|  |  |  | 

kerey.kz TV زۋقا باتىر 150 جىل ادەبي الەم

گيمالاي اسقان كوش كۋاگەرى ارىستان قاجىنىڭ ءومىرى جايلى كىتاپ جارىق كوردى

WhatsApp Image 2019-03-17 at 11.08.57 PMكەشە، 17 ناۋرىز الماتىداعى Manar Palace-تا ارىستان قاجى شادەتۇلىنىڭ (زۋقا باتىردىڭ نەمەرەسى) 80 جاس مەرەي تويىنا وراي، توي يەسىنىڭ ءومىرىن ارقاۋ ەتكەن، جازۋشى باياحمەت جۇمابايۇلىنىڭ «اڭساعان ارمان» اتتى كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. ارىستان قاجى تۋرالى دەرەكتى فيلىم كورسەتىلدى.WhatsApp Image 2019-03-18 at 10.29.55 PM-2

مەرەي توي مەن عۇمىرنامالىق ەڭبەكتىڭ تۇساۋكەسەرىنە الىس-جۋىق شەتەلدەردەن جانە ەلىمىزدىڭ ءار جەرىنەن ەل اعالارى، ادەبيەت پەن ونەر وكىلدەرى، وزگە دە سىيلى قوناقتار كەلىپ قاتىستى. الىس-جۋقتان جەتكەن اعايىن.

اتالعان كىتاپتىڭ تۇساۋىن مەرەي توي يەسىمەن بىرگە زيابەك قابدىلدينوۆ، دوسان بايمولدا، ءامىرحان مەڭدەكە جانە ءنابيجان مۇحاممەدحانۇلى قاتارلى تاريحشى، قالامگەرلەر كەستى.WhatsApp-Image-2019-03-18-at-10.35.56-800x480

«اڭساعان ارمان» كىتابى بۇلانايدى (گيمالاي) اسىپ، ءۇندىستان مەن پاكىستاندى باسىپ التايدان انادولىعا جەتىپ، ەۋروپانى اينالىپ تاۋەلسىز قازاق ەلىنە كەلگەن ارىستان شادەتۇلىنىڭ ءومىرىن ارقاۋ ەتكەن.

 

قازاقتىڭ «قارا جورعا» ءبيىن قازاقستانعا قايتا جاڭعىرتىپ اكەلگەن ادام – ارىستان قاجى شادەتۇلى ەكەنىن بۇگىندە ەكىنىڭ ءبىرى بىلەدى. 1999 جىلى وسىناۋ ۇلتتىق ءبيدى ەل الدىنا، ساحناعا الىپ شىققاندا الاش جۇرتى اقساقالدىڭ قايسارىلعىمەن ونەرىنە ءسۇيسىندى. رۋحانياتقا قوسقان ولشەۋسىز ەڭبەگى ەل ىشىنە تاراپ، اتاعى تەك قازاق دالاسىنا عانا ەمەس، قازاق بالاسى مەكەن ەتكەن ءاربىر ەلگە تاراپ جاتتى. بۇگىندە بۇل ءبيدى بالادان باستاپ، ەگدە تارتقان قارتتا، جاسى دا، جاسامىسى دا بيلەيدى. “قارا جورعانىڭ” اۋەنىن ەستىگەن ەل عانا ەمەس، بيلەگەن بۇقارانىڭ كوڭىلىنە قۋانىش ۇيالاتادى، رۋحىنا كۇش بەرەدى. التايدان باستاپ انادولى ەلىنە دەيىن بارعان بالا ارىستانعا بۇل ءبيدى اكەسى 7 جاسىندا شادەت زۋقاقاجىۇلى ۇيرەتىپتى.
ەل باسىنا كۇن تۋىپ، ەرلەر ەتىگمەن سۋ كەشكەن التايداعى اعايىنداردىڭ قيىن زامانى قازاق تاريحىنداعى وشپەستە، وكىنىشتى ساتتەردىڭ ءبىر بولىگى، تارماعى. كۇشى كوپ جاۋمەن جان كەتكەندە ايقاسىپ، اقىرى قاسقىردان قاشقان قويداي ۇدەرە كوشكەن ەلدىڭ باسىنداعى اۋىر تاعدىردى ارىستان بالا كەزىنەن كوردى. كوزبەن كورمەك تۇگىلى كوزگە ەلەستەتۋدىڭ ءوزى اۋىر سوعاتىن سوناۋ وتكەن زاماندى شاقتى بۇگىنگى ءتىرى كۋاگەرى دە وسى ارىستان قاجى شادەتۇلى.

7 جاسىندا قىتايدىڭ گانسۋ ولكەسىنەن باستاپ گيمالايدىڭ قۇزدى تاۋلارىن اسۋداعى ازاپتى كۇندەردىدە باسىنان وتكەردى. ءۇندىستان، پاكىستانعا جاياۋ بارعاندا، جات جەردە جۇرتىنا ازىق تاۋىپ، تاعدىردىڭ تالكەگىنە تۇسكەن حالقىنىڭ كوڭىلىنە مەدەۋ بولعاندا، تىرلىگەنە قاجەتتى دۇنيەنى تاۋىپ بەرگەن ادامداردىڭ ءبىرى دە وسى ارىستان قاجى. وجەت، قاي ىسكە بولسادا بەلسەندى جاس ارىستان جات جەردىڭ بەلگىلى، ەل باستاعان ادامدارىمەن دە تەز ءتىل تابىسىپ، قالايدا ەڭىرەگەن ەلىن قيىن ساتتەردەن الىپ شىعىپ وتىردى.
ول جات جۇرتتا جۇرتىنىڭ نامىسىن جانىدى، بوتەن ەلدە بولىنبەي، بىرىگە جۇرۋگە بارىن سالدى. تۇركياعا تۇراقتاعان قازاقتارعا عانا ەمەس، تۇرعىلىقتى تۇرعىندارعا دا تاباندى ەڭبەك ەتۋمەن تابىسقا جەتۋگە بولاتىنىن دالەلەدى. تۇركيا، كەيىن گەرمانيادا 40 جىل عۇمىرىن وتكىزگەندە دە قازاقتىڭ قايسار حالىق ەكەنىن دالەلدەدى.

قازاقتىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىشۇلى نازارباەۆتىڭ ەۋروپا كەلگەن ساتتەرىندە بىرنەشە رەت جولىعىپ، ەلدىك جولىنداعى جۇمىستاردى تالقىلادى. كوشى-قون جولىن جانداندىرۋعا جول اشتى. ءوزى عانا ەمەس ەۋروپا ەلدەرىنە تارىداي شاشىلىپ كەتكەن قازاقتاردى دا ەلباسىمەن كەزدەستىرىپ، ەڭسەلەرىن كوتەردى.

ارىستان قاجى ءۇشىن 1995 جىلى اتامەكەن قازاقستانعا قونىس اۋدارعان جىل باقتى كۇندەردىڭ باستاۋ العان ساتتەرى بوپ سانالادى. ەڭسەسىن ەندى تىككەن ەلىنە قولعابىس ەتۋدەن دە قاراپ قالعان جوق. حالىقتىڭ باسىن بىرىكتىرىپ، جۇرتىن جيناپ، جۇمىلا ءجۇرىپ مەشىت سالعىزدى.

ەجەلگى مەكەن التايعادا بىرنەشە رەت بارىپ، ارماندا كەتكەن ەرلەردىڭ، ارۋاقتاردىڭ باسىنا قۇران باعىشتاپ قايتتى. تاۋەلسىز ەلدە ءتۇتىن تۇتەتىپ وتىرعان ابىز اقساقال كوپكە ۇلگى بولارلىق ىستەردەن قاشاندا قالىس قالعان ەمەس. ەلىن جاۋدان اراشالاۋدا اتوي سالعان باتىر بابالار رۋحىنا دا بىرنەشە رەت اس بەردى. جيىندار وتكىزدى. تاريحي كىتاپتاردىڭ شىعۋىنا جاردەم قىلدى.
تاعدىردىڭ قيلى، ىرەلەڭ جولدارىنان يمەنبەگەن ابىز اقساقال تۋرالى ايتار اڭىزدا، اتالى سوزدە ءالى تالاي تومادارعا ارقاۋ بولارى ءسوزسىز. سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىقان ارىستان قاجى شادەتۇلى بۇگىندە تەك ءوز ۇرپاقتارىنىڭ عانا ەمەس، كۇللى قازاقتىڭ ماقتانىشى
بولىپ قالا بەرمەك.

تۇساۋكەسەردەن كەيىن بۇلاناي اسقان كوش تۋرالى تالقى كەڭەس وتكىزىلىپ، شارانىڭ سوڭعى ارىستان قاجىنىڭ 80 جاس مەرەي تويىنىڭ داستارحانىنا ۇلاستى.

جۇماباي ءمادىبايۇلى

Kerey.kz

 

Related Articles

  • مارات ءبايدىلداۇلى (توقاشباەۆ): قارادالا اتاۋى قالپىنا كەلتىرىلسە…

    جازۋشى-پۋبليتسيست ۇيعىر اۋدانىندا قازاق-ۇيعىر جاستارى اراسىندا جانجال شىعىپ، توبەلەسكە ۇلاسقانىن، اراسىندا جاراقات العاندار بار ەكەندىگىن ەستىپ وتە قاپا بولدىم. بۇل ءسوز جوق، يدەولوگيالىق جۇمىستاردىڭ ولقىلىعى دەپ ويلايمىن. جالپى ۇيعىر حالقىنا جاپپاي قارا بوياۋ جاعۋعا بولمايدى. ولار دا وزىنشە ءبىر حالىق، تۋىس حالىق، تۇركى حالقى، مۇسىلمان حالقى. نەگىزگى مەكەنى قازىرگى قىتاي جەرىندە. ۇيعىر حالقى بىرنەشە عاسىردان بەرى ءوز تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن كۇرەسىپ كەلەدى. ساياسي تۇرعىدان اشىقتان اشىق ولاردى قولداۋعا قۇقىمىز جوق بولسا دا، ءوز باسىم ىشتەي مۇسىلمان باۋىرلارىمىز عوي، ءوز الدىنا ەل بولىپ كەتسە عوي دەپ تىلەيمىن. ۇيعىر حالقىنىڭ ەڭبەكقورلىعى مەن مادەنيەتىنە، ءتىلى مەن داستۇرىنە قۇرمەتىمىز ۇلكەن. بىرقاتار ۇيعىر قالامگەرلەرىنىڭ شىعارمالارىن قازاق تىلىنە اۋدارۋعا اتسالىسقاننان بولار ۇيعىرشا دا ءتاپ-ءتاۋىر سويلەي الامىن. بىراق

  • احاڭ مەن جاحاڭ سالعان ازاتتىق جولى

     «قازاق» گازەتىنە –107 جىل جۇمات انەسۇلى                                                                                                                       تاريحي پوۆەست                                                                                       

  • بايتىك

      اڭگىمە نۇرحالىق ابدىراقىن   وش جۇمaنىڭ تaڭىندa ۇزىن بويلى، نۇرلى ءجۇزدى، تولىقشا كەلگەن قaرa سۇر كەلىنشەگى نۇرقىزىردىڭ بەرگەن دارەت سۋىن aلىپ، دaلaعa شىقتى، aدaمدaرعa بۇل ءتۇننىڭ سوڭعى ءسۇرى ۇرلەنىپ، تaڭ قaرaڭعىلىعى aينaلaنى تۇتaستaي تۇمشaلaپ تۇر… ىزعىرىق aياز ءالى دە ىسقىرa ىشقىنa ۇرلەيدى. سول جaعىنa ءۇش رەت تۇكىرىپ كەت پالەكەت، كەت! دەپ ۇيگە كىرە ەكى راكaعaت نaمaز وقىپ، رaببىسىنa جaلبaرىنىپ، تaڭ قaرaڭعىسىندa قورaدaعى قوس جيرەنگە ۇلكەن ۇلى شەرديمaن ەكەۋى ءمىنىپ، بۇلكەك جەلىسپەن ىشتەرىنەن «پaيعaمبaرىمىز مۇحaممەد(س.a.ۋ)» سaلaۋaت aيتىپ، جولعa شىقتى. بەيسەنبىدەن جۇمaعa قaرaعaن تۇندە ءتaھaجۇت وقۋ، تaڭ نaمaزىندa مەشىتتە بولۋ وشتىڭ اكەسىنەن ون ءۇش جaسىنaن بەرگى ۇيرەنگەن ادەتى. اكەسى سىلaم ەلگە كەلگەن قوجaلaردaن ءبىلىم aلعaن ءدىندaر تaقۋa كىسى بولعان. قاھارلى قىستىڭ

  • ەلوردالىق فيلارمونيانىڭ ارتىستەرى اق حالاتى ابزال جاندارعا ءان ارنادى.

    https://youtu.be/scqqgINrA6U   ەلوردالىق فيلارمونيانىڭ ارتىستەرى قازاقستاننىڭ جانە تاتارستاننىڭ حالىق ءارتىسى، قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى نۇرجامال ۇسەنباەۆا، قر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى التىناي جوراباەۆا، مادەنيەت قايراتكەرلەرى ەستاي مۇقاشەۆ، حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى اقبوتا قۇسنادين اق حالاتى ابزال جاندارعا ءان ارنادى.  ​ كورونوۆيرۋسپەن الدىڭعى قاتاردا كۇرەسۋدە ءوز ۋاقىتىن ءوز-وزىنە نەمەسە جاقىندارى مەن تۋىستارىنا ەمەس، ناۋقاستارعا ارناي وتىرىپ،  ۇلكەن ەرلىك پەن باتىلدىق تانىتقان  قازاقستاندىق دارىگەرلەر دە بولدى. نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگى مەملەكەتتىك اكادەميالىق فيلارمونياسىنىڭ    ارتىستەرى اق حالاتتى ابزال جانداردىڭ ەرلىگىن جىرلاپ “دارىگەرلەر” ءانىن جازدى جانە ونى دارىگەرلەرگە ارنادى. جاڭا ءاننىڭ ءماتىنىن قۋات ەجەمبەك، مۋزىكاسىن مادەنيەت قايراتكەرى، “قورقىت” ەتنو ءانسامبلىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى شولپان قورعانبەك جازدى. قۋات ەجەمبەك وسى شىعارماشىلىعى ارقىلى ناۋقاستار پالاتاسىندا ۇيقىسىز تۇندەر وتكىزىپ، اۋىر اۋىرتپالىقتى

  • وبا…

    البەر كاميۋ (1913-1960) «وبا»-نى جازدى، وراندىق ويگەر Albert Camus. ولەرىنەن ءۇش جىل بۇرىن ياكي 1957 جىلى نوبەلگە جەتكەن تالانت.ءفاشيزمنىڭ ساياسي ىندەت سەكىلدى دەرتىنە قارسى كۇشتى تۇرەن كوتەرگەن ەڭسەگەي دۇلەي كۇش يەسى. ول – «وبا»-مەن ەڭ كۇردەلى جول، شۇڭەت يىرىمگە سۇڭگىدى.«وبا»-داعى ەڭ سۇراپىل كەيىپكەر بارنەر رەيەنىڭ بەينەسى. كوشە بويىندا ولگەن ەگەۋقۇيرىقتاردىڭ جەمتىگىنەن سەسكەنۋ، ادام تاعدىرىن ويران ەتەتىن كەزدەيسوقتىقتى سەزىنگەن دارىگەردىڭ ارپالىسى. رەيە ءوزىنىڭ ءۇي قىزمەتشىسىنىڭ ولىمىنەن كەيىن الداعى قاتەرلى جۇقپالى دەرت جايلى الەۋمەتكە جالبارىنىپ ايتپاق بولعان. ونى كوپكە تانىتقان وسى ابسۋردى. بۇگىنگى ءتاجتاجالدىڭ لاڭى سەكىلدى تۇگەل پارىقسىز، رايسىزدىققا وتە ۇقساس… كارەنتين، ەم مەن دومنىڭ تاپشىلىعى،ادامداردىڭ مىنەز-قۇلقىنداعى ەنجارلىق اسىرەداۋىرىك پارىقسىزدىق. قوعامداعى قۇلدىق سانا، ىنجىقتىق،، قۇرعاق كۇيزەلىس،تيتىقتاۋ، شارشاۋ، اقىرعى شاراسىزدىقتار! جاۋ جاعادان العاندا،

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: