|  | 

كوز قاراس

دجوردج ۆاشينگتونمەن سالىستىراتىندار نە ءبىلىمسىز نە پروپاگانديست. ۇقسايتىنى – 1, ۇقسامايتىنى – 1001.

54435716_2155098247884399_6701656691374555136_nۆاشينگتونعا تەڭەۋدەگى جالعىز ارگۋمەنت “تۇڭعىشتىعى.” جاعىمپاز جانداردىڭ “جاي ايقايىنان” وسىنى عانا كورەمىن.

قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك الۋى بىزگە تاۋەلدى ەمەس فاكتورلاردان تۋدى. ن.نازارباەۆ بولماسا باسقا بىرەۋ پرەزيدەنت بولۋشى ەدى. سوندا تەك ءبىرىنشى بولعانى ءۇشىن توبەمىزگە كوتەرۋىمىز كەرەك پە؟

ۆاشينگتون سەكىلدى مارتەبەگە يە بولۋ ءۇشىن 2000 جىلى كەتىپ قالۋى كەرەك ەدى، ەكى مەرزىمنەن كەيىن. ۆاشينگتون ەكى مەرزىمنەن، ەشقانداي كونستيتۋتسيالىق شەكتەۋ ءالى جوق كەزدە، ءوز ەركىمەن كەتتى ەمەس پە؟ نەگە سونىمەن سالىستىرمايسىڭدار.

ۆاشينگتوننىڭ تۋعان ءىنىسى ەلدەگى ءىرى بيزنەستى وزىنە مەنشىكتەپ العان جوق قوي. نەگە سالىستىرمايسىڭدار؟

ۆاشينگتون تاۋەلسىزدىك ءۇشىن سوعىستا كوش باستادى عوي. ۇلىبريتانياعا قارسى ۇلكەن سوعىس بولدى. قازاقستاننىڭ تاۋەلىزدىك الۋى ءۇشىن سوعىس بولدى ما؟ الدە جەكە باسىنا تاۋەكەلگە تىگىپ كسرو ۇكىمەتىنە قارسى شىقتى ما؟ قارسى شىققاندار بولدى. مىسالى، تاشەنوۆ، شاحانوۆ، سۇلەيمەنوۆ. قازاقستان كسرو-دان نەشىنشى بولىپ تاۋەلسىزدىگىن الدى؟ ەسكە سالىڭدارشى. نەگە سالىستىرمايسىڭدار؟

امەريكا شىنىمەن جاڭا پايدا بولعان مەملەكەت ەدى. امەريكا حاندىعى دەگەن بولماعان سەكىلدى. ەسىمە تۇسىرە الماي وتىرمىن. نەگە سالىستىرمايسىڭدار؟

دجوردجوتان دەگەن پارتيا دا بولماعان سەكىلدى. نەگە سالىستىرمايسىڭدار؟

ايتپاقشى، ۆاشينگتوننىڭ ۇرپاعى سەنات باسشىسى رەتىندە تاعايىندالدى ما؟ نەگە سالىستىرمايسىڭدار؟

ەلباسى “تاريحي” ميسسيانى ورىندادى عوي، نەگە باعالامايسىڭدار دەيتىندەرگە. اۋەلى، “تاريحي” دەگەن ءسوز جۇرەك اينايتىن ماعىناعا يە بولدى، جاعىمپاز جانداردىڭ ارقاسىندا.

ەكىنشىدەن، ءيا ن.نازارباەۆ تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى ەل الدىنداعى ۇلكەن مىندەتىن اتقاردى. ەلگە قىزمەت ەتتى، ماڭىزدى شەشىمدەر مەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. شەكارانى بەكىتتى. “بولاشاق” باعدارلاماسىن باستادى. استانانى كوشىردى. ءتىزىمدى تولىقتىرا بەرسەك بولادى. بىراق، مۇنىڭ ءبارىن ن.نازارباەۆ 2000 جىلدارعا دەيىن-اق اتقارعان. ودان كەيىنگى كەزەڭدە دەموكراتيالىق جولدان كەرى كەتتىك. كونستيتۋتسيا ويىنشىققا اينالدى، سايلاۋ جۇيەسى الدىمەن ماجوريتارلىدان ارالاسقا، كەيىن پروپورتسيونالدىعا اۋىستى، سونىمەن پارلامەنت ءولدى دە قالدى. پارتيالىق جۇيە قۇرۋ ءساتسىز بولدى. نۇر وتان وتىرىك پارتيا. سوت جۇيەسى اتقارۋشى بيلىككە تاۋەلدى. كوررۋپتسيانى جەڭە المادى. وليگارحيا ورنادى. ەلدە تاۋەلسىز ميلليونەر، ميللياردەر بولۋ مۇمكىن بولمادى، تۋىسقاندارى رەيد جاساپ تارتىپ الدى، نە جاعىنۋ كەرەك بولدى. ءبىلىم جۇيەسى قاتتى قۇلدىرادى. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرىلۋىمەن (ميللياردتاعان دوللارعا), قازۇۋ، قازۇپۋ، ەۇۋ سەكىلدى بازاسى مىقتى ۋنيۆەرسيتەتتەر ءتىرى ولىككە اينالدى. ءتورتىنشى بيلىكتى بىرتە بىرتە ءولتىردى. قازىرگى ەركىن پىكىر ءبىلدىرۋىمىز تەك تەحنولوگيانىڭ عانا ارقاسى.

ەكونوميكا تەك ۆۆپ-مەن عانا ولشەنىپ، ءبىزدى الداپ كەتتى. ال ول ۆۆپ مۇناي باعاسى شارىقتاعان كەزدە جاقسى ەدى ماقتانۋعا. مۇناي باعاسى قۇلدىراعاندا تەڭگەنى دەۆالۆاتسيا جاساپ، تەڭگەلىك ميللياردتارمەن ماقتاندى.

قازاق ۇلتىنىڭ بايلىعى جەكەمەنشىك بانكىلەردى قۇتقارۋعا جۇمسالدى. ميللياردتاعان دوللار. ول جەكەمەنشىك بانكىلەر حالىقتى ۇلكەن پايىزبەن تونادى. ءسويتىپ بانكروت بولدى. پاراقورلار بايىپ شەتەلگە قاشتى. مۇنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كىم موينىنا الار ەكەن.

ال جاڭاوزەن شە؟ ونى قايدا قويامىز.

راحىمە وشاقباەۆتىڭ توپاس پوستى قايرادى وسى سوزدەردى جازۋعا. ۇزاق پىسكەن وي ەمەس، اسىعىس جازدىم. ويدى تولىقتىرىپ وتىرساڭىزدار. قارسى پىكىر بولسا، ءمارحابا.

P.S. ءيا، مەن “بولاشاق” باعدارلاماسىمەن وقيمىن. بىراق، ستيپەنديا حالىق ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلاتىنىن ءبىر ءسات ەسكە ءتۇسىرۋ ارتىق ەتپەس. ەشكىمنىڭ جەكە قالتاسىنان تيىن كەتىپ جاتقان جوق.

قىسقاسى، استانانىڭ اتىن دا، قالا كوشەلەرىنىڭ اتىن دا اۋىستىرۋعا قارسىمىن.

P.S. 2. ايتپاقشى، الگى جاعىمپازدار، قاجەت كەزدە اقش-پەن سالىستىرادى، قاجەت ەمەس كەزدە ء“بىزدى 250 جىلدىق تاريحى بار ەلمەن سالىستىرۋعا بولمايدى” دەپ سايرايدى. وعان قارسى ءۋاج ايتساڭ، اقش ءبىز سەكىلدى ەكى الپاۋىتتىڭ ورتاسىندا تۇرعان جوق دەيدى. وعان قارسى بىردەڭە ايتساڭ، سان ءتۇرلى جەلەۋ تابادى. بىراق ۆاشينگتونعا تەڭەگەندە الدىنا جان سالمايدى.

دارحان ومىربەك
(ستۋدەنت، اقش)

facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • شونجىنىڭ گەو-ستراتەگيالىق شىندىعى (ساراپتامالىق ماقالا)

    بۇل اۋدان (شونجى) قاراساڭىز شەكاراعا ءتيىپ تۇر. شەكارانىڭ كۇنشىعىس بەتىندە اتى قاززاققا بەرىلگەن ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسى بار (ەكىنشى سۇگىرەت). وندا جەر قايىسقان قالىڭ قازاق تۇرادى. اۆتونرميالى وبلىس شۋار’دان بۇرىن قۇرىلعان. ورتالىعى قۇلجا قالاسى ء(ۇشىنشى سۇگىرەتتەگى 1-گە قاراڭىز). وسى اۆتونوميالى قازاق وبلىسىنا قازىر سەگىز اۋدان، ءبىر قالا توتە قارايدى. ولار: كۇنەس، نىلقى، توعىزتاراۋ اۋداندارى ء(ۇشىنشى سۇگىرەتتەگى 5,6,9-عا قاراڭىز). بۇل ءۇش اۋدان ىلە اڭعارى مەن ىلە دارياسىنىڭ باسىنا ورنالاسقان قازاق ەڭ كوپ، ەڭ ىرگەلى قونىس تەپكەن، تاريحى وتە تەرەڭ، بايىرعى قازاق جەرى. وسى ءۇش اۋدان قازاقتارى 20- عاسىر باسىندا ورىنبورعا ارنايى حات جازىپ، الاش ءباسپاسوزىن قولداپ قارجى جولداپ، وزدەرىن دە الاشتىڭ الىستاعى ءبىر بولشەگى ساناعان-تىن. وسى ءۇش اۋدان تىڭ يگەرىپ، تام

  • ەلدەس وردا: شونجى تارانشىلارىنىڭ “ايعايى” (شاعىن ساراپتاما)

    ءبىرىنشى، ۇيعىرستان دەگەن اتاۋ قاتەلەسپەسەم العاش رەت 1928-1935 جج اراسىندا حاتقا تۇسە باستادى. ەۋروپانىڭ حريستيان ميسسيونەرلەرى قاشقاريادا باسپا قۇرعان. باسپادان ۇيعىرلاردىڭ قاشقار اكتسەنتىندە حريستيان ءدىنىن ۋاعىزدايتىن كىتاپتار، قيسسالار، كۇنتىزبەلەر باسىپ شىعاردى. سول كوپ كىتاپتىڭ بىرىندە “ۇيعىرستان” اتاۋى العاش رەت قولدانىلعان. بىراق بۇنداعى ۇيعىرستان اتاۋى قاشقارياداعى التى ۇلكەن شاھاردى كورسەتەدى. ۇيعىرستان اتاۋى ودان سوڭ 1951-1955 جىلدارى تاعى كوتەرىلدى، بىراق اتاۋدى كوتەرۋشىلەر حريستيان ميسسيونەرلەرى ەمەس، ۇيعىردىڭ بەلسەندى ساياسي توپ، ەليتاسى بولدى. 1951-1955 جىلدارى قازىرگى شۋار’دا ۇلتتىق اۆتونوميانى انىقتاۋ، شەكاراسىن بەكىتۋ جۇمىستارى قاۋرت ءجۇردى، سول كەزدە قىتاي ورتالىق پارتيا كوميتەتىنە “ۇيعىرستان اۆتونوميالى رەسپۋبيليكاسى” دەيتىن ۇسىنىس جولدانعان. ارينە، بۇل سول كەزدەگى كوپ ۇسىنىستىڭ ءبىرى، “شارقي تۇركىستان اۆتونوميالى رەسپۋبيليكاسى” دەگەن ۇسىنىس دا بولدى. وسى اۆتونوميالى

  • مارات ءبايدىلداۇلى (توقاشباەۆ): قارادالا اتاۋى قالپىنا كەلتىرىلسە…

    جازۋشى-پۋبليتسيست ۇيعىر اۋدانىندا قازاق-ۇيعىر جاستارى اراسىندا جانجال شىعىپ، توبەلەسكە ۇلاسقانىن، اراسىندا جاراقات العاندار بار ەكەندىگىن ەستىپ وتە قاپا بولدىم. بۇل ءسوز جوق، يدەولوگيالىق جۇمىستاردىڭ ولقىلىعى دەپ ويلايمىن. جالپى ۇيعىر حالقىنا جاپپاي قارا بوياۋ جاعۋعا بولمايدى. ولار دا وزىنشە ءبىر حالىق، تۋىس حالىق، تۇركى حالقى، مۇسىلمان حالقى. نەگىزگى مەكەنى قازىرگى قىتاي جەرىندە. ۇيعىر حالقى بىرنەشە عاسىردان بەرى ءوز تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن كۇرەسىپ كەلەدى. ساياسي تۇرعىدان اشىقتان اشىق ولاردى قولداۋعا قۇقىمىز جوق بولسا دا، ءوز باسىم ىشتەي مۇسىلمان باۋىرلارىمىز عوي، ءوز الدىنا ەل بولىپ كەتسە عوي دەپ تىلەيمىن. ۇيعىر حالقىنىڭ ەڭبەكقورلىعى مەن مادەنيەتىنە، ءتىلى مەن داستۇرىنە قۇرمەتىمىز ۇلكەن. بىرقاتار ۇيعىر قالامگەرلەرىنىڭ شىعارمالارىن قازاق تىلىنە اۋدارۋعا اتسالىسقاننان بولار ۇيعىرشا دا ءتاپ-ءتاۋىر سويلەي الامىن. بىراق

  • پرەزيدەنت توقاەۆقا اشىق حات

    2020 جىلدىڭ 28 مامىرىندا، ماسكەۋدەن جىبەرىلگەن مەنىڭ جۇگىم قىزىلورداعا كەلدى. CDEK فيرماسى، تاپسىرىس ءنومىرى 1173341109 جىبەرىلىم. قوس چەمودان. مەنىڭ قۇجاتتارىم، بازارلىقتارىم، كيىم-كەشەك، ۇيالى تەلەفوندارىم ءوز ورنىندا. نەمىس تىلىندەگى گيوتە جيناعى،  ورىس كلاسسيكتەرىنىڭ كىتاپتارى، كسرو جۋرنالدارى  مەن باسقا ادەبيەت تە ءوز ورنىندا. بىراق، قىدىربەك رىسپەكۇلى قۇراستىرعان، جۇدىرىقتاسۋ جۇلدىزدارىنىڭ قولتاڭبالارىنا تولى “قازاق بوكسشىلارى” اتتى كىتاپ جوعالعان. سونىمەن قاتار، تاريحشىمىز كارىشال اسان اتانىڭ قوس كىتابى دا جوق. ارينە، ءبارى بولۋى مۇمكىن. الايدا، قازاقي كىتاپتارىمدى ورىس جۇك تاسۋشىسى نەمەسە رەسەيلىك شەكاراشى جىمقىردى دەپ ويلامايمىن. پوگون تاققان جەرگىلىكتى حايۋانداردىڭ ساسىق ارەكەتى بولسا كەرەك. بارىپ تۇرعان وڭباعاندار عوي! مىسالى، بوكس كىتابىمدا ماعان ارنالعان ەرماحان ىبىرايىموۆ پەن جاندوس كوكىموۆتىڭ ىزگى تىلەكتەرى جازىلعان. سوندا نە؟ وفيتسەر اتاعىمەن جامىلعان

  • “ساياسي ۇپاي جيناۋعا تىرىسىپ جاتىر”. ساراپشى توقاەۆتىڭ ەاەو جيىنىندا ايتقانى جايلى

    ايان قالمۇرات قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۆيدەوكونفەرەنتسيا ارقىلى وتكەن ەاەو جيىنىنا قاتىسىپ وتىر. 19 مامىر 2020 جىل. مامىردىڭ 19-ىندا ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعىنا (ەاەو) مۇشە ەلدەردىڭ پرەزيدەنتتەرى ۆيدەوكونفەرەنتسيا ارقىلى وتكەن جيىندا ۇيىمنىڭ الداعى بەس جىلعا ارنالعان دامۋ ستراتەگياسىن قابىلداعان جوق. جيىن كەزىندە قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ستراتەگيا جوباسىن «ەل ۇكىمەتتەرى مەن پارلامەنتىنىڭ دەربەستىگىن شەكتەيدى» دەپ، كەيبىر تۇسىن قايتا قاراۋ قاجەت دەگەن ۇسىنىس ايتتى. تاۋەكەلدى باعالاۋ توبىنىڭ ديرەكتورى، ساياساتتانۋشى دوسىم ساتپاەۆ ازاتتىققا بەرگەن سۇحباتىندا ەكونوميكالىق كەڭەس وتىرىسىنداعى توقاەۆ ءسوزىنىڭ استارى جايلى، نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اقىرى تاياعان ءداۋىرى، ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعى ىشىندەگى قوردالانىپ قالعان قايشىلىقتار جايلى ايتتى.  ەاەو ىشىندەگى جوعارعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ جوبانىڭ ىشىندە “ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانىڭ 2025

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: