|  |  |  | 

kerey.kz TV زۋقا باتىر 150 جىل ادەبي الەم

گيمالاي اسقان كوش كۋاگەرى ارىستان قاجىنىڭ ءومىرى جايلى كىتاپ جارىق كوردى

WhatsApp Image 2019-03-17 at 11.08.57 PMكەشە، 17 ناۋرىز الماتىداعى Manar Palace-تا ارىستان قاجى شادەتۇلىنىڭ (زۋقا باتىردىڭ نەمەرەسى) 80 جاس مەرەي تويىنا وراي، توي يەسىنىڭ ءومىرىن ارقاۋ ەتكەن، جازۋشى باياحمەت جۇمابايۇلىنىڭ «اڭساعان ارمان» اتتى كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. ارىستان قاجى تۋرالى دەرەكتى فيلىم كورسەتىلدى.WhatsApp Image 2019-03-18 at 10.29.55 PM-2

مەرەي توي مەن عۇمىرنامالىق ەڭبەكتىڭ تۇساۋكەسەرىنە الىس-جۋىق شەتەلدەردەن جانە ەلىمىزدىڭ ءار جەرىنەن ەل اعالارى، ادەبيەت پەن ونەر وكىلدەرى، وزگە دە سىيلى قوناقتار كەلىپ قاتىستى. الىس-جۋقتان جەتكەن اعايىن.

اتالعان كىتاپتىڭ تۇساۋىن مەرەي توي يەسىمەن بىرگە زيابەك قابدىلدينوۆ، دوسان بايمولدا، ءامىرحان مەڭدەكە جانە ءنابيجان مۇحاممەدحانۇلى قاتارلى تاريحشى، قالامگەرلەر كەستى.WhatsApp-Image-2019-03-18-at-10.35.56-800x480

«اڭساعان ارمان» كىتابى بۇلانايدى (گيمالاي) اسىپ، ءۇندىستان مەن پاكىستاندى باسىپ التايدان انادولىعا جەتىپ، ەۋروپانى اينالىپ تاۋەلسىز قازاق ەلىنە كەلگەن ارىستان شادەتۇلىنىڭ ءومىرىن ارقاۋ ەتكەن.

 

قازاقتىڭ «قارا جورعا» ءبيىن قازاقستانعا قايتا جاڭعىرتىپ اكەلگەن ادام – ارىستان قاجى شادەتۇلى ەكەنىن بۇگىندە ەكىنىڭ ءبىرى بىلەدى. 1999 جىلى وسىناۋ ۇلتتىق ءبيدى ەل الدىنا، ساحناعا الىپ شىققاندا الاش جۇرتى اقساقالدىڭ قايسارىلعىمەن ونەرىنە ءسۇيسىندى. رۋحانياتقا قوسقان ولشەۋسىز ەڭبەگى ەل ىشىنە تاراپ، اتاعى تەك قازاق دالاسىنا عانا ەمەس، قازاق بالاسى مەكەن ەتكەن ءاربىر ەلگە تاراپ جاتتى. بۇگىندە بۇل ءبيدى بالادان باستاپ، ەگدە تارتقان قارتتا، جاسى دا، جاسامىسى دا بيلەيدى. “قارا جورعانىڭ” اۋەنىن ەستىگەن ەل عانا ەمەس، بيلەگەن بۇقارانىڭ كوڭىلىنە قۋانىش ۇيالاتادى، رۋحىنا كۇش بەرەدى. التايدان باستاپ انادولى ەلىنە دەيىن بارعان بالا ارىستانعا بۇل ءبيدى اكەسى 7 جاسىندا شادەت زۋقاقاجىۇلى ۇيرەتىپتى.
ەل باسىنا كۇن تۋىپ، ەرلەر ەتىگمەن سۋ كەشكەن التايداعى اعايىنداردىڭ قيىن زامانى قازاق تاريحىنداعى وشپەستە، وكىنىشتى ساتتەردىڭ ءبىر بولىگى، تارماعى. كۇشى كوپ جاۋمەن جان كەتكەندە ايقاسىپ، اقىرى قاسقىردان قاشقان قويداي ۇدەرە كوشكەن ەلدىڭ باسىنداعى اۋىر تاعدىردى ارىستان بالا كەزىنەن كوردى. كوزبەن كورمەك تۇگىلى كوزگە ەلەستەتۋدىڭ ءوزى اۋىر سوعاتىن سوناۋ وتكەن زاماندى شاقتى بۇگىنگى ءتىرى كۋاگەرى دە وسى ارىستان قاجى شادەتۇلى.

7 جاسىندا قىتايدىڭ گانسۋ ولكەسىنەن باستاپ گيمالايدىڭ قۇزدى تاۋلارىن اسۋداعى ازاپتى كۇندەردىدە باسىنان وتكەردى. ءۇندىستان، پاكىستانعا جاياۋ بارعاندا، جات جەردە جۇرتىنا ازىق تاۋىپ، تاعدىردىڭ تالكەگىنە تۇسكەن حالقىنىڭ كوڭىلىنە مەدەۋ بولعاندا، تىرلىگەنە قاجەتتى دۇنيەنى تاۋىپ بەرگەن ادامداردىڭ ءبىرى دە وسى ارىستان قاجى. وجەت، قاي ىسكە بولسادا بەلسەندى جاس ارىستان جات جەردىڭ بەلگىلى، ەل باستاعان ادامدارىمەن دە تەز ءتىل تابىسىپ، قالايدا ەڭىرەگەن ەلىن قيىن ساتتەردەن الىپ شىعىپ وتىردى.
ول جات جۇرتتا جۇرتىنىڭ نامىسىن جانىدى، بوتەن ەلدە بولىنبەي، بىرىگە جۇرۋگە بارىن سالدى. تۇركياعا تۇراقتاعان قازاقتارعا عانا ەمەس، تۇرعىلىقتى تۇرعىندارعا دا تاباندى ەڭبەك ەتۋمەن تابىسقا جەتۋگە بولاتىنىن دالەلەدى. تۇركيا، كەيىن گەرمانيادا 40 جىل عۇمىرىن وتكىزگەندە دە قازاقتىڭ قايسار حالىق ەكەنىن دالەلدەدى.

قازاقتىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىشۇلى نازارباەۆتىڭ ەۋروپا كەلگەن ساتتەرىندە بىرنەشە رەت جولىعىپ، ەلدىك جولىنداعى جۇمىستاردى تالقىلادى. كوشى-قون جولىن جانداندىرۋعا جول اشتى. ءوزى عانا ەمەس ەۋروپا ەلدەرىنە تارىداي شاشىلىپ كەتكەن قازاقتاردى دا ەلباسىمەن كەزدەستىرىپ، ەڭسەلەرىن كوتەردى.

ارىستان قاجى ءۇشىن 1995 جىلى اتامەكەن قازاقستانعا قونىس اۋدارعان جىل باقتى كۇندەردىڭ باستاۋ العان ساتتەرى بوپ سانالادى. ەڭسەسىن ەندى تىككەن ەلىنە قولعابىس ەتۋدەن دە قاراپ قالعان جوق. حالىقتىڭ باسىن بىرىكتىرىپ، جۇرتىن جيناپ، جۇمىلا ءجۇرىپ مەشىت سالعىزدى.

ەجەلگى مەكەن التايعادا بىرنەشە رەت بارىپ، ارماندا كەتكەن ەرلەردىڭ، ارۋاقتاردىڭ باسىنا قۇران باعىشتاپ قايتتى. تاۋەلسىز ەلدە ءتۇتىن تۇتەتىپ وتىرعان ابىز اقساقال كوپكە ۇلگى بولارلىق ىستەردەن قاشاندا قالىس قالعان ەمەس. ەلىن جاۋدان اراشالاۋدا اتوي سالعان باتىر بابالار رۋحىنا دا بىرنەشە رەت اس بەردى. جيىندار وتكىزدى. تاريحي كىتاپتاردىڭ شىعۋىنا جاردەم قىلدى.
تاعدىردىڭ قيلى، ىرەلەڭ جولدارىنان يمەنبەگەن ابىز اقساقال تۋرالى ايتار اڭىزدا، اتالى سوزدە ءالى تالاي تومادارعا ارقاۋ بولارى ءسوزسىز. سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىقان ارىستان قاجى شادەتۇلى بۇگىندە تەك ءوز ۇرپاقتارىنىڭ عانا ەمەس، كۇللى قازاقتىڭ ماقتانىشى
بولىپ قالا بەرمەك.

تۇساۋكەسەردەن كەيىن بۇلاناي اسقان كوش تۋرالى تالقى كەڭەس وتكىزىلىپ، شارانىڭ سوڭعى ارىستان قاجىنىڭ 80 جاس مەرەي تويىنىڭ داستارحانىنا ۇلاستى.

جۇماباي ءمادىبايۇلى

Kerey.kz

 

Related Articles

  • داستەم سال قاراباسۇلى

    ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىشۇلى بيىلعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا ەلىمىزدىڭ باس گازەتى «ەگەم- ەندى قازاقستان» گازەتىندە جاريالاعان ماقالاسىندا تۋعان جەر تاريحىن، ونىڭ تاۋەل-سىزدىگى مەن بوستاندىعى ءۇشىن كۇرەسكەن تۇلعالار ەسىمىن قايتا جاڭعىرتۋدى ۇسىندى. وسى رەتتە بۇگىنگى قازاق ەلىنىڭ سولتۇستىگىندە ءومىر سۇرگەن رۋ-تايپالار تاريحى وسى كۇن- گە دەيىن مامان-تاريحشىلار نازارىنان تىس قالىپ كەلە جاتقاندىع بەلگىلى. بۇگىنگى جاستار تۇگىل اقساقالداردىڭ ءوزى ەلدىڭ كەشەگىسى تۋرال جارىتىپ ەشتەڭە ايتا المايدى. وعان ولاردى كىنالاۋدىڭ ءوزى قيىن سياقتى. كەشەگى كەڭەس ۇكىمەتى زامانىنداعى قىساڭ ساياسات وتكەنىمىزدى بىلۋگە مۇرشا بەرمەگەندىن قالاي جاسىرا الامىز. قازاقستاننىڭ سولتۇستىگى مەن باتىس ءسىبىر ولكەسى ورتا عاسىردا بىرىڭعاي ساياسي-ەتنيكا- لىق اۋماق بولعان. كەرەيدىڭ تايپاسىنىڭ تايبۇعا اۋلەتى نەگىزىن قالاعان، تاريحتا «ءسىبىر حاندىعى» دەپ اتالاتىن مەملەكەت اۋماعىندا تەك كەرەيلەر

  • ابايدىڭ ءماشھۇر جۇسىپكە قويعان سۇراعى

    توبىقتىنىڭ ەلىنە ساپارلاپ شىققان ءماشھۇر ءجۇسىپ بىرەر كىسىمەن اقىننىڭ ۇيىنە كىرىپ كەلگەندە اباي وعان الدەنەشە توسىن ساۋال قويىپ: – اقىماق باسقا ادىرايىپ كوز بىتەدى، دۋالى اۋىزعا سىلدىرلاعان ءسوز بىتەدى. كەلبەتسىز ەمەس ەكەنسىڭ. ايتشى، قۇداي قايدا؟ جۇماق پەن توزاق قايدا؟ – دەپتى. سوندا ءماشھۇر ىركىلمەستەن: – ابايدىڭ قۇدايى قايدا ەكەنىن بىلمەيمىن. مەنىڭ قۇدايىم، مىنە، جۇرەگىمدە تۇر. جۇماق پەن توزاق اركىمنىڭ ءوز ۇيىندە، قاتىنىڭ اقىلدى بولسا – جۇماق، اقىماق بولسا – توزاق، – دەگەن ەكەن. اباي سوندا: «ءماشھۇرىم، دەسە دەگەندەي ەكەنسىڭ، تورگە شىق» – دەپ قۇرمەت كورسەتىپتى. *** اق نەكە ۇرپاق! پەرزەنت! جان بىتكەننىڭ كوكىرەگىن ءاپ-ساتتە ىزگى سەزىمگە، ماقتانىشقا، قۋانىشقا تولتىراتىن قايران جالعىز اۋىز قاسيەتتى ءسوز! سەنىڭ اتىڭ دا، زاتىڭ دا ماڭگىلىك.

  • بابالار ءسوزى:

    تاعباش حالقىنىڭ الداۋىنا سەنگەندىكتەن، ارباۋىنا كونگەندىكتەن، ءىنىلى-اعانىڭ داۋلاسقانىنان، بەكتى حالىقتىڭ جاۋلاسقانىنان، تۇركى حالقى ەلدىگىن جويدى …. تۇركى بەكتەرى تۇركى اتىن جوعالتىپ، تاعباش اتىن تۇتىنىپ … مىنە، تۇركى حالقىنىڭ جوعالۋ تاريحى قايدا جاتىر؟ *** اراب باسقىنشىلىعى: ارابتار كەلگەنىمەن تەك كەلمەدى، باس بولدى ات ارتىنا بوكتەرگەنى. سىنتاستىڭ جازۋلارىن قىرىپ تاستاپ، تاريحقا قيانات قىپ وكتەمدەدى … كەشەگى ويما جازۋ ورىنىنا جىلانداي يرەلەڭدەپ ءارىپ ءمىندى، – ز. رۇستەمبەكوۆ *** ەدىلدى تارتىپ العانى، ەتەككە قولدى سالعانى. جايىقتى تارتىپ العانى، جاعاعا قولدى سالعانى. ويىلدى تارتىپ العانى، ويداعىسى بولعانى، قونىستىڭ بار ما قالعانى؟ – مۇرات موڭكەۇلى *** كوشپەندى ەل قازاققا جەر جوق دەسىپ، قازاق جەرىن مۇجىققا بەردى كەسىپ. شارياتسىز، نيزامسىز زورلىقپەنەن، اۋىر تاۋدى موينىنا ءىلدى تەسىپ …

  • ەسكەندىر زۇلقارنايىن، لۇقپان حاكىم جانە ءاپلاتون

    پلاتون مەنىڭ دوسىم – بىراق شىندىق بارىنەن قىمبات اريستوتەل   ەسكەندىر زۇلقارنايىننىڭ (الەكساندر ماكەدونسكي) زامانىندا ءومىر سۇرگەن ەكى ويشىل-عۇلاما ءاپلاتون (پلاتون) مەن لۇقپان حاكىم (اريستوتەل) تۋرالى اڭىز اڭگىمەلەردى بالا كەزىمىزدە اۋىلىمىزدىڭ كونە كوز اقساقالدارىنان ەستۋشى ەدىك. باتىس پەن شىعىستىڭ كونەدەن كەلە جاتقان اڭىز-اڭگىمەلەرىن اۋىل-ايماعىمىزدىڭ ارداقتى اقساقالى، «جيەن اعامىز» ومار سانسىزبايۇلى ءابىل مولدا قۋانىشۇلى مەن سادۋاقاس تۇرابايۇلىنىڭ اۋزىنان بالا كەزىندە كوپ ەستىگەنىن ايتىپ وتىرۋشى ەدى. بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى سماعۇل سادۋاقاسوۆ العاش ەسكىشە ءبىلىم الىپ، الدىن كورگەن ءابىل مولدادان ۇل بالا بولعان جوق، حاديشا ەسىمدى جالعىز قىزى عانا بولدى. سوعىستان كەيىنگى جىلدارى ومبى وبلىسىنىڭ ليۋبين اۋدانىندا ومار اتامىزبەن بىرگە شارۋانىڭ مالىن باعىسىپ قاسىندا بولعان جانە اڭىز-اڭگىمەلەرىن تىڭداپ، كوپتەگەن عيبراتتى سوزدەرىن

  • اكەجان قاجىگەلدين: “نازارباەۆ مەنەن كەشىرىم سۇرادى

    قاسىم امانجول قازاقستاننىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى اكەجان قاجىگەلدين (وڭ جاقتا) جانە جۋرناليست قاسىم امانجول. سكايپ-سۇحبات. 6 قىركۇيەك 2019 جىل. 1994-1997 جىلدارى قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى بولىپ، 1998 جىلى ەلدەن كەتكەن اكەجان قاجىگەلدين ازاتتىققا بەرگەن سۇحباتىندا شەتەلدە بىرنەشە رەت قازاقستاننىڭ ەكس-پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن كەزدەسكەنىن ايتتى. 6 قىركۇيەكتە الماتىدا «اقيقات» جالپىۇلتتىق سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ 15-سەزىندە پارتيا باسشىcى ەرمۇرات باپيعا جسدپ مۇشەلەرى سەنىمسىزدىك ءبىلدىرىپ، اقىرىندا باپي توراعالىقتان كەتىپ، پارتيادان دا شىعارىلدى. جيىندا كەيبىر پارتيا مۇشەلەرى باپيدىڭ بيىل كوكتەمدە ءبىر توپ بەلسەندىمەن پاريجگە بارىپ، قازاقستاننىڭ بۇرىنعى پرەمەرى اكەجان قاجىگەلدينمەن پارتيا رۇقساتىنسىز كەزدەسكەنىن ايىپتادى. باپيدىڭ ورنىنا اسحات راقىمجانوۆ پارتيا جەتەكشىسى بولىپ سايلاندى. ءدال وسى كۇنى نۇر-سۇلتاندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قاتىسۋىمەن ۇلتتىق سەنىم كەڭەسىنىڭ العاشقى جيىنى ءوتتى. بۇل كەڭەستى توقاەۆ حالىق پەن

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: