|  |  | 

Köz qaras Şou-biznis

Nesie qayda jwmsalıp jatır?

tenge dollar

2018 jıldıñ 11 ayında bankterdiñ halıqqa bergen nesieleriniñ 52 payızı
importtıq tauarlardı aluğa jwmsalğan eken. Mwnı «Halıqtıq kommunister»
partiyasınıñ sarapşıları anıqtap otır. Osı partiyanıñ Mäjilistegi frakciyasınıñ
jetekşisi A.Qoñırov mwnı alañdatarlıq jağday dep sanap, Wlttıq Bank törağası
D.Aqışevke saual joldadı. Öytkeni, barlıq damığan jäne dwrıs jolmen damıp kele
jatqan memleketterde nesieniñ ülken böligi öndiris pen auıl şaruaşılığına beriledi.
Al sauda salasına, atap aytqanda alıpsatarlıq jwmıstar üşin beriletin nesie kölemi
tömen. Bizde bäri kerisinşe bolıp otır.
Deputattıñ aytuına qarağanda bizde öñdeu önerkäsibine beriletin nesie älemdik
täjiribeniñ talabına da, Qazaqstandı industriyalandırudıñ mañızdı mindetterine de
jauap bere almaytın mardımsız halde. Onıñ da jalpı köleminiñ törtten bir böligi ğana
wzaqmerzimdi qarız sanaladı. Sonıñ işinde, wzaqmerzimge şetel valyutasımen beriletin
qarız wlttıq valyutamen beriletin qarızdan bir jarım ese köp. Bwl – öndiris orındarı
teñgeniñ qwldırauı saldarınan şarıqtap ösip kele jatqan valyutalıq nesie jügin
arqalap otır degen söz. Joğarıda aytılğanday, qazir nesieler negizinen qısqamerzimdi
sauda operaciyalarına berilip jatır. Bwl – nesie şetel tauarlarınıñ importın
qarjılandıru üşin jwmıs istep jatır degen söz. Osınıñ saldarınan otandıq önim
öndirisi nesie jüyesiniñ nazarınan tıs qaluda. Qısqamerzimdi sauda operaciyalarımen
qatar twtınuşılıq bağıttağı nesielendiru beleñ alıp twr. 2018 jıldıñ qañtar,
qaraşa aylarında twtınuşılıq nesieniñ kölemi 2,9 trillion teñgeden 3,3 trillion
teñgege deyin, yağni 400 milliard teñgege ösken. Mwnıñ 95%-ı wzaqmerzimdi qarız bolğan.
Sıyaqı mölşerlemesi şamamen 20%-dı qwrağan. Bwl resmi inflyaciyadan 4, al
twrğındardan tartılatın depozittiñ şekti mölşerinen 2 ese köp. Sonıñ saldarınan
qazaqstandıqtar tabıstıñ wlğayuımen säykes kelmeytin wzaqmerzimdi nesie qwrsauında
qalıp otır. Twtınuşılıq nesie de importtı qarjılandıruğa jwmsaluda. Sebebi ol
negizinen wzaqmerzimdi qoldanısqa jaraytın şetel tauarı üşin alınadı. İs jüzinde bank
jüyesi halıqtan alınğan qarajattı şeteldik tauar öndiruşilerge jwmsaydı. Nesie
sayasatındağı osınday kürdeli äri jüyeli kemşilikter ekonomikanıñ damuı men
twrğındardıñ ömir süru sapasınıñ jaqsaruına keri äserin tigizedi.
Osı mäselelerdi ayta otırıp, Halıqtıq kommunister frakciyasınıñ
deputattarı Wlttıq Bankten memlekettiñ aqşa-nesie sayasatın qayta qarau qajet dep
sanaytının ayttı. Bwl sayasat öndiris sektorına nesie resursınıñ qoljetimdiligin
arttırudı jäne onıñ otandıq ekonomikağa qosatın ülesin köbeytudi közdeui kerek. Ol
üşin nesieniñ maqsattı bağıtın anıqtau, öndiris jäne auıl şaruaşılığı salalarına

bölinetin nesieniñ merzimin, kölemin, sıyaqısın naqtılau, sonımen qatar memlekettik
qoldau deñgeyinde sıyaqı mölşerin subsidiyalau mäselelerin qarastıru qajet deydi
deputattar.

S.ELEU, sarapşı

kerey.kz

Ötirik nege kerek şın bolmasa…

Resmi aqparattarğa qarağanda bıltırğı jıldıñ qorıtındısı boyınşa
inflyaciya deñgeyi 5,3 payız bolıptı. 2017 jılmen salıstırğanda bwl 6 payızğa ğana
artıq. Tipti keremet, mwnday bolsa jağdayımız jaman bolmağanı ğoy. Biraq, «ölgeniñdi
jasırarsıñ, kömgende qaytersiñ» demekşi mwnıñ jalğan ekenin halıq kündelikti ömirde
körip jür emes pe? Dollar qımbattağan sayın oğan satıp alınatın barlıq şeteldik
tauarlardıñ, däri-därmekterdiñ bağası da künnen-künge şarıqtap baradı. Olardan
özimizde öndiriletinderdiñ bağası da qalar emes. Sondıqtan halıqtı aldarqatıp, ötirik
aqpar berudiñ ne keregi bar?
Mäjilistegi Halıqtıq kompartiya frakciyasınıñ jetekşisi Ayqın Qoñırov ta
osığan taldau jasap, resmi aqparattıñ jalğan ekenin jariya etti. Ol «ötiriktiñ» sebebi
statistikalıq jäne şındıq körsetkişterdi esepteu metodikasınıñ dwrıs emestiginen
ekenin aytadı. «Twtınu bağasınıñ indeksi» (TBI) degen körsetkiş bar, ol halıqtıñ
twtınuğa qanşa aqşa jwmsağanın körsetedi. Osını «twtınu şığıstarınıñ
qwrılımımen» (TŞQ) dwrıs salıstıra bilu kerek. Bizdiñ ökimet qızmetinde isteytin
ekonomisterimiz osını ayıruğa aqıldarı jetpeytin siyaqtı… Nemese, ädeyi isteydi. Osı
TBI-dağı azıq-tülik tauarlarınıñ ülesi 37,8 payız dep anıqtaptı ekonomister. Al is
jüzinde, ol 48 payız. Statistikalıq derekter onıñ tipti 50 payızdan artıq ekenin
aytadı.
Endi osını talday tüssek, TBI-diñ işindegi et pen et önimderiniñ şığındarın
ökimet 9,8 payız deydi, al şın mäninde ol 32,8 payızğa jetken, yağni üş ese köp. Tek 2018
ğana et pen et önimderiniñ bağası 7,5 payızğa qımbattağanın eskersek, osınıñ özi-aq
halıqtıñ qaltasın tesip, inflyaciyanı arttırdı emes pe? Süt önimderi bir jılda 8,2
payızğa qımbattağan, al olardıñ ülesi TBI-da 4,5 payız delingenimen şın mäninde 10,7
payız. Türli maylar ülesi de eki esege tömendetilgen. Qorıta aytqanda, ekonomister
bağası qımbattağan azıq-tülik tauarlarınıñ bäriniñ ülesin twtınu sebetinen azaytıp
körsetken. Söytip, azıq-tülik bağası öspedi dep jalğan nätije şığarğan. Tipti bağası
qımbattağan däri-därmekterdiñ ülesin de twtınu şığıstarındağı naqtı ülesinen eki
esege tömendetip körsetken. Onıñ üstine 2018 jılı önerkäsip bağaları 12,4%-ğa,
öndiristik-tehnikalıq maqsatqa satıp alınatın önimder bağası 13,5%-ğa, köliktiñ
barlıq türleri boyınşa tasımal tarifteri 31,8%-ğa artqan. Mine, osınıñ bärin köre
otırıp, «soqır tüyeni körmes» degendey ökimetti ötirikşi qılıp körsetip otırğan
ekonomister inflyaciyanı 5,3 payız deuden jañılmauda…

2
Deputattar özderiniñ mwnımen kelispeytinin aytıp, Prem'er-Ministr
B.Sağıntaevqa saual joldap, tömendegi talaptardı qoydı:
1. Inflyaciyanı qwrıqtauğa naqtı şaralar qoldanu üşin onıñ naqtı kölemi
anıqtalsın;
2. Et jäne et önimderiniñ, süt jäne süt önimderiniñ, maylardıñ bağalarınıñ
kürt köterilu sebepteri anıqtalıp, olardı twraqtandıru şaraları qarastırılsın;
3. Öndiristik inflyaciyanı qwrıqtau boyınşa keşendi şaralar jasalsın;
Kommunister osılay deydi, al basqalar bastarın bwğıp otır. Qaşanğa deyin bwğar
eken?

S.ELEU, sarapşı

kerey.kz

Related Articles

  • Jekeşelendirdik. Jetistik pe?

      Halıqtıñ hal-ahualın jaqsartu ükimettiñ aldındağı eñ birinşi mindet. Ol üşin halıqtıñ naqtı tabısı artuı kerek, alayda onıñ ösui mülde mardımsız. Halıq qarajatınıñ şığıs qwrılımına qarasaq, adamdar qazir barlıq tabısınıñ jartısınan astamın tamaqqa jwmsauğa mäjbür. Öytkeni, bäri qımbat jäne bağa künnen künge arta tüsude. Al äleumettik qızmet körsetu sapası qanday desek, bwl bağıtta da tildi tistetetin mäseleler köp. Osı mäselelerdi ayta kelip Mäjilistegi «Halıqtıq kommunister» frakciyasınıñ jetekşisi Ayqın Qoñırov ükimet basşısı Asqar Maminge joldağan deputattıq saualında jekeşelendiruge berilgen äleumettik nısandardıñ jay-küyi turalı swrau saldı. «Bügingi tañda jekeşege berilgen äleumettik nısandar sanı 500-ge jetip qaldı. Sonıñ jartısı kommunaldıq menşikke jatatın emhanalar, sauıqtıru keşenderi, diagnostikalıq ortalıqtar, dispanserler, sanatoriyler, sporttıq klubtar, muzıkalıq jäne

  • Bılq-sılq jauap… Bılq-sılq ister…

    Bwdan bwrın Mäjilistegi «Halıqtıq kommunister» frakciyasınıñ atınan deputat Ayqın Qoñırovtıñ däri-därmek bağasın retteu turalı Densaulıq saqtau ministri Eljan Birtanovqa joldağan saualı turalı jazğan bolatınbız. («Däri-därmektiñ bağası qaşan retteledi, Birtanov mırza?»., «Kerey kz, 18.04.2019 jıl.) Onda deputat qoldanıstağı zañnamağa däri-därmek bağasın memlekettik retteu boyınşa özgerister engizilgenin, osığan baylanıstı ministrliktiñ qanday şaralar qoldanatını swralğan. «Ötken jıldıñ alğaşqı toqsanımen salıstırğanda, 2019 jıldıñ birinşi toqsanında däri-därmekter bağası 8,4%-ğa qımbattağan. Bwl basqa bağalardıñ ösuinen 1,7 ese artıq. Bwl jağday däri-därmekter bağası qımbattauınıñ ob'ektivti jäne sub'ektivti sebepterin şwğıl türde anıqtaudı qajet etedi. Bwğan qosa bölşektik narıqta payda tüsimi az arzan däri-därmekterdi ığıstırıp, qımbat däri- därmek saudasın damıtu qaupi da bar. Statistika komitetiniñ mälimeti boyınşa, ötken jılı

  • Dosım Sätpaev: “Eski kadrlarmen jüyeni jañartu mümkin emes”

    Petr TROCENKO Sayasattanuşı Dosım Sätpaev. Almatı, 5 mausım 2019 jıl. Täuekeldi bağalau tobınıñ jetekşisi Dosım Sätpaev Azattıqqa bergen swhbatında Qazaqstanda saylaualdı nasihattıñ qalay ötkeni jäne jaña prezidentti işki jäne sırtqı sayasatta qanday sınaq kütip twrğanı turalı ayttı. Azattıq: Qazaqstandağı saylaualdı nasihatı türlişe bağalanıp jatır. Bir jaq bäseke men sayasi balama bar deydi. EQIW missiyası bastağan ekinşi jaq saylaualdı nasihatın süreñsiz, azın-aulaq wran men bilbordtan aspaytın nauqan dep sipattaydı. Bwl saylaualdı nasihatın tartıstı bäseke deuge kele me? Dosım Sätpaev: Bwl saylau baqılau tizginin uısınan şığarmağan birinşi prezidenttiñ (Nwrswltan Nazarbaev – red.) bilikti mwragerge tapsıru procesin zañdastıru äreketi ekenin negizge alu kerek. Sondıqtan saylau oyınşılardıñ bäri özderine berilgen röli men ornın jaqsı biletin spektakl'ge

  • Ğılımsız öndiris dami almaydı

      Kez kelgen eldiñ ekonomikası ğılım jetistikterin öndiriske engizbey dami almaydı. Ğılımi jetistikterdiñ negizinde jasalğan üzdik önimder ğana halıqaralıq rınokta bäsekelestikke qabiletti bola aladı. Al bizdiñ öndirisşilerimiz ğılımi-zertteu jäne täjiribelik-konstruktorlıq jwmıstarğa köñil bölmeydi. Sarapşılardıñ zertteuine qarağanda älemdegi üzdik tauar öndiruşiler ötken ğasırdıñ ayağımen salıstırğanda ğılımi-zertteu jwmıstarına bölinetin şığıstarın 7 ese arttırğan. Al bizdiñ barlıq menşiktegi öndirisşilerimiz soñğı bes jılda bwl taraptağı şığındarın ünemi azaytumen keledi. Qazir ol İJÖ-niñ 0,12 payızdıq ülesine deyin tüsken. Bwl damığan elder tügil damuşı elderdiñ arasındağı eñ tömengi körsetkişterdiñ biri. 2018 jılı bizdiñ ğılımğa köñil bölgen käsiporındarımızdıñ sanı 384 qana boldı, al bwdan 10 jıl bwrın onıñ sanı 438 bolatın. Käsiporında ğılımmen aynalısatın qızmetkerler sanı da

  • Toqaev: “Jer şeteldikterge satılmaydı”

    Qostanay oblısı  Jer turalı oyın Qasım-Jomart Toqaev oblıstıñ auıl şaruaşılığı önimin öndiruşilermen kezdesuinde ayttı. – Basqa oblıstardağıday mwnda da belgili bir mäseleler bar. Biraq, Ükimettiñ kömegimen bwl problemalardı şeşu jwmıstarı küşeytiledi. Al, jer mäselesine keler bolsaq, kim jwmıs isteydi, jer soğan tiesili. Ekinşiden, jer şeteldikterge satılmaydı. Bwl meniñ Prezident retinde tübegeyli wstanımım, – dedi Memleket basşısı. Kezdesuge qatısuşılar auıl şaruaşılığı eñbekkerlerine memlekettik tarapınan körsetilip jatqan qoldau üşin Qasım-Jomart Toqaevqa alğıs ayttı.

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: