|  | 

Köz qaras

Qazaq eldigin saqtau üşin könip otır…

Qarağandı oqiğasınıñ tüp-törkini de äleumettik teñsizdikke tirelgendey: etnikalıq top – bay, jer iesi – kedey, olar moraldıq twrğda basım, bwlar qorlanıp jür. Marqwm 23 jasar balanıñ qazası osı qıjıl şoğına may qwyğanday äser etti. Raqımjannıñ joğın joqtağandardı, qazaq birigui kerek degenderdi wltşılğa, faşistke teñeu öz aramızda üdep twr, tipti, Qazaqstannan tüñildim, qazaqtar qorqınıştı bop baradı, degen qazaqtardı bayqadım. Oydan oza şabuğa asıqpasaq. Ras, qazaq öz jerinde, elinde küşti boluı kerek, ol – bilek pen jwdırıqtıñ küşi emes, zañ küşi boluı tiis. Arab ämirlikterinde jergilikti halıq – arabtar 20 payızğa jetpeydi, qalğanı – türli etnikalıq toptar. Sonıñ bäri jañağı 20 payızğa qızmet etedi, äleumettik artıqşılıqtıñ bäri arabqa: jaña tuğan arab balasınıñ esepşotına memleket 40 000 dollar saladı, el egesine qara jwmıs istetpeydi, t.b. Tay elinde biznes aşıp bayuğa boladı, biraq, käsibiñdi taylıqqa tirke?! Anau damıdı degen Europanıñ özinde “europalıq qwndılıqtar” degen wğım bar, mısalı, ağılşınnıñ til, din, dästürine mensinbey qarağandı memleketten quıp şığadı, keudemsoq bolsañ eliñe bara ğoy. Bwl köp el damu kezeñinde ötken sürleu. Üy iesi şañırağın tiktep, keregesin bekitip alsa qonaqtarğa da jaylı boladı. Biz bolsaq tili köp, sayastı köp, qojayını köp…köp…köp jolğa tüsip aldıq. Mwnay qıtaylıq SNPS-ke ötip jatır, janarmaydıñ jartısı Resey enşisinde, uran da soda, altın-kümis jöyitte, kömir ündiste… Ündis demekşi bar igiliginen jwrday bolğan jwmır jerdiñ betinde “qızıl teriler” ğana şığar, rezervaciyadan wzamadı bayğwstar. Bizdi onday tağdırdan qwday saqtasın, desede, qalıñ baylıq qaynağan qazannan qaspaq qıruğa haqısı joq qazaqtıñ şırılı är jerden şığadı, al bir qazaq şırqırasa mıñ qazaqtıñ süyegi sırqıraydı. Sonı wqpay öz wltıñnan bülikşi izdeu, wlı örkenietke jalğız öziñniñ öreñ jetkendey dilmarsu asa aqıldı is emes. Qazaq eldigin saqtau üşin könip otır, sol könbistiktiñ tübi onı sabauğa aparsa – memleket iesiniñ tipten sorlağanı. Özgeniñ öti jarılıp ketse de jer – qazaqtıñ bayırğı jeri, jalğız Otanı. Üyiñde otırğan qonaqtarda otağasınan imenu, qwrmetteu, sözin tıñdau degendey sezim boladı, bizdegi süyeksiz sayasattıñ kesirinen sol tüysik joyıldı. Bwl – qazaq qazaqtı keketetin, tildeytin mäsele emes, el bolıp tolğaytın kürdeli tüyin.
Qaqağan ayazda tabandap twrıp, sözge ermey, sauattı talap qoyğan azamattar jaradı!

Serik Abikenuly

Facebook paraqşasınan alındı

Related Articles

  • Şonjınıñ Geo-Strategiyalıq Şındığı (saraptamalıq maqala)

    Bwl audan (Şonjı) qarasañız şekarağa tiip twr. Şekaranıñ künşığıs betinde atı qazzaqqa berilgen İle Qazaq Avtonomiyalı Oblısı bar (ekinşi sügiret). Onda jer qayısqan qalıñ qazaq twradı. Avtonrmiyalı oblıs ŞUAR’dan bwrın qwrılğan. Ortalığı Qwlja qalası (üşinşi sügirettegi 1-ge qarañız). Osı avtonomiyalı qazaq oblısına qazir segiz audan, bir qala töte qaraydı. Olar: KÜNES, NILQI, TOĞIZTARAU audandarı (üşinşi sügirettegi 5,6,9-ğa qarañız). Bwl üş audan İle añğarı men İle dariyasınıñ basına ornalasqan qazaq eñ köp, eñ irgeli qonıs tepken, tarihı öte tereñ, bayırğı qazaq jeri. Osı üş audan qazaqtarı 20- ğasır basında Orınborğa arnayı hat jazıp, Alaş baspasözin qoldap qarjı joldap, özderin de Alaştıñ alıstağı bir bölşegi sanağan-tın. Osı üş audan tıñ igerip, tam

  • Eldes ORDA: Şonjı taranşılarınıñ “ayğayı” (şağın saraptama)

    Birinşi, wyğırstan degen atau qatelespesem alğaş ret 1928-1935 jj arasında hatqa tüse bastadı. Europanıñ hristian missionerleri qaşqariyada baspa qwrğan. Baspadan wyğırlardıñ qaşqar akcentinde hristian dinin uağızdaytın kitaptar, qissalar, küntizbeler basıp şığardı. Sol köp kitaptıñ birinde “wyğırstan” atauı alğaş ret qoldanılğan. Biraq bwndağı wyğırstan atauı qaşqariyadağı altı ülken şahardı körsetedi. Wyğırstan atauı odan soñ 1951-1955 jıldarı tağı köterildi, biraq ataudı köteruşiler hristian missionerleri emes, wyğırdıñ belsendi sayasi top, elitası boldı. 1951-1955 jıldarı qazirgi ŞUAR’da wlttıq avtonomiyanı anıqtau, şekarasın bekitu jwmıstarı qaurt jürdi, sol kezde qıtay ortalıq partiya komitetine “wyğırstan avtonomiyalı respubilikası” deytin wsınıs joldanğan. Ärine, bwl sol kezdegi köp wsınıstıñ biri, “şarqi türkistan avtonomiyalı respubilikası” degen wsınıs da boldı. Osı avtonomiyalı

  • Marat Bäydildawlı (Toqaşbaev): QARADALA ATAUI QALPINA KELTİRİLSE…

    Jazuşı-publicist Wyğır audanında qazaq-wyğır jastarı arasında janjal şığıp, töbeleske wlasqanın, arasında jaraqat alğandar bar ekendigin estip öte qapa boldım. Bwl söz joq, ideologiyalıq jwmıstardıñ olqılığı dep oylaymın. Jalpı wyğır halqına jappay qara boyau jağuğa bolmaydı. Olar da özinşe bir halıq, tuıs halıq, türki halqı, mwsılman halqı. Negizgi mekeni qazirgi Qıtay jerinde. Wyğır halqı birneşe ğasırdan beri öz täuelsizdigi üşin küresip keledi. Sayasi twrğıdan aşıqtan aşıq olardı qoldauğa qwqımız joq bolsa da, öz basım iştey mwsılman bauırlarımız ğoy, öz aldına el bolıp ketse ğoy dep tileymin. Wyğır halqınıñ eñbekqorlığı men mädenietine, tili men dästürine qwrmetimiz ülken. Birqatar wyğır qalamgerleriniñ şığarmaların qazaq tiline audaruğa atsalısqannan bolar wyğırşa da täp-täuir söyley alamın. Biraq

  • Prezident Toqaevqa aşıq hat

    2020 jıldıñ 28 mamırında, Mäskeuden jiberilgen meniñ jügim Qızılordağa keldi. CDEK firması, tapsırıs nömiri 1173341109 jiberilim. Qos çemodan. Meniñ qwjattarım, bazarlıqtarım, kiim-keşek, wyalı telefondarım öz ornında. Nemis tilindegi Gete jinağı,  orıs klassikteriniñ kitaptarı, KSRO jurnaldarı  men basqa ädebiet te öz ornında. Biraq, Qıdırbek Rıspekwlı qwrastırğan, jwdırıqtasu jwldızdarınıñ qoltañbalarına tolı “Qazaq boksşıları” attı kitap joğalğan. Sonımen qatar, tarihşımız Kärişal Asan Atanıñ qos kitabı da joq. Ärine, bäri boluı mümkin. Alayda, qazaqi kitaptarımdı orıs jük tasuşısı nemese reseylik şekaraşı jımqırdı dep oylamaymın. Pogon taqqan jergilikti hayuandardıñ sasıq äreketi bolsa kerek. Barıp twrğan oñbağandar ğoy! Mısalı, boks kitabımda mağan arnalğan Ermahan Ibırayımov pen Jandos Kökimovtıñ izgi tilekteri jazılğan. Sonda ne? Oficer atağımen jamılğan

  • “Sayasi wpay jinauğa tırısıp jatır”. Sarapşı Toqaevtıñ EAEO jiınında aytqanı jaylı

    Ayan QALMWRAT Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev videokonferenciya arqılı ötken EAEO jiınına qatısıp otır. 19 mamır 2020 jıl. Mamırdıñ 19-ında Euraziya ekonomikalıq odağına (EAEO) müşe elderdiñ prezidentteri videokonferenciya arqılı ötken jiında wyımnıñ aldağı bes jılğa arnalğan damu strategiyasın qabıldağan joq. Jiın kezinde Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaevtıñ strategiya jobasın «el ükimetteri men parlamentiniñ derbestigin şekteydi» dep, keybir twsın qayta qarau qajet degen wsınıs ayttı. Täuekeldi bağalau tobınıñ direktorı, sayasattanuşı Dosım Sätpaev Azattıqqa bergen swhbatında ekonomikalıq keñes otırısındağı Toqaev söziniñ astarı jaylı, Nwrswltan Nazarbaevtıñ aqırı tayağan däuiri, Euraziya ekonomikalıq odağı işindegi qordalanıp qalğan qayşılıqtar jaylı ayttı.  EAEO işindegi Joğarğı Euraziyalıq ekonomikalıq keñestiñ otırısında Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev jobanıñ işinde “Euraziyalıq ekonomikalıq integraciyanıñ 2025

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: