|  |  |  | 

kerey.kz TV زۋقا باتىر 150 جىل ادەبي الەم

گيمالاي اسقان كوش كۋاگەرى ارىستان قاجىنىڭ ءومىرى جايلى كىتاپ جارىق كوردى

WhatsApp Image 2019-03-17 at 11.08.57 PMكەشە، 17 ناۋرىز الماتىداعى Manar Palace-تا ارىستان قاجى شادەتۇلىنىڭ (زۋقا باتىردىڭ نەمەرەسى) 80 جاس مەرەي تويىنا وراي، توي يەسىنىڭ ءومىرىن ارقاۋ ەتكەن، جازۋشى باياحمەت جۇمابايۇلىنىڭ «اڭساعان ارمان» اتتى كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. ارىستان قاجى تۋرالى دەرەكتى فيلىم كورسەتىلدى.WhatsApp Image 2019-03-18 at 10.29.55 PM-2

مەرەي توي مەن عۇمىرنامالىق ەڭبەكتىڭ تۇساۋكەسەرىنە الىس-جۋىق شەتەلدەردەن جانە ەلىمىزدىڭ ءار جەرىنەن ەل اعالارى، ادەبيەت پەن ونەر وكىلدەرى، وزگە دە سىيلى قوناقتار كەلىپ قاتىستى. الىس-جۋقتان جەتكەن اعايىن.

اتالعان كىتاپتىڭ تۇساۋىن مەرەي توي يەسىمەن بىرگە زيابەك قابدىلدينوۆ، دوسان بايمولدا، ءامىرحان مەڭدەكە جانە ءنابيجان مۇحاممەدحانۇلى قاتارلى تاريحشى، قالامگەرلەر كەستى.WhatsApp-Image-2019-03-18-at-10.35.56-800x480

«اڭساعان ارمان» كىتابى بۇلانايدى (گيمالاي) اسىپ، ءۇندىستان مەن پاكىستاندى باسىپ التايدان انادولىعا جەتىپ، ەۋروپانى اينالىپ تاۋەلسىز قازاق ەلىنە كەلگەن ارىستان شادەتۇلىنىڭ ءومىرىن ارقاۋ ەتكەن.

 

قازاقتىڭ «قارا جورعا» ءبيىن قازاقستانعا قايتا جاڭعىرتىپ اكەلگەن ادام – ارىستان قاجى شادەتۇلى ەكەنىن بۇگىندە ەكىنىڭ ءبىرى بىلەدى. 1999 جىلى وسىناۋ ۇلتتىق ءبيدى ەل الدىنا، ساحناعا الىپ شىققاندا الاش جۇرتى اقساقالدىڭ قايسارىلعىمەن ونەرىنە ءسۇيسىندى. رۋحانياتقا قوسقان ولشەۋسىز ەڭبەگى ەل ىشىنە تاراپ، اتاعى تەك قازاق دالاسىنا عانا ەمەس، قازاق بالاسى مەكەن ەتكەن ءاربىر ەلگە تاراپ جاتتى. بۇگىندە بۇل ءبيدى بالادان باستاپ، ەگدە تارتقان قارتتا، جاسى دا، جاسامىسى دا بيلەيدى. “قارا جورعانىڭ” اۋەنىن ەستىگەن ەل عانا ەمەس، بيلەگەن بۇقارانىڭ كوڭىلىنە قۋانىش ۇيالاتادى، رۋحىنا كۇش بەرەدى. التايدان باستاپ انادولى ەلىنە دەيىن بارعان بالا ارىستانعا بۇل ءبيدى اكەسى 7 جاسىندا شادەت زۋقاقاجىۇلى ۇيرەتىپتى.
ەل باسىنا كۇن تۋىپ، ەرلەر ەتىگمەن سۋ كەشكەن التايداعى اعايىنداردىڭ قيىن زامانى قازاق تاريحىنداعى وشپەستە، وكىنىشتى ساتتەردىڭ ءبىر بولىگى، تارماعى. كۇشى كوپ جاۋمەن جان كەتكەندە ايقاسىپ، اقىرى قاسقىردان قاشقان قويداي ۇدەرە كوشكەن ەلدىڭ باسىنداعى اۋىر تاعدىردى ارىستان بالا كەزىنەن كوردى. كوزبەن كورمەك تۇگىلى كوزگە ەلەستەتۋدىڭ ءوزى اۋىر سوعاتىن سوناۋ وتكەن زاماندى شاقتى بۇگىنگى ءتىرى كۋاگەرى دە وسى ارىستان قاجى شادەتۇلى.

7 جاسىندا قىتايدىڭ گانسۋ ولكەسىنەن باستاپ گيمالايدىڭ قۇزدى تاۋلارىن اسۋداعى ازاپتى كۇندەردىدە باسىنان وتكەردى. ءۇندىستان، پاكىستانعا جاياۋ بارعاندا، جات جەردە جۇرتىنا ازىق تاۋىپ، تاعدىردىڭ تالكەگىنە تۇسكەن حالقىنىڭ كوڭىلىنە مەدەۋ بولعاندا، تىرلىگەنە قاجەتتى دۇنيەنى تاۋىپ بەرگەن ادامداردىڭ ءبىرى دە وسى ارىستان قاجى. وجەت، قاي ىسكە بولسادا بەلسەندى جاس ارىستان جات جەردىڭ بەلگىلى، ەل باستاعان ادامدارىمەن دە تەز ءتىل تابىسىپ، قالايدا ەڭىرەگەن ەلىن قيىن ساتتەردەن الىپ شىعىپ وتىردى.
ول جات جۇرتتا جۇرتىنىڭ نامىسىن جانىدى، بوتەن ەلدە بولىنبەي، بىرىگە جۇرۋگە بارىن سالدى. تۇركياعا تۇراقتاعان قازاقتارعا عانا ەمەس، تۇرعىلىقتى تۇرعىندارعا دا تاباندى ەڭبەك ەتۋمەن تابىسقا جەتۋگە بولاتىنىن دالەلەدى. تۇركيا، كەيىن گەرمانيادا 40 جىل عۇمىرىن وتكىزگەندە دە قازاقتىڭ قايسار حالىق ەكەنىن دالەلدەدى.

قازاقتىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىشۇلى نازارباەۆتىڭ ەۋروپا كەلگەن ساتتەرىندە بىرنەشە رەت جولىعىپ، ەلدىك جولىنداعى جۇمىستاردى تالقىلادى. كوشى-قون جولىن جانداندىرۋعا جول اشتى. ءوزى عانا ەمەس ەۋروپا ەلدەرىنە تارىداي شاشىلىپ كەتكەن قازاقتاردى دا ەلباسىمەن كەزدەستىرىپ، ەڭسەلەرىن كوتەردى.

ارىستان قاجى ءۇشىن 1995 جىلى اتامەكەن قازاقستانعا قونىس اۋدارعان جىل باقتى كۇندەردىڭ باستاۋ العان ساتتەرى بوپ سانالادى. ەڭسەسىن ەندى تىككەن ەلىنە قولعابىس ەتۋدەن دە قاراپ قالعان جوق. حالىقتىڭ باسىن بىرىكتىرىپ، جۇرتىن جيناپ، جۇمىلا ءجۇرىپ مەشىت سالعىزدى.

ەجەلگى مەكەن التايعادا بىرنەشە رەت بارىپ، ارماندا كەتكەن ەرلەردىڭ، ارۋاقتاردىڭ باسىنا قۇران باعىشتاپ قايتتى. تاۋەلسىز ەلدە ءتۇتىن تۇتەتىپ وتىرعان ابىز اقساقال كوپكە ۇلگى بولارلىق ىستەردەن قاشاندا قالىس قالعان ەمەس. ەلىن جاۋدان اراشالاۋدا اتوي سالعان باتىر بابالار رۋحىنا دا بىرنەشە رەت اس بەردى. جيىندار وتكىزدى. تاريحي كىتاپتاردىڭ شىعۋىنا جاردەم قىلدى.
تاعدىردىڭ قيلى، ىرەلەڭ جولدارىنان يمەنبەگەن ابىز اقساقال تۋرالى ايتار اڭىزدا، اتالى سوزدە ءالى تالاي تومادارعا ارقاۋ بولارى ءسوزسىز. سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىقان ارىستان قاجى شادەتۇلى بۇگىندە تەك ءوز ۇرپاقتارىنىڭ عانا ەمەس، كۇللى قازاقتىڭ ماقتانىشى
بولىپ قالا بەرمەك.

تۇساۋكەسەردەن كەيىن بۇلاناي اسقان كوش تۋرالى تالقى كەڭەس وتكىزىلىپ، شارانىڭ سوڭعى ارىستان قاجىنىڭ 80 جاس مەرەي تويىنىڭ داستارحانىنا ۇلاستى.

جۇماباي ءمادىبايۇلى

Kerey.kz

 

Related Articles

  • باقىتبەك ءبامىشۇلىنىڭ “التىن ارالدىڭ ارعىماقتارى” اتتى شىعارماشىلىق كەشى وتەدى.

    بيىل وسپان باتىردىڭ تۋعانىنا 120 جىل تولۋىنا بايلانىستى “ەر جانىبەك باتىر” اتىنداعى حالىقارالىق قوعامدىق قورى جىل باسىنان بەرى قازاقستان جازۋشىلار وداعىمەن بىرلەسىپ بىرقاتار مادەني ءىس-شارالار وتكىزىپ كەلەدى.  الداعى كۇندەرى قور ۇجىمى جازۋشىلار وداعىمەن بىرلەسىپ،  اتالمىش شارالاردىڭ كوشىن جالعاستىرىپ، ونەر سۇيەر جۇرتشىلىقتى ماۋسىمنىڭ 19 كۇنى وتەتىن بەلگىلى اقىن-جازۋشى، پۋبليتسيس، اۋدارماشى، فيلرلرگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ جانە قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى باقىتبەك ءبامىشۇلىنىڭ  شىعارماشىلىق كەشىنە شاقىرادى. وتەتىن ورىنى: الماتى ۇلتتىق كىتاپحاناسى. ۋاقىتى: 19 ماۋسىم، ساعات 16:00 دە. باقىتبەك ءبامىشۇلى: بايان-ولگەي ايماعىنىڭ بۇلعىن سۇمىنىندا ۇلكەن تەمىرتىنىڭ نورتى جايلاۋىندا  1958 جىلى 25 مامىردا دۇنيەگە كەلگەن. 1975 جىلى بۇلعىن سۇمىندىق 8 جىلدىق، 1977 جىلى ۇلانباتىر قالاسىندا حوسە مارتە اتىنداعى 52- ءشى ون جىلدىق ورتا مەكتەپتى بىتىرگەن.

  • اقساق قاسقىردىڭ ايلاسى

    اتاقتى زۋقا باتىردى بىلەسىڭدەر عوي. باتىر اتامىز بۇكىل التايدى ۋىسىندا ۇستاپ تۇردى. سول جىلدارى باتىردىڭ جىلقىشىلارى قوس-قوس جىلقىسىن قىستا جوڭعار ويپاتىنا، قۇمعا وتارلاتىپ قايتادى ەكەن. وندا جابايى جىلقى – تارپاڭدار كوپ بولادى. تارپاڭدار جىلقىدان كىشىلەۋ، قۇلاننان ءىرى بولادى. ونىڭ ايعىرى ءۇيىرىن قاسقىرعا الدىرمايدى. تىپتەن، كەز كەلگەن قۇيىندى، قارلى بوراندا ىققان جىلقىنى الىپ شىعا الادى. سونى بىلەتىن جىلقىشىلار جىلقى ۇيىرلەرىن تارپاڭدارعا جاقىنداتىپ، قوسىپ، الىستان قاراۋىلداپ باعادى ەكەن. وسىلايشا تارپاڭدارمەن قان ارالاسىپتى. تىپتەن ءبىر تارپاڭ ايعىرى جىلقىعا ۇيىرلەسىپتى. سونىمەن كوكتەمدە وتاردان قايتقاندا الگى تارپاڭنىڭ ايعىرىن دا قوسا قايىرىپ، التايعا ورالىپتى. بىردە جىلقىشىلار تارپاڭ ايعىردى قولعا ۇيرەتۋ ءۇشىن ۇستاماق بولادى. الايدا تارپاڭ وتە قاندەس، جانسەبىل ەكەن. جىلقىشىلار ۇلكەن سايداعى ورمان اراسىنا قاماپ، قولدارىنا

  • ءجادي شاكەنۇلىنىڭ جاڭا بەس كىتابىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى.

    2019 جىلى ءساۋىردىڭ 11 كۇنى الماتىداعى جازۋشىلار وداعىنىڭ ادەبيەتشىلەر ۇيىندە، جازۋشى ءجادي شاكەنۇلىنىڭ بەس بىردەي كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى بولىپ ءوتتى. عىلىمي زەررتەۋ ەڭبەكتەر مەن كوركەم ادەبيەتكە بىردەي قالام تەربەپ، ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن جازۋشى وسى جولى دا وقىرمان قاۋىمعا «بوزمۇنار» رومان-حيكاياتتار كىتابى مەن قاتار «التاي الىپتارى»، «وسپان باتىر جانە شىعىس تۇركىستان ماسەلەلەرى» اتتى زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى، «قىتاي قازاقتارىنىڭ ادەبيەتى» اتتى ادەبي سىن-زەرتتەۋلەرى، «بەگزات ءسوز» اتتى قالامگەر شىعارماشىلىعى جايىندا جازىلعان وزگە اۆتورلاردىڭ ماقالالار جيناعى سىندى قۇندى بەس جاڭا كىتابىن ۇسىنىپ وتىر. بۇلارعا قوسا، وقىرماندار سۇرانىسى بويىنشا  ا.بايتۇرسىن ۇلگىسىندەگى توتە جازۋدا «قارالى كوش» كىتابى قايتا باسىلىپ شىقتى. بيىلعى وسپان باتىردىڭ 120 جىلدىعىنا وراي «ەر جانىبەك» حالىقارالىق قوعامدىق قورى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ قولداۋىندا، «ەل اماناتى»  قوعامدىق

  • ۇلكەن كۇنا؟!

    ارىستانبەك مۇحامەديۇلى ءار ۇلتتىڭ قاي كەزەڭدە بولماسىن الدىندا تۇراتىن ۇلى مىندەتتەرىنىڭ ەڭ باستىسى – ءوزىنىڭ ءىسىن، ءومىرىن جالعاستىراتىن سالاۋاتتى سانالى ۇرپاق تاربيەلەۋ. بولاشاق قوعام يەلەرىن جان- جاقتى جەتىلگەن، اقىل-پاراساتى مول، مادەني، عىلىمي ءورىسى وزىق ەتىپ جەتىلدىرۋ – اعا بۋىننىڭ قوعام الدىنداعى زور بورىشى. دەمەك بىزدەر ۇرپاق الدىنداعى بورىشىمىزدى وتەي وتىرىپ، ولاردىڭ بولاشاعىن بۇلىڭعىر ەمەس، جارقىن ەتۋ ءۇشىن، كەلەسى ءبىر قادام – مويىندارىنا ەشقانداي قارىز قالدىرماۋعا ءتيىستىمىز! وسى كۇنى قارىز ماسەلەسى ەلىمىزدەگى كۇردەلى ماسەلەلەردىڭ بىرىنە اينالدى. راسىندا، قارىزدىڭ قاي ءتۇرى دە وڭاي ەمەس. ۇلتتىق بانك دەرەكتەرىنە سايكەس، قازاقستاندىقتار ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە 6 تريلليون تەڭگە قارىز ەكەن. سوندا جان باسىنا شاققاندا ءار قازاقستاندىق ورتا ەسەپپەن 900 مىڭ تەڭگەدەن اسا (!) بەرەشەك دەگەن

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: