|  |  | 

تۇلعالار ادەبي الەم

نۇر اعا

اسسالاۋماعالەيكۋم قالىڭ ەلىم قازاعىم مەنىڭ ،تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنى قۇتتى بولسىن !
ەلمىز امان ،جۇرتىمىز تىنىش بولسىن ،تاۋەلسىزدىگىمىز ماڭگىلىك بولسىن ، ەگەمەن ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنى ەلباسىمىز نۇرسولتان نازارباەۆ اعامىزعا زور دەنساۋلىق ،ۇزاق عۇمىر تىلەيمىز!

Elbasi dombira tartuda

ەل تۇتقاسى مەنىڭ نۇرلى اعام -اي،
قاتە دەمەن حالىق ايتقان باعانى-اي.
ءوز اعامدى الا الماسام اعالاي-
باسقا اعانى الا الماسپىن جاعالاي.

اتبەگىلەر جاقسى بىلسە ات سىنىن،
حالىق بىلەر ءار قادامىن باسشىنىڭ.
مەنىڭ داعى ازاماتتىق پارىزىم،
جاقسىلىعىن بەتىنە ايتۋ جاقسىنىڭ.

قاس قىرانداي بيىك قۇزعا ورلەپ تىڭ،
تەبىنگىڭدى ەلىڭ ءۇشىن تەرلەتتىڭ.
دانا بولىپ ءجۇز وتىز التى ءۇلىتتى،
بەيبىت ءومىر بەسىگىندە تەربەتتىڭ.

ەل ءومىرىن بولجاپ قاراپ الىس تىم،
جولىن جاساپ الس،كەلىس ،بارىستىڭ.
ەكى الىپتىڭ ورتاسىندا تۇرىپ -اق، 
ءتىلىن تاپتىڭ رەسەي،قىتاي،اقش-تىڭ .

كەيبىر ەلدەر كۇنىن كورىپ ارەڭگە-
جاتقان كەزدە، ءبىزدىڭ حالىق ءار ەلدە-
قدىرىپ جۇر سايران قۇرىپ سالدارداي،
قازاق اتىن ايگىلەپ بار الەمگە.

ەل مەن جەرگە توگىپ شەكسىز ءتول ەڭبەك ،
تۇن ۇيقىڭىز ءتورت ءبولىندى ەلەڭدەپ .
توڭىرەكتە ءتونىپ تۇرعان ەلدەرمەن،
شەگارامدى الدىڭ بىردەن شەگەندەپ.

ايى وڭنان تۋدى ىلعي بۇل ەلدىڭ،
قانداي تازا حالقىم دەگەن جۇرەگىڭ .
تۇڭعىش رەت پاليگوندى جابۋمەن،
كۇللى الەمگە بەيبىتشىلىك تىلەدىڭ.

بال اراداي شىرنىن سورعان گۇلدەردىڭ،
بايتاق جەرىم ماساتداي تۇرلەندىڭ.
ءبىرىنشى رەت باسىن قوستىڭ ءبىر جەرگە،
الەمدەگى ۇقساماعان دىندەردىڭ.

ءبۇل جەتىستىك كەلگەنى جوق ءبىر دەستەن،
ارىتتا قالدى قينالستار كۇن كەشكەن.
توراعا بوپ اقىل ايتتىڭ داناگوي،
ۇلتتاردىڭ ۇيىمىنا بىرلەسكەن.

سارى ارقاعا عاجاپ ،سىرلى قالا ساپ،
زاۋلىم ۇيلەر كوز تارتادى تاماشا-اق.
ورىندالىپ اڭساپ ،كۇتكەن ارماندار ،
اپپاق گۇلدەي قاۋىز جاردى قاۋاشاق.

بۇل كۇندەرگە قاريا شات،بالا شات ،
باي ومىرگە قادام باستىق جاڭا شات.
نۇر اعامنىڭ نۇرلى جولعا باستاۋمەن،
كۇتەت ءبىزدى بۇدان نۇرلى بولاشاق.

شاھيدوللا سامۇراتۇلى بوكەەۆ
kerey.kz

Related Articles

  • سويلە، قوبىز!

    قۇداي بۇيىرتسا، ۇلى جازۋشى مۇحتار ماعاۋين اعامىز كەلەسى جىلى مەرەيلى سەكسەن جاسقا تولادى. ارقالى اقىن عالىم جايلىباي اعامىز كۇللى قازاق ەلىن قۇدىرەتتى قالامىمەن تامساندىرىپ كەلە جاتقان قابىرعالى قالامگەرگە مىنانداي جىر جولدارىن جولداپتى. سويلە، قوبىز! مۇحتار ماعاۋينگە – سويلە، مۇحتار ماعاۋين! قاراشانىڭ ىزعارى – نۇرى تايعان قاراشىق. كىسىنەپ تۇر بەستى ايعىر ۇيىرىنەن اداسىپ. قارا قوبىز سارىنى مۇحيتتارعا جاناسىپ، التى قىرىڭ بەرىدە. بەس قۇرىلىقتان ءارى اسىپ… ازىناسا قۋ تاقتاي جۇرەككە ۇعار ءتىل بەردى، شىڭعىس حاننىڭ قۇيقاسى شىمىر ەتىپ ۇلگەردى… … ارماندىنىڭ ارمانىن زامانداردان زارلاتىپ – جالعان كۇننىڭ جالعانىن سىزدەن وزگە كىم كوردى؟! توعىز قانات اق وردا قوڭىر سالقىن دەپ قالدىم، قاراشانىڭ ىزعارى قاي جاعىمنان كەپ قالدىڭ؟.. ىشىگىڭىز، اعاتاي، حاندار كيەر بۇلعىننان –

  • كەرەي مەملەكەتىنىڭ بيلەۋشىسى توعرىل حاننىڭ شىڭعىس حاندى تاريح ساحناسىنا كوتەرۋى تۋرالى تاريحي ماعلۇماتتار

    توعرىل زان شىڭعىس حاننىڭ اكەسى ەسۋگەيمەن اندا بولعان كەرەي مەملەكەتىنىڭ ۇلى بيلەۋشىسى. مارقۇز بۇيرىق حاننىڭ بەس ۇلىنىڭ ءبىرى. شامامەن 1130 -1203 جىلدار ارالىعىندا ءومىر سۇرگەن. حاندىق بيلىك قۇرعان جىلدارى 1168 – 1203 ج.ج. توعرىل حان بيلىك قۇرعان جىلدارى كەرەي مەملەكەتى ۇلى مونعول ۇستىرتىندەگى سايىن دالادا ءوزىندىڭ ساياسي باعىت باعدار ۇستانعان جانە ەۋرازيا قۇرلىعىنا اتى جايىلعان ىرگەلى ەلگە اينالدى. ورتا عۆسىرلارداعى تاريحشىلارىنىڭ جازبا دەرەكتەرى بويىنشا سول كەزدە كەرەي مەملەكەتىنىڭ حالىق سانى وعان باعىنىشتى رۋلار مەن تايپالاردى قوسقاندا توعىز ءجۇز مىڭعا دەيىن جەتكەن. ەندى ءبىر تاريحي قۇجاتتاردا ەكى ءجۇز مىڭ جان بولعان دەپ جازىلادى. ولار اقىلدى حاندارىنىڭ ارقاسىندا التىن شاتىر تىكتىرىپ، التىن كەسەدەن سۋ ىشكەنى جايىندا تامسانا جازدى. سول زاماندا وتە قۋاتتى

  • جاقيا قاجى – يماني جولدىڭ جارشىسى

    اسپاندى اۋەلەپ ۇشقان قىران قۇس جىلى ۇياسىنا قايتىپ ورالدى. سارى اۋىز بالاپاندارى قاناتتارى قاتايماعاندىقتان، مامىق جايدان الىسقا ۇزاي الار ەمەس. انالارى قاشان تاماق اكەلگەنشە جانارلارىن كوك اسپانعا قاداپ، ۇزاق كۇتكەن ەدى. اۋىزىنا تىستەگەن قورەگىمەن ءنار جالعاتىپ، بالاپاندارىنىڭ ءماز-ءمايرام بولعانىن كورىپ، انالىق قۇس تا قۋانىشقا بولەندى. وسى ءبىر جىلى كورىنىستەردى ۇزاقتان بەرى قاداعالاپ تۇرعان جاقيا ومىردە ىزگىلىك اتاۋلىنىڭ قالاي پايدا بولعانىن ويلاپ، باس قاتىردى. اتاسى ايتىپ وتىراتىن اڭگىمە دە ويىنا ورالدى. بۇكىل جاھاندى جاراتقان ءبىر اللا دەگەن ءسوزدىڭ استارىنا ۇڭىلگىسى كەلدى. بىراق، جاراتۋشى قۇداي تۋرالى كىمنەن سۇرارىن بىلمەي توسىلدى. جارىتىپ ايتار ادام بولسا شە؟ اۋىلداعى مولداعا بارايىن دەسە، قازىر ولاردىڭ دا قاراسى ازايدى. جوقتىڭ قاسى دەسە دە بولادى. مولدا اتاۋلىنىڭ سوڭىنا

  • باعىلان بي.

    التىن وردا حاندىعىنداعى مەملەكەت قايراتكەرلەرىنىڭ ءبىرى. ول توبىل وزەنى بويىن مەكەندەپتى. وباعان وزەنىنىڭ توبىلعا قۇيار جەرىندە باعىلان تو- عايى، باعىلان تالى، باعىلان قارا سۋى، باعىلان كولى، باعىلان تومارى، باعى- لان قىستاۋى، باعىلان شوعى، باعىلان وزەگى دەگەن جەر — سۋ اتتارى بور. باعىلان ءباھادۇر قارتايىپ، ءوز ەسىمىمەن اتالاتىن توعايدى مەكەندەيتىن ءوز اۋلىندا اۋىرىپ قايتىس بولىپتى. ونىڭ سۇيەگى توبىل وزەنىنىڭ جارقاباعىنا جەرلەنگەن. باعىلان ءبيدىڭ بوپاي ەسىمدى ايەلىنەن ارحات، فارحات، سارىمۇرات اتتى ۇلدارى دۇنيەگە كەلەدى. فارحات باتىردىڭ گۇلاندام ەسىمدى ايەلىنەن تا- ناش، ابباس، ماناس تۋادى. وسى كۇنگى قوستاناي وبلىسىنىڭ مەڭدىقارا، ۇزىن- كول اۋداندارىن، سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ جانە قازاقستاننىڭ باسقا دا جەرلەرىن مەكەندەيتىن اشامايلى كەرەيلەر وسى تاناشتىڭ ۇرپاقتارى. تاناش التىن وردا حاندىعىنىڭ كورنەكتى ادامدارىنىڭ

  • ءسىبىر حاندىعى نەمەسە كەرەي توعىرۇل حاننىڭ ۇرپاعى تايبۇعا اۋلەتتەرى بيلىك قۇرعان مەملەكەتتىڭ قيلى تاعدىرى مەن تاريحي ارەنادان جوعالۋى

    تارلان تاريحتىڭ بىزگە بەيمالىم تۇستارى كوپ، اقيقاتى اشىلماعان جانە ءالى كۇنگە دەيىن قۇپيا پاراقتارىنان وزىندىك ورىن العان تايبۇعا اۋلەتتەرىنىڭ ورتا عاسىرلاردا بيلىك قۇرعان جۇرتى ءسىبىر ولكەسى نەمەسە ءسىبىر جۇرتى ەكەندىگى بارشامىزعا ايان. كەرەي توعرىل حاننىڭ ۇكىدەن (كەيبىر شەجىرە اڭىزداردا ۇيقى دەيدى، ال قىتاي دەرەكتەرىندە توعرىل حاننىڭ ءبىر ۇلىنىڭ ەسىمى ويحۋ) تۋعان نەمەرەسى تايبۇعا بۇل ايماقتا ون ءۇشىنشى عاسىردىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا ءىنىسى تايشىقپەن بىرگە كەرەي حاندىعىنان قالعان ءبىر قاۋىم ەلدى سوڭىنا ەرتىپ ءوز الدىنا جەكە حاندىق قۇرىپ جەر كولەمى وراسان زور اۋماققا بيلىگىن جۇرگىزدى. شىڭعىس حان يمپەرياسىنىڭ ۇلان-عايىر ەۋرازيا كەڭىستىگىندە بيلىك قۇرعان داۋىرىندە وسى يمپەرياعا تاۋەلدى جەكە ءوز الدىنا مەملەكەتتىك قۇرىلىمى بار ەل بولعان تايبۇعا ديناستياسى نەمەسە تايبۇعا جۇرتىنىڭ تاريح ساحناسىنا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: