|  |  | 

Ezutartar Ädebi älem

«Sender semire twrıñdar» (mısal)

Jwmat ÄNESWLI

(KÜLDİR- DÜLDİR , Jwmattıñ äzil qaljıñdarı, mısaldar)

Jumat anesuli

«Sender semire twrıñdar» (mısal)

Imırt tüse bastağan kez. Bir jerge sarı şegirtke, dalaşegirtke, qoñırşegirtke, qalaşegirtke, bidayşegirtke, şöpşegirtke bas qosıp, äñgime şertisip otırıptı. Sol kezde qastarına qaratorğay kelip qonadı. Sol kezde şegirtkeler qorqıp ketip, wşıp keteyin dep jatqanda Qaratorğay

“Qorıqpañdar! Men senderge jaqsı piğılmen keldim. Aralarıñda dombıra tartatın, wyqas qwray alatındarıñ bar ma?” -dep swraydı. Şegirtkelerdiñ köñilderi ornına tüsip, arasınan bir eresegi:

“Endi keremet bolmağanmen qamıstı şertip, än aytamız, sosın wyqas qwrudegende bizge jat emes”- depti.Qaratorğay:

“Onda tamaşa! Senderdiñ aralarıñda Aytıs wyımdastıramız! Birinşi orınğa10-mıñ Bitkoin!Ekinşi, üşinşi orındarğa da bäygemiz jaman emes!

Şegirtkeler şeksiz quanıp:,

“Biz bwrın aytısıp körgen joqpız, sol jağı qalay boladı?”

“Ol jağı sender oylağanday qiın emes. Erteñ keşke deyin aytısqa qatısatındar üşin kasting boladı. Soğan aytısta bir biriñe aytatın sözderiñdi wyqaspen jazıp kelesiñder. Repeticiya kezinde jazıp äkelgenderiñdi orındap, aytısıp köresiñder. Sol jerde jyuri müşeleri eñ jaqsı aytıs sözin jazğandardı tañdap aladı”.deydi. Şegirtkeler, qaratorğaydıñ wsınısın qabıl alıp, aytısqa dayındaluğa ketedi. Sodan erteñine kasting kezinde biraz şegirtkeler sınnan ötip, aytısqa qatısatın boladı. Sodan keyingi şegirtkeler arasındağı ülken aytısta bärinen basım tüsip, Dalaşegirtkesi birinşi orınğa ie bolıp, 10 mıñ bitkoin sıylıq berilipti. Ekinşi orınğa Şöpşegirtke ie bolıp, ol da aqşalay sıylıqqa ie boladı. Qaratorğay üşinşi, törtinşi orın alğandarğa da sıylıq berip:, “Sender bäriñde öte arıq ekensiñder, poka semirip, meniñ kädeme jarağanşa mına jerde otıra twrıñdar” dep, temir tordıñ işine sıylıq alğandardıñ bärin tığa salıptı. Sosın eñ soñğı orınğa ie bolğan Bidayşegirkeni Qaratorğay uısında wstap twrıp, “Sen biday äli pispey twrıp, semirip ketken ekensiñ” dep, auzına salıp jibergen eken.

“BAYAĞI DÄU PİSPEKTİ SAĞINDIM” (mısal)

 

Bir üyde erteden kele jatqan kübi bar eken. Iesi soğan künde qımız qwyadı. Pisilmegen qımız qımız ba! Üy iesi kübidegi qımızdı basında şağın temir qalaqşası bar KİŞKENE pispekşemen qımızdı biraz pisedi eken. Biraq qımızdıñ aşuı, älde pisui kelispegen be, kübidegi qımız tamaqtı qırıp jiberedi eken.

Sonda bayağıdan kele jatqan kübi: “Qımızdıñ jaqsı bolmağanı menen emes, jaman pispekten ğoy” dep iştey aşulanadı eken. Sosın qasında jatqan ağaş tabaqqa: “Bayağıda men jas edim, qımızğa tolğanda eki büyirim şığıp twratın edi. Ol kezde pispegimde şoqparday bası bar däu edi. Meni sol pispekpen piskende, oy janım rahat tabatın edi ğoy. Sol däu pispekti sağındım” dep mwñayıptı.

“AQILDI ÖLŞEYTİN GİR JOQ PA?”

 

Bir sportkomplekste salmağı köpter talasıp, girge salmaqtarın ölşetip jatır:.

-90!

-95!

-100!

-120! Oğan sol jerde salmaqpen teñ tüsetin adam tabılmaydı.

Sonda solardıñ arasında twrğan kişkentay jigit girge jwrttı salıp twrğannan:

-Aqıldılardı ölşeytin gir joq pa?- dep swrağan eken.

ÄULIE ME”, “QU”ma?(mısal)

 

Qiyan dalada tülki men suır kezdesip, äñgimelesip qaptı. Tülki bir sözinde suırğa: “men añdardıñ işindegi äuliesimin” dep maqtanıptı. Oğan suır tañdanıp:, “Sen qalay añdardıñ äuliesi” bolasıñ?” dep swraptı. Tülki: “Solay!, Nanbasañ bizdiñ üyge barıp arnaulı TARAZI bar, soğan tüsip köreyik” deydi. Sodan ekeui ayañdap tülkiniñ üyine keledi. Onda aytqanday TARAZI twr eken. Ol tarazıda “adal”, “qu”,”danışpan”, “äulie” degen grafalar jazılğan eken. Tülki suırğa qarap:,”Men qazir osı tarazığa twramın, ol meniñ “äulie” ekenimdi körsetuge tiis” deydi de tarazınıñ üstine twra qaladı. Tülki aytqanday tarazı ” danışpan” degen körsetkişten ötip barıp, “äulie” degen grafağa barıp toqtaydı. Tülki tarazını körsetip: “Ayttım ğoy, jaña! Men äuliemin dep” deydi. Suır oğan senbey tülkige: “tarazığa qayta twr” deydi. Tülki tarazığa qayta minedi. Tarazınıñ tili tağı “ÄULIE” degen nükteni körsetedi. Suır sonda da tülkige senbey , tarazınıñ qaqpağın aşıp qalsa, oğan tülki arnaulı tas salıp qoyvptı. Suır tastı alıp tastap, tülkige: “Tarazığa qayta twr” deydi. Tülki tarazığa şıqsa, tarazınıñ strelkası “Qu” degen nüktege barıp toqtaptı. Sonda suır: “Mine, endi seniñ kim ekeniñ anıqtaldı” degen eken.

“NE QWLI BOLASIÑ, NE JEMİ BOLASIÑ” (mısal)

 

Ormannıñ ortasındağı döñde äydik arıstan jatır mañğazdanıp, döñkiip. Oğan qızıqqan qasqır tülkiden:

-Arıstanğa jaqındap dos bolsam, meniñ de därejem, atağım ösetin şığar? -dep aqıl swraptı. Sonda tülki:

-Arıstannıñ atı arıstan. Ol seni dos qılıp, uaqıtın zaya ketirmeydi. Seni ol NE QWL QILADI, NE JEM QILADI- degen eken.

«Aştan ölsek te, üy qoyanı bolmaymız» (mısal)

Aq  qoyan, kök qoyan, ala qoyan, qara  qoyan, dala jäne tau qoyandarınıñ arasında jinalıs ötip jatadı. Jiınnıñ tqrağası

Bizde oppoziciyalıq partiya yuar ma dep swraydı:

-Jooq! -dep jauap beripti. Sosın biri:

-Bizde osı oppoziciyalıq gazet bar ma?- dep swraptı. Sonda törde otırğandardıñ biri:

-Bir ekeui bar siyaqtı, biraq olardıñ özi kim jem beredi sonıñ sözin aytadı ğoy- degen eken. Sosın mäjiliste otırğan tağı bir qoyan:

-Bizdiñ aramızda eldiñ qamın jeytin şın wltşıl qoyan bar ma?- dep swraydı. Zalda bäri tım tırıs ,bir birine qarap, sol swraqqa jauap taba almaptı. Aqırı bolmağasın biri:

-Aramızda onday wltşıl qoyan jOq!”- depti.Sonda jiındı basqaruşı swr qoyan:

-Biz osı jinalısqa ” basımızdı qosıp, qalay el bolamız?” dep kelip otırmız. Sonda oppoziciya bolmasa, wltşıldarımız joq bolsa bizdiñ basımızdı kim qosadı deydi. Sonda zaldan jinalısqa qatısıp otırğan üy qoyanı:

-Sender oppoziciyanı, wltşıldardı izdep qaytesiñder. ONANDA BİZ SIYAQTI ÜY QOYANI BOLIÑDAR, tamaqtarıñ toq, kigenderiñ kök boladı -dep wsınıs aytıptı. Sonda biriguden ümiti üzilgen dalanıñ swr qoyanı:

-Aştan ölsekte, torğa tüsip, üy qoyanı bola almaspız -degen eken.

Söytip, dala qoyandarı, tau qoyandarı, orman qoyandarı jäne üy qoyandarı bas qosqan jinalıs bir mämilege kele almay tarqasqan eken.

“SİZ QALAY IMDASAÑIZ, SOLAY AYTAM»

Azan şawırıp qoyğan atı Ömirbay, eldiñ qoyğan kliçkası “Qısqaş”. Öytkeni jinalıs sayın joğarğı jaqtı sınap jürudi ädetke aynaldırğan.. Sol Qısqaş üyinde ne isterin bilmey erigip, jaqın mañdağı sırahanada sıra soraptap otırğan. Sol sätte üş qara maşina sırahananıñ aldına bir erek saltanatpen toqtay qaldı.

Qısqaştıñ “özi sınap jürgen bastıqtardıñ biri me?” dep işi qılp ete qalğan. Nede bolsa, mäşineden şığatındardı asığa kütti.

Ortadağı qara mäşineden bir mañğaz şığıp Qısqaştıñ özine qaray bet aldı. Qısqaş bwl mañğazdı eptep tanidı. Osı aymaqtağı asa baylardıñ biri.

Mañğaz bayıppen ayağın basıp, Qısqaştıñ tura janına kep otırdı.Ol sırağa tapsırıs berdi. Asıqpay onı işip otır. Sosın közin sığıraytıp, Qısqaşqa qarap,

“Sen osı auıldıñ ataqtı dilmarı Qısqaşpısıñ?” dep swradı. Qısqaş ” bwl meni qaydan biledi” degendey türmen, onıñ sözine sasıp qap:

“Iä” dep jauap bergen.

“Onda mäsele bılay. Men mecenat retinde osı aymaqtağı belgili adam bolsa, soğan “qamqorlıq körseteyin degen oymen, bir mäşina sıylamaq edim.

El adamdarınıñ tizimin qarap otırıp, senen basqa adam tappadım..

“A,a, ne deydi qwday au!?”

“Iä, senen basqa atı şıqqan adam tizimde bolmadı».

Biraq, sağan mäşine sıylayın desem, jwrt seni ” tili şayannıñ tilinen jaman” dep sögip jatır.

“Oybay, bayeke! Sonıñ bäri joqtıqtan ğoy…”dep Qısqaş aqtala bastağan.

Sonda mañğaz bay Qısqaşqa salmaqtap qarap:

“Aqıl toqtatatın jasqa kelgen ekesiñ. Menimen jaqsı qarım qatınasta bolğan adam oyına kelgendi ayta beruge tiisti emes!.”.

“Baseke, koneşno!”

“Endeşe, mında kel. Mına su jaña mäşineniñ esigin aş.!”

Qısqaş mäşineniñ esigin aşadı. Anau bay bwdan:

“Mäşine qalay?” dep swraydı. Anau mäşineniñ işin közimen şolıp:

“Keremet!” deydi.. Mañğaz bay Qısqaşqa:

“Onda mäşineñ qwttı bolsın! Biraq, bir närseni esiñnen şığarma. Bwdan bılay men ne desem, sonı aytasıñ! “depti. Sonda Qısqaş:

“Oybay, baseke! Meni bir äumeser köresiz be. Bwdan bılay siz ne deseñiz sonı aytam” deydi de , qunışı qoynına sıymağan Qısqaş sıyğa alğan mäşineniñ röline asığıs otıradıda, kiltin qosıp, ot aldıradı.

Su jaña mäşine zıñıldap twr, jüregi ornına sıymay lüpildep twr. Sol quanış lüpilmen Qısqaş gazdı basıp qalğanda, mäşine ıtqıp barıp, aldıñğı mäşinege soğıladı. Qısqaştıñ ne isterin bilmegennen eki közi şarasınan şığıp ketken.

Sol kezde mäşina bergen mañğaz kelip, Qısqaşqa

“Sağan mına mäşineni sıyladım ğoy, iä?”

“Iä”

“Endeşe mına mäşineniñ qwnınıñ swrauı joq, al biraq, ana mäşinege qarız bolasıñ” dep mañğaz bay sonı ayttı da, artına qaramay tartıp otırdı.

Qısqaştıñ bası dıñ -dıñ.

“Ana mäşineniñ qwnın qaşan tölep bitirem?” Qısqaştıñ bastı “probleması” sol bop qaldı!!!  Ananı mäñgilik maqtau jäne bar.

Jwmat ÄNESWLI, jazuşı satirik
kerey.kz

Related Articles

  • ITEL(ATIL, ITEL, IDEL, EDİL) QAĞAN

    ITEL(ATIL, ITEL, IDEL, EDİL) QAĞAN Itel qağan Kökbörğ atalğan twsta, Kökbörğ atı Kökbwlaq bolıp taralğan twsta… Europağa Abaq tañba köterip barğan wlı Abaqtı atanıp, Keyin kele wrpağı Aqbaqtı bop este qalatın. Aqbaqtıdan Esen tudı da, Esen-Abaqtı delingen, Esen-Abaqtı Esenbaqtı bolıp Karpattıñ iığına kömilgen…. Itelderdiñ jartısı Oral tauda twradı, Itelderdiñ jartısı Altayda işip bwlağın… Biri başqort işinde, Biri qazaqtıñ qoñır tüsinde, Ulap-şulap şığadı… Quraydan tartıp qoñır küy, Tarqatıp işip qwmarın… Edilden alaqanımen kösip işken kezderin eske ap, Selkildep biler “Jorğağa” Qozğaltıp abaq twmarın… Mine, osılay orman elinen tarağan swlu tarih, Itel qağannıñ attarı dala kilemin twyağımen sırğıtıp ağılıp… Kökböri Mübarak Qizatwlı

  • «Erkin söz»-2021 şığarmaşılıq bayqauı jariyalandı

      Jeñimpaz jurnalister qomaqtı qarjılay sıylıqqa ie boladı “Erkin söz”-2021 şığarmaşılıq bayqauı jariyalandı. Üzdik BAQ ökilderi jurnalister merekesi qarsañında marapattaladı. Şaranıñ maqsatı jurnalisterdiñ käsibi biligin arttıru jäne qarjı salasındağı bilimin jetildiru. «Erkin söz» bayqauına qazaq tilinde maqala jazatın jäne habar taratatın respublikalıq, halıqaralıq jäne aymaqtıq BAQ ökilderi qatısa aladı. Bwqaralıq aqparat qwraldarınıñ ökilderi “Üzdik maqala”, “Sayttağı üzdik maqala” jäne “Üzdik telesyujet” atalımdarı boyınşa sayısqa tüsedi. Är atalım boyınşa tağayındalatın Bas jülde – 500 000 teñge. Bayqauğa qarjı taqırıbındağı, onıñ işinde bank salasına qatıstı materialdar qabıldanadı. Bas jüldeden bölek är nominaciya boyınşa 1 jäne 2 orındar bar. Materialdar 2021 jıldıñ 01 qañtarınan 2021 jıldıñ 05 şildesine deyin jariyalanğan nemese efirge şıqqan

  • Qatış döñi AZAPTI KÜNDERDEN QALĞAN İZ

    Jwmat ÄNESWLI 17-jıldıñ kezi edi, Patşa qwlağan. Uvqıtşa ökimetiniñ qwzırı jürip twrğan kez. Eldiñ soltüstüginde de, oñtüstiginde de köterilister bolıp, eldiñ alaspıran kezdi basınan ötkerip jatqan dı. Qarataudı jaylağan Qoñırattardıñ arasınan şıqqan Qabaqan esimdi kisi añşılıqpen ömiri ötkesin "QAPQAN" atanıp keten. Sol Qabekeñ er jetken wlı Sadaqbaydı, qızı Hadişanı, sosın on bes şaqtı jaqın tuıstarın ertip, elden bölinip, Qorday jaqtağı Tereñözek degen şağın köldi meken ektkenine de bir jılday bolıp qalğan. Tereñözektiñ mañı qalıqñ qarağay , adam ötetin jer şamalı, özekke keletin bir ğana jalğız ayaq jol bar. Qapan añşı adam ayağı basa bermeytin quıstı meken etip otırğanımen, tauğa şıqqanda , bir şama eldiñ anda sanda Qorday asıp bara jatqanın

  • « Şaqantay» şejiresi( besinşi basılım , qosımşa jazbalar men tolıqtırular)

           Taytöleu Isqaqwlı Töltay                                   2003 – 2009 jıldarı  « Şaqantay»  şejire  kitabı  tört ret  800  danamen   basılıp  şıqtı . Soñğı  törtinşi  basılımın  kerey.kz  saytınan  tolıq  oqi  alasızdar .  Osı  basılımda  Şaqaña  qatıstı soñğı  kezde  kelip  tüsken aqparattar men  M. Mağauin, Ö. Ahmetov , S. Isqaqov , N. Sämenbetov – terdiñ keyingi jariyalanğan  derekteri qoldalındı . Besinşi basılım da sol atalğan saytqa  qoyıladı .   Meken-jayımız:  Almatı, 050010, Puşkin k. 83 üy, «RIEO» JŞS , Tel.,Faks:  8(7272) 912049 . Wyalı  tel. 87017177657 . e-mail: toltai 42 @mail.ru . MAZMWNI :    Şaqantaydıñ  

  • SAHARANIÑ ARUI (Qısqa äñgime)

    BAYIT QABANWLI: Birde Wlanbatır qalasında halıq önerpazdarınıñ birikken öner festipalı ötetin bolıp soğan qatısuğa dombıramdı köterip men de bardım. Monğoliya eliniñ tükpir-tükpirinen kelgen ne türli ğajayıp sal-seri, öner ieleri bir qonaq üyine ornalasıp on kün boyı kün-tün demey wlanasır dumanğa bastıq. Kündiz ülken mädeniet sarayına barıp öner körsetip, keşke qonaq üyine kelip toy jasaymız. Sol qızıqtı künderdiñ birinde meniñ jiırma beske tolğan tuğan künim şaq kelgen soñ dastarhan jaydım da körşi önerpazdardı toyğa şaqırdım. Onsız da bastarı auırıp wrınarğa qara tappay otırğan öñkey sayıpqıran asau darın ieleri mağan arnağan sıylıqtarımen qosa öz öz aspaptarın da kötere keldi. Söytip kiimin şeşken jalañaş adamnıñ sudan tayınbaytını sekildi köp keşiktirmey köñildi toydı bastap

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: