|  |  | 

Köz qaras Swhbattar

Advokat Qwspan halıqaralıq qoldaudı maqtadı


Advokat Abzal Qwspan (aldıñğı qatarda sol jaqtan birinşi) Sayragül Sauıtbaydıñ sotında otır. Jarkent, 13 şilde 2018 jıl

Advokat Abzal Qwspan (aldıñğı qatarda sol jaqtan birinşi) Sayragül Sauıtbaydıñ sotında otır. Jarkent, 13 şilde 2018 jıl

Azattıqtıñ tikeley translyaciyasında körermender swraqtarına jauap bergen advokat Abzal Qwspan Qazaqstannan pana izdeuşi Qıtay qazağı Sayragül Sauıtbaydıñ tamızdıñ 1-inde sot zalınan bosatıluına äser etken faktorlardı sipattadı. Panfilov audandıq sotı Sauıtbaydı Qazaqstan-Qıtay şekarasın zañsız kesip ötkeni üşin altı ayğa şarttı türde sottap, şetke şığarudan bas tartqan.

Azattıq: Zañdıq twrğıda Sayragül Sauıtbaydıñ isi şeşildi me? Şeşimin taptı dep ayta alamız ba?

Abzal Qwspan: Tolıq şeşildi dep ayta almaymız. Nazar audarğan bolsañızdar, sot ädette qarardı ğana oqıp, tolığın keyin beretin edi. Keşe sud'ya basınan ayağına deyin sot ükimin oqıp şıqtı. Sot ükiminde aytılğan faktiniñ bäri – bizdiñ paydamızda. Qıtayda bolıp jatqan jağdaydıñ bäri (Şıñjañdağı etnikalıq azşılıqtardıñ qudalanıp, sayasi lager'lerge qamaluı – red.) sottıñ anıqtamasında naqtı körsetilgen. Zañdı küşine engennen keyin, biz sözsiz paydalanatın bolamız. Sayragüldiñ jeke basına keletin bolsaq, payızdıq twrğıdan problemanıñ 85 payızı şeşildi dep aytuğa boladı.

 

Azattıq: Şeşimge eñ bastı äser etken faktor ne boldı? Sizder keltirgen dälel-däyek pe, biliktiñ sayasi şeşimi me nemese halıqaralıq wyımdardıñ ün qatuı ma? Basqa da faktor bar ma?

Abzal Qwspan: Üş faktor bwğan äser etti. İs bastalısımen halıqaralıq wyımdarmen jwmıs istedik. Birinşi bolıp BWW janındağı bosqındar isi jönindegi joğarğı komissarınıñ Almatı qalasındağı ökildiginehabarlastım. Human Rights Watch (HRW) qwqıq qorğau wyımınıñ Ortalıq Aziya boyınşa ökili Mira Rittman hanım jeke özi habarlastı. Halıqaralıq zañnamada bizdiñ advokattıq täjiribemiz jetkiliksiz. Sol sebepti osı wyımdar bergen keñesterdiñ kömegi boldı.

Azattıq: Qay twrğıda ? Olar sot procesine qatıstı wsınıs jasadı ma?

Abzal Qwspan: Human Rights Watch pen Europadağı adam qwqıqtarın qorğaujönindegi wyımdar prezident atına, bas prokurordıñ atına «Sayragül Sauıtbaydı Qıtayğa qaytarmau turalı» hat joldadı. Bwl sayasi şeşimge äser etti dep oylaymın. Sebebi sud'ya [Dinara Qwyqabaeva] «bwl hattar mağan kelip tüsti» dedi. Demek isti qarap jatqan sud'yağa qosa joldanğan. Bwl – Qazaqstan sotında bolmağan qwbılıs, bolmağan oqiğa dep oylaymın. Ekinşiden, Sayragül Sauıtbay turalı şeteldik ağılşın tildi aqparat qwraldarında jüyeli türde jariyalanıp twrdı. Tağı bir äser etken faktor – halıqaralıq şarttar. Sonıñ biri – Qazaqstan qol qoyğan, ratifikaciyalağan «Balalar qwqığın qorğau turalı» konvenciya. Sot ükimine äser etken negizgi däyek osı boldı desem artıq emes.

Kazakhstan-Sairagul Saytbai court

Kazakhstan-Sairagul Saytbai court

 

Azattıq: Qazaqstan sottarı ükim şığaruda halıqaralıq şarttarğa jii süyene me, eskere me?

Abzal Qwspan: Sayasi reñki bar sottarğa qatısıp jürgen advokat retinde aytarım – Qazaqstanda halıqaralıq şarttardıñ normasın bwzatın jağday jiirek boladı.

Azattıq: Sud'ya ükimde «adamgerşilik qağidattarı» turalı ayttı. Al prokuror turalı siz «Mağan aytuğa söz qaldırmadı» dediñiz. Osı twrğıdan alğanda sot ükimi audandıq sot deñgeyinde ğana qabıldandı degenge kele me?

Abzal Qwspan: Meniñ oyımşa, joğarğı deñgeydegi sayasi şeşim qabıldandı. Biraq qalay bolsa da, [bwl ükim] sud'ya men prokurorğa degen halıqtıñ şatqayaqtap ketken seniminiñ nığayuyana üles qostı. Bwl – memleketke degen halıqtıñ senimin oyatatın faktor.

Azattıq: Azamattıq qoğamnıñ äseri boldı ma? Top-top belsendi Almatıdan 300 şaqırım jerdegi Jarkentte ötken sotqa barıp jürdi. Biraq jinalğandardıñ sot ğimaratınıñ aldında kişigirim miting ötkizip jibergenine eşkim tıyım salmadı.

Oqi otırıñız. Sayragül Sauıtbay: “Jılasam, sözimniñ qwnı bolmas edi”

Abzal Qwspan: Azamattıq qoğamnıñ alğaşqı nışandarı dep oylaymın. Mwnday process bizge kerek. Tek Almatıdan emes, Atıraudan, Qostanaydan, Oraldan, Semeyden kelgenderdi kördim. Bwl da sot şeşimine äser etti dep oylaymın. Eşqaysısına jeke şığıp, «bizdi qoldañız, sotqa keliñiz» dep ötiniş aytqanım joq. Köbi meni tauıp alıp, osı mäselege alañdauşılıq bildirip jattı. Älemniñ är elindegi qazaqtar da habarlastı. Bwl process Japoniyadan bastap, Germaniya, Franciya, Türkiya men Wlıbritaniyada twratın, älemge tarıday şaşılğan qazaqtardıñ da basın biriktirgen bolar. Meni tañqaldırdı. Mwnday därejede kömek kütken joq edim.

Azattıq: Körermenderdiñ işinde «Bwl sot şeşimi Qıtaydağı etnikalıq qazaqtarğa jeñildik äpere me?» dep swrap jatqandarı bar.

Abzal Qwspan: Bwl – köpşilikti mazalaytın swraq. Şıñjañ-Wyğır avtonomiyalıq ölkesindegi qıspaq 2016 jılı bastaldı. Bwl jağday [oğan deyin] Tibette boldı. Bwl jağday Şıñjañ wyğırlarınıñ basında äldeqayda bwrınnan bolıp jattı. AQŞ-ta bwl mäseleni vice-prezident Mayk Pens pen memleket hatşısı Mayk Pompeo qadağalap otır. Birqatar senator men BWW ökilderi şildeniñ 26-sında ülken jiın ötkizdi (Senator Marko Rubio törağalıq etken bwl jiın «Şıñjañdağı adam qwqıqtarı dağdarısı boyınşa komissiya otırısı» dep ataladı – red.). Şıñjañdağı sayasi üyrenu lager'lerinde etnikalıq azşılıqtarğa jasalıp jatqan qısım turalı mäsele biz kötergen materialdar negizinde AQŞ-ta qaralıp, Qıtayğa qatıstı bölek qarar dayındalıp jatır.

Azattıq: Sayragül Sauıtbay isine qatıstı Qıtaydıñ endigi talabı ne bolmaq?

Üş ay işinde «bosqın» dep tanu nemese tanımau statusı belgili boluı tiis. Sayragüldiñ Qazaqstan azamattığın aluğa tolıq qwqığı bar.

 

Abzal Qwspan: Qazaqstan «elden şığarmaymız» dep ükim şığardı. Endi ekinşi mäsele, ekstradiciya. [Sayragül Sauıtbaydıñ] Qıtayda jasağan qılmısı (şekaranı zañsız kesip ötu – red.) boyınşa, Qıtay tarabı swratuı mümkin. Bwl – bölek prodcedura. Biraq, sottıñ ükimi zañdı küşine engen soñ jaqsı äseri boluı kerek. Eñ bastısı, qwpiyanı biletin adamnıñ [şetke] şığuğa [qatıstı] tıyımı bar. Qıtay zañdarına säykes, şığıp ketken jağdayda qılmıstıq is qozğaladı. Bwl mäseleni aldın-ala oylandıq. Keşegi «pana izdeuşi twlğa» degen kuäligimiz – halıqaralıq normalarğa säykes, elden şığaruğa da, swratqan elge beruge de tıyım saladı. Üş ay işinde «bosqın» dep tanu nemese tanımau statusı belgili boluı tiis. Qazaqstan azamattığın aluğa tolıq qwqığı bar. Onı biz «bosqın» statusı belgili bolğan soñ qarastıramız.

Azattıq: Bwl oqiğa Qıtaydan Qazaqstanğa kelgisi kelip otırğan etnikalıq qazaqtarğa äser ete me?

Abzal Qwspan: Bwl olarğa ümit sıylaydı. Qazaqstan halqına, biligine senim artadı. Ekioylı bolıp jürgender «elim, jwrtım» dep keluge tırısadı. Biraq, sol eldiñ zañdarın oqıp jürgen adam retinde aytarım, [Qıtaydıñ etnikalıq qazaq azamattarı] şekaradan zañsız ötip jatsa, Qıtayda wstalğan jağdayda atu jazasına kesilui mümkin. Bwl [Qıtay biliginiñ közimen qarağanda] auır qılmıs ekenin eskertkim keledi.

Eskertu: Advokat Abzal Qwspanmen Azattıq ötkizgen onlayn-konferenciyanıñ tolıq video nwsqasın mına siltemeden tabasızdar.

Azattıq

Related Articles

  • Qazaq älipbiin latınğa auıstıru mäselesi qıtaydıñ nazarın audarıp jatır.

    Qazaq älipbiin latınğa auıstıru mäselesi bügingi küni qıtaydıñ nazarın audarıp jatır. Qıtay Qazaqstandağı barlıq aqparattıq jañalıqtı qadağalap otıratının eskersek bildey memleket qwruşı wlttıñ älipbi auıstıruın nazardan tıs qaldırması anıq. Jäne ol tek qarip auıstıru mäselesi emes, tildik reforma dep otır. Qoş, endi mına qızıqtı qarañız! Qazaqstanda latın älipbii mäselesi 90-jıldarı qazaq tiltanuşı ğalımdarı (Akademik Ä.Qaydarov) jağınan auızğa alınğanı ras, däl sol twsta qıtay bwl aqparattı jabıq küyde talqığa saldı, öytkeni 90-jıldarı qıtayda EKİ MIÑnan astam taza qazaq mektebi jäne Qwljada qazaq universiteti, Küytinde qazaq institutı sonımen qatar Altay, Şäueşek, Sanjıda qazaq tilinde bilim beretin pedegogikalıq joğarı bilim beru orındarı bar-dı jäne barlıq qazaq mektebi, kolledj, universitet qazaqşa is-qağaz qoldanatın, qazaq

  • ŞIÑĞISHAN- OĞIZ HANNIÑ WRPAĞI

    Jwmat ÄNESWLI (Äbilğazınıñ «Türik şejiresi», orıs tarihşıları N.Karamzin men S.Solov'evtiñ tarihi eñbekterine süyenip jazılğan zertteu eñbek) Orta ğasır tarihın, onıñ işinde Şıñğıshannıñ tarihın alğaş jazğan adam -Irandı bilegen Gazan hannıñ uäziri, sayasatker, ğalım Raşid- Ad- Din edi. Raşid –ad- dinge «Şıñğıshannıñ tarihın jaz» dep tapsırğan Gazan han edi. Gazan han Şıñğıshannıñ kenjesi Tolıhannıñ nemeresi Arğınnan (orısşası Argun) tuadı. XIII- ğasırdıñ ayağında Iran biligine Arğın hannan keyin Gazan han taqqa otırdı. Söytip Gazan hannıñ tapsırmasımen Raşid -ad -din 1310-jılı öziniñ «Jamiğat -at -tauarih» attı üş tomdıq tarihın jazıp bitirdi «Jamiğat at tauarihtıñ» qazaqşa mağınası «El tarihı» degendi bildiredi. Bwl tarihi eñbektiñ alğaşqı tomı «Şıñğıshan men Altın orda» tarihına, ekinşisi «Gazanhan twsındağı

  • “Reseydegi demokratiyanı qwrtudı El'cin bastağan”

    Azattıq radiolı Resey parlamenti aldında twrğan äskeri tankiler. Mäskeu, 4 qazan 1993 jıl. 1993 jılı Joğarı Keñesti taratu Resey demokratiyasına soqqı boldı ma? Nelikten Vaşington Boris El'cinniñ kümändi is-äreketin qoldadı? El'cinniñ twlğası men tüpki nietin bağalağan batıs sarapşıları men sayasatkerleri qatelesti me? Vladimir Putin – Boris El'cinniñ adal izbasarı ma? Wall Street Journal basılımına “Resey demokratiyası qalay öldi” degen maqala jariyalağan amerikalıq publicist Devid Satter postsovettik Reseydiñ birinşi parlamentin taratuğa 25 jıl toluına oray Azattıqqa swhbat berdi. 1993 jılı qırküyektiñ 21-i küni Resey prezidenti Boris El'cin “Resey Federaciyasındağı kezeñdi konstitutciyalıq reforma turalı” №1400 jarlığın şığardı, onıñ birinşi tarmağında eñ joğarğı zañ şığaruşı organ – Joğarı Keñes pen halıq deputattarı keñesin taratu turalı

  • Qıtaydıñ sayasi jüyesindegi sayasi komandalıq toptar men twlğalar

    Qıtaydıñ sayasi jüyesindegi jik-jikke bölingen sayasi komandalıq toptar men twlğalar qıtaydağı barlıq jağdayğa tike ıqpal jasaytın bastı sebep ekeni qaymana jwrtqa anıq. Sayasi komanda men oligarhtar arasındağı astırtın baqastıq pen küres kerek deseñiz eñ tömengi atqaruşı bilikke deyin körinis berip jatadı. Är komanda öz jaqın jaqtasınıñ köp äri bilikti, senimdi boluın qalaydı. Sonımen birge qıtaydıñ sayasi bilikte jik-jikke bölinip baqas boluınıñ tağı bir sebebi- baylıq pen bilik arasındağı tepe-teñdiktiñ bwzıluı sebep bolıp otır. Qıtayda wlttıq kapitalizm erkin damu jolına tüskisi keledi, al köne sürdek kommunist bilik şet-şetin erneulep, wlttıq kapitalizmniñ ağıtılıp jügensiz ketuinen bek qattı alañdaydı jäne tejep otıradı. Alda jalda kapitalizmnıñ bası noqtağa simasa, ol- kärteñ kommunistterdi bilikten alastaytını

  • Zayırlı qoğamdağı dindar äyeldiñ orını

    QMDB-nıñ Öskemen aymaqtıq ökildigi «Halifa -Altay» meşitiniñ wstazı, teolog, ŞQ oblıstıq «Äyel -qızdar» sektorınıñ jetekşisi Talşın Qojahmetovanıñ qatısuımen Kürşim audandıq ortalıq meşitte «Zayırlı qoğamdağı dindar äyel twlğası» attı audandıq seminar ötti. Atalmış şarağa, Kürşim audandıq işki sayasat böliminiñ bastığı Aray Qasımbaeva, Kürşim audandıq Jastar resrustıq ortalığınıñ jetekşisi Şıraq Dabırbaeva, meşit wstazı Aygül Qanseyitova qatıstı. Esteriñizge salatın bolsaq, seminardıñ ötuine ortalıq meşittiñ bas imamı Tileybek qajı Soyanwlınıñ tapsırmasına säykes naib imamdarı Ajı Şämerhan jäne Jänibek Aydarhan wytqı bolıp otır. Ökildikten arnayı kelgen teolog maman, dindar äyeldiñ zayırlı qoğamdağı orını men otbasındağı atqaratın mindeti, tuısqandarımen qarım-qatınası, ata-enesin sıylauı qatarlı taqırıptarğa toqtalıp, asıl dinimizdiñ qwndılığı, Hanafi mazhabınıñ artıqşılığı, payğambarımızdıñ (oğan Allanıñ igiligi men

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: