|  |  | 

Köz qaras Sayasat

Soğıs kezindegi ökilettikti “anıqtaytın” twjırımdama 


Wjımdıq qauipsizdik şartı wyımı elderiniñ birlesken äskeri jattığuı. Almatı oblısı, 22 mamır 2018 jıl.

Wjımdıq qauipsizdik şartı wyımı elderiniñ birlesken äskeri jattığuı. Almatı oblısı, 22 mamır 2018 jıl.

Eki apta bwrın qoğamdıq talqılauğa wsınılğan “soğıs jağdayı mäseleleri jönindegi” zañnamağa tüzetu engizu turalı joba twjırımdamasına (onda Qazaqstanda twraqsızdıq bolsa, onımen küresu üşin “gibridtik” ädis qoldanu mümkindigi turalı jazılğan) eşbir pikir aytılmadı. Key sarapşılar prezidentke qosımşa ökilettik beru qarastırılğan qwjatta sayasi kontekst bar deydi.

ÖKİLETTİKTİ “ANIQTAU”

“Qazaqstan Respublikasınıñ soğıs jağdayı mäseleleri jönindegi keybir zañnamalıq aktilerine özgerister men tolıqtırular engizu turalı” zañ jobasınıñ twjırımdaması soğıs bola qalğan jağdayda prezidenttiñ, ükimet pen bilik organdarınıñ ökilettigin “naqtılaudı” wsınadı. Qwjat tamızdıñ 22-si küni normativtik-qwqıqtıq aktiler saytına şıqtı – qoğamdıq talqılauğa bölingen eki aptada (qırküyektiñ 5-inde ayaqtalğan) ol boyınşa eşkim pikir jazıp, reakciya bildirmegen.

Twjırımdama eñ aldımen 2003 jılı qabıldanğan “Soğıs jağdayı turalı” zañğa jäne tağı 13 zañğa özgeris pen tolıqtıru engizu qajettigine negizdelgen.

Twjırımdama avtorlarınıñ pikirinşe, zañnamamı özgertu qajettigi qazirgi zamanğı äskeri janjaldar sipatınan tuındaytın, ıqtimal qarsılas elde twraqsızdıq jasau jäne äskeri-sayasi maqsatına jetu üşin “gibridtik” küres ädisterin qoldanuı mümkin degenge negizdelgen. Sondıqtan, twjırımdama äzirleuşilerdiñ sözinşe, Qazaqstannıñ äskeri qauipsizdigi men qorğanısı üşin “memlekettiñ jiıntıq küş-quatın paydalanu üşin bilik organdarınıñ “ökilettigin naqtılau” qajet.

Twjırımdama prezidenttiñ ökilettigin keñeytudi – oğan soğıs jağdayı kezinde ükimettik emes wyımdardıñ, sonıñ işinde “soğıs jağdayında eldiñ qauipsizdigi men qorğanısın bwzatın is-äreket pen ügit-nasihat jürgizetin sayasi partiyalar, özge de qoğamdıq jäne dini birlestikter, olardıñ odaqtarı (qauımdastıqtar), sonday-aq, şeteldik jäne halıqaralıq wyımdardıñ” qızmetin toqtatu qwqığın berudi wsınadı.

Twjırımdamada ükimetke, mısalı, jekelegen qarjılıq-ekonomikalıq qızmet türlerine, onıñ işinde tauar, qızmet pen qarajattı ornalastıruğa şekteu qoyatın qwqıq beru qajet dep körsetilgen.

Twjırımdamanı dayındağandar “soğıs jağdayı kezinde azamattardıñ qwqığı men bostandığı tötenşe jağday kezindeginen de ülken auqımda şektelui ıqtimal ” degen qorıtındı jasağan. Qwjatta aqparattı izdeu, alu, beru, öndiru jäne taratu qwqığın uaqıtşa şekteu turalı tarmaq bar.

KÜŞKE ĞANA JÜGİNU ME?

Adam qwqığı jönindegi qazaqstandıq byuronıñ direktorı Evgeniy Jovtis soğıs jağdayı turalı zañda jäne onı damıtatın twjırımdamada soğıs bola qalğan künde memlekettegi küş qwrılımdarınıñ üstemdigine erekşe akcent berilgen deydi. Biraq, onıñ aytuınşa, aqiqatına kelsek, elde beybit künniñ özinde küş qwrılımdarı de-yure jäne de-fakto üstemdik etip otır. Jovtis wsınılğan twjırımdama işki sayasi bağıttı köbirek közdeydi dep sanaydı.

Adam qwqığı jönindegi qazaqstandıq byuronıñ direktorı Evgeniy Jovtis. Almatı, 17 qazan 2016 jıl.

Adam qwqığı jönindegi qazaqstandıq byuronıñ direktorı Evgeniy Jovtis. Almatı, 17 qazan 2016 jıl.

– Bwl twjırımdama biliktegilerdi jwbatu üşin kerek, olar bärin qarastırıp, aldın ala jazıp qoysaq deydi. Ekinşiden, qoğamğa janama türde bolsa da eskertu jasap, qorqıtıp qoyğıları keledi, – deydi qwqıq qorğauşı.

Twjırımdamağa baylanıstı biliktiñ öz-özin qayrap, ile-şala “ädemi jazılğan qağazdıñ” kömegimen tağı da özin tınıştandırıp otırğanı bayqaladı dep qorıtadı Adam qwqığı jönindegi qazaqstandıq byuronıñ direktorı Evgeniy Jovtis.

Qazaqstandıq sayasattanuşı, Täuekeldi bağalau tobınıñ direktorı Dosım Sätpaev asa ülken aumaqta ornalasqan, şekarası sozılıñqı, halqınıñ sanı az Qazaqstan sındı memleket armiyasın halqı sözsiz qoldasa ğana agressiyağa tötep bere aladı deydi. Sätpaevtıñ pikirinşe, qarjılıq jağdayı naşarlay tüsken el biligi jemqorlığımen, avtoritarlıq is-äreketimen, qwqıq pen erkindikke policiyanıñ tize batıruımen ıqtimal patriottardı özine qarsı qoyıp otır.

Täuekeldi bağalau tobınıñ direktorı Dosım Sätpaev.

Täuekeldi bağalau tobınıñ direktorı Dosım Sätpaev.

– Elitanıñ basında payda bolğan dağdarıs keyin qoğamğa auısadı, onı sırtqı oyınşılar maqsatına paydalanıp, memleketti qirata bastaydı. Bizde resmi qwrılım deñgeyinde qauipsizdik mäselesine tım nemqwraylı qaraydı – tek küş blogın nığaytqan jön dep oylaydı, mwnday jağdayda qoğamdıq pikirmen, qoğam sanasımen eş sanaspaydı. Sonıñ saldarınan Qazaqstan twrğındarınıñ belgili bir böligi qazirgi bilikke beyil emes – onı bilik öz qolımen jasadı, – deydi Dosım Sätpaev.

“GIBRIDTİK” ÄDİS DOKTRINASIN JALĞASTIRU

Sayasattanuşı Börihan Nwrmwhamedov twjırımdamanı qazirgi zaman talabına say jäne eldiñ qauipsizdik qorğanısın nığaytu üşin qajet qwjat dep sanaydı.

“2014 jılı Ukrainanıñ Qırımnan ayrıluı jäne, şındığında sırtqı agressiya kesirinen eldiñ oñtüstik-şığısındağı janjal, 2016 jılı Türkiyada äskeri töñkeris jasamaq bolğan äreket – osığan wqsas jayttar men qazirgi zamannıñ özge de sırtqı jäne işki qauip-qaterlerin tereñ taldap, solardıñ nätijesinde dwrıs qorıtındı jasap, onı zañnamada bekitu kerek”, – deydi Nwrmwhamedov.

Reseydegi äskeri oyındarğa qatısuşı qazaqstandıq sarbazdar. Mäskeu oblısındağı Alabino poligonı. 11 tamız 2018 jıl.

Reseydegi äskeri oyındarğa qatısuşı qazaqstandıq sarbazdar. Mäskeu oblısındağı Alabino poligonı. 11 tamız 2018 jıl.

Sovet odağı Auğanstanda jürgizgen soğısqa qatısqan zapastağı polkovnik Sergey Paşeviç soñğı uaqıtta Qazaqstan zañnamasında “agressor” degen terminniñ payda bolğanın, biraq äskeri doktrinada da, soğıs jağdayı turalı zañda da, twjırımdamada da “agressordıñ” kim ekeni körsetilmegenin aytadı. Twjırımdamada (Resey Qırım tübegin anneksiya jasağalı beri özekti bolğan) “gibridtik” soğıs ädisteri turalı tüsinik qamtılğanına qarap polkovnik Paşeviç agressor dep Reseydi aytatın bolar dep boljaydı. Onıñ oyınşa, bwl twjırımdamanıñ äskeri emes, sırtqı sayasi mänge ie ekenin meñzeydi.

Qazaqstanda alğaş ret “gibridtik” küres ädisteri turalı eskertu bıltırğı jıldıñ soñında qabıldanğan äskeri doktrinada aytılğan. Onda ıqtimal qarsılastardıñ “memlekettegi jağdaydı twraqsızdandırudı közdeytin astırtın is-äreketter, sonıñ işinde …separatistik qozğalıstardı” qoldanuı mümkin ekeni aytılğan. Doktrina Qırımdı anneksiya jasağan soñ üş jarım jıldan keyin äzirlengen, biraq onda Ukrainadağı oqiğağa tikeley silteme jasalmağan.

Qazaqstanda ötken halıqaralıq jattığular kezinde qoyılğan tarihi performanstıñ janında twrğan qazaqstandıq policey. Otar, 2 tamız 2016 jıl.

Äskeri doktrinağa kürestiñ «gibrid» täsilderi wğımı engizildi

Qazaqstan Reseydiñ sözi jüretin Wjımdıq qauipsizdik şartı wyımına (WQŞW) müşe. Osı eki elmen birge qwramında Armeniya, Belorussiya, Qırğızstan men Täjikstan bar wyımnıñ mindeti – memleketterdiñ aumaqtıq-ekonomikalıq keñistigin halıqaralıq terrorşılar, auqımdı tabiği apattar jäne “kez kelgen äskeri-sayasi agressordan armiya men qosımşa bölimşelerdiñ kömegimen birlese qorğau” dep jariyalanğan.

 

Azattıq radiosı

Related Articles

  • Giper jobalardıñ jolı bola ma?

    Keñes odağı jıldarında memlekettiñ ekonomikası gigantomaniyağa qwştar boldı. Bir ortalıqtan basqarılğan josparlı ekonomikada olar azdı-köpti tiimdilik körsetti, biraq narıqtıq ekonomikağa köşkende solardıñ bäri adıra qaldı. Öytkeni, narıq gigantomaniyanı süymeydi, ol naqtılıqqa ikemdilikti wnatadı. Sol siyaqtı Qazaqstan da osı uaqıtqa deyin qazaqtıñ «körpeñe qaray kösil» degen naqılın wmıtıp, giper jobalarğa, mega jobalarğa qwmarlıq tanıtıp keledi. Mäselen, «Qazaqstan-Türkimenstan-Iran» halıqaralıq temirjol marşrutı jobasına bastamaşı bolıp, aqırı onı 2014 jılı iske qostı. Äriptesterimiz bolıp otırğan eki eldiñ tauarları da narıqtı jarıp, ağılıp jatatındar emes. Oğan Qazaqstan arqılı Resey qosılğanda da tauarları birtekti, bäriniñ de qauzaytını negizinen tabiği resurstar. Osı jolmen Qazaqstan tauarları Parsı şığanağına tikeley şığatın boladı dep jalaulatqan edik. Sol dämemiz aqtaldı ma?

  • Nazarbaevtan keyingi Qazaqstan ne bolmaq?

    2018 jılı elimizdiñ sayasi ömirindegi key oqiğalar bilik tranzitine jan-jaqtı dayındıq jürip jatqanın äygiledi. Sayasattanuşı, Täuekelderdi bağalau tobınıñ jetekşisi Dosım Sätbaev qazirgi tranzit mehanizmi prezident N.Nazarbaev közi tiri kezde ğana jwmıs isteydi, sondıqtan biliktiñ qanday jolmen jäne kimge auısatını belgisiz dep esepteydi. 2018 jıl ayaqtalar twsta Dosım Sätbaevpen bastı sayasi oqiğalarğa taldau jasap, Nazarbaevsız Qazaqstan tap bolatın mäselelerge üñilip kördik. Sayasattanuşı D.SÄTBAEV Qauipsizdik keñesi wjımdıq mwrager bola almaydı – Dosım, biılğı elimizdiñ sayasi ömirindegi aytulı oqiğalardıñ biri ­– «Qauipsizdik keñesi turalı» zañnıñ qabıldanuı. Qauipsizdik keñesi konsul'tativti-keñesşilik organnan konstituciyalıq organğa aynaldı, al birinşi prezidentke onı ömir boyı basqaru qwqı berildi. Keybir sarapşılar bwdan bilik tranzitine dayındıqtıñ nışanın bayqadı. Sizdiñ oyıñızşa, bwl

  • MÄULEN ÄŞİMBAEV: QAZAQ HALQINIÑ MEMLEKET QWRAUŞI WLT EKENİN AŞIQ AYTUIMIZ KEREK

    Qarağandı – talay talant pen darındardıñ kindigin kesip, tomağasın sıpırğan, qazaq üşin qwt darıp, baq qonğan qasterli meken. Soñğı aptada osı bir ölkege eldiñ nazarı erekşe audı. Mäseleniñ mänisi de barşağa mälim. Bügin İşki ister ministriniñ birinşi orınbasarı Janat Süleymenov arnayı baspasöz mäslihatın ötkizip, mäseleniñ män-jayın tüsindirip berdi. Atalğan is boyınşa naqtı şaralar qolğa alınıp, tergeu amaldarınıñ jüyeli türde jürgizilip jatqandığın da ayttı. Qazirdiñ özinde osı iske qatısı bar degen küdikpen 8 adamnıñ wstalğanı, tağı bireuine izdeu jariyalanğanı belgili bolıp otır. Bwl keşendi jwmıstar naqtı nätijesin berip, jauaptı adamdar zañğa säykes jazaların aladı. Osı rette, orın alğan jaytqa qatıstı az-kem öz oyımızdı bildirip, ün qosqandı jön körip otırmın. Bwğan deyin

  • Qazirgi uaqıttağı qazaq televiziyasınıñ jwmısına qatıstı wsınıstar

    I. Qazirgi televiziya sipatı men betalısı. Jer jüzindegi media-keñistik, sonıñ işinde televiziya jaña ğasır bastalğalı beri, äsirese soñğı on jıl bedelinde kürt özgerdi. Älbette, tehnologiyanıñ keşeuildep jetui jäne basqa da ob'ektivti, sub'ektivti sebepterge baylanıstı Qazaqstanda bwl özgeris keyingi bes-altı jılda ğana bayqaldı. Eñ äueli, sputniktik jäne kabel'dik jüyeniñ jedel damuı körermenniñ tañdau mümkindigin meyilinşe keñeytip, köbeytip jiberdi. Qazir Qazaqstannıñ (damığan Batıs elderin aytpay-aq ta qoyalıq) köptegen eldi mekenderinde (iri, ortaşa, şağın qala, kentterde, qalağa jaqın auıldarda) kem degende otız şaqtı telearna köruge boladı. Ekinşiden tez tarap jatqan internet pen arzan («qol jetimdi» dep jürmiz) smartfondar aqparat aludıñ jaña «twma-bastauların»: äleumettik jeliler, är qilı sayttar, youtube, on-linefil'mder (bwl fil'mderdiñ barlığı derlik

  • Qazaq eldigin saqtau üşin könip otır…

    Qarağandı oqiğasınıñ tüp-törkini de äleumettik teñsizdikke tirelgendey: etnikalıq top – bay, jer iesi – kedey, olar moraldıq twrğda basım, bwlar qorlanıp jür. Marqwm 23 jasar balanıñ qazası osı qıjıl şoğına may qwyğanday äser etti. Raqımjannıñ joğın joqtağandardı, qazaq birigui kerek degenderdi wltşılğa, faşistke teñeu öz aramızda üdep twr, tipti, Qazaqstannan tüñildim, qazaqtar qorqınıştı bop baradı, degen qazaqtardı bayqadım. Oydan oza şabuğa asıqpasaq. Ras, qazaq öz jerinde, elinde küşti boluı kerek, ol – bilek pen jwdırıqtıñ küşi emes, zañ küşi boluı tiis. Arab ämirlikterinde jergilikti halıq – arabtar 20 payızğa jetpeydi, qalğanı – türli etnikalıq toptar. Sonıñ bäri jañağı 20 payızğa qızmet etedi, äleumettik artıqşılıqtıñ bäri arabqa: jaña tuğan arab balasınıñ

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: