|  |  | 

Көз қарас Шоу-бизнис

Несие қайда жұмсалып жатыр?

tenge dollar

2018 жылдың 11 айында банктердің халыққа берген несиелерінің 52 пайызы
импорттық тауарларды алуға жұмсалған екен. Мұны «Халықтық коммунистер»
партиясының сарапшылары анықтап отыр. Осы партияның Мәжілістегі фракциясының
жетекшісі А.Қоңыров мұны алаңдатарлық жағдай деп санап, Ұлттық Банк төрағасы
Д.Ақышевке сауал жолдады. Өйткені, барлық дамыған және дұрыс жолмен дамып келе
жатқан мемлекеттерде несиенің үлкен бөлігі өндіріс пен ауыл шаруашылығына беріледі.
Ал сауда саласына, атап айтқанда алыпсатарлық жұмыстар үшін берілетін несие көлемі
төмен. Бізде бәрі керісінше болып отыр.
Депутаттың айтуына қарағанда бізде өңдеу өнеркәсібіне берілетін несие әлемдік
тәжірибенің талабына да, Қазақстанды индустрияландырудың маңызды міндеттеріне де
жауап бере алмайтын мардымсыз халде. Оның да жалпы көлемінің төрттен бір бөлігі ғана
ұзақмерзімді қарыз саналады. Соның ішінде, ұзақмерзімге шетел валютасымен берілетін
қарыз ұлттық валютамен берілетін қарыздан бір жарым есе көп. Бұл – өндіріс орындары
теңгенің құлдырауы салдарынан шарықтап өсіп келе жатқан валюталық несие жүгін
арқалап отыр деген сөз. Жоғарыда айтылғандай, қазір несиелер негізінен қысқамерзімді
сауда операцияларына беріліп жатыр. Бұл – несие шетел тауарларының импортын
қаржыландыру үшін жұмыс істеп жатыр деген сөз. Осының салдарынан отандық өнім
өндірісі несие жүйесінің назарынан тыс қалуда. Қысқамерзімді сауда операцияларымен
қатар тұтынушылық бағыттағы несиелендіру белең алып тұр. 2018 жылдың қаңтар,
қараша айларында тұтынушылық несиенің көлемі 2,9 триллион теңгеден 3,3 триллион
теңгеге дейін, яғни 400 миллиард теңгеге өскен. Мұның 95%-ы ұзақмерзімді қарыз болған.
Сыйақы мөлшерлемесі шамамен 20%-ды құраған. Бұл ресми инфляциядан 4, ал
тұрғындардан тартылатын депозиттің шекті мөлшерінен 2 есе көп. Соның салдарынан
қазақстандықтар табыстың ұлғаюымен сәйкес келмейтін ұзақмерзімді несие құрсауында
қалып отыр. Тұтынушылық несие де импортты қаржыландыруға жұмсалуда. Себебі ол
негізінен ұзақмерзімді қолданысқа жарайтын шетел тауары үшін алынады. Іс жүзінде банк
жүйесі халықтан алынған қаражатты шетелдік тауар өндірушілерге жұмсайды. Несие
саясатындағы осындай күрделі әрі жүйелі кемшіліктер экономиканың дамуы мен
тұрғындардың өмір сүру сапасының жақсаруына кері әсерін тигізеді.
Осы мәселелерді айта отырып, Халықтық коммунистер фракциясының
депутаттары Ұлттық Банктен мемлекеттің ақша-несие саясатын қайта қарау қажет деп
санайтынын айтты. Бұл саясат өндіріс секторына несие ресурсының қолжетімділігін
арттыруды және оның отандық экономикаға қосатын үлесін көбейтуді көздеуі керек. Ол
үшін несиенің мақсатты бағытын анықтау, өндіріс және ауыл шаруашылығы салаларына

бөлінетін несиенің мерзімін, көлемін, сыйақысын нақтылау, сонымен қатар мемлекеттік
қолдау деңгейінде сыйақы мөлшерін субсидиялау мәселелерін қарастыру қажет дейді
депутаттар.

С.ЕЛЕУ, сарапшы

kerey.kz

Өтірік неге керек шын болмаса…

Ресми ақпараттарға қарағанда былтырғы жылдың қорытындысы бойынша
инфляция деңгейі 5,3 пайыз болыпты. 2017 жылмен салыстырғанда бұл 6 пайызға ғана
артық. Тіпті керемет, мұндай болса жағдайымыз жаман болмағаны ғой. Бірақ, «өлгеніңді
жасырарсың, көмгенде қайтерсің» демекші мұның жалған екенін халық күнделікті өмірде
көріп жүр емес пе? Доллар қымбаттаған сайын оған сатып алынатын барлық шетелдік
тауарлардың, дәрі-дәрмектердің бағасы да күннен-күнге шарықтап барады. Олардан
өзімізде өндірілетіндердің бағасы да қалар емес. Сондықтан халықты алдарқатып, өтірік
ақпар берудің не керегі бар?
Мәжілістегі Халықтық компартия фракциясының жетекшісі Айқын Қоңыров та
осыған талдау жасап, ресми ақпараттың жалған екенін жария етті. Ол «өтіріктің» себебі
статистикалық және шындық көрсеткіштерді есептеу методикасының дұрыс еместігінен
екенін айтады. «Тұтыну бағасының индексі» (ТБИ) деген көрсеткіш бар, ол халықтың
тұтынуға қанша ақша жұмсағанын көрсетеді. Осыны «тұтыну шығыстарының
құрылымымен» (ТШҚ) дұрыс салыстыра білу керек. Біздің өкімет қызметінде істейтін
экономистеріміз осыны айыруға ақылдары жетпейтін сияқты… Немесе, әдейі істейді. Осы
ТБИ-дағы азық-түлік тауарларының үлесі 37,8 пайыз деп анықтапты экономистер. Ал іс
жүзінде, ол 48 пайыз. Статистикалық деректер оның тіпті 50 пайыздан артық екенін
айтады.
Енді осыны талдай түссек, ТБИ-дің ішіндегі ет пен ет өнімдерінің шығындарын
өкімет 9,8 пайыз дейді, ал шын мәнінде ол 32,8 пайызға жеткен, яғни үш есе көп. Тек 2018
ғана ет пен ет өнімдерінің бағасы 7,5 пайызға қымбаттағанын ескерсек, осының өзі-ақ
халықтың қалтасын тесіп, инфляцияны арттырды емес пе? Сүт өнімдері бір жылда 8,2
пайызға қымбаттаған, ал олардың үлесі ТБИ-да 4,5 пайыз делінгенімен шын мәнінде 10,7
пайыз. Түрлі майлар үлесі де екі есеге төмендетілген. Қорыта айтқанда, экономистер
бағасы қымбаттаған азық-түлік тауарларының бәрінің үлесін тұтыну себетінен азайтып
көрсеткен. Сөйтіп, азық-түлік бағасы өспеді деп жалған нәтиже шығарған. Тіпті бағасы
қымбаттаған дәрі-дәрмектердің үлесін де тұтыну шығыстарындағы нақты үлесінен екі
есеге төмендетіп көрсеткен. Оның үстіне 2018 жылы өнеркәсіп бағалары 12,4%-ға,
өндірістік-техникалық мақсатқа сатып алынатын өнімдер бағасы 13,5%-ға, көліктің
барлық түрлері бойынша тасымал тарифтері 31,8%-ға артқан. Міне, осының бәрін көре
отырып, «соқыр түйені көрмес» дегендей өкіметті өтірікші қылып көрсетіп отырған
экономистер инфляцияны 5,3 пайыз деуден жаңылмауда…

2
Депутаттар өздерінің мұнымен келіспейтінін айтып, Премьер-Министр
Б.Сағынтаевқа сауал жолдап, төмендегі талаптарды қойды:
1. Инфляцияны құрықтауға нақты шаралар қолдану үшін оның нақты көлемі
анықталсын;
2. Ет және ет өнімдерінің, сүт және сүт өнімдерінің, майлардың бағаларының
күрт көтерілу себептері анықталып, оларды тұрақтандыру шаралары қарастырылсын;
3. Өндірістік инфляцияны құрықтау бойынша кешенді шаралар жасалсын;
Коммунистер осылай дейді, ал басқалар бастарын бұғып отыр. Қашанға дейін бұғар
екен?

С.ЕЛЕУ, сарапшы

kerey.kz

Related Articles

  • Қазақстан Республикасының президенті Қ. К. Тоқаев мырзаға

    Қазақстан Республикасының президенті Қ. К. Тоқаев мырзаға Құрметті Қасым-Жомарт Кемелұлы! Өзіңізге мәлім, елдің кино қауымдастығында жікке бөлінушілік болып жатыр. Бір жылдан бері дау-дамай мен текетірестер басылмай келеді. Кәсіби киногерлер дау-дамайдан арылмай отыр. Нағыз шығармашылыққа орын қалмады. Біз мұның бәрі осы сала министрлігінің ойланбай жасаған әрекеттерінің салдары деп санаймыз. 2019 жылдың наурызында, "Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы" КАҚ құрылып, оған республикалық кино өндірісінің барлық негізгі мәселелерін шешу құзыры берілді. Ақырында "Қазақфильм" Ұлттық киностудиясына қажетті назар аударылмай қалды, ал Сыбайлас жемқорлықпен күрес Агенттігі Ұлттық киноны қолдау орталығының жетекшілеріне қарсы қылмыстық іс қозғады. Оның қалай аяқталатыны әзірге белгісіз, тергеу жалғасып жатыр. Десе де осының өзі нағыз сорақылық болып отыр. "Қазақфильм" Ұлттық киностудиясына келер

  • Шетелдік компания Алматының ауруханаларына 15 ингалятор тарту етті

    Шетелдік құнды аппараттар пневмония және Covid-19 ауырып жатқан науқастарды емдеуге арналған деп хабарлайды Kerey.kz ақпараттық порталы. QNET халықаралық тікелей сауда компаниясы 15 ингаляторды фтизиопульмонология орталығына жеткізді. Пневмония және Covid-19 вирусымен ауырып жатқан науқастар аталған аппараттардың көмегі арқылы дәрілік заттарды дем арқылы жұтады. «Бұл компанияның республикамыздағы соңғы айлардағы алғашқы қайырымдылық акциясы емес. Көктемде бизнесті дамыту бойынша көпбалалы кәсіпкерлерге арналған онлайн вебинарлар өткіздік. Аз қамтылған отбасылар 50 азық-түлік жиынтығын алды. Жазда Нұр-Сұлтан қаласындағы №1 және №3 ауруханаларына да қайырымдылық шарасы жасалды. Ол жердегі медқызметкерлер мен емделушілердің таза су ішуіне мүмкіндік жасалды. Суды тазартуға арналған «HomePure Nova» және ауаны тазартуға арналған «AirPure» фильтрлары мен бетпердені ұзақ уақыт таққаннан зардап шеккен дәрігерлердің терісіне арналған

  • Шонжының Гео-Стратегиялық Шындығы (сараптамалық мақала)

    Бұл аудан (Шонжы) қарасаңыз шекараға тиіп тұр. Шекараның күншығыс бетінде аты қаззаққа берілген Іле Қазақ Автономиялы Облысы бар (екінші сүгірет). Онда жер қайысқан қалың қазақ тұрады. Автонрмиялы облыс ШУАР’дан бұрын құрылған. Орталығы Құлжа қаласы (үшінші сүгіреттегі 1-ге қараңыз). Осы автономиялы қазақ облысына қазір сегіз аудан, бір қала төте қарайды. Олар: КҮНЕС, НЫЛҚЫ, ТОҒЫЗТАРАУ аудандары (үшінші сүгіреттегі 5,6,9-ға қараңыз). Бұл үш аудан Іле аңғары мен Іле дариясының басына орналасқан қазақ ең көп, ең іргелі қоныс тепкен, тарихы өте терең, байырғы қазақ жері. Осы үш аудан қазақтары 20- ғасыр басында Орынборға арнайы хат жазып, Алаш баспасөзін қолдап қаржы жолдап, өздерін де Алаштың алыстағы бір бөлшегі санаған-тын. Осы үш аудан тың игеріп, там

  • Елдес ОРДА: Шонжы тараншыларының “айғайы” (шағын сараптама)

    Бірінші, ұйғырстан деген атау қателеспесем алғаш рет 1928-1935 жж арасында хатқа түсе бастады. Еуропаның христиан миссионерлері қашқарияда баспа құрған. Баспадан ұйғырлардың қашқар акцентінде христиан дінін уағыздайтын кітаптар, қиссалар, күнтізбелер басып шығарды. Сол көп кітаптың бірінде “ұйғырстан” атауы алғаш рет қолданылған. Бірақ бұндағы ұйғырстан атауы қашқариядағы алты үлкен шаһарды көрсетеді. Ұйғырстан атауы одан соң 1951-1955 жылдары тағы көтерілді, бірақ атауды көтерушілер христиан миссионерлері емес, ұйғырдың белсенді саяси топ, элитасы болды. 1951-1955 жылдары қазіргі ШУАР’да ұлттық автономияны анықтау, шекарасын бекіту жұмыстары қаурт жүрді, сол кезде қытай орталық партия комитетіне “ұйғырстан автономиялы респубиликасы” дейтін ұсыныс жолданған. Әрине, бұл сол кездегі көп ұсыныстың бірі, “шарқи түркістан автономиялы респубиликасы” деген ұсыныс да болды. Осы автономиялы

  • Марат Бәйділдаұлы (Тоқашбаев): ҚАРАДАЛА АТАУЫ ҚАЛПЫНА КЕЛТІРІЛСЕ…

    Жазушы-публицист Ұйғыр ауданында қазақ-ұйғыр жастары арасында жанжал шығып, төбелеске ұласқанын, арасында жарақат алғандар бар екендігін естіп өте қапа болдым. Бұл сөз жоқ, идеологиялық жұмыстардың олқылығы деп ойлаймын. Жалпы ұйғыр халқына жаппай қара бояу жағуға болмайды. Олар да өзінше бір халық, туыс халық, түркі халқы, мұсылман халқы. Негізгі мекені қазіргі Қытай жерінде. Ұйғыр халқы бірнеше ғасырдан бері өз тәуелсіздігі үшін күресіп келеді. Саяси тұрғыдан ашықтан ашық оларды қолдауға құқымыз жоқ болса да, өз басым іштей мұсылман бауырларымыз ғой, өз алдына ел болып кетсе ғой деп тілеймін. Ұйғыр халқының еңбекқорлығы мен мәдениетіне, тілі мен дәстүріне құрметіміз үлкен. Бірқатар ұйғыр қаламгерлерінің шығармаларын қазақ тіліне аударуға атсалысқаннан болар ұйғырша да тәп-тәуір сөйлей аламын. Бірақ

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: