|  |  |  | 

kerey.kz TV زۋقا باتىر 150 جىل ادەبي الەم

گيمالاي اسقان كوش كۋاگەرى ارىستان قاجىنىڭ ءومىرى جايلى كىتاپ جارىق كوردى

WhatsApp Image 2019-03-17 at 11.08.57 PMكەشە، 17 ناۋرىز الماتىداعى Manar Palace-تا ارىستان قاجى شادەتۇلىنىڭ (زۋقا باتىردىڭ نەمەرەسى) 80 جاس مەرەي تويىنا وراي، توي يەسىنىڭ ءومىرىن ارقاۋ ەتكەن، جازۋشى باياحمەت جۇمابايۇلىنىڭ «اڭساعان ارمان» اتتى كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. ارىستان قاجى تۋرالى دەرەكتى فيلىم كورسەتىلدى.WhatsApp Image 2019-03-18 at 10.29.55 PM-2

مەرەي توي مەن عۇمىرنامالىق ەڭبەكتىڭ تۇساۋكەسەرىنە الىس-جۋىق شەتەلدەردەن جانە ەلىمىزدىڭ ءار جەرىنەن ەل اعالارى، ادەبيەت پەن ونەر وكىلدەرى، وزگە دە سىيلى قوناقتار كەلىپ قاتىستى. الىس-جۋقتان جەتكەن اعايىن.

اتالعان كىتاپتىڭ تۇساۋىن مەرەي توي يەسىمەن بىرگە زيابەك قابدىلدينوۆ، دوسان بايمولدا، ءامىرحان مەڭدەكە جانە ءنابيجان مۇحاممەدحانۇلى قاتارلى تاريحشى، قالامگەرلەر كەستى.WhatsApp-Image-2019-03-18-at-10.35.56-800x480

«اڭساعان ارمان» كىتابى بۇلانايدى (گيمالاي) اسىپ، ءۇندىستان مەن پاكىستاندى باسىپ التايدان انادولىعا جەتىپ، ەۋروپانى اينالىپ تاۋەلسىز قازاق ەلىنە كەلگەن ارىستان شادەتۇلىنىڭ ءومىرىن ارقاۋ ەتكەن.

 

قازاقتىڭ «قارا جورعا» ءبيىن قازاقستانعا قايتا جاڭعىرتىپ اكەلگەن ادام – ارىستان قاجى شادەتۇلى ەكەنىن بۇگىندە ەكىنىڭ ءبىرى بىلەدى. 1999 جىلى وسىناۋ ۇلتتىق ءبيدى ەل الدىنا، ساحناعا الىپ شىققاندا الاش جۇرتى اقساقالدىڭ قايسارىلعىمەن ونەرىنە ءسۇيسىندى. رۋحانياتقا قوسقان ولشەۋسىز ەڭبەگى ەل ىشىنە تاراپ، اتاعى تەك قازاق دالاسىنا عانا ەمەس، قازاق بالاسى مەكەن ەتكەن ءاربىر ەلگە تاراپ جاتتى. بۇگىندە بۇل ءبيدى بالادان باستاپ، ەگدە تارتقان قارتتا، جاسى دا، جاسامىسى دا بيلەيدى. “قارا جورعانىڭ” اۋەنىن ەستىگەن ەل عانا ەمەس، بيلەگەن بۇقارانىڭ كوڭىلىنە قۋانىش ۇيالاتادى، رۋحىنا كۇش بەرەدى. التايدان باستاپ انادولى ەلىنە دەيىن بارعان بالا ارىستانعا بۇل ءبيدى اكەسى 7 جاسىندا شادەت زۋقاقاجىۇلى ۇيرەتىپتى.
ەل باسىنا كۇن تۋىپ، ەرلەر ەتىگمەن سۋ كەشكەن التايداعى اعايىنداردىڭ قيىن زامانى قازاق تاريحىنداعى وشپەستە، وكىنىشتى ساتتەردىڭ ءبىر بولىگى، تارماعى. كۇشى كوپ جاۋمەن جان كەتكەندە ايقاسىپ، اقىرى قاسقىردان قاشقان قويداي ۇدەرە كوشكەن ەلدىڭ باسىنداعى اۋىر تاعدىردى ارىستان بالا كەزىنەن كوردى. كوزبەن كورمەك تۇگىلى كوزگە ەلەستەتۋدىڭ ءوزى اۋىر سوعاتىن سوناۋ وتكەن زاماندى شاقتى بۇگىنگى ءتىرى كۋاگەرى دە وسى ارىستان قاجى شادەتۇلى.

7 جاسىندا قىتايدىڭ گانسۋ ولكەسىنەن باستاپ گيمالايدىڭ قۇزدى تاۋلارىن اسۋداعى ازاپتى كۇندەردىدە باسىنان وتكەردى. ءۇندىستان، پاكىستانعا جاياۋ بارعاندا، جات جەردە جۇرتىنا ازىق تاۋىپ، تاعدىردىڭ تالكەگىنە تۇسكەن حالقىنىڭ كوڭىلىنە مەدەۋ بولعاندا، تىرلىگەنە قاجەتتى دۇنيەنى تاۋىپ بەرگەن ادامداردىڭ ءبىرى دە وسى ارىستان قاجى. وجەت، قاي ىسكە بولسادا بەلسەندى جاس ارىستان جات جەردىڭ بەلگىلى، ەل باستاعان ادامدارىمەن دە تەز ءتىل تابىسىپ، قالايدا ەڭىرەگەن ەلىن قيىن ساتتەردەن الىپ شىعىپ وتىردى.
ول جات جۇرتتا جۇرتىنىڭ نامىسىن جانىدى، بوتەن ەلدە بولىنبەي، بىرىگە جۇرۋگە بارىن سالدى. تۇركياعا تۇراقتاعان قازاقتارعا عانا ەمەس، تۇرعىلىقتى تۇرعىندارعا دا تاباندى ەڭبەك ەتۋمەن تابىسقا جەتۋگە بولاتىنىن دالەلەدى. تۇركيا، كەيىن گەرمانيادا 40 جىل عۇمىرىن وتكىزگەندە دە قازاقتىڭ قايسار حالىق ەكەنىن دالەلدەدى.

قازاقتىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىشۇلى نازارباەۆتىڭ ەۋروپا كەلگەن ساتتەرىندە بىرنەشە رەت جولىعىپ، ەلدىك جولىنداعى جۇمىستاردى تالقىلادى. كوشى-قون جولىن جانداندىرۋعا جول اشتى. ءوزى عانا ەمەس ەۋروپا ەلدەرىنە تارىداي شاشىلىپ كەتكەن قازاقتاردى دا ەلباسىمەن كەزدەستىرىپ، ەڭسەلەرىن كوتەردى.

ارىستان قاجى ءۇشىن 1995 جىلى اتامەكەن قازاقستانعا قونىس اۋدارعان جىل باقتى كۇندەردىڭ باستاۋ العان ساتتەرى بوپ سانالادى. ەڭسەسىن ەندى تىككەن ەلىنە قولعابىس ەتۋدەن دە قاراپ قالعان جوق. حالىقتىڭ باسىن بىرىكتىرىپ، جۇرتىن جيناپ، جۇمىلا ءجۇرىپ مەشىت سالعىزدى.

ەجەلگى مەكەن التايعادا بىرنەشە رەت بارىپ، ارماندا كەتكەن ەرلەردىڭ، ارۋاقتاردىڭ باسىنا قۇران باعىشتاپ قايتتى. تاۋەلسىز ەلدە ءتۇتىن تۇتەتىپ وتىرعان ابىز اقساقال كوپكە ۇلگى بولارلىق ىستەردەن قاشاندا قالىس قالعان ەمەس. ەلىن جاۋدان اراشالاۋدا اتوي سالعان باتىر بابالار رۋحىنا دا بىرنەشە رەت اس بەردى. جيىندار وتكىزدى. تاريحي كىتاپتاردىڭ شىعۋىنا جاردەم قىلدى.
تاعدىردىڭ قيلى، ىرەلەڭ جولدارىنان يمەنبەگەن ابىز اقساقال تۋرالى ايتار اڭىزدا، اتالى سوزدە ءالى تالاي تومادارعا ارقاۋ بولارى ءسوزسىز. سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىقان ارىستان قاجى شادەتۇلى بۇگىندە تەك ءوز ۇرپاقتارىنىڭ عانا ەمەس، كۇللى قازاقتىڭ ماقتانىشى
بولىپ قالا بەرمەك.

تۇساۋكەسەردەن كەيىن بۇلاناي اسقان كوش تۋرالى تالقى كەڭەس وتكىزىلىپ، شارانىڭ سوڭعى ارىستان قاجىنىڭ 80 جاس مەرەي تويىنىڭ داستارحانىنا ۇلاستى.

جۇماباي ءمادىبايۇلى

Kerey.kz

 

Related Articles

  • باقىتبەك

      …بۇلعىن دەگەن – ۇشقاتتى قويناۋ، ۇلارلى، ۇشپالى ۇيىق ءدۇر. جۋسانى ۇلبىرەك، يزەنى تاباداي، جيرەنى كۇدىرەيگەن تۇمەن بەلەستەردەن مۇنارتى-ىپ تۇراتىن ءتاڭىر جەر. التايدىڭ تۇمان جامىلعان جۇلگەسىنىڭ ىرگەلى قيىعى وسى ءوڭىر. وسى بەيعاجايىپ مەكەننىڭ باسى – جايلاۋ، بالاعى- كۇزەۋ، ويپاتى قىستاۋ. باق تۇنعان بايالىش، اقبۇيرا وزەندى ولكەدە باقىتبەك ءبامىش تۋىپتى. شۋداباي ءباھادۇر زاڭگىنىڭ تابىنان. مەن ونى “تىرىدەي” توقسانىنشى جىلى كوردىم! قان – ءسولى جوق اقسۇرى، سۇرقى سۇستى سۋىق، يىعىنان تومەن جەلبىرەگەن جالبىر شاشتى، وسىزاماناۋي “بابا تۇكتى شاشتى ءازيز”!!! قولتىعىنا قىسقانى ماعاۋيننىڭ ەكى كىتابى… ساۋساعىندا بادانا تاستى جىلتىراق جۇزىگى بار ايتەۋىر سىقيىپ كەلىپ تۇر. تۇرىنەن، قيمىلىنان، ءشالت مۇرت قويىسىنان ەجەلگى massagtai مە، تەكتى ماعاۋين بە، ايتەۋىر ءبىر سۇلبا كورىنەردەي. وزىنە سەنىمدى، كۇرەڭكى

  • مۇحتار ماعاۋين. “اڭىز ادام” جۋرنالىنا سۇحبات 

      – ءامىرحان، كوپكە ماعلۇم، ءوزىڭ دە بىلەسىڭ، مەن سۇحبات بەرگەندى جاقسى كورمەيمىن، ويتكەنى ءوزىم جازاتىن اداممىن. ەكىنشىدەن، سۇحبات العان ادامدار ءسوزدى بۇرمالاپ جىبەرەدى. 1990 جىلى سوۆەت وكىمەتى قۇلاماي تۇرىپ، ماسكەۋدەن جاڭادان شىعىپ جاتقان ورىس گازەتىنىڭ ءتىلشىسى ارنايى كەلىپ سۇحبات الدى، بىراق ءسوزىمنىڭ ءبارىن باسقاشا بۇرمالاپ جىبەرىپتى، سونان كەيىن ەشقايدا «سۇحبات بەرمەيمىن» دەپ شەشتىم. قازاقتاردان دا سۇحبات العاندار، مەنىڭ اڭگىمەمدى تىڭداعاندار باسقاشالاپ جاتادى. بۇدان سوڭ، جيىرما بەس جىلدىڭ ىشىندە ەكى-ءۇش رەت قانا سۇحبات بەرىپپىن. ساعان كوڭىلىم ءتۇسىپ وتىرعانى – قازاققا پايدالى، ءارى تانىمال باسىلىمعا قىزمەتكە كەلىپسىڭ، جاقسى كورەتىن، بىلگىر ءىنىمسىڭ، مەسەلدەڭ قايتپاسىن دەدىم. ونىڭ ۇستىنە، ماعان كورسەتۋگە «اڭىز ادام» جۋرنالىنىڭ بىرنەشە سانىن اكەلىپسىڭ: شىڭعىس حان، ابىلاي حان، اباي، شوقان، ءاليحان

  • تالاسبەك اسەمقۇلوۆ. سۇلۋلىقتا ويانۋ

    وسى، ولەڭ دەگەن نە؟ تالعام دەگەن نە؟ جاڭا ورنەك، جاڭالىق دەگەن نە؟ كۆانتتىق فيزيكانىڭ پايعامبارلارى س.ۆاينبەرگ، س.حوكينگ، «عىلىم اقىر-سوڭىندا جاراتىلىستىڭ بارلىق سىرىن ءتۇسىندىرىپ بەرە الاتىن ءبىرتۇتاس، ءبىر عانا تەورياعا كەلەدى» دەگەن پىكىر ايتادى. «وسىدان كەيىن ادام شىن مانىسىندە بولمىستىڭ امىرشىسىنە اينالادى. وسىدان كەيىن ءبىزدىڭ وركەنيەتتى ەشقانداي اپات كۇيرەتە المايدى». ءار سوزىنە جاۋاپ بەرەتىن ۇلى عالىمداردىڭ پىكىرى وسىلاي. مەن دە ارماندادىم. ونەردەگى ءتۇرلى اعىمداردى، ءتۇرلى تۇسىنىكتەردى تاتۋلاستىرىپ، باسىن قوسىپ، اقىرىندا ەشكىم كۇمان كەلتىرە المايتىن، مادەنيەتتىڭ، ونەردىڭ بارلىق قۇبىلىستارىن ءتۇسىندىرىپ بەرە الاتىن ءبىر عانا تەوريا جاسالسا دەپ ارماندادىم. كوپ وقىدىم. ۇققانىم، ءار عاسىردىڭ، ءار قوعامنىڭ، ءار قابيلانىڭ ونەر، مادەنيەت جايىنداعى وزىنە عانا ءتان تۇسىنىكتەرى بولادى ەكەن. جىلجىپ ۋاقىت ءوتتى. ەسەيدىم. وسى كەزدە

  • باقىتبەك ءبامىشۇلىنىڭ “التىن ارالدىڭ ارعىماقتارى” اتتى شىعارماشىلىق كەشى وتەدى.

    بيىل وسپان باتىردىڭ تۋعانىنا 120 جىل تولۋىنا بايلانىستى “ەر جانىبەك باتىر” اتىنداعى حالىقارالىق قوعامدىق قورى جىل باسىنان بەرى قازاقستان جازۋشىلار وداعىمەن بىرلەسىپ بىرقاتار مادەني ءىس-شارالار وتكىزىپ كەلەدى.  الداعى كۇندەرى قور ۇجىمى جازۋشىلار وداعىمەن بىرلەسىپ،  اتالمىش شارالاردىڭ كوشىن جالعاستىرىپ، ونەر سۇيەر جۇرتشىلىقتى ماۋسىمنىڭ 19 كۇنى وتەتىن بەلگىلى اقىن-جازۋشى، پۋبليتسيس، اۋدارماشى، فيلرلرگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ جانە قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى باقىتبەك ءبامىشۇلىنىڭ  شىعارماشىلىق كەشىنە شاقىرادى. وتەتىن ورىنى: الماتى ۇلتتىق كىتاپحاناسى. ۋاقىتى: 19 ماۋسىم، ساعات 16:00 دە. باقىتبەك ءبامىشۇلى: بايان-ولگەي ايماعىنىڭ بۇلعىن سۇمىنىندا ۇلكەن تەمىرتىنىڭ نورتى جايلاۋىندا  1958 جىلى 25 مامىردا دۇنيەگە كەلگەن. 1975 جىلى بۇلعىن سۇمىندىق 8 جىلدىق، 1977 جىلى ۇلانباتىر قالاسىندا حوسە مارتە اتىنداعى 52- ءشى ون جىلدىق ورتا مەكتەپتى بىتىرگەن.

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: