|  |  | 

Көз қарас Шоу-бизнис

Несие қайда жұмсалып жатыр?

tenge dollar

2018 жылдың 11 айында банктердің халыққа берген несиелерінің 52 пайызы
импорттық тауарларды алуға жұмсалған екен. Мұны «Халықтық коммунистер»
партиясының сарапшылары анықтап отыр. Осы партияның Мәжілістегі фракциясының
жетекшісі А.Қоңыров мұны алаңдатарлық жағдай деп санап, Ұлттық Банк төрағасы
Д.Ақышевке сауал жолдады. Өйткені, барлық дамыған және дұрыс жолмен дамып келе
жатқан мемлекеттерде несиенің үлкен бөлігі өндіріс пен ауыл шаруашылығына беріледі.
Ал сауда саласына, атап айтқанда алыпсатарлық жұмыстар үшін берілетін несие көлемі
төмен. Бізде бәрі керісінше болып отыр.
Депутаттың айтуына қарағанда бізде өңдеу өнеркәсібіне берілетін несие әлемдік
тәжірибенің талабына да, Қазақстанды индустрияландырудың маңызды міндеттеріне де
жауап бере алмайтын мардымсыз халде. Оның да жалпы көлемінің төрттен бір бөлігі ғана
ұзақмерзімді қарыз саналады. Соның ішінде, ұзақмерзімге шетел валютасымен берілетін
қарыз ұлттық валютамен берілетін қарыздан бір жарым есе көп. Бұл – өндіріс орындары
теңгенің құлдырауы салдарынан шарықтап өсіп келе жатқан валюталық несие жүгін
арқалап отыр деген сөз. Жоғарыда айтылғандай, қазір несиелер негізінен қысқамерзімді
сауда операцияларына беріліп жатыр. Бұл – несие шетел тауарларының импортын
қаржыландыру үшін жұмыс істеп жатыр деген сөз. Осының салдарынан отандық өнім
өндірісі несие жүйесінің назарынан тыс қалуда. Қысқамерзімді сауда операцияларымен
қатар тұтынушылық бағыттағы несиелендіру белең алып тұр. 2018 жылдың қаңтар,
қараша айларында тұтынушылық несиенің көлемі 2,9 триллион теңгеден 3,3 триллион
теңгеге дейін, яғни 400 миллиард теңгеге өскен. Мұның 95%-ы ұзақмерзімді қарыз болған.
Сыйақы мөлшерлемесі шамамен 20%-ды құраған. Бұл ресми инфляциядан 4, ал
тұрғындардан тартылатын депозиттің шекті мөлшерінен 2 есе көп. Соның салдарынан
қазақстандықтар табыстың ұлғаюымен сәйкес келмейтін ұзақмерзімді несие құрсауында
қалып отыр. Тұтынушылық несие де импортты қаржыландыруға жұмсалуда. Себебі ол
негізінен ұзақмерзімді қолданысқа жарайтын шетел тауары үшін алынады. Іс жүзінде банк
жүйесі халықтан алынған қаражатты шетелдік тауар өндірушілерге жұмсайды. Несие
саясатындағы осындай күрделі әрі жүйелі кемшіліктер экономиканың дамуы мен
тұрғындардың өмір сүру сапасының жақсаруына кері әсерін тигізеді.
Осы мәселелерді айта отырып, Халықтық коммунистер фракциясының
депутаттары Ұлттық Банктен мемлекеттің ақша-несие саясатын қайта қарау қажет деп
санайтынын айтты. Бұл саясат өндіріс секторына несие ресурсының қолжетімділігін
арттыруды және оның отандық экономикаға қосатын үлесін көбейтуді көздеуі керек. Ол
үшін несиенің мақсатты бағытын анықтау, өндіріс және ауыл шаруашылығы салаларына

бөлінетін несиенің мерзімін, көлемін, сыйақысын нақтылау, сонымен қатар мемлекеттік
қолдау деңгейінде сыйақы мөлшерін субсидиялау мәселелерін қарастыру қажет дейді
депутаттар.

С.ЕЛЕУ, сарапшы

kerey.kz

Өтірік неге керек шын болмаса…

Ресми ақпараттарға қарағанда былтырғы жылдың қорытындысы бойынша
инфляция деңгейі 5,3 пайыз болыпты. 2017 жылмен салыстырғанда бұл 6 пайызға ғана
артық. Тіпті керемет, мұндай болса жағдайымыз жаман болмағаны ғой. Бірақ, «өлгеніңді
жасырарсың, көмгенде қайтерсің» демекші мұның жалған екенін халық күнделікті өмірде
көріп жүр емес пе? Доллар қымбаттаған сайын оған сатып алынатын барлық шетелдік
тауарлардың, дәрі-дәрмектердің бағасы да күннен-күнге шарықтап барады. Олардан
өзімізде өндірілетіндердің бағасы да қалар емес. Сондықтан халықты алдарқатып, өтірік
ақпар берудің не керегі бар?
Мәжілістегі Халықтық компартия фракциясының жетекшісі Айқын Қоңыров та
осыған талдау жасап, ресми ақпараттың жалған екенін жария етті. Ол «өтіріктің» себебі
статистикалық және шындық көрсеткіштерді есептеу методикасының дұрыс еместігінен
екенін айтады. «Тұтыну бағасының индексі» (ТБИ) деген көрсеткіш бар, ол халықтың
тұтынуға қанша ақша жұмсағанын көрсетеді. Осыны «тұтыну шығыстарының
құрылымымен» (ТШҚ) дұрыс салыстыра білу керек. Біздің өкімет қызметінде істейтін
экономистеріміз осыны айыруға ақылдары жетпейтін сияқты… Немесе, әдейі істейді. Осы
ТБИ-дағы азық-түлік тауарларының үлесі 37,8 пайыз деп анықтапты экономистер. Ал іс
жүзінде, ол 48 пайыз. Статистикалық деректер оның тіпті 50 пайыздан артық екенін
айтады.
Енді осыны талдай түссек, ТБИ-дің ішіндегі ет пен ет өнімдерінің шығындарын
өкімет 9,8 пайыз дейді, ал шын мәнінде ол 32,8 пайызға жеткен, яғни үш есе көп. Тек 2018
ғана ет пен ет өнімдерінің бағасы 7,5 пайызға қымбаттағанын ескерсек, осының өзі-ақ
халықтың қалтасын тесіп, инфляцияны арттырды емес пе? Сүт өнімдері бір жылда 8,2
пайызға қымбаттаған, ал олардың үлесі ТБИ-да 4,5 пайыз делінгенімен шын мәнінде 10,7
пайыз. Түрлі майлар үлесі де екі есеге төмендетілген. Қорыта айтқанда, экономистер
бағасы қымбаттаған азық-түлік тауарларының бәрінің үлесін тұтыну себетінен азайтып
көрсеткен. Сөйтіп, азық-түлік бағасы өспеді деп жалған нәтиже шығарған. Тіпті бағасы
қымбаттаған дәрі-дәрмектердің үлесін де тұтыну шығыстарындағы нақты үлесінен екі
есеге төмендетіп көрсеткен. Оның үстіне 2018 жылы өнеркәсіп бағалары 12,4%-ға,
өндірістік-техникалық мақсатқа сатып алынатын өнімдер бағасы 13,5%-ға, көліктің
барлық түрлері бойынша тасымал тарифтері 31,8%-ға артқан. Міне, осының бәрін көре
отырып, «соқыр түйені көрмес» дегендей өкіметті өтірікші қылып көрсетіп отырған
экономистер инфляцияны 5,3 пайыз деуден жаңылмауда…

2
Депутаттар өздерінің мұнымен келіспейтінін айтып, Премьер-Министр
Б.Сағынтаевқа сауал жолдап, төмендегі талаптарды қойды:
1. Инфляцияны құрықтауға нақты шаралар қолдану үшін оның нақты көлемі
анықталсын;
2. Ет және ет өнімдерінің, сүт және сүт өнімдерінің, майлардың бағаларының
күрт көтерілу себептері анықталып, оларды тұрақтандыру шаралары қарастырылсын;
3. Өндірістік инфляцияны құрықтау бойынша кешенді шаралар жасалсын;
Коммунистер осылай дейді, ал басқалар бастарын бұғып отыр. Қашанға дейін бұғар
екен?

С.ЕЛЕУ, сарапшы

kerey.kz

Related Articles

  • Жекешелендірдік. Жетістік пе?

      Халықтың хал-ахуалын жақсарту үкіметтің алдындағы ең бірінші міндет. Ол үшін халықтың нақты табысы артуы керек, алайда оның өсуі мүлде мардымсыз. Халық қаражатының шығыс құрылымына қарасақ, адамдар қазір барлық табысының жартысынан астамын тамаққа жұмсауға мәжбүр. Өйткені, бәрі қымбат және баға күннен күнге арта түсуде. Ал әлеуметтік қызмет көрсету сапасы қандай десек, бұл бағытта да тілді тістететін мәселелер көп. Осы мәселелерді айта келіп Мәжілістегі «Халықтық коммунистер» фракциясының жетекшісі Айқын Қоңыров үкімет басшысы Асқар Маминге жолдаған депутаттық сауалында жекешелендіруге берілген әлеуметтік нысандардың жай-күйі туралы сұрау салды. «Бүгінгі таңда жекешеге берілген әлеуметтік нысандар саны 500-ге жетіп қалды. Соның жартысы коммуналдық меншікке жататын емханалар, сауықтыру кешендері, диагностикалық орталықтар, диспансерлер, санаторийлер, спорттық клубтар, музыкалық және

  • Былқ-сылқ жауап… Былқ-сылқ істер…

    Бұдан бұрын Мәжілістегі «Халықтық коммунистер» фракциясының атынан депутат Айқын Қоңыровтың дәрі-дәрмек бағасын реттеу туралы Денсаулық сақтау министрі Елжан Біртановқа жолдаған сауалы туралы жазған болатынбыз. («Дәрі-дәрмектің бағасы қашан реттеледі, Біртанов мырза?»., «Керей кз, 18.04.2019 жыл.) Онда депутат қолданыстағы заңнамаға дәрі-дәрмек бағасын мемлекеттік реттеу бойынша өзгерістер енгізілгенін, осыған байланысты министрліктің қандай шаралар қолданатыны сұралған. «Өткен жылдың алғашқы тоқсанымен салыстырғанда, 2019 жылдың бірінші тоқсанында дәрі-дәрмектер бағасы 8,4%-ға қымбаттаған. Бұл басқа бағалардың өсуінен 1,7 есе артық. Бұл жағдай дәрі-дәрмектер бағасы қымбаттауының объективті және субъективті себептерін шұғыл түрде анықтауды қажет етеді. Бұған қоса бөлшектік нарықта пайда түсімі аз арзан дәрі-дәрмектерді ығыстырып, қымбат дәрі- дәрмек саудасын дамыту қаупі да бар. Статистика комитетінің мәліметі бойынша, өткен жылы

  • Досым Сәтпаев: “Ескі кадрлармен жүйені жаңарту мүмкін емес”

    Пётр ТРОЦЕНКО Саясаттанушы Досым Сәтпаев. Алматы, 5 маусым 2019 жыл. Тәуекелді бағалау тобының жетекшісі Досым Сәтпаев Азаттыққа берген сұхбатында Қазақстанда сайлауалды насихаттың қалай өткені және жаңа президентті ішкі және сыртқы саясатта қандай сынақ күтіп тұрғаны туралы айтты. Азаттық: Қазақстандағы сайлауалды насихаты түрліше бағаланып жатыр. Бір жақ бәсеке мен саяси балама бар дейді. ЕҚЫҰ миссиясы бастаған екінші жақ сайлауалды насихатын сүреңсіз, азын-аулақ ұран мен билбордтан аспайтын науқан деп сипаттайды. Бұл сайлауалды насихатын тартысты бәсеке деуге келе ме? Досым Сәтпаев: Бұл сайлау бақылау тізгінін уысынан шығармаған бірінші президенттің (Нұрсұлтан Назарбаев – ред.) билікті мұрагерге тапсыру процесін заңдастыру әрекеті екенін негізге алу керек. Сондықтан сайлау ойыншылардың бәрі өздеріне берілген рөлі мен орнын жақсы білетін спектакльге

  • Ғылымсыз өндіріс дами алмайды

      Кез келген елдің экономикасы ғылым жетістіктерін өндіріске енгізбей дами алмайды. Ғылыми жетістіктердің негізінде жасалған үздік өнімдер ғана халықаралық рынокта бәсекелестікке қабілетті бола алады. Ал біздің өндірісшілеріміз ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға көңіл бөлмейді. Сарапшылардың зерттеуіне қарағанда әлемдегі үздік тауар өндірушілер өткен ғасырдың аяғымен салыстырғанда ғылыми-зерттеу жұмыстарына бөлінетін шығыстарын 7 есе арттырған. Ал біздің барлық меншіктегі өндірісшілеріміз соңғы бес жылда бұл тараптағы шығындарын үнемі азайтумен келеді. Қазір ол ІЖӨ-нің 0,12 пайыздық үлесіне дейін түскен. Бұл дамыған елдер түгіл дамушы елдердің арасындағы ең төменгі көрсеткіштердің бірі. 2018 жылы біздің ғылымға көңіл бөлген кәсіпорындарымыздың саны 384 қана болды, ал бұдан 10 жыл бұрын оның саны 438 болатын. Кәсіпорында ғылыммен айналысатын қызметкерлер саны да

  • Тоқаев: “Жер шетелдіктерге сатылмайды”

    Қостанай облысы  Жер туралы ойын Қасым-Жомарт Тоқаев облыстың ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілермен кездесуінде айтты. – Басқа облыстардағыдай мұнда да белгілі бір мәселелер бар. Бірақ, Үкіметтің көмегімен бұл проблемаларды шешу жұмыстары күшейтіледі. Ал, жер мәселесіне келер болсақ, кім жұмыс істейді, жер соған тиесілі. Екіншіден, жер шетелдіктерге сатылмайды. Бұл менің Президент ретінде түбегейлі ұстанымым, – деді Мемлекет басшысы. Кездесуге қатысушылар ауыл шаруашылығы еңбеккерлеріне мемлекеттік тарапынан көрсетіліп жатқан қолдау үшін Қасым-Жомарт Тоқаевқа алғыс айтты.

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: