|  | 

ادەبي الەم

شولپىداي كۇمىس ءبىر سىڭعىر

بۇگىن قر جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى، الەم حالىقتارى جازۋشىلار
وداعىنىڭ مۇشەسى جۇمات انەسۇلى 72 جاسقا تولىپ وتىر. جۇمات انەسۇلى
تاريحي زەردەلەۋ ماقالالارىمەن، ءازىل قالجىڭدارىمەن وقىرماندارعا ەسىمى
كەڭىنەن تانىس.ج. انەسۇلىنىڭ ولەڭ جىرلارى «جۇماتتىڭ عازەلدەرى مەن
ازىلدەرى»، «عازەلدەرىم مەن ازىلدەرىم» اتتى كىتاپتارىنان ءمالىم.
اۆتوردى تۋعان كۇنىمەن قۇتتىقتاپ، شىعارماشىلىعىنا داڭعىل جول تىلەيمىز!

جۇمات انەسۇلى، جازۋشى، اقىن

شولپىداي كۇمىس ءبىر سىڭعىر
ايدىن كول جاتىر جارقىراپ،
كوكتە تۇر اي سىعالاپ.
اينالا كوكتەم جاڭارعان،
توبىلعى تولعان ساي الاپ.
كول جاعاسى تىرشىلىك،
اينالا قونعان كيگىز ءۇي.
جانىپ جاتىر كوپ وشاق،
ماۋجىراعان كوڭىل كۇي.
توبىلعى اراسى ءبىر سىبدىر،
ەكەۋدەن عانا ءبىر قىبدىر،
سونبەدى اناۋ ءبىر وشاق،
ەستىلەدى كومەسكى،
شولپىداي كۇمىس ءبىر سىڭعىر.

ونەر مەن ساۋدا

ونەر مەن ساۋدا
ءبىر بىرىنەن الشاق دۇنيە ،قاراعىم.
ونەرگە سەن قاسيەتىڭدى قوس،
دارىنىڭدى قوس،
تالابىڭدى قوس،
كوتەرىپ كور سوسىن،
كوتەرە الارما ەكەسىڭ!
ال، تيىن مەن جەز.
قاپشىقتاپ جينا،
سالماعى اۋىر تىم ونىڭ.
كوتەرە الساڭ كوتەر،
ايىرارسىڭ،سودان نەنىڭ اۋىر،
نەنىڭ جەڭىل ەكەنىن

ليريكا
قاناتىمدى وتقا سالدىم

مەن سەنى ءسۇيدىم،
ەرنىڭنەن ەرنىم تالعانشا ءسۇيدىم.
قۇشتىم، قۇشىرلاندىم.
مەن قازىر ىشىڭدەمىن،
مەن قانىڭدامىن،
مەن باۋىرىڭدامىن،
مەن بۇيرەگىڭدەمىن،

مەن جۇرەگىڭنىڭ ءداپ ورتاسىنان
ورىن الدىم!
سەن مەنى ءسۇيدىڭ،
قۇشاعىڭا قىسقاندا
وتىڭا كۇيدىم،
سەن مەنىڭ تاعدىرىممەن كۇيدىڭ،
ورتاق بولدىڭ بارىنە،
قۋانىشىما، قايعىما.
مەن دە ءسۇيدىم،
سەن دە ءسۇيدىڭ،
بولدىم جالعىز كۇيدىرگىڭ.
تاپ قازىر قۇشاعىڭدامىن،
ىستىق الاقانىڭمەن ايالاپ،
جۇرەگىمنىڭ ءدۇرسىلىن باستىڭ
تاعدىرىمنىڭ كۇيىگىن باستىڭ!
اياۋلىم، اپپاعىم،
سەن مەنى ءسۇيدىڭ،
مەن سەنى ءسۇيدىم،
سول ءۇشىن.
سوناۋ ۇشىپ جۇرگەن كوبەلەكتەي،
قاناتىمدى وتقا سالدىم!

و،تابيعات، قۇدىرەت!
و،تابيعات، قۇدىرەت،
مىڭ سان قادىرىڭدى،
ادام بولىپ،

بىلمەي ءجۇرۋ مۇمكىن بە؟.
و، تابيعات، قۇدىرەت!،
سان ساياڭدى،
ادام بولىپ،
سەزبەي ءجۇرۋ مۇمكىن بە!
و،تابيعات،
داۋىلىڭا دا توتەپ بەردىم،
ولمەدىم.
جاۋىنىڭا دا ءبىر گۇلدەدىم،
تورلەدىڭ!
سان راحاتقا
تالاي، تالاي بولەدىڭ،
سان العىسىمدى ايتتىم ساعان،
الدە مۇمكىن بىلمەدىڭ؟
و، تابيعات، قۇدىرەت!
پارىزىمدا، قارىزىمدا بار ساعان!
عۇمىرىمنىڭ ءامىرى تەك سەن عانا،
امان بولسا،
ءساتى تۇسسە،
توپىراعىڭ مەن جاپىراعىڭدى جامىلىپ،
قۇشاعىڭا ماڭگى ەنەرمىن!

ءسوز ىشىندە "نە جامان؟"
——————————–
بەتپاق ءسوز ايتقان جامان

بەت الدى لاعىپ،
ءسوز ايتقان جامان،
جەلدەي اعىپ،
اعىن ءسوز ايتقان جامان
"انانىكى بۇرىس"،
"مەنىكى دۇرىس" دەپ
ءسوز ايتقان جامان.
نە ايتساڭدا،
كوزدەگەن جەرىڭە
تيگىزە الماي جاتقان جامان.
قۇتىلماس جەردە،
كوپتىڭ اتىنان سويلەگەن جامان.
ءوزىن قۇدايعا تەڭەپ،
"قۇدايدىڭ ءسوزىن" ايتقانداي كورىپ،
بەدىرەيىپ،
بەتپاق ءسوز ايتقان جامان!

ءبىر مۇڭ،-ءبىر عازەل
شىركىن دۇنيە، تار سياقتى
دۇنيە شىركىن كەڭىستىك،
شەكسىز الەم.
ءبىز كىشكەنتاي بولشەگىمىز
بۇل عالامنىڭ.
قۇرتاقانداي بولساڭدا
تىرلىگىڭە تويماي جۇرگەن.
سەن –ادامسىڭ،
سانسىز ارمانىڭمەن،
تاۋسىلمايتىن قيالىڭمەن،
كەڭ دۇنيەگە سىيماي جۇرگەن.
كەڭ دۇنيە ساعان تار سياقتى،
شىن دوسىڭ بولماعاسىن،
شىن سىرلاسىڭ بولماعاسىن،
ەمىنىپ، قۇشاعىندا جاتاتىن،
ناقسۇيەرىڭ بولماعاسىن.
كەڭ دۇنيە ساعان تار سياقتى،
بۇل الەمدى اپپاق گۇلمەن
جايقالتا الماعاسىن!

تىرنالارمەن قوشتاسىپ

ۋاقىت دەگەننىڭ بەلگىسى جوق،
ولشەۋسىز،
زىمىراپ ءوتىپ بارادى
بايقاۋسىز.
سۋىق جەل سوققان تەرىستەن،
وڭمەننەن ءوتىپ بارادى،
توقتاۋسىز.
ارقادان قايتقان تىرنالار،
ءتىزىلىپ ساپ قۇرادى،
كوڭىلدىڭ كىرىن جاپقان بۇلت،
جوڭكىلىپ قايدا بارادى؟،
جىلى جاققا، شاماسى،
–اقاۋسىز.
وڭمەننەن وتكەن
وتكىر جەلمەن قوشتاسىپ،
وڭتۇستىگىن ساعىنعان،
تىرنالارمەن قوشتاسىپ،
قول بۇلعاپ تۇرمىن قيماستاي،،
كوڭىلىمدە- مۇز،
استىم -سىز.

جۇمات انەسۇلى،ازۋشى، اقىن

kerey.kz

Related Articles

  • داستەم سال قاراباسۇلى

    ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىشۇلى بيىلعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا ەلىمىزدىڭ باس گازەتى «ەگەم- ەندى قازاقستان» گازەتىندە جاريالاعان ماقالاسىندا تۋعان جەر تاريحىن، ونىڭ تاۋەل-سىزدىگى مەن بوستاندىعى ءۇشىن كۇرەسكەن تۇلعالار ەسىمىن قايتا جاڭعىرتۋدى ۇسىندى. وسى رەتتە بۇگىنگى قازاق ەلىنىڭ سولتۇستىگىندە ءومىر سۇرگەن رۋ-تايپالار تاريحى وسى كۇن- گە دەيىن مامان-تاريحشىلار نازارىنان تىس قالىپ كەلە جاتقاندىع بەلگىلى. بۇگىنگى جاستار تۇگىل اقساقالداردىڭ ءوزى ەلدىڭ كەشەگىسى تۋرال جارىتىپ ەشتەڭە ايتا المايدى. وعان ولاردى كىنالاۋدىڭ ءوزى قيىن سياقتى. كەشەگى كەڭەس ۇكىمەتى زامانىنداعى قىساڭ ساياسات وتكەنىمىزدى بىلۋگە مۇرشا بەرمەگەندىن قالاي جاسىرا الامىز. قازاقستاننىڭ سولتۇستىگى مەن باتىس ءسىبىر ولكەسى ورتا عاسىردا بىرىڭعاي ساياسي-ەتنيكا- لىق اۋماق بولعان. كەرەيدىڭ تايپاسىنىڭ تايبۇعا اۋلەتى نەگىزىن قالاعان، تاريحتا «ءسىبىر حاندىعى» دەپ اتالاتىن مەملەكەت اۋماعىندا تەك كەرەيلەر

  • ابايدىڭ ءماشھۇر جۇسىپكە قويعان سۇراعى

    توبىقتىنىڭ ەلىنە ساپارلاپ شىققان ءماشھۇر ءجۇسىپ بىرەر كىسىمەن اقىننىڭ ۇيىنە كىرىپ كەلگەندە اباي وعان الدەنەشە توسىن ساۋال قويىپ: – اقىماق باسقا ادىرايىپ كوز بىتەدى، دۋالى اۋىزعا سىلدىرلاعان ءسوز بىتەدى. كەلبەتسىز ەمەس ەكەنسىڭ. ايتشى، قۇداي قايدا؟ جۇماق پەن توزاق قايدا؟ – دەپتى. سوندا ءماشھۇر ىركىلمەستەن: – ابايدىڭ قۇدايى قايدا ەكەنىن بىلمەيمىن. مەنىڭ قۇدايىم، مىنە، جۇرەگىمدە تۇر. جۇماق پەن توزاق اركىمنىڭ ءوز ۇيىندە، قاتىنىڭ اقىلدى بولسا – جۇماق، اقىماق بولسا – توزاق، – دەگەن ەكەن. اباي سوندا: «ءماشھۇرىم، دەسە دەگەندەي ەكەنسىڭ، تورگە شىق» – دەپ قۇرمەت كورسەتىپتى. *** اق نەكە ۇرپاق! پەرزەنت! جان بىتكەننىڭ كوكىرەگىن ءاپ-ساتتە ىزگى سەزىمگە، ماقتانىشقا، قۋانىشقا تولتىراتىن قايران جالعىز اۋىز قاسيەتتى ءسوز! سەنىڭ اتىڭ دا، زاتىڭ دا ماڭگىلىك.

  • بابالار ءسوزى:

    تاعباش حالقىنىڭ الداۋىنا سەنگەندىكتەن، ارباۋىنا كونگەندىكتەن، ءىنىلى-اعانىڭ داۋلاسقانىنان، بەكتى حالىقتىڭ جاۋلاسقانىنان، تۇركى حالقى ەلدىگىن جويدى …. تۇركى بەكتەرى تۇركى اتىن جوعالتىپ، تاعباش اتىن تۇتىنىپ … مىنە، تۇركى حالقىنىڭ جوعالۋ تاريحى قايدا جاتىر؟ *** اراب باسقىنشىلىعى: ارابتار كەلگەنىمەن تەك كەلمەدى، باس بولدى ات ارتىنا بوكتەرگەنى. سىنتاستىڭ جازۋلارىن قىرىپ تاستاپ، تاريحقا قيانات قىپ وكتەمدەدى … كەشەگى ويما جازۋ ورىنىنا جىلانداي يرەلەڭدەپ ءارىپ ءمىندى، – ز. رۇستەمبەكوۆ *** ەدىلدى تارتىپ العانى، ەتەككە قولدى سالعانى. جايىقتى تارتىپ العانى، جاعاعا قولدى سالعانى. ويىلدى تارتىپ العانى، ويداعىسى بولعانى، قونىستىڭ بار ما قالعانى؟ – مۇرات موڭكەۇلى *** كوشپەندى ەل قازاققا جەر جوق دەسىپ، قازاق جەرىن مۇجىققا بەردى كەسىپ. شارياتسىز، نيزامسىز زورلىقپەنەن، اۋىر تاۋدى موينىنا ءىلدى تەسىپ …

  • ەسكەندىر زۇلقارنايىن، لۇقپان حاكىم جانە ءاپلاتون

    پلاتون مەنىڭ دوسىم – بىراق شىندىق بارىنەن قىمبات اريستوتەل   ەسكەندىر زۇلقارنايىننىڭ (الەكساندر ماكەدونسكي) زامانىندا ءومىر سۇرگەن ەكى ويشىل-عۇلاما ءاپلاتون (پلاتون) مەن لۇقپان حاكىم (اريستوتەل) تۋرالى اڭىز اڭگىمەلەردى بالا كەزىمىزدە اۋىلىمىزدىڭ كونە كوز اقساقالدارىنان ەستۋشى ەدىك. باتىس پەن شىعىستىڭ كونەدەن كەلە جاتقان اڭىز-اڭگىمەلەرىن اۋىل-ايماعىمىزدىڭ ارداقتى اقساقالى، «جيەن اعامىز» ومار سانسىزبايۇلى ءابىل مولدا قۋانىشۇلى مەن سادۋاقاس تۇرابايۇلىنىڭ اۋزىنان بالا كەزىندە كوپ ەستىگەنىن ايتىپ وتىرۋشى ەدى. بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى سماعۇل سادۋاقاسوۆ العاش ەسكىشە ءبىلىم الىپ، الدىن كورگەن ءابىل مولدادان ۇل بالا بولعان جوق، حاديشا ەسىمدى جالعىز قىزى عانا بولدى. سوعىستان كەيىنگى جىلدارى ومبى وبلىسىنىڭ ليۋبين اۋدانىندا ومار اتامىزبەن بىرگە شارۋانىڭ مالىن باعىسىپ قاسىندا بولعان جانە اڭىز-اڭگىمەلەرىن تىڭداپ، كوپتەگەن عيبراتتى سوزدەرىن

  • قاراباي

    …موڭعوليا قازاقتارى اراسىندا اتى اڭىزعا اينالعان ءبىر كىسى ءوتتى، ەسىمى قاراباي،تەگى (تەك ءوزىنىڭ ايتۋى بويىنشا نايمان) سويى بەيمالىم. وتە جۇمباق جان دەسەدى.توبەسىنە كوتەرگەن ءبىر كەپ جۇگى بار،كوبى كىتاپتار دەيدى. كەلگەن جاعى – ءور التاي، سارىسۇمبە. ارعى جاعى كونە قۇلجاعا قاراي سۇلبالاپ كەلگەن ءىزى جاتىر. ءتۇرلى اڭىز، اڭگىمەلەر بويىنشا – قاراباي 1935 جىلى سوۆەتتەر تاراپىنان ستاليندىك ساياسي ناۋبەت قۋدالاۋعا ىلىگىپ، اتۋ جازاسىنا كەسىلگەن قۇربان. سودان ءور التايعا قاشىپ باس ساۋعالاعان. قاسىندا عۇبايدولدا سادىق دەگەن جورا – جولداسى بولىپتى. دوس بولاتۇرا ەكەۋى ۇنەمى قاجاقتاسىپ جۇرەتىن كورىنەدى. بۇلار موڭعولدا بەردىقوجا جولتاەۆ، جاعىپار ءتىنالين قاتارلى قازاقستاندىق توپ اعارتۋشىلارمەن ارىپتەس جانە سولاردان ارنايى قولداۋ تاۋىپ قوبدا بەتىنە ەكى دۇركىن كەلىپ، كەتكەن. قاشىپ ءجۇرىپ قۇلجادا، سوڭىرا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: