|  |  | 

Ezutartar Ädebi älem

«Sender semire twrıñdar» (mısal)

Jwmat ÄNESWLI

(KÜLDİR- DÜLDİR , Jwmattıñ äzil qaljıñdarı, mısaldar)

Jumat anesuli

«Sender semire twrıñdar» (mısal)

Imırt tüse bastağan kez. Bir jerge sarı şegirtke, dalaşegirtke, qoñırşegirtke, qalaşegirtke, bidayşegirtke, şöpşegirtke bas qosıp, äñgime şertisip otırıptı. Sol kezde qastarına qaratorğay kelip qonadı. Sol kezde şegirtkeler qorqıp ketip, wşıp keteyin dep jatqanda Qaratorğay

“Qorıqpañdar! Men senderge jaqsı piğılmen keldim. Aralarıñda dombıra tartatın, wyqas qwray alatındarıñ bar ma?” -dep swraydı. Şegirtkelerdiñ köñilderi ornına tüsip, arasınan bir eresegi:

“Endi keremet bolmağanmen qamıstı şertip, än aytamız, sosın wyqas qwrudegende bizge jat emes”- depti.Qaratorğay:

“Onda tamaşa! Senderdiñ aralarıñda Aytıs wyımdastıramız! Birinşi orınğa10-mıñ Bitkoin!Ekinşi, üşinşi orındarğa da bäygemiz jaman emes!

Şegirtkeler şeksiz quanıp:,

“Biz bwrın aytısıp körgen joqpız, sol jağı qalay boladı?”

“Ol jağı sender oylağanday qiın emes. Erteñ keşke deyin aytısqa qatısatındar üşin kasting boladı. Soğan aytısta bir biriñe aytatın sözderiñdi wyqaspen jazıp kelesiñder. Repeticiya kezinde jazıp äkelgenderiñdi orındap, aytısıp köresiñder. Sol jerde jyuri müşeleri eñ jaqsı aytıs sözin jazğandardı tañdap aladı”.deydi. Şegirtkeler, qaratorğaydıñ wsınısın qabıl alıp, aytısqa dayındaluğa ketedi. Sodan erteñine kasting kezinde biraz şegirtkeler sınnan ötip, aytısqa qatısatın boladı. Sodan keyingi şegirtkeler arasındağı ülken aytısta bärinen basım tüsip, Dalaşegirtkesi birinşi orınğa ie bolıp, 10 mıñ bitkoin sıylıq berilipti. Ekinşi orınğa Şöpşegirtke ie bolıp, ol da aqşalay sıylıqqa ie boladı. Qaratorğay üşinşi, törtinşi orın alğandarğa da sıylıq berip:, “Sender bäriñde öte arıq ekensiñder, poka semirip, meniñ kädeme jarağanşa mına jerde otıra twrıñdar” dep, temir tordıñ işine sıylıq alğandardıñ bärin tığa salıptı. Sosın eñ soñğı orınğa ie bolğan Bidayşegirkeni Qaratorğay uısında wstap twrıp, “Sen biday äli pispey twrıp, semirip ketken ekensiñ” dep, auzına salıp jibergen eken.

“BAYAĞI DÄU PİSPEKTİ SAĞINDIM” (mısal)

 

Bir üyde erteden kele jatqan kübi bar eken. Iesi soğan künde qımız qwyadı. Pisilmegen qımız qımız ba! Üy iesi kübidegi qımızdı basında şağın temir qalaqşası bar KİŞKENE pispekşemen qımızdı biraz pisedi eken. Biraq qımızdıñ aşuı, älde pisui kelispegen be, kübidegi qımız tamaqtı qırıp jiberedi eken.

Sonda bayağıdan kele jatqan kübi: “Qımızdıñ jaqsı bolmağanı menen emes, jaman pispekten ğoy” dep iştey aşulanadı eken. Sosın qasında jatqan ağaş tabaqqa: “Bayağıda men jas edim, qımızğa tolğanda eki büyirim şığıp twratın edi. Ol kezde pispegimde şoqparday bası bar däu edi. Meni sol pispekpen piskende, oy janım rahat tabatın edi ğoy. Sol däu pispekti sağındım” dep mwñayıptı.

“AQILDI ÖLŞEYTİN GİR JOQ PA?”

 

Bir sportkomplekste salmağı köpter talasıp, girge salmaqtarın ölşetip jatır:.

-90!

-95!

-100!

-120! Oğan sol jerde salmaqpen teñ tüsetin adam tabılmaydı.

Sonda solardıñ arasında twrğan kişkentay jigit girge jwrttı salıp twrğannan:

-Aqıldılardı ölşeytin gir joq pa?- dep swrağan eken.

ÄULIE ME”, “QU”ma?(mısal)

 

Qiyan dalada tülki men suır kezdesip, äñgimelesip qaptı. Tülki bir sözinde suırğa: “men añdardıñ işindegi äuliesimin” dep maqtanıptı. Oğan suır tañdanıp:, “Sen qalay añdardıñ äuliesi” bolasıñ?” dep swraptı. Tülki: “Solay!, Nanbasañ bizdiñ üyge barıp arnaulı TARAZI bar, soğan tüsip köreyik” deydi. Sodan ekeui ayañdap tülkiniñ üyine keledi. Onda aytqanday TARAZI twr eken. Ol tarazıda “adal”, “qu”,”danışpan”, “äulie” degen grafalar jazılğan eken. Tülki suırğa qarap:,”Men qazir osı tarazığa twramın, ol meniñ “äulie” ekenimdi körsetuge tiis” deydi de tarazınıñ üstine twra qaladı. Tülki aytqanday tarazı ” danışpan” degen körsetkişten ötip barıp, “äulie” degen grafağa barıp toqtaydı. Tülki tarazını körsetip: “Ayttım ğoy, jaña! Men äuliemin dep” deydi. Suır oğan senbey tülkige: “tarazığa qayta twr” deydi. Tülki tarazığa qayta minedi. Tarazınıñ tili tağı “ÄULIE” degen nükteni körsetedi. Suır sonda da tülkige senbey , tarazınıñ qaqpağın aşıp qalsa, oğan tülki arnaulı tas salıp qoyvptı. Suır tastı alıp tastap, tülkige: “Tarazığa qayta twr” deydi. Tülki tarazığa şıqsa, tarazınıñ strelkası “Qu” degen nüktege barıp toqtaptı. Sonda suır: “Mine, endi seniñ kim ekeniñ anıqtaldı” degen eken.

“NE QWLI BOLASIÑ, NE JEMİ BOLASIÑ” (mısal)

 

Ormannıñ ortasındağı döñde äydik arıstan jatır mañğazdanıp, döñkiip. Oğan qızıqqan qasqır tülkiden:

-Arıstanğa jaqındap dos bolsam, meniñ de därejem, atağım ösetin şığar? -dep aqıl swraptı. Sonda tülki:

-Arıstannıñ atı arıstan. Ol seni dos qılıp, uaqıtın zaya ketirmeydi. Seni ol NE QWL QILADI, NE JEM QILADI- degen eken.

«Aştan ölsek te, üy qoyanı bolmaymız» (mısal)

Aq  qoyan, kök qoyan, ala qoyan, qara  qoyan, dala jäne tau qoyandarınıñ arasında jinalıs ötip jatadı. Jiınnıñ tqrağası

Bizde oppoziciyalıq partiya yuar ma dep swraydı:

-Jooq! -dep jauap beripti. Sosın biri:

-Bizde osı oppoziciyalıq gazet bar ma?- dep swraptı. Sonda törde otırğandardıñ biri:

-Bir ekeui bar siyaqtı, biraq olardıñ özi kim jem beredi sonıñ sözin aytadı ğoy- degen eken. Sosın mäjiliste otırğan tağı bir qoyan:

-Bizdiñ aramızda eldiñ qamın jeytin şın wltşıl qoyan bar ma?- dep swraydı. Zalda bäri tım tırıs ,bir birine qarap, sol swraqqa jauap taba almaptı. Aqırı bolmağasın biri:

-Aramızda onday wltşıl qoyan jOq!”- depti.Sonda jiındı basqaruşı swr qoyan:

-Biz osı jinalısqa ” basımızdı qosıp, qalay el bolamız?” dep kelip otırmız. Sonda oppoziciya bolmasa, wltşıldarımız joq bolsa bizdiñ basımızdı kim qosadı deydi. Sonda zaldan jinalısqa qatısıp otırğan üy qoyanı:

-Sender oppoziciyanı, wltşıldardı izdep qaytesiñder. ONANDA BİZ SIYAQTI ÜY QOYANI BOLIÑDAR, tamaqtarıñ toq, kigenderiñ kök boladı -dep wsınıs aytıptı. Sonda biriguden ümiti üzilgen dalanıñ swr qoyanı:

-Aştan ölsekte, torğa tüsip, üy qoyanı bola almaspız -degen eken.

Söytip, dala qoyandarı, tau qoyandarı, orman qoyandarı jäne üy qoyandarı bas qosqan jinalıs bir mämilege kele almay tarqasqan eken.

“SİZ QALAY IMDASAÑIZ, SOLAY AYTAM»

Azan şawırıp qoyğan atı Ömirbay, eldiñ qoyğan kliçkası “Qısqaş”. Öytkeni jinalıs sayın joğarğı jaqtı sınap jürudi ädetke aynaldırğan.. Sol Qısqaş üyinde ne isterin bilmey erigip, jaqın mañdağı sırahanada sıra soraptap otırğan. Sol sätte üş qara maşina sırahananıñ aldına bir erek saltanatpen toqtay qaldı.

Qısqaştıñ “özi sınap jürgen bastıqtardıñ biri me?” dep işi qılp ete qalğan. Nede bolsa, mäşineden şığatındardı asığa kütti.

Ortadağı qara mäşineden bir mañğaz şığıp Qısqaştıñ özine qaray bet aldı. Qısqaş bwl mañğazdı eptep tanidı. Osı aymaqtağı asa baylardıñ biri.

Mañğaz bayıppen ayağın basıp, Qısqaştıñ tura janına kep otırdı.Ol sırağa tapsırıs berdi. Asıqpay onı işip otır. Sosın közin sığıraytıp, Qısqaşqa qarap,

“Sen osı auıldıñ ataqtı dilmarı Qısqaşpısıñ?” dep swradı. Qısqaş ” bwl meni qaydan biledi” degendey türmen, onıñ sözine sasıp qap:

“Iä” dep jauap bergen.

“Onda mäsele bılay. Men mecenat retinde osı aymaqtağı belgili adam bolsa, soğan “qamqorlıq körseteyin degen oymen, bir mäşina sıylamaq edim.

El adamdarınıñ tizimin qarap otırıp, senen basqa adam tappadım..

“A,a, ne deydi qwday au!?”

“Iä, senen basqa atı şıqqan adam tizimde bolmadı».

Biraq, sağan mäşine sıylayın desem, jwrt seni ” tili şayannıñ tilinen jaman” dep sögip jatır.

“Oybay, bayeke! Sonıñ bäri joqtıqtan ğoy…”dep Qısqaş aqtala bastağan.

Sonda mañğaz bay Qısqaşqa salmaqtap qarap:

“Aqıl toqtatatın jasqa kelgen ekesiñ. Menimen jaqsı qarım qatınasta bolğan adam oyına kelgendi ayta beruge tiisti emes!.”.

“Baseke, koneşno!”

“Endeşe, mında kel. Mına su jaña mäşineniñ esigin aş.!”

Qısqaş mäşineniñ esigin aşadı. Anau bay bwdan:

“Mäşine qalay?” dep swraydı. Anau mäşineniñ işin közimen şolıp:

“Keremet!” deydi.. Mañğaz bay Qısqaşqa:

“Onda mäşineñ qwttı bolsın! Biraq, bir närseni esiñnen şığarma. Bwdan bılay men ne desem, sonı aytasıñ! “depti. Sonda Qısqaş:

“Oybay, baseke! Meni bir äumeser köresiz be. Bwdan bılay siz ne deseñiz sonı aytam” deydi de , qunışı qoynına sıymağan Qısqaş sıyğa alğan mäşineniñ röline asığıs otıradıda, kiltin qosıp, ot aldıradı.

Su jaña mäşine zıñıldap twr, jüregi ornına sıymay lüpildep twr. Sol quanış lüpilmen Qısqaş gazdı basıp qalğanda, mäşine ıtqıp barıp, aldıñğı mäşinege soğıladı. Qısqaştıñ ne isterin bilmegennen eki közi şarasınan şığıp ketken.

Sol kezde mäşina bergen mañğaz kelip, Qısqaşqa

“Sağan mına mäşineni sıyladım ğoy, iä?”

“Iä”

“Endeşe mına mäşineniñ qwnınıñ swrauı joq, al biraq, ana mäşinege qarız bolasıñ” dep mañğaz bay sonı ayttı da, artına qaramay tartıp otırdı.

Qısqaştıñ bası dıñ -dıñ.

“Ana mäşineniñ qwnın qaşan tölep bitirem?” Qısqaştıñ bastı “probleması” sol bop qaldı!!!  Ananı mäñgilik maqtau jäne bar.

Jwmat ÄNESWLI, jazuşı satirik
kerey.kz

Related Articles

  • Üş litr su

    Keşe bölemniñ üyinen besik toy ma… birdeñeden kelgen, äyelim azanımen «kettik» deydi mağan. – Kettigi nes… – Keşe men bir täuippen jolıqtım. Sraz seni ayttı, ap kel dedi, äytpese jaman bolasıñ sen… – Deniñ sau ma? Aydalada nağılğan täuip ol, bas ayağı joq mende nesi bar?- dep jatırmın da endi. Süytsem aytadı, ol keremet, bayağıda bir atası täuip bolğan, «sol kisi tüsine kirip adam emde degen, sodan qasiet qonğan, qazir adam qaraydı. Keşe mağan seni»… – Oy, twra twrsayş sen. Bayağıda mağan da atam tüsime kirip «pianino alasıñ ba, bayan alasıñ ba?» degen. «Bayan alam» degem, pianino alıp jüruge auır bolğasın. Sosın bazardan bayan satıp alğan em, twr äni şañ-şañ

  • Biik bolsın qırın eldiñ twğırı 

    Assalaumağaleykum,mına kelip jetken qasietti täuelsizdik merekemiz qwttı bolsın , Alla elimizdi aman,jwrtımızdı tınış qılıp ,täuelsizdigimizdi mäñgilik etsin ! Otan ,otan senen ıstıq ot barma, Otan üşin tüsem qızıl ottarğa. <<Birlik bolsa tirlik bolar>>degen bar, Tozğan qazdı basınadı top qarğa. Ata-babam añsap kelgen san ğasır , Mına ğasır bizdiñ ğasır nar ğasır . Qazaq atı maşhwr bolğan älemge, Tauap etem täuelsizdik tañğa asıl . Joqşılıqtay jolın japqan jomarttıñ, Jepis jılda qanşa asıldı joğalttıñ. Köp saltımız kögeninde qiıldı, Jäysiz jatqan jastığınday qonaqtıñ. Bar qazaqtıñ baqıt küni mına kün , Törtkil älem bizge türdi qwlağın. Täuelsizdik täñir bergen twp-twnıq , Qaynarı mol qanıp işer bwağım. Jelbiresin kök tuımız mañgilik , Ata bersin arayı

  • Nwr Ağa

    Assalaumağaleykum qalıñ elim qazağım meniñ ,twñğış prezident kwni qwttı bolsın ! Elmiz aman ,jwrtımız tınış bolsın ,täuelsizdigimiz mañgilik bolsın , egemen elimizdiñ twñğış prezidentini Elbasımız Nwrsoltan Nazarbaev ağamızğa zor densaulıq ,wzaq ğwmır tileymiz! El twtqası meniñ Nwrlı ağam -ay,Qate demen halıq aytqan bağanı-ay.Öz ağamdı ala almasam ağalay-Basqa ağanı ala almaspın jağalay.Atbegiler jaqsı bilse At sının,Halıq biler är qadamın basşınıñ.Meniñ dağı azamattıq parızım,Jaqsılığın betine aytu jaqsınıñ.Qas qıranday biik qwzğa örlep tıñ,Tebingiñdi Eliñ üşin terlettiñ.Dana bolıp jüz otız altı ülıttı,Beybit ömir besiginde terbettiñ.El ömirin boljap qarap alıs tım,Jolın jasap als,kelis ,barıstıñ.Eki alıptıñ ortasında twrıp -aq, Tilın taptıñ Resey,Qıtay,Aqş-tıñ .Keybir elder künin körip äreñge-Jatqan kezde, bizdiñ halıq är elde-Qdırıp jwr Sayran qwrıp saldarday,Qazaq atın

  • Baqıtqa bölegen besik

      Baqıtqa bölegen besik (ertegi) Köne zamanda bir qazaq wstası besik oylap tauıptı. Besik jasaymın degen oy oğan qajettilikten tuıptı. Qazaqtar mal bağıp, köşpeli halıq atanıptı. Bizdiñ ata-babalarımız köktemde – kökteuge, jazda – jaylauğa, küzde – küzeuge, al qısta qıstauda qıstaydı eken. Keyin ağaş şeberleri besikti qarağay, qayıñ, taldan iip jasaptı. Näresteni böleuge arnalğan bwl tösek jeñil, ıqşamdı, köşip- qonuğa ıñğaylı bolıptı. Säbi besikte jatqanda taza jatıp, alañsız wyıqtaydı eken. Besik näresteni masa, şıbın-şirkey, jel, şañ-tozañ, künniñ közi men suıqtan qorğaptı. Künderdiñ bir küninde qazaq jerinde aspanmen tildesken, bastarı bwltqa tigen ülken qalalar payda bolıptı. Bwl kezde adamdar besikti qoldanbay, balalarğa jeke bölmege tösek salıp beripti. Olar besikti eskiniñ közi,

  • ÜRKİN

    Söz bası. Qarttardı añsau Köziniñ qwyrığında äjim külip, Sayratqan qızıl tildi babın bilip. Jinalıp keşkiğwrım töbeşikke, Qariyalar qılatın äzildi ilik. Asa zilsiz… tek quıp, «alalağan» Bolmasa da kinamsız dara babañ. Ebin tauıp qwrdasın eñbektetse, Qıbı qanıp saqalın salağan. Wrpaq üşin qaraket qam bağarı, Oğan uayım jañbırdıñ tambağanı. Küreñ şaydı soraptap söz qozğasa, Kökiregiñniñ közine şam janadı. Azamattı ardaqtar arıs atın, Qariyalar – «qara orman», toğıs aqıl. Qalt-qwlt etip süyenip asasına, Jiın-toyda şwrqırap tabısatın. Bwrınğınıñ qarttarı-ay sırma şapan, Sañı ausa sayaqsıp qırğa tartar. Basında taqiyası, twmağı joq Büginginiñ şaldarı qırma saqal. Samayınan suırtpaq qılau wrlap, Sayqal zaman twmanıt, twmau wrğan. Keregeniñ basında «küni ötken», Aynalıp ketpeymin be, twmağıñnan? Otqa qaqtap, däuirdiñ

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: