|  |  | 

Köz qaras Sayasat

Soğıs kezindegi ökilettikti “anıqtaytın” twjırımdama 


Wjımdıq qauipsizdik şartı wyımı elderiniñ birlesken äskeri jattığuı. Almatı oblısı, 22 mamır 2018 jıl.

Wjımdıq qauipsizdik şartı wyımı elderiniñ birlesken äskeri jattığuı. Almatı oblısı, 22 mamır 2018 jıl.

Eki apta bwrın qoğamdıq talqılauğa wsınılğan “soğıs jağdayı mäseleleri jönindegi” zañnamağa tüzetu engizu turalı joba twjırımdamasına (onda Qazaqstanda twraqsızdıq bolsa, onımen küresu üşin “gibridtik” ädis qoldanu mümkindigi turalı jazılğan) eşbir pikir aytılmadı. Key sarapşılar prezidentke qosımşa ökilettik beru qarastırılğan qwjatta sayasi kontekst bar deydi.

ÖKİLETTİKTİ “ANIQTAU”

“Qazaqstan Respublikasınıñ soğıs jağdayı mäseleleri jönindegi keybir zañnamalıq aktilerine özgerister men tolıqtırular engizu turalı” zañ jobasınıñ twjırımdaması soğıs bola qalğan jağdayda prezidenttiñ, ükimet pen bilik organdarınıñ ökilettigin “naqtılaudı” wsınadı. Qwjat tamızdıñ 22-si küni normativtik-qwqıqtıq aktiler saytına şıqtı – qoğamdıq talqılauğa bölingen eki aptada (qırküyektiñ 5-inde ayaqtalğan) ol boyınşa eşkim pikir jazıp, reakciya bildirmegen.

Twjırımdama eñ aldımen 2003 jılı qabıldanğan “Soğıs jağdayı turalı” zañğa jäne tağı 13 zañğa özgeris pen tolıqtıru engizu qajettigine negizdelgen.

Twjırımdama avtorlarınıñ pikirinşe, zañnamamı özgertu qajettigi qazirgi zamanğı äskeri janjaldar sipatınan tuındaytın, ıqtimal qarsılas elde twraqsızdıq jasau jäne äskeri-sayasi maqsatına jetu üşin “gibridtik” küres ädisterin qoldanuı mümkin degenge negizdelgen. Sondıqtan, twjırımdama äzirleuşilerdiñ sözinşe, Qazaqstannıñ äskeri qauipsizdigi men qorğanısı üşin “memlekettiñ jiıntıq küş-quatın paydalanu üşin bilik organdarınıñ “ökilettigin naqtılau” qajet.

Twjırımdama prezidenttiñ ökilettigin keñeytudi – oğan soğıs jağdayı kezinde ükimettik emes wyımdardıñ, sonıñ işinde “soğıs jağdayında eldiñ qauipsizdigi men qorğanısın bwzatın is-äreket pen ügit-nasihat jürgizetin sayasi partiyalar, özge de qoğamdıq jäne dini birlestikter, olardıñ odaqtarı (qauımdastıqtar), sonday-aq, şeteldik jäne halıqaralıq wyımdardıñ” qızmetin toqtatu qwqığın berudi wsınadı.

Twjırımdamada ükimetke, mısalı, jekelegen qarjılıq-ekonomikalıq qızmet türlerine, onıñ işinde tauar, qızmet pen qarajattı ornalastıruğa şekteu qoyatın qwqıq beru qajet dep körsetilgen.

Twjırımdamanı dayındağandar “soğıs jağdayı kezinde azamattardıñ qwqığı men bostandığı tötenşe jağday kezindeginen de ülken auqımda şektelui ıqtimal ” degen qorıtındı jasağan. Qwjatta aqparattı izdeu, alu, beru, öndiru jäne taratu qwqığın uaqıtşa şekteu turalı tarmaq bar.

KÜŞKE ĞANA JÜGİNU ME?

Adam qwqığı jönindegi qazaqstandıq byuronıñ direktorı Evgeniy Jovtis soğıs jağdayı turalı zañda jäne onı damıtatın twjırımdamada soğıs bola qalğan künde memlekettegi küş qwrılımdarınıñ üstemdigine erekşe akcent berilgen deydi. Biraq, onıñ aytuınşa, aqiqatına kelsek, elde beybit künniñ özinde küş qwrılımdarı de-yure jäne de-fakto üstemdik etip otır. Jovtis wsınılğan twjırımdama işki sayasi bağıttı köbirek közdeydi dep sanaydı.

Adam qwqığı jönindegi qazaqstandıq byuronıñ direktorı Evgeniy Jovtis. Almatı, 17 qazan 2016 jıl.

Adam qwqığı jönindegi qazaqstandıq byuronıñ direktorı Evgeniy Jovtis. Almatı, 17 qazan 2016 jıl.

– Bwl twjırımdama biliktegilerdi jwbatu üşin kerek, olar bärin qarastırıp, aldın ala jazıp qoysaq deydi. Ekinşiden, qoğamğa janama türde bolsa da eskertu jasap, qorqıtıp qoyğıları keledi, – deydi qwqıq qorğauşı.

Twjırımdamağa baylanıstı biliktiñ öz-özin qayrap, ile-şala “ädemi jazılğan qağazdıñ” kömegimen tağı da özin tınıştandırıp otırğanı bayqaladı dep qorıtadı Adam qwqığı jönindegi qazaqstandıq byuronıñ direktorı Evgeniy Jovtis.

Qazaqstandıq sayasattanuşı, Täuekeldi bağalau tobınıñ direktorı Dosım Sätpaev asa ülken aumaqta ornalasqan, şekarası sozılıñqı, halqınıñ sanı az Qazaqstan sındı memleket armiyasın halqı sözsiz qoldasa ğana agressiyağa tötep bere aladı deydi. Sätpaevtıñ pikirinşe, qarjılıq jağdayı naşarlay tüsken el biligi jemqorlığımen, avtoritarlıq is-äreketimen, qwqıq pen erkindikke policiyanıñ tize batıruımen ıqtimal patriottardı özine qarsı qoyıp otır.

Täuekeldi bağalau tobınıñ direktorı Dosım Sätpaev.

Täuekeldi bağalau tobınıñ direktorı Dosım Sätpaev.

– Elitanıñ basında payda bolğan dağdarıs keyin qoğamğa auısadı, onı sırtqı oyınşılar maqsatına paydalanıp, memleketti qirata bastaydı. Bizde resmi qwrılım deñgeyinde qauipsizdik mäselesine tım nemqwraylı qaraydı – tek küş blogın nığaytqan jön dep oylaydı, mwnday jağdayda qoğamdıq pikirmen, qoğam sanasımen eş sanaspaydı. Sonıñ saldarınan Qazaqstan twrğındarınıñ belgili bir böligi qazirgi bilikke beyil emes – onı bilik öz qolımen jasadı, – deydi Dosım Sätpaev.

“GIBRIDTİK” ÄDİS DOKTRINASIN JALĞASTIRU

Sayasattanuşı Börihan Nwrmwhamedov twjırımdamanı qazirgi zaman talabına say jäne eldiñ qauipsizdik qorğanısın nığaytu üşin qajet qwjat dep sanaydı.

“2014 jılı Ukrainanıñ Qırımnan ayrıluı jäne, şındığında sırtqı agressiya kesirinen eldiñ oñtüstik-şığısındağı janjal, 2016 jılı Türkiyada äskeri töñkeris jasamaq bolğan äreket – osığan wqsas jayttar men qazirgi zamannıñ özge de sırtqı jäne işki qauip-qaterlerin tereñ taldap, solardıñ nätijesinde dwrıs qorıtındı jasap, onı zañnamada bekitu kerek”, – deydi Nwrmwhamedov.

Reseydegi äskeri oyındarğa qatısuşı qazaqstandıq sarbazdar. Mäskeu oblısındağı Alabino poligonı. 11 tamız 2018 jıl.

Reseydegi äskeri oyındarğa qatısuşı qazaqstandıq sarbazdar. Mäskeu oblısındağı Alabino poligonı. 11 tamız 2018 jıl.

Sovet odağı Auğanstanda jürgizgen soğısqa qatısqan zapastağı polkovnik Sergey Paşeviç soñğı uaqıtta Qazaqstan zañnamasında “agressor” degen terminniñ payda bolğanın, biraq äskeri doktrinada da, soğıs jağdayı turalı zañda da, twjırımdamada da “agressordıñ” kim ekeni körsetilmegenin aytadı. Twjırımdamada (Resey Qırım tübegin anneksiya jasağalı beri özekti bolğan) “gibridtik” soğıs ädisteri turalı tüsinik qamtılğanına qarap polkovnik Paşeviç agressor dep Reseydi aytatın bolar dep boljaydı. Onıñ oyınşa, bwl twjırımdamanıñ äskeri emes, sırtqı sayasi mänge ie ekenin meñzeydi.

Qazaqstanda alğaş ret “gibridtik” küres ädisteri turalı eskertu bıltırğı jıldıñ soñında qabıldanğan äskeri doktrinada aytılğan. Onda ıqtimal qarsılastardıñ “memlekettegi jağdaydı twraqsızdandırudı közdeytin astırtın is-äreketter, sonıñ işinde …separatistik qozğalıstardı” qoldanuı mümkin ekeni aytılğan. Doktrina Qırımdı anneksiya jasağan soñ üş jarım jıldan keyin äzirlengen, biraq onda Ukrainadağı oqiğağa tikeley silteme jasalmağan.

Qazaqstanda ötken halıqaralıq jattığular kezinde qoyılğan tarihi performanstıñ janında twrğan qazaqstandıq policey. Otar, 2 tamız 2016 jıl.

Äskeri doktrinağa kürestiñ «gibrid» täsilderi wğımı engizildi

Qazaqstan Reseydiñ sözi jüretin Wjımdıq qauipsizdik şartı wyımına (WQŞW) müşe. Osı eki elmen birge qwramında Armeniya, Belorussiya, Qırğızstan men Täjikstan bar wyımnıñ mindeti – memleketterdiñ aumaqtıq-ekonomikalıq keñistigin halıqaralıq terrorşılar, auqımdı tabiği apattar jäne “kez kelgen äskeri-sayasi agressordan armiya men qosımşa bölimşelerdiñ kömegimen birlese qorğau” dep jariyalanğan.

 

Azattıq radiosı

Related Articles

  • Qañırağan qala, qirağan ğimarattar häm küşeygen küzet

    Asılhan MAMAŞWLI Arıstağı örtenip jatqan ğimarattıñ biri. 25 mausım 2019 jıl.  Arıstağı jarılıstan keyin qala köşeleri bos qalğan. Jarılıstan qalada biraz üy men ğimarat qirağan. Arıs qalasına barğan Azattıq tilşisiniñ körgenderi. “JARILIS BOLĞANDA BÄRİN TASTAY QAŞTIQ” Arıstıñ kireberisinde küzet küşeygen. Policeyler men qaru wstağan äskeriler qalağa twrğındardı kirgizbey twr. Sol mañda “üyime barsam” degen eki jüzge juıq adam kelgen. Solardıñ biri Sadıq Orazgeldi jarılıs bolğanda “aldı-artına qaramay qaşqandarın” aytadı. – Qwjatımdı aluım kerek. Qorada maldar qalğan, solardı suaru kerek. Jayau bolsa da, kirip şığuım kerek. Keşe jarılıs bolğanda qwjattarımdı, bärin tastay qaştıq ğoy, – dedi Arıs twrğını. Auılğa kireberiste twrğan tağı bir twrğın “jolğa şığuım kerek, üyde qwjatım men poyız

  • Bılq-sılq jauap… Bılq-sılq ister…

    Bwdan bwrın Mäjilistegi «Halıqtıq kommunister» frakciyasınıñ atınan deputat Ayqın Qoñırovtıñ däri-därmek bağasın retteu turalı Densaulıq saqtau ministri Eljan Birtanovqa joldağan saualı turalı jazğan bolatınbız. («Däri-därmektiñ bağası qaşan retteledi, Birtanov mırza?»., «Kerey kz, 18.04.2019 jıl.) Onda deputat qoldanıstağı zañnamağa däri-därmek bağasın memlekettik retteu boyınşa özgerister engizilgenin, osığan baylanıstı ministrliktiñ qanday şaralar qoldanatını swralğan. «Ötken jıldıñ alğaşqı toqsanımen salıstırğanda, 2019 jıldıñ birinşi toqsanında däri-därmekter bağası 8,4%-ğa qımbattağan. Bwl basqa bağalardıñ ösuinen 1,7 ese artıq. Bwl jağday däri-därmekter bağası qımbattauınıñ ob'ektivti jäne sub'ektivti sebepterin şwğıl türde anıqtaudı qajet etedi. Bwğan qosa bölşektik narıqta payda tüsimi az arzan däri-därmekterdi ığıstırıp, qımbat däri- därmek saudasın damıtu qaupi da bar. Statistika komitetiniñ mälimeti boyınşa, ötken jılı

  • Toqaev: Bilik halıqtıñ talabın estidi, jwmıs isteymiz

    Qasım-Jomart Toqaev saylau küni dauıs bergen sät. Nwr-Swltan, 9 mausım 2019 jıl. Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev Euronews telearnasına bergen swhbatında eldegi mitingiler men halıqtıñ talabı jaylı ayttı. Onıñ sözinşe, bilik narazılıqqa şıqqandardıñ talabına qatıstı jwmıs jasap jatır. “Narazılar äleumettik mäseleler boyınşa talaptar qoydı. Mäseleler barın joqqa şığarmaymın. Halıq kedeylendi. Olar bilikten äleumettik-ekonomikalıq mäselelerdi şeşudi talap etedi. Bilik estidi. Jwmıs isteymiz” dedi ol. Qasım-Jomart Toqaev eldegi saylau ädil ötti dep sanaydı. “Ärine, olar (saylau ädil emes dep narazılıqqa şıqqandar – red.) bosatıladı. Olar saylau ädil ötpedi dep oylaydı. Al meniñ oyımşa, saylau jalpı ädil ötti” dedi Qazaqstan prezidenti telearnağa. Toqaev Euronews arnasına bergen swhbatında miting kezinde kezdeysoq wstalğandardan keşirim swradı. Qazaqstan basşısı wstalğandar

  • Dosım Sätpaev: “Eski kadrlarmen jüyeni jañartu mümkin emes”

    Petr TROCENKO Sayasattanuşı Dosım Sätpaev. Almatı, 5 mausım 2019 jıl. Täuekeldi bağalau tobınıñ jetekşisi Dosım Sätpaev Azattıqqa bergen swhbatında Qazaqstanda saylaualdı nasihattıñ qalay ötkeni jäne jaña prezidentti işki jäne sırtqı sayasatta qanday sınaq kütip twrğanı turalı ayttı. Azattıq: Qazaqstandağı saylaualdı nasihatı türlişe bağalanıp jatır. Bir jaq bäseke men sayasi balama bar deydi. EQIW missiyası bastağan ekinşi jaq saylaualdı nasihatın süreñsiz, azın-aulaq wran men bilbordtan aspaytın nauqan dep sipattaydı. Bwl saylaualdı nasihatın tartıstı bäseke deuge kele me? Dosım Sätpaev: Bwl saylau baqılau tizginin uısınan şığarmağan birinşi prezidenttiñ (Nwrswltan Nazarbaev – red.) bilikti mwragerge tapsıru procesin zañdastıru äreketi ekenin negizge alu kerek. Sondıqtan saylau oyınşılardıñ bäri özderine berilgen röli men ornın jaqsı biletin spektakl'ge

  • Qastandıqpen öltirilgen belsendi Ğalı Baqtıbaevtıñ auılı

    Elena VEBER Ğalı Baqtıbaevtıñ tuıstarı belsendi atıp öltirilgen üydiñ aldında otır. Qarağandı oblısı, Atasu auılı, 1 mausım 2019 jıl. Atasu auılı twrğındarın qoğam belsendisi Ğalı Baqtıbaevtıñ qatıgezdikpen öltirilui şoşıttı. Jergilikti jwrt marqwmdı “batıl, şınşıl” äri “auıl twrğındarınıñ mäselesi jaylı jii şağım jazatın adam edi” dep eske aladı. Azattıq tilşisi Atasuda bolıp, belsendiniñ tuıstarı jäne auıldastarımen söylesip qayttı. ATASU TWRĞINDARIN DÜRLİKTİRGEN OQIĞA Qarağandıdan eki jüz şaqırım jerde ornalasqan Atasu auılında 14 mıñnan astam adam twradı. Azattıq tilşisine mamırdıñ 28-ine qarağan tüni osı auılda atıp öltirilgen jergilikti belsendi Ğalı Baqtıbaev twrğan üydi birden tabu mümkin bolmadı. Köşede kezdesken adamdar belsendiniñ üyine qalay baruğa bolatının tüsindire almağanımen, Ğalı Baqtıbaevtı jaqsı biletinin, onıñ auıldastarına

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: