|  |  | 

kerey.kz TV الەۋمەت

قاراعاندى: قازاق نەگە كوتەرىلدى؟

قاراعاندىدا ورىن العان قىلمىستىڭ باستى سەبەپتەرى نەدە؟ قوعامنىڭ نارازىلىق تانىتۋىنا قانداي ساياسي، ەكونوميكالىق، الەۋمەتتىك جانە يدەولوگوگيالىق العىشارتتار يتەرمەلەدى؟ بيلىك پەن قۇقىق قورعاۋ ورىندارى بۇدان قانداي ساباق الۋى كەرەك؟ وسى دا باسقا سۇراقتارعا ءامىرجان قوسانوۆ، ايدوس سارىم جانە راسۋل جۇمالى جاۋاپ ىزدەيدى.

Related Articles

  • قازاق ءسىبىر حاندىعىنا – 800 جىل!

          سوڭعى جىلدارى جارىق كورگەن عىلىمي ەڭبەكتەر دە قازاق حاندىگىنىڭ تاريحى ءبىر جاقتى كورسەتىلىپ ءجۇر. العاشقى قازاق حاندىعىمەن سوعىسقان كورشى ەلدەر حالقىمىزدىڭ بىتىسپەس جاۋى رەتىندە باياندالادى. سولاردىڭ ءبىرى – ءسىبىر حاندىعى. عاسىرلار بويى قازاق حاندىگىنىڭ تەرىسكەي جاعىندا جاتقان قازاق تايپالارى ءسىبىر حاندىگىنىڭ قۇرامىندا عۇمىر كەشكەنى بەلگىلى. بۇگىندە نوعاي ورداسى مەن ءسىبىر حاندىگىن رەسەي عالىمدارى مەنشىكتەپ الىپ ءجۇر. ال قازىرگى قازاق ەلىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن كەرەي تايپاسىنىڭ سول زاماندا ءوز حاندىعى بولعان. كەرەي حاندارىنىڭ عاسىردان عاسىرعا سوزىلعان ەجەلگى اۋلەتى وڭ حانمەن، سانگۇنمەن بىتپەيدى. ارقيلى تاريحي جاعداي، ءارتۇرلى كەيىپتە ودان ءارى جالعاسقان. وڭ حاننىڭ «جيناقتى تاۋاريح» پەن «قاستەرلى شەجىرەدە» ارنايى اتالمايتىن ۇلدارىنىڭ ءبىرى، كەي دەرەكتەردە، نەمەرەسى تايبۇعا (تاي-بۇقا) ازدى-كوپتى جاساعىمەن، تۇرعاقتارىمەن،

  • تۇعىرىل – وڭ حان

      شىڭعىس حان اتقا مىنەر قارساڭدا كەرەي – ۇلى دالاداعى ەڭ ۇلكەن، سانى دا باسىم تايپا بولعان. ەسكىلىكتى زەرتتەگەن كەيبىر ورىس وقىمىستىلارى ىلكىدە، XI عاسىردا كەرەيلەر توعىز ءجۇز مىڭنىڭ توڭىرەگىندە، ياعني ميلليونعا جۋىق بولدى دەپ بىلەدى. ءراشيد-اد-ديننىڭ ايتقانى بار. ەجەلگى زاماننان باستاپ كەرەيلەر حالقىنىڭ كوپتىگىمەن، اسكەرىنىڭ قۋاتىمەن جانە حاندارىنىڭ اتاق-داڭقىمەن ءماشھۇر بولدى دەگەن. ارعى تاريحى عۇن داۋىرىنەن باستالاتىن كەرەي قاۋىمى XI عاسىردا ۇلى دالا كوشپەندىلەرىن قايتا بىرىكتىرگەن، قىتاي تاريحناماسىندا تسزۋبۋ (رۋ-تايپالار) بىرلەستىگى اتانعان جاڭا تۇرىك قاعاناتى – توعىز-تاتار ۇلىسىنىڭ ۇيىتقىسى بولعانى ءمالىم. بۇل كەزدەگى باستى دۇشپان – تەرىستىك قىتايدا بيلىك قۇرىپ وتىرعان قيدان-لاۋو يمپەرياسى بولاتىن. الماعايىپ ۇزاق مايداننان سوڭ، كونفەدەراتسيا كەيىپتى ۇلكەن ۇلىس ىدىرايدى، بىراق دالايحان موعۇز باستاعان كەرەي جۇرتى

  • دەرتىنە شيپا ىزدەگەن الماتىلىقتار بۋدديسكە اعىلىپ جاتىر

    موڭعوليانىڭ اتاقتى حالىق ەمشىسى، بۋدديست قازاقتاردى ەمدەۋ ءۇشىن الماتىعا كەلدى. لامايزم ءدىنىنىڭ وكىلى وزدەرىنىڭ قۇدايى بۋرحانعا سيىناتىنىن ايتادى. قازاقتار 80 جاستاعى بۋدديستەن شيپا الۋ ءۇشىن كەزەكتە تۇر. ءبوحچۋلۋن دامدين قازاقستانعا ارنايى شاقىرتۋمەن كەلگەن. ءتورت كۇننەن بەرى الدىنان ادام ۇزىلمەي جاتقان 80 جاستاعى اقساقال، 2 جارىم مىڭ شاقىرىم جولدان شارشاپ كەلسە دە ءبىر كۇننەن سوڭ جۇمىسىنا كىرىسىپ كەتتى. مي شايقالۋ، ءتۇرلى باس اۋرۋلارى، بۇيرەكتىڭ سوزىلۋى، بۋىن اۋرۋلارى، كوز تيۋ، بالا كوتەرمەۋ سىندى وزگە دە دەنساۋلىعىندا كىناراتتارى بار ادامداردى قارايدى. موڭعولداردىڭ ۋرانحاي رۋىنان شىققان ءبوحچۋلۋن اقساقالدى ءوزىنىڭ جولىن قۋعان، 12 جاسىنان لامالىق جولعا تۇسكەن 40 جاستاعى ۇلى گالوروگ ەرتىپ ءجۇر. اقساقال ەمشىلىك قاسيەتتىڭ اتا-باباسىنان بەرى جالعاسىپ كەلە جاتقانىن ايتادى. ەمشىلىك ءتورتىنشى اتالارىمنان بەرى كەلە جاتقانىن بىلەم، بۇل قاسيەت 8

  • تالدىقورعان-وسكەمەن تاس جولى «تاسباقاعا» ارنالعان با؟

    رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولىنىڭ  313,5 شاقىرىمى  الماتى وبلىسىنا تيەسىلى. «قازاۆتوجول» ۇك» اق» وبلىستىق فيليالى باسشىلىعى جول ۇستىندە جىلدامدىقتى ساعاتىنا 40 كيلومەتردەن اسىرماۋ كەرەك دەپ وتىر. تالدىقورعان-وسكەمەن تاس جولى شىعىستا الاكولمەن شەكتەسەدى. وسى باعىتتا  «قازاۆتوجول» ۇك» اق» الماتى وبلىستىق فيليالىنىڭ تاپسىرىسىمەن  ۋاقىتشا جول سالىنعان. ۋاقىتشا دەگەن اتى بولماسا، ويدىم-ويدىم جولمەن جولاۋشىلار بەس جىل جۇرە تۇرۋى ءتيىس. بىلتىر توسەلگەن جاڭا جول ارقىلى كۇنىنە ورتاشا ەسەپپەن 3 جارىم مىڭ كولىك وتەدى ەكەن. ساپارعا شىققاندار دىتتەگەن جەرىنە دىڭكەسى قۇرىپ ارەڭ جەتەدى. كوپشىلىگى الاكولدىڭ شيپالى سۋىنا شومىلۋعا اسىققان تۋريستەر. «قازاۆتوجول» ۇك» اق» الماتى وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى جاناباي قوبىلانديننىڭ سوزىنە سەنسەك، كولىك جۇرگىزۋشىلەرى جول بويىنا قويىلعان بەلگىلەردى ەسكەرۋى ءتيىس. «سىزدەر بىرىنشىدەن جۋرناليست بولساڭىز ءوزىڭىزدىڭ ماشيناڭىزعا وتىرىڭىز

  • جاناشىر ازامات مولديار نۇرباەۆ مامانيا مەكتەبىن قايتا جاڭالادى

      ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىنداعى اۋىلداردا توزىعى جەتىپ قاڭىراپ قالعان نىساندار جەتەرلىك. سودان با كەزىندە تىرشىلىكتىڭ قىز-قىز قايناعان ورداسىنا اينالعان ولكەلەر بۇل كۇندە سۇرقاي تارتىپ، سۋىقتانىپ بارا جاتىر. ارينە، ونى قايتا ءتىرىلتۋ، ءوڭى قاشقان ولكەنىڭ شىرايىن كىرگىزۋ – ءبىز بەن ءسىزدىڭ، ەل ازاماتتارىنىڭ مىندەتى. «ەلىم ماعان نە بەرەدى ەمەس، مەن ەلىمە نە بەرەمىن» دە­­گەن ۇستانىم، وسى جولى دا ال­دان شىعادى. مەملەكەت قام­­قورلىعى جەتپەي جاتقان شال­عاي اۋىلدارعا سول جەردەن شىق­قان، بۇگىندە كاسىبى مەن ءناسىبى تاسىعان ازاماتتار كو­مەك قولىن سوزىپ جاتسا، بۇل ءال­بەتتە، قۇپتارلىق ءىس. ەلباسى «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىندا «قازاق «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك» دەپ بەكەر ايتپاعان. پات­ريو­تيزم كىندىك قانىڭ تامعان جەرىڭە، وسكەن اۋىلىڭا، قالاڭ مەن وڭىرىڭە، ياعني تۋعان جەرىڭە دەگەن

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: