|  | 

كوز قاراس

دجوردج ۆاشينگتونمەن سالىستىراتىندار نە ءبىلىمسىز نە پروپاگانديست. ۇقسايتىنى – 1, ۇقسامايتىنى – 1001.

54435716_2155098247884399_6701656691374555136_nۆاشينگتونعا تەڭەۋدەگى جالعىز ارگۋمەنت “تۇڭعىشتىعى.” جاعىمپاز جانداردىڭ “جاي ايقايىنان” وسىنى عانا كورەمىن.

قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك الۋى بىزگە تاۋەلدى ەمەس فاكتورلاردان تۋدى. ن.نازارباەۆ بولماسا باسقا بىرەۋ پرەزيدەنت بولۋشى ەدى. سوندا تەك ءبىرىنشى بولعانى ءۇشىن توبەمىزگە كوتەرۋىمىز كەرەك پە؟

ۆاشينگتون سەكىلدى مارتەبەگە يە بولۋ ءۇشىن 2000 جىلى كەتىپ قالۋى كەرەك ەدى، ەكى مەرزىمنەن كەيىن. ۆاشينگتون ەكى مەرزىمنەن، ەشقانداي كونستيتۋتسيالىق شەكتەۋ ءالى جوق كەزدە، ءوز ەركىمەن كەتتى ەمەس پە؟ نەگە سونىمەن سالىستىرمايسىڭدار.

ۆاشينگتوننىڭ تۋعان ءىنىسى ەلدەگى ءىرى بيزنەستى وزىنە مەنشىكتەپ العان جوق قوي. نەگە سالىستىرمايسىڭدار؟

ۆاشينگتون تاۋەلسىزدىك ءۇشىن سوعىستا كوش باستادى عوي. ۇلىبريتانياعا قارسى ۇلكەن سوعىس بولدى. قازاقستاننىڭ تاۋەلىزدىك الۋى ءۇشىن سوعىس بولدى ما؟ الدە جەكە باسىنا تاۋەكەلگە تىگىپ كسرو ۇكىمەتىنە قارسى شىقتى ما؟ قارسى شىققاندار بولدى. مىسالى، تاشەنوۆ، شاحانوۆ، سۇلەيمەنوۆ. قازاقستان كسرو-دان نەشىنشى بولىپ تاۋەلسىزدىگىن الدى؟ ەسكە سالىڭدارشى. نەگە سالىستىرمايسىڭدار؟

امەريكا شىنىمەن جاڭا پايدا بولعان مەملەكەت ەدى. امەريكا حاندىعى دەگەن بولماعان سەكىلدى. ەسىمە تۇسىرە الماي وتىرمىن. نەگە سالىستىرمايسىڭدار؟

دجوردجوتان دەگەن پارتيا دا بولماعان سەكىلدى. نەگە سالىستىرمايسىڭدار؟

ايتپاقشى، ۆاشينگتوننىڭ ۇرپاعى سەنات باسشىسى رەتىندە تاعايىندالدى ما؟ نەگە سالىستىرمايسىڭدار؟

ەلباسى “تاريحي” ميسسيانى ورىندادى عوي، نەگە باعالامايسىڭدار دەيتىندەرگە. اۋەلى، “تاريحي” دەگەن ءسوز جۇرەك اينايتىن ماعىناعا يە بولدى، جاعىمپاز جانداردىڭ ارقاسىندا.

ەكىنشىدەن، ءيا ن.نازارباەۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى ەل الدىنداعى ۇلكەن مىندەتىن اتقاردى. ەلگە قىزمەت ەتتى، ماڭىزدى شەشىمدەر مەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. شەكارانى بەكىتتى. “بولاشاق” باعدارلاماسىن باستادى. استانانى كوشىردى. ءتىزىمدى تولىقتىرا بەرسەك بولادى. بىراق، مۇنىڭ ءبارىن ن.نازارباەۆ 2000 جىلدارعا دەيىن-اق اتقارعان. ودان كەيىنگى كەزەڭدە دەموكراتيالىق جولدان كەرى كەتتىك. كونستيتۋتسيا ويىنشىققا اينالدى، سايلاۋ جۇيەسى الدىمەن ماجوريتارلىدان ارالاسقا، كەيىن پروپورتسيونالدىعا اۋىستى، سونىمەن پارلامەنت ءولدى دە قالدى. پارتيالىق جۇيە قۇرۋ ءساتسىز بولدى. نۇر وتان وتىرىك پارتيا. سوت جۇيەسى اتقارۋشى بيلىككە تاۋەلدى. كوررۋپتسيانى جەڭە المادى. وليگارحيا ورنادى. ەلدە تاۋەلسىز ميلليونەر، ميللياردەر بولۋ مۇمكىن بولمادى، تۋىسقاندارى رەيد جاساپ تارتىپ الدى، نە جاعىنۋ كەرەك بولدى. ءبىلىم جۇيەسى قاتتى قۇلدىرادى. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرىلۋىمەن (ميللياردتاعان دوللارعا), قازۇۋ، قازۇپۋ، ەۇۋ سەكىلدى بازاسى مىقتى ۋنيۆەرسيتەتتەر ءتىرى ولىككە اينالدى. ءتورتىنشى بيلىكتى بىرتە بىرتە ءولتىردى. قازىرگى ەركىن پىكىر ءبىلدىرۋىمىز تەك تەحنولوگيانىڭ عانا ارقاسى.

ەكونوميكا تەك ۆۆپ-مەن عانا ولشەنىپ، ءبىزدى الداپ كەتتى. ال ول ۆۆپ مۇناي باعاسى شارىقتاعان كەزدە جاقسى ەدى ماقتانۋعا. مۇناي باعاسى قۇلدىراعاندا تەڭگەنى دەۆالۆاتسيا جاساپ، تەڭگەلىك ميللياردتارمەن ماقتاندى.

قازاق ۇلتىنىڭ بايلىعى جەكەمەنشىك بانكىلەردى قۇتقارۋعا جۇمسالدى. ميللياردتاعان دوللار. ول جەكەمەنشىك بانكىلەر حالىقتى ۇلكەن پايىزبەن تونادى. ءسويتىپ بانكروت بولدى. پاراقورلار بايىپ شەتەلگە قاشتى. مۇنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كىم موينىنا الار ەكەن.

ال جاڭاوزەن شە؟ ونى قايدا قويامىز.

راحىمە وشاقباەۆتىڭ توپاس پوستى قايرادى وسى سوزدەردى جازۋعا. ۇزاق پىسكەن وي ەمەس، اسىعىس جازدىم. ويدى تولىقتىرىپ وتىرساڭىزدار. قارسى پىكىر بولسا، ءمارحابا.

P.S. ءيا، مەن “بولاشاق” باعدارلاماسىمەن وقيمىن. بىراق، ستيپەنديا حالىق ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلاتىنىن ءبىر ءسات ەسكە ءتۇسىرۋ ارتىق ەتپەس. ەشكىمنىڭ جەكە قالتاسىنان تيىن كەتىپ جاتقان جوق.

قىسقاسى، استانانىڭ اتىن دا، قالا كوشەلەرىنىڭ اتىن دا اۋىستىرۋعا قارسىمىن.

P.S. 2. ايتپاقشى، الگى جاعىمپازدار، قاجەت كەزدە اقش-پەن سالىستىرادى، قاجەت ەمەس كەزدە ء“بىزدى 250 جىلدىق تاريحى بار ەلمەن سالىستىرۋعا بولمايدى” دەپ سايرايدى. وعان قارسى ءۋاج ايتساڭ، اقش ءبىز سەكىلدى ەكى الپاۋىتتىڭ ورتاسىندا تۇرعان جوق دەيدى. وعان قارسى بىردەڭە ايتساڭ، سان ءتۇرلى جەلەۋ تابادى. بىراق ۆاشينگتونعا تەڭەگەندە الدىنا جان سالمايدى.

دارحان ومىربەك
(ستۋدەنت، اقش)

facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • قازاق ءتىلى تەك كەدەيلەرگە كەرەك…  

        ەلىمىزدەگى جالپى  وتباسىنىڭ سانى 2,3 ملن-نان استام دەسەدى.جاريالانعان دەرەكتەرگە سۇيەنسەك ولاردىڭ  سەكسەنگە تاياۋى  الەمدىك باحۋاتتى بايلارمەن تەڭەسە  الاتىن شامالى  ەكەن.جالپى ۇلتتىق بۋرجۋيلاردىڭ  نەگىزى قالانعان ءتارىزدى.ەكىنشى جاعىنان كەدەيلەر دە ولارعا ساي، قالىسپاي ءوسىپتى.بىلىكتى ءۋاليدىڭ  سوزىنە قاراعاندا الەۋمەتتىك جاعىنان از قام-تىلعان وتباسى- 600 مىڭعا تاياۋ كورىنەدى.ولاردى تاقىر كەدەيگە سانايتىندار دا بار ەكەن. قازاق قوعامىنىڭ وتكەن تاريحىنا  كوز جۇگىرتسەڭىز،ولكەمىزدە،جالپى اۋماقتا، تىنىشتىق ورناپ،ادامدار الاڭسىز ءومىر ءسۇرىپ، تىرلىك كەشكەن، «قوي ۇستىنە بوز تورعاي جۇمىرتقالاعان دا»، اشتىقتان قىرىلىپ-جويىلىپ،تەنتىرەپ بەزىپ،اۋىپ-كوشىپ،زار ەڭىرەگەن زامان  دا بولىپتى. بىراق،قاي-قايسىسى دا ۇزاققا سوزىلماپتى.ەلباسىنا جاقسىلىقتى ورناتىپ،باسىن بىرىكتىرىپ،مەملەكەت  قۇرىپ،حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن قالپىنا كەلتىرۋدە، حانداردىڭ،بيلەردىڭ،سۇلتانداردىڭ،باتىرلاردىڭ،ويشىل-عۇلاما اقىلمانداردىڭ ، كۇرەس-كەرلەردىڭ،قايراتكەرلەردىڭ ساليحالى ساياساتى شەشۋشى ءرول اتقارىپتى.ال،قىرىلىپ جويىلۋ،تەنتىرەپ بەزۋ،باسقانىڭ قول استىنا ەنىپ،بوداندىققا اينالۋ جاۋلارىمىزدىڭ جىمىسقى ساياساتى،ۇلى دەرجاۆالىق شوۆينيستىك پيعىلى

  • جەكەشەلەندىردىك. جەتىستىك پە؟

      حالىقتىڭ حال-احۋالىن جاقسارتۋ ۇكىمەتتىڭ الدىنداعى ەڭ ءبىرىنشى مىندەت. ول ءۇشىن حالىقتىڭ ناقتى تابىسى ارتۋى كەرەك، الايدا ونىڭ ءوسۋى مۇلدە ماردىمسىز. حالىق قاراجاتىنىڭ شىعىس قۇرىلىمىنا قاراساق، ادامدار قازىر بارلىق تابىسىنىڭ جارتىسىنان استامىن تاماققا جۇمساۋعا ءماجبۇر. ويتكەنى، ءبارى قىمبات جانە باعا كۇننەن كۇنگە ارتا تۇسۋدە. ال الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى قانداي دەسەك، بۇل باعىتتا دا ءتىلدى تىستەتەتىن ماسەلەلەر كوپ. وسى ماسەلەلەردى ايتا كەلىپ ماجىلىستەگى «حالىقتىق كوممۋنيستەر» فراكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى ايقىن قوڭىروۆ ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامينگە جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا جەكەشەلەندىرۋگە بەرىلگەن الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ جاي-كۇيى تۋرالى سۇراۋ سالدى. «بۇگىنگى تاڭدا جەكەشەگە بەرىلگەن الەۋمەتتىك نىساندار سانى 500-گە جەتىپ قالدى. سونىڭ جارتىسى كوممۋنالدىق مەنشىككە جاتاتىن ەمحانالار، ساۋىقتىرۋ كەشەندەرى، دياگنوستيكالىق ورتالىقتار، ديسپانسەرلەر، ساناتوريلەر، سپورتتىق كلۋبتار، مۋزىكالىق جانە

  • بىلق-سىلق جاۋاپ… بىلق-سىلق ىستەر…

    بۇدان بۇرىن ماجىلىستەگى «حالىقتىق كوممۋنيستەر» فراكتسياسىنىڭ اتىنان دەپۋتات ايقىن قوڭىروۆتىڭ ءدارى-دارمەك باعاسىن رەتتەۋ تۋرالى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان بىرتانوۆقا جولداعان ساۋالى تۋرالى جازعان بولاتىنبىز. («ءدارى-دارمەكتىڭ باعاسى قاشان رەتتەلەدى، ءبىرتانوۆ مىرزا؟».، «كەرەي كز، 18.04.2019 جىل.) وندا دەپۋتات قولدانىستاعى زاڭناماعا ءدارى-دارمەك باعاسىن مەملەكەتتىك رەتتەۋ بويىنشا وزگەرىستەر ەنگىزىلگەنىن، وسىعان بايلانىستى مينيسترلىكتىڭ قانداي شارالار قولداناتىنى سۇرالعان. «وتكەن جىلدىڭ العاشقى توقسانىمەن سالىستىرعاندا، 2019 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا ءدارى-دارمەكتەر باعاسى 8,4%-عا قىمباتتاعان. بۇل باسقا باعالاردىڭ وسۋىنەن 1,7 ەسە ارتىق. بۇل جاعداي ءدارى-دارمەكتەر باعاسى قىمباتتاۋىنىڭ وبەكتيۆتى جانە سۋبەكتيۆتى سەبەپتەرىن شۇعىل تۇردە انىقتاۋدى قاجەت ەتەدى. بۇعان قوسا بولشەكتىك نارىقتا پايدا ءتۇسىمى از ارزان ءدارى-دارمەكتەردى ىعىستىرىپ، قىمبات ءدارى- دارمەك ساۋداسىن دامىتۋ قاۋپى دا بار. ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ مالىمەتى بويىنشا، وتكەن جىلى

  • دوسىم ساتپاەۆ: “ەسكى كادرلارمەن جۇيەنى جاڭارتۋ مۇمكىن ەمەس”

    پيوتر تروتسەنكو ساياساتتانۋشى دوسىم ساتپاەۆ. الماتى، 5 ماۋسىم 2019 جىل. تاۋەكەلدى باعالاۋ توبىنىڭ جەتەكشىسى دوسىم ساتپاەۆ ازاتتىققا بەرگەن سۇحباتىندا قازاقستاندا سايلاۋالدى ناسيحاتتىڭ قالاي وتكەنى جانە جاڭا پرەزيدەنتتى ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتا قانداي سىناق كۇتىپ تۇرعانى تۋرالى ايتتى. ازاتتىق: قازاقستانداعى سايلاۋالدى ناسيحاتى تۇرلىشە باعالانىپ جاتىر. ءبىر جاق باسەكە مەن ساياسي بالاما بار دەيدى. ەقىۇ ميسسياسى باستاعان ەكىنشى جاق سايلاۋالدى ناسيحاتىن سۇرەڭسىز، ازىن-اۋلاق ۇران مەن بيلبوردتان اسپايتىن ناۋقان دەپ سيپاتتايدى. بۇل سايلاۋالدى ناسيحاتىن تارتىستى باسەكە دەۋگە كەلە مە؟ دوسىم ساتپاەۆ: بۇل سايلاۋ باقىلاۋ تىزگىنىن ۋىسىنان شىعارماعان ءبىرىنشى پرەزيدەنتتىڭ (نۇرسۇلتان نازارباەۆ – رەد.) بيلىكتى مۇراگەرگە تاپسىرۋ پروتسەسىن زاڭداستىرۋ ارەكەتى ەكەنىن نەگىزگە الۋ كەرەك. سوندىقتان سايلاۋ ويىنشىلاردىڭ ءبارى وزدەرىنە بەرىلگەن ءرولى مەن ورنىن جاقسى بىلەتىن سپەكتاكلگە

  • عىلىمسىز ءوندىرىس دامي المايدى

      كەز كەلگەن ەلدىڭ ەكونوميكاسى عىلىم جەتىستىكتەرىن وندىرىسكە ەنگىزبەي دامي المايدى. عىلىمي جەتىستىكتەردىڭ نەگىزىندە جاسالعان ۇزدىك ونىمدەر عانا حالىقارالىق رىنوكتا باسەكەلەستىككە قابىلەتتى بولا الادى. ال ءبىزدىڭ وندىرىسشىلەرىمىز عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستارعا كوڭىل بولمەيدى. ساراپشىلاردىڭ زەرتتەۋىنە قاراعاندا الەمدەگى ۇزدىك تاۋار وندىرۋشىلەر وتكەن عاسىردىڭ اياعىمەن سالىستىرعاندا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنا بولىنەتىن شىعىستارىن 7 ەسە ارتتىرعان. ال ءبىزدىڭ بارلىق مەنشىكتەگى وندىرىسشىلەرىمىز سوڭعى بەس جىلدا بۇل تاراپتاعى شىعىندارىن ۇنەمى ازايتۋمەن كەلەدى. قازىر ول ءىجو-ءنىڭ 0,12 پايىزدىق ۇلەسىنە دەيىن تۇسكەن. بۇل دامىعان ەلدەر تۇگىل دامۋشى ەلدەردىڭ اراسىنداعى ەڭ تومەنگى كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى. 2018 جىلى ءبىزدىڭ عىلىمعا كوڭىل بولگەن كاسىپورىندارىمىزدىڭ سانى 384 قانا بولدى، ال بۇدان 10 جىل بۇرىن ونىڭ سانى 438 بولاتىن. كاسىپورىندا عىلىممەن اينالىساتىن قىزمەتكەرلەر سانى دا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: