسى جون حالل پاكستون مىرزا(1946′دان سوڭ ەلشى بولدى).  ءۇشىنشى سۇگىرەت، شىڭجاڭ ولكەسىنىڭ ساياسي، اكىمشىلىك ورتالىعى ديحۋا قالاسىندا ء(ۇرىمجى) ورنالاسقان اقش كونسۋلدىعى. كونسۋل الدىندا تۇرعاندار ج. پاكستون جانە زايىبى.  ءتورتىنشى سۇگىرەت، 1946-جىلدىڭ قاراشا ايىندا ديحۋاداعى اقش كونسۋلى الدىندا تۇسىرىلگەن. ارتقى قاتار وڭنان ءتورتىنشى ادام جون حالل پاكستون. پاكستون اقشتىڭ شىڭجاڭ ولكەسىندەگى وكىلەتتى ەلشىسى بولىپ تاعايىندالعان كەزى. 1941-42 جىلدان كەيىن شىڭجاڭ ولكەسىندە كىلت وزگەرىستەر باستالدى. ولكەنىڭ سىرتقى ساياسي ديپلوماتياداعى باعىتى وزگەرىپ جاتتى. سوۆەت-شىڭجاڭ قاتىناستارى جول ايرىققا كەلىپ ءتۇيلىستى.

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: