|  |  | 

Köz qaras Swhbattar

Advokat Qwspan halıqaralıq qoldaudı maqtadı


Advokat Abzal Qwspan (aldıñğı qatarda sol jaqtan birinşi) Sayragül Sauıtbaydıñ sotında otır. Jarkent, 13 şilde 2018 jıl

Advokat Abzal Qwspan (aldıñğı qatarda sol jaqtan birinşi) Sayragül Sauıtbaydıñ sotında otır. Jarkent, 13 şilde 2018 jıl

Azattıqtıñ tikeley translyaciyasında körermender swraqtarına jauap bergen advokat Abzal Qwspan Qazaqstannan pana izdeuşi Qıtay qazağı Sayragül Sauıtbaydıñ tamızdıñ 1-inde sot zalınan bosatıluına äser etken faktorlardı sipattadı. Panfilov audandıq sotı Sauıtbaydı Qazaqstan-Qıtay şekarasın zañsız kesip ötkeni üşin altı ayğa şarttı türde sottap, şetke şığarudan bas tartqan.

Azattıq: Zañdıq twrğıda Sayragül Sauıtbaydıñ isi şeşildi me? Şeşimin taptı dep ayta alamız ba?

Abzal Qwspan: Tolıq şeşildi dep ayta almaymız. Nazar audarğan bolsañızdar, sot ädette qarardı ğana oqıp, tolığın keyin beretin edi. Keşe sud'ya basınan ayağına deyin sot ükimin oqıp şıqtı. Sot ükiminde aytılğan faktiniñ bäri – bizdiñ paydamızda. Qıtayda bolıp jatqan jağdaydıñ bäri (Şıñjañdağı etnikalıq azşılıqtardıñ qudalanıp, sayasi lager'lerge qamaluı – red.) sottıñ anıqtamasında naqtı körsetilgen. Zañdı küşine engennen keyin, biz sözsiz paydalanatın bolamız. Sayragüldiñ jeke basına keletin bolsaq, payızdıq twrğıdan problemanıñ 85 payızı şeşildi dep aytuğa boladı.

 

Azattıq: Şeşimge eñ bastı äser etken faktor ne boldı? Sizder keltirgen dälel-däyek pe, biliktiñ sayasi şeşimi me nemese halıqaralıq wyımdardıñ ün qatuı ma? Basqa da faktor bar ma?

Abzal Qwspan: Üş faktor bwğan äser etti. İs bastalısımen halıqaralıq wyımdarmen jwmıs istedik. Birinşi bolıp BWW janındağı bosqındar isi jönindegi joğarğı komissarınıñ Almatı qalasındağı ökildiginehabarlastım. Human Rights Watch (HRW) qwqıq qorğau wyımınıñ Ortalıq Aziya boyınşa ökili Mira Rittman hanım jeke özi habarlastı. Halıqaralıq zañnamada bizdiñ advokattıq täjiribemiz jetkiliksiz. Sol sebepti osı wyımdar bergen keñesterdiñ kömegi boldı.

Azattıq: Qay twrğıda ? Olar sot procesine qatıstı wsınıs jasadı ma?

Abzal Qwspan: Human Rights Watch pen Europadağı adam qwqıqtarın qorğaujönindegi wyımdar prezident atına, bas prokurordıñ atına «Sayragül Sauıtbaydı Qıtayğa qaytarmau turalı» hat joldadı. Bwl sayasi şeşimge äser etti dep oylaymın. Sebebi sud'ya [Dinara Qwyqabaeva] «bwl hattar mağan kelip tüsti» dedi. Demek isti qarap jatqan sud'yağa qosa joldanğan. Bwl – Qazaqstan sotında bolmağan qwbılıs, bolmağan oqiğa dep oylaymın. Ekinşiden, Sayragül Sauıtbay turalı şeteldik ağılşın tildi aqparat qwraldarında jüyeli türde jariyalanıp twrdı. Tağı bir äser etken faktor – halıqaralıq şarttar. Sonıñ biri – Qazaqstan qol qoyğan, ratifikaciyalağan «Balalar qwqığın qorğau turalı» konvenciya. Sot ükimine äser etken negizgi däyek osı boldı desem artıq emes.

Kazakhstan-Sairagul Saytbai court

Kazakhstan-Sairagul Saytbai court

 

Azattıq: Qazaqstan sottarı ükim şığaruda halıqaralıq şarttarğa jii süyene me, eskere me?

Abzal Qwspan: Sayasi reñki bar sottarğa qatısıp jürgen advokat retinde aytarım – Qazaqstanda halıqaralıq şarttardıñ normasın bwzatın jağday jiirek boladı.

Azattıq: Sud'ya ükimde «adamgerşilik qağidattarı» turalı ayttı. Al prokuror turalı siz «Mağan aytuğa söz qaldırmadı» dediñiz. Osı twrğıdan alğanda sot ükimi audandıq sot deñgeyinde ğana qabıldandı degenge kele me?

Abzal Qwspan: Meniñ oyımşa, joğarğı deñgeydegi sayasi şeşim qabıldandı. Biraq qalay bolsa da, [bwl ükim] sud'ya men prokurorğa degen halıqtıñ şatqayaqtap ketken seniminiñ nığayuyana üles qostı. Bwl – memleketke degen halıqtıñ senimin oyatatın faktor.

Azattıq: Azamattıq qoğamnıñ äseri boldı ma? Top-top belsendi Almatıdan 300 şaqırım jerdegi Jarkentte ötken sotqa barıp jürdi. Biraq jinalğandardıñ sot ğimaratınıñ aldında kişigirim miting ötkizip jibergenine eşkim tıyım salmadı.

Oqi otırıñız. Sayragül Sauıtbay: “Jılasam, sözimniñ qwnı bolmas edi”

Abzal Qwspan: Azamattıq qoğamnıñ alğaşqı nışandarı dep oylaymın. Mwnday process bizge kerek. Tek Almatıdan emes, Atıraudan, Qostanaydan, Oraldan, Semeyden kelgenderdi kördim. Bwl da sot şeşimine äser etti dep oylaymın. Eşqaysısına jeke şığıp, «bizdi qoldañız, sotqa keliñiz» dep ötiniş aytqanım joq. Köbi meni tauıp alıp, osı mäselege alañdauşılıq bildirip jattı. Älemniñ är elindegi qazaqtar da habarlastı. Bwl process Japoniyadan bastap, Germaniya, Franciya, Türkiya men Wlıbritaniyada twratın, älemge tarıday şaşılğan qazaqtardıñ da basın biriktirgen bolar. Meni tañqaldırdı. Mwnday därejede kömek kütken joq edim.

Azattıq: Körermenderdiñ işinde «Bwl sot şeşimi Qıtaydağı etnikalıq qazaqtarğa jeñildik äpere me?» dep swrap jatqandarı bar.

Abzal Qwspan: Bwl – köpşilikti mazalaytın swraq. Şıñjañ-Wyğır avtonomiyalıq ölkesindegi qıspaq 2016 jılı bastaldı. Bwl jağday [oğan deyin] Tibette boldı. Bwl jağday Şıñjañ wyğırlarınıñ basında äldeqayda bwrınnan bolıp jattı. AQŞ-ta bwl mäseleni vice-prezident Mayk Pens pen memleket hatşısı Mayk Pompeo qadağalap otır. Birqatar senator men BWW ökilderi şildeniñ 26-sında ülken jiın ötkizdi (Senator Marko Rubio törağalıq etken bwl jiın «Şıñjañdağı adam qwqıqtarı dağdarısı boyınşa komissiya otırısı» dep ataladı – red.). Şıñjañdağı sayasi üyrenu lager'lerinde etnikalıq azşılıqtarğa jasalıp jatqan qısım turalı mäsele biz kötergen materialdar negizinde AQŞ-ta qaralıp, Qıtayğa qatıstı bölek qarar dayındalıp jatır.

Azattıq: Sayragül Sauıtbay isine qatıstı Qıtaydıñ endigi talabı ne bolmaq?

Üş ay işinde «bosqın» dep tanu nemese tanımau statusı belgili boluı tiis. Sayragüldiñ Qazaqstan azamattığın aluğa tolıq qwqığı bar.

 

Abzal Qwspan: Qazaqstan «elden şığarmaymız» dep ükim şığardı. Endi ekinşi mäsele, ekstradiciya. [Sayragül Sauıtbaydıñ] Qıtayda jasağan qılmısı (şekaranı zañsız kesip ötu – red.) boyınşa, Qıtay tarabı swratuı mümkin. Bwl – bölek prodcedura. Biraq, sottıñ ükimi zañdı küşine engen soñ jaqsı äseri boluı kerek. Eñ bastısı, qwpiyanı biletin adamnıñ [şetke] şığuğa [qatıstı] tıyımı bar. Qıtay zañdarına säykes, şığıp ketken jağdayda qılmıstıq is qozğaladı. Bwl mäseleni aldın-ala oylandıq. Keşegi «pana izdeuşi twlğa» degen kuäligimiz – halıqaralıq normalarğa säykes, elden şığaruğa da, swratqan elge beruge de tıyım saladı. Üş ay işinde «bosqın» dep tanu nemese tanımau statusı belgili boluı tiis. Qazaqstan azamattığın aluğa tolıq qwqığı bar. Onı biz «bosqın» statusı belgili bolğan soñ qarastıramız.

Azattıq: Bwl oqiğa Qıtaydan Qazaqstanğa kelgisi kelip otırğan etnikalıq qazaqtarğa äser ete me?

Abzal Qwspan: Bwl olarğa ümit sıylaydı. Qazaqstan halqına, biligine senim artadı. Ekioylı bolıp jürgender «elim, jwrtım» dep keluge tırısadı. Biraq, sol eldiñ zañdarın oqıp jürgen adam retinde aytarım, [Qıtaydıñ etnikalıq qazaq azamattarı] şekaradan zañsız ötip jatsa, Qıtayda wstalğan jağdayda atu jazasına kesilui mümkin. Bwl [Qıtay biliginiñ közimen qarağanda] auır qılmıs ekenin eskertkim keledi.

Eskertu: Advokat Abzal Qwspanmen Azattıq ötkizgen onlayn-konferenciyanıñ tolıq video nwsqasın mına siltemeden tabasızdar.

Azattıq

Related Articles

  • “Sayasi wpay jinauğa tırısıp jatır”. Sarapşı Toqaevtıñ EAEO jiınında aytqanı jaylı

    Ayan QALMWRAT Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev videokonferenciya arqılı ötken EAEO jiınına qatısıp otır. 19 mamır 2020 jıl. Mamırdıñ 19-ında Euraziya ekonomikalıq odağına (EAEO) müşe elderdiñ prezidentteri videokonferenciya arqılı ötken jiında wyımnıñ aldağı bes jılğa arnalğan damu strategiyasın qabıldağan joq. Jiın kezinde Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaevtıñ strategiya jobasın «el ükimetteri men parlamentiniñ derbestigin şekteydi» dep, keybir twsın qayta qarau qajet degen wsınıs ayttı. Täuekeldi bağalau tobınıñ direktorı, sayasattanuşı Dosım Sätpaev Azattıqqa bergen swhbatında ekonomikalıq keñes otırısındağı Toqaev söziniñ astarı jaylı, Nwrswltan Nazarbaevtıñ aqırı tayağan däuiri, Euraziya ekonomikalıq odağı işindegi qordalanıp qalğan qayşılıqtar jaylı ayttı.  EAEO işindegi Joğarğı Euraziyalıq ekonomikalıq keñestiñ otırısında Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev jobanıñ işinde “Euraziyalıq ekonomikalıq integraciyanıñ 2025

  • TÄÑİRŞİLDİK — qazaqtıñ könermeytin köne dünie tanımı

    Täñirşildik — qazaqtıñ könermeytin köne dünie tanımı. Täñirşildik wğımında köp dinder qatarlı Jaratuşını bar dep esepteydi, biraq Ol adamdarğa elşi jibermeydi, Kökten kitap tüsirmeydi, jaratılısqa (siz ben bizge) “sälem” joldamaydı — degen nanım-senim bar. Jaratuşı barlığın jerge qaldırğan, bäri aynalıp twratın mehanizm. Sondıqtan jaqsılıq jasasañ da, jamandıq jasasañ da öziñe aynalıp keledi. Sol sebepti Täñirşildik wğımındağı eñ negizgi ğibadat — şın köñilden jaqsılıq jasau, barıñdı bölip beru. Onı repressiya jıldarında Qazaq dalasına aydalıp kelgen özge wlttar jaqsı biledi. Al qazaq nege qırğınğa wşıradı..? Oğan Islam jauap bere almaydı, oğan Täñirşildik jauap beredi: qazaq qaşan da jauınger halıq bolğan, keşe ğwndar qıtaylarğa qauip töndirse, bügin sol qıtaylardıñ wrpaqtarı bizge qauip töndirip

  • Sardoba, Rogun, AES. 

    Alapat apat bolıp, qalıñ el suğa ketip jatqanda bilik oynap jatqandar Özbekstanğa nota jiberemiz be, joq pa degendi de aqıldaspaptı. Notamızdı dayındap qoydıq degen vice-ministrdiñ sözine qarağanda, şekarada salınıp jatqan su qoyması jöninde Qazaqstan “birneşe ret” swrasa da Özbekstan jöndem jauap bermepti. Biri kelip, biri ketip jatqan şeneunikter sirä, “biz swradıq, mindetimizden qwtıldıq” dep jılı jauıp qoysa kerek. Tabandap twrmağan, jerine jetkizbegen. Äytpese, halıqaralıq zañ normasın bwzdı dep Birikken wlttar wyımına arızdanar edi, älemnen beytarap sarapşı şaqırar edi. İzdedim, onday joq. Sardoba salınsa, tım bolmağanda Sırdariya sualmay ma, Kişi Aralğa zar bolmaymız ba degen de esep-qisap joq.  Sardobanıñ mäselesi eki jemqor jüyeniñ arasında jalğan ağayıngerşilikpen, bälkim, sen iş, men iş

  • Dariğa turalı tolğau

    Sara Qonaqaeva ülken qızınıñ da däuirlegen sätteri joq emes. 2006 jıldıñ jazı. Mäskeudiñ qaq ortasındağı Tverskaya köşesi. KGB-FSB polkovnigi Petr Stefanoviç Parşikovpen äñgime-düken qwrdım. Bwl kisi de jäy adam emes. Kuba revolyuciyası kösemderi – Fidel' Kastro men Çe Gevaramen aralasqan radio, telekommunikaciya tıñşısı bolıp tabıladı. Sonday bilikti ardager de apayımızdı sıylap, tamsana aytpay ma: “Dariğa, Dariğa…” Ärine, joğarı jaqta jürgenderdiñ köbisi oñbay twrğan qanişer, jemqorlar ekendigi aydan anıq. Sonıñ özinde de, änşi-bikeştiñ siñgen eñbegin joqqa şığaruğa bolmaydı. Onıñ sırlas dosı, Mayra Mwhammedqızı, ataqtı Parij operası sahnasıdan jarqırap körindi. Qazaq-tatar muzıka mamanı Ravil' Gizatulin mağan bılay dedi: “Mayranıñ dauısı – soprano. Älem boyınşa, küşti soprano änşiler tolıp twr. Dariğanıñ qoldauısız Mayra

  • Meniñ köriksiz qıtay äyelim

    Köp adamdar menen şeksiz baylıq iesi bola twra nege qıtaylıq äri ädemi emes (olardıñ oyınşa) qalıñdıq tañdağanımdı swraydı. Men (olardıñ oyınşa) käzirgi äyelim Prisilla Çannan da “artıq” äyelmen üylene aladı ekenmin. Eñ aldımen bwl swraqqa jauap bermes bwrın swlu äyel degen qanday jäne swlu emes äyeldiñ qanday bolatının talqılağım keledi. Şındığında, meniñ ädemi äyeldermen kezdesu mümkindigim köp, olardıñ köbisi meniñ jarım bolğısı keledi. Alayda, “swlu” äyelderdiñ köbisiniñ jüregi şağılıp qalatın äynek tärizdi. Eger sen hannıñ qızınday täkappar aşuşañ bolıp aurıp twrsañ onıñ senimen şaruası joq braq bay bola twra nege maşinañdı auıstırmaysıñ dep swraumen boladı. Olar meniñ jarım bolğıları keluiniñ maqsatı tik wşaqtarımmen maqtanu. Odan keyngi kezekte olardıñ baydıñ äyeli

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: