|  | 

ساياسات

دوسىم ساتپاەۆ: “قازاقستاننىڭ رەسەيگە قاتىستى ساياساتى ينەرتسيالىق سيپاتتا بولماق”


قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ماسكەۋدەگى "ۆنۋكوۆو" اۋەجايىنا كەلگەن ءساتى. ماسكەۋ، 3 ءساۋىر 2019 جىل.

قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ماسكەۋدەگى “ۆنۋكوۆو” اۋەجايىنا كەلگەن ءساتى. ماسكەۋ، 3 ءساۋىر 2019 جىل.

قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ العاشقى رەسمي شەتەلدىك ساپارمەن رەسەيگە باردى. ازاتتىققا بەرگەن سۇحباتىندا ساياساتتانۋشى دوسىم ساتپاەۆ توقاەۆتىڭ ماسكەۋدە رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينمەن كەزدەسۋىندە قانداي ماسەلەلەر قوزعالۋى مۇمكىن ەكەنى، قازاقستاننىڭ قىتاي جانە رەسەيمەن قارىم-قاتىناسى تۋرالى ايتتى.

قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءساۋىردىڭ 3-ءى كۇنى رەسەي استاناسىنا ساپارمەن باردى. ماسكەۋدىڭ “ۆنۋكوۆو-2″ اۋەجايىندا ونى رەسەي سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الەكساندر پانكين مەن مينيسترلىكتىڭ حاتتاما دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى يگور بوگداشەۆ كۇتىپ الدى.

بۇل – توقاەۆتىڭ قازاقستان پرەزيدەنتى قىزمەتىنە كىرىسكەلى بەرى شەتەلگە العاشقى ساپارى.

اقوردانىڭ حابارلاۋىنشا، توقاەۆ ماسكەۋدە رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينمەن كەزدەسىپ، ساياسي، ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى ەكىجاقتى سەرىكتەستىك ماسەلەلەرى مەن حالىقارالىق تاقىرىپتاردى تالقىلاماق.

كرەملدىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى وسى ساپار جايلى حابارلاماسىندا “پرەزيدەنتتەر ەكى ەل قاتىناسىنىڭ نەگىزگى تۇستارىن، ەۋرازيا كەڭىستىگىندە ينتەگراتسيا پروتسەسىن جۇرگىزۋ جوسپارىن قاراپ، وڭىردەگى كەيبىر ماڭىزدى ماسەلەلەر تالقىلايدى” دەپ حابارلادى.

ماسكەۋدە جوعارى ءبىلىم العان، بۇرىن قازاقستان پارلمامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى، پرەمەر-مينيستر جانە سىرتقى ىستەر ءمينيسترى بولعان 65 جاستاعى توقاەۆ بيىل ناۋرىزدىڭ 20-سىندا قازاقستاندى 30 جىلعا جۋىق باسقارعان نۇرسۇلتان نازارباەۆ پرەزيدەنتتىك وكىلەتىن توقتاتقان سوڭ ۋاقىتشا پرەزيدەنت بولىپ تاعايىندالعان.

ازاتتىققا بەرگەن سۇحباتىندا ساياساتتانۋشى دوسىم ساتپاەۆ توقاەۆ پەن ءپۋتيننىڭ كەزدەسۋىندە قانداي ماسەلەلەر قوزعالۋى مۇمكىن ەكەنى، قازاقستاننىڭ قىتاي جانە رەسەيمەن قارىم-قاتىناسى تۋرالى ايتتى.

ازاتتىق: قازاقستان پرەزيدەنتى قىزمەتىندەگى العاشقى رەسمي شەتەلدىك ساپارىن قاسىم-جومارت توقاەۆ ماسكەۋدەن باستادى. بۇرىنعى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ تا ءار يناۋگۋراتسيادان كەيىن سولاي ىستەيتىن. توقاەۆتىڭ بۇل ساپارىنىڭ ءمانىسى قانداي، كرەملدە شىنىمەن دە ماڭىزدى ساياسي ماسەلە قوزعالا ما؟

ساياساتتانۋشى دوسىم ساتپاەۆ.

ساياساتتانۋشى دوسىم ساتپاەۆ.

دوسىم ساتپاەۆ: كەتەر الدىندا نازارباەۆ پۋتينمەن تەلەفون ارقىلى سويلەستى، وعان [بيلىك ءترانزيتى جايلى] شەشىمىن حابارلاپ، ورنىنا قوياتىن ادام تۋرالى ايتقان بولار. مەنىڭشە، بۇل ەڭ الدىمەن ساياسي ءادىس، ياعني سىرتقى ساياساتتى ارى قاراي قولىنا الاتىن توقاەۆتى تانىستىرۋ بولدى. ناۋرىزدىڭ 20-سى كۇنى، توقاەۆتىڭ يناۋگۋراتسياسى كەزىندە قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى رەسمي مالىمدەمە جاساپ، رەسپۋبليكانىڭ كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياساتى وزگەرمەيتىنىن مالىمدەدى. بۇل تاعى دا ماسكەۋدى “قازاقستان باسشىلىعى ەشقانداي تۇبەگەيلى وزگەرىس جاسامايدى، جاڭا پرەزيدەنتتەن رەسەيدى الاڭداتاتىنداي توسىن ءىس-ارەكەت كۇتۋدىڭ كەرەگى جوق” دەپ سەندىرۋگە تىرىسۋ دەپ ويلايمىن.

رەسەي دە، قىتاي دا، اقش تا قازاقستاندا نازارباەۆ قالاپ كەتكەن كوپۆەكتورلى ساياساتتى جالعاستىراتىن كەز كەلگەن ىقتيمال باسشىنى قولدايدى. بىراق بۇل ارادا قىتاي جانە رەسەيمەن جاقىن قارىم-قاتىناس ورناتقان قازاقستان باسشىلىعى مەن قازاقستان قوعامىنىڭ وعان دەگەن كوزقاراسى اراسىندا ۇلكەن قاراما-قايشىلىق بار. قوعامدا قىتايعا دا، رەسەيگە دە قارسى كوڭىل-كۇي كۇشەيگەن. ول ۋاقىت وتە كەلە ارتا بەرەدى.

ازاتتىق: قازاقستان-رەسەي قارىم-قاتىناسىن قانداي بولاشاق كۇتىپ تۇر؟

قاسىم-جومارت توقاەۆ.

قاسىم-جومارت توقاەۆ.

دوسىم ساتپاەۆ: قازاقستاننىڭ رەسەيگە قاتىستى سىرتقى ساياساتى ءبىراز ۋاقىت ينەرتسيالىق سيپاتتا بولماق. سەبەبى قازاقستان ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعىنىڭ (ەەو) مۇشەسى رەتىندە وزىنە كوپ مىندەتتەر العان. ءوز باسىم رەسپۋبليكامىز ءۇشىن سول جوبا ۇلكەن قاتەلىك بولدى دەپ سانايمىن. بۇل ىسكە اسپايتىن ءولى جوبا، بىراق رەسەي ەكونوميكالىق ەمەس، گەوساياسي مۇددەنى العا قويىپ، وعان جان بىتىرۋگە تىرىسىپ جاتىر.

ازاتتىق: گەوساياسات تۋرالى ايتار بولساق، 2014 جىلى رەسەي-ۋكراينا جانجالى باستالعاندا قازاقستاندا “ورىس ماسەلەسى” قىلاڭ بەردى. رەسەيدە كەي قوعامدىق تۇلعالار قازاقستاننىڭ سولتۇستىك ايماقتارىن قايتارۋ تۋرالى توسىن مالىمدەمەلەر جاساپ، ونى سوۆەتتىك كەزەڭدە “سىيعا بەرگەن” دەگەندى ايتتى. نازارباەۆ كەتكەن سوڭ “ورىس ماسەلەسى” جايلى قوعامدىق پىكىرتالاس قايتا ءوربۋى مۇمكىن بە؟

رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمي پۋتين مەن سول كەزدەگى قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءپۋتيننىڭ قازاقستانعا ساپارى كەزىندە. پەتروپاۆل، 9 قاراشا 2018 جىل.

رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمي پۋتين مەن سول كەزدەگى قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءپۋتيننىڭ قازاقستانعا ساپارى كەزىندە. پەتروپاۆل، 9 قاراشا 2018 جىل.

دوسىم ساتپاەۆ: وكىنىشكە قاراي، رەسەيدىڭ سىرتقى ساياساتىنان ىشكى ساياسي ترەندى ايقىن كورىنەدى، مەن ونى “رەتروسپەكتيۆتى پاتريوتيزم” دەپ اتايمىن. ول وتكەندى اڭسايتىن كۇشتى يدەولوگيالىق قوسپاعا نەگىزدەلگەن.

پۋتين جاڭا يدەولوگيالىق مودەل قۇرعان جوق، رەسەي قوعامىن جۇمىلدىرۋعا ءۇزىپ-جۇلىپ پاتشالىق رەجيم تۇسىنداعى كەيبىر نارسەلەردى (پراۆوسلاۆيە، سامودەرجاۆيە، حالىقتىق), سول ءتارىزدى سوۆەتتىك سيمۆوليكانى ء(انۇران) دا پايدالاندى. ول ەكونوميكالىق تابىس جولىمەن ەمەس، سسسر تۇسىنداعىداي جاۋ ىزدەپ، ۇرەي تۋدىرۋ ەسەبىنەن ارەكەت ەتىپ جاتىر. كرەمل ءوز ساياسي ۇرەيىنىڭ شىرماۋىنا ءوزى ءتۇستى، وعان بارلىق جەردە باتىس ەلەستەيدى.

رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين (ورتادا).
وقي وتىرىڭىز

ءپۋتيننىڭ “كەك الۋى” جانە رەسەيدىڭ “بۋفەر ايماعى”

ەڭ قىزىعى، ۋكرايناداعى وقيعالاردان كەيىن رەسەي اسكەري دوكتريناسىن جاڭارتتى، ونىڭ تارماقتارىنىڭ بىرىندە “رەسەيدىڭ سىرتقى قاۋىپسىزدىگىنە، وزگەلەرمەن قاتار، كورشى ەلدەردە قاس رەجيم ورناۋى دا قاۋىپ توندىرەدى” دەپ جازىلعان. ال “قاس رەجيم” دەگەن وتە سۋبەكتيۆتى انىقتاما، كوڭىلىڭ قالاعان ساتتە كەز كەلگەن رەجيمدى وزىڭە قاس دەپ اتايسىڭ. بۇعان قوسا دوكترينادا (تاعى دا سول ۋكراينا مەن گرۋزياداعى جانجالداردان كەيىن) ورىس ءتىلدى تۇرعىنداردىڭ قۇقىعى بۇزىلاتىن بولسا رەسەي وزگە مەملەكەتتەردىڭ ىشكى ىسىنە ارالاسۋعا تولىق قۇقىلى دەپ ناقتى جازىلعان.

سوندىقتان الدا-جالدا قانداي دا ءبىر تەرىس جاعداي تۋىنداپ، قازاقستاندى تۇراقسىزدىق جايلايتىن بولسا، ىشكى ىسىمىزگە ارالاسىپ، ىقپال جاساۋعا تىرىساتىن جالعىز مەملەكەت رەسەي بولماق. ول ۇزاق جىلدار بويى اسكەري كۇش قولدانىپ، تىكەلەي ارالاسۋدى دا، اقپاراتتىق شابۋىل ءتارىزدى گيبريدتىك ادىستەردى دە جاقسى مەڭگەرگەن. ءبىز اۋقىمدى ىشكى جانجالدارعا دا، ءۇشىنشى تاراپتان بولۋى ىقتيمال كەز كەلگەن اگرەسسيالىق ءىس-ارەكەتكە دە ء(تىپتى اسكەري ەمەس، اقپاراتتىق بولسا دا) ءتيىمدى تويتارىس بەرۋگە دايىن ەمەسپىز دەپ ايتار ەدىم.

ازاتتىق: قازاقستاننىڭ قىتايمەن قارىم-قاتىناسى تۋرالى ايتساق، ونىڭ ناشارلاۋى مۇمكىن بە (مىسالى، شىڭجاڭداعى ەتنيكالىق قازاقتار وتىرعان “قايتا تاربيەلەۋ لاگەرلەرى” تۋرالى ايتىلىپ جاتقاندا)?

دوسىم ساتپاەۆ: قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلدىڭ [بۇعان دەيىنگى] ەكونوميكالىق ساياساتىن جالعاستىراتىن باسشى رەتىندە قازاقستانعا قىتايدىڭ نەسيەسى مەن ينۆەستيتسياسى كەرەك دەگەن ۇستانىمنان اينىمايدى. بىراق قازاقستاندا قىتايعا قارسى كوڭىل-كۇي تەگىننەن بار. بولاشاقتا ەليتانىڭ قىتايمەن تىعىز قارىم-قاتىناس جاساۋ نيەتى (نازارباەۆ ساياساتىنىڭ مۇراسى رەتىندە) مەن قوعامدا شىڭجاڭداعى لاگەرلەردەن سوڭ كۇشەيىپ كەتكەن قىتايعا قارسى كوڭىل-كۇيدىڭ اراسىندا ەگەس تۋى مۇمكىن.

قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆ (سول جاقتا) پەن قىتاي سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ۆان ي. پەكين، 28 ناۋرىز 2019 جىل.
وقي وتىرىڭىز

قىتاي “راديكالدارمەن” كۇرەسىن قولداعان قازاقستانعا العىس ايتتى

قىتاي شىڭجاڭدى تولىق باقىلاۋدا ۇستايتىن ايماققا اينالدىرۋدى كوزدەيتىن ساياساتتى باياعىدان ۇستانىپ وتىر. ول ايماقتى ء“بىر بەلدەۋ – ءبىر جول” جوباسىنداعى ماڭىزدى كولىك-لوگيستيكالىق حابىنىڭ ءبىر بولىگىنە اينالدىرعىسى كەلەدى. سوندىقتان، بىرىنشىدەن، شىڭجاڭدا حانداردىڭ (حان – قىتايداعى سانى ەڭ كوپ ەتنيكالىق توپ) سانىن كوبەيتۋ ارقىلى دەموگرافيالىق قىسىم كۇشەيمەك; ەكىنشىدەن، تۇرعىنداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماقساتىندا شىڭجاڭعا كوبىرەك ينۆەستيتسيا قۇيىلادى، سولايشا سەپاراتيستىك كوڭىل-كۇيدى باسادى; ۇشىنشىدەن، ىقتيمال قاۋىپتى ەلەمەنتتەرمەن كۇرەستى قاتايتىپ، مۇسىلمانداردى باقىلاۋدى كۇشەيتەدى. قازاقستاندا (تۇتاس ورتالىق ازياداعىداي) قىتايدىڭ مۇنداي پوزيتسياسى قارسىلىققا كەزىگەدى. بولاشاقتا ايماقتا ءدىني باعدار ۇستانعان كوشباسشىلار پايدا بولادى دەپ ەلەستەتسەك (ونىڭ العىشارتى بار) قىتاي ايماقتاعى پوزيتسياسىن جوعالتا باستايدى.

ازاتتىق: ورتالىق ازيا اۋماعىندا رەسەي مۇددەسى شيەلەنىسەتىن الاڭ قازاقستان بولۋى مۇمكىن بە؟

دوسىم ساتپاەۆ: قازىردىڭ وزىندە رەسەيلىك ساراپشىلار ورتالىق ازيا كەڭىستىگىندە ەكونوميكا سالاسىندا قىتايدىڭ ىقپالى ارتىپ، رەسەيدىڭ پوزيتسياسىن جوعالتا باستاعانىنا الاڭداپ جاتىر. ءتىپتى لۋكاشەنكونىڭ ءوزى بەلارۋس ءۇشىن قىتاي ء“نومىر ءبىرىنشى سەرىكتەس”، بەلورۋس تاۋار وندىرۋشىلەرى رەسەيدىڭ ەمەس، قىتاي نارىعىنا شىعۋى كەرەك دەپ مالىمدەدى.

ەسەسىنە رەسەي ازىرگە اسكەري-ساياسي سالادا ۇستەمدىك ورناتقان. ول ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمىندا (قازاقستان، رەسەي، ارمەنيا، بەلارۋس، قىرعىزستان مەن تاجىكستان كىرەدى) جەتەكشى رولگە يە. الايدا ورتالىق ازيادا ەكونوميكالىق ىقپالى ارتقان سايىن قىتاي ەرتە مە، كەش پە اسكەري مۇددەسىن دە قورعاۋعا كوشەدى دەۋگە نەگىز بار.

مۋرگاب اۋدانى
وقي وتىرىڭىز

تاجىكستاندا قىتايدىڭ “قۇپيا” اسكەري نىسانى بار

تاجىكستاندا قىزىق جاعداي قالىپتاسقان: تاجىك-اۋعان شەكاراسى ماڭىندا (تاراپتاردىڭ كەلىسىمى بويىنشا) شىڭجاڭعا اسكەريلەردى ەنگىزبەۋ ءۇشىن شاعىن قىتاي اسكەري بازاسى پايدا بولدى. بۇل قىتايدىڭ ءوز مۇددەسى بار ايماقتاردا بىرتىندەپ اسكەري بازا سالا باستايتىنىنىڭ بەلگىسى، سونىڭ العاشقى قادامى.

قازاقستان-قىتاي ىنتىماقتاستىعىنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى تارماعى – “استانا” حالىقارالىق قارجى ورتالىعى، ول بۇكىل الەمنەن ينۆەستور تارتۋ ءۇشىن قۇرىلدى. بىراق ول جەرگە نەگىزىنەن قىتاي قارجى قۇرىلىمدارى كەلەتىن ءتارىزدى. وعان سەبەپ، قازىر قازاقستاندا نەسيە الۋ كوزدەرى سونشالىقتى كوپ ەمەس. قىتاي ونى تۇسىنەدى، سوندىقتان ەكونوميكالىق تۇرعىدا بىرنەشە باعىتتا: شيكىزات، اۋىلشارۋاشىلىق، كولىك-لوگيستيكا جانە قارجى سەكتورىندا ۇلەسىن ارتتىرۋى مۇمكىن. بىراق ونىڭ ءبارى “قارجى بازاسىن يەمدەنۋ ءتيىمدى بولاتىن قىتايلىق كومپانيالار كوبەيسىن” دەگەن شارتپەن جاسالۋى ىقتيمال.

ەندى ەڭ باستى ساۋال: قىتاي نەسيەسى مەن ينۆەستيتسياسى قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتىگىن ارتتىرىپ، جوعارى تەحنولوگيالاردى الۋىنا قالاي كومەكتەسپەك؟ ءبىز بۇل جەردە دىم ۇتپايمىز دەپ ويلايمىن، قىتاي بىزگە جوعارى تەحنولوگيا اكەلمەيدى. ول جاھاندىق دەڭگەيدە بارلىق تەحنيكالىق نوۋ-حاۋدى پاتەنت نەگىزىندە ءوز قولىنا شوعىرلاندىرعاننىڭ ءتيىمدى ەكەنىن جاقسى بىلەدى.

سوندىقتان قىتاي ءبىزدى مىقتى ءارى باسەكەگە قابىلەتتى سەرىكتەسكە اينالدىرعىسى كەلەدى دەگەن قيالدان ارىلۋىمىز كەرەك. ول اڭىز. قىتاي دا، اقش تا، رەسەي دە ولاي ىستەگىسى كەلمەيدى.

Related Articles

  • اقش مەملەكەتتىك حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى دەۆيد حەيل نۇر-سۇلتانداعى سامميتكە قاتىسادى

    اقش مەملەكەتتىك حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى دەۆيد حەيل. اقش مەملەكەتتىك حاتشىسىنىڭ ساياسي ماسەلەلەر جونىندەگى ورىنباسارى دەۆيد حەيل 20-23 تامىز ارالىعىندا ورتالىق ازيا ەلدەرىنە رەسمي ساپارمەن كەلەدى. ساپاردىڭ نەگىزگى ماقساتى – 21 تامىزدا نۇر-سۇلتاندا وتەتىن ورتالىق ازياداعى بەس ەلدىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى جيىنىنا قاتىسۋ. س5+1 دەگەن اتاۋمەن بەلگىلى جيىن بارىسىندا حەيل قازاقستان، قىرعىزستان، وزبەكستان، تاجىكستان مەن تۇركىمەنستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىكتەرى وكىلدەرىمەن كەلىسسوزدەر وتكىزەدى. “ولار ورتالىق ازياداعى قاۋىپسىزدىك، دامۋ جانە قارىم-قاتىناستى بىرلەسىپ نىعايتۋ جايىن تالقىلايدى” دەپ حابارلادى اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتى 19 تامىزدا. س5+1 فورماتى 2015 جىلى قاراشادا اقش پەن ورتالىق ازيانىڭ بەس ەلى اراسىندا ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانى دامىتۋ، قورشاعان ورتانى قورعاۋ مەن قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن بىرلەسىپ شەشۋ ماقساتىندا قۇرىلعان. بۇعان قوسا حەيل قازاقستاننىڭ جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەرىمەن “ەكىجاقتى كەڭەيتىلگەن

  • شارقي تۇركىستانشىل مەن چين تۇركىستانشىل اراسىنداعى قاقتىعىس

    1947-1948 جىلدىڭ ءورارا كەزەڭىندە ۇرىمجىدەگى قازاق يگى-جاقسىلارى مەن زيالىلارى، ساياساتكەرلەرى ولكەلىك ۇكىمەتتىڭ توراعا، حاتشىلارىمەن بىرلەسىپ ءۇرىمجى قالاسىنا قاراستى قاراتاۋ (قىتايشا 南山) باۋرايىندا ناۋرىز مەرەكەسىن تويلاپ شاعىن قۇرىلتاي جينالىسىن وتكىزەدى. ناۋرىز مەرەكەسىنە تىگىلگەن ونشاقتى كيگىز ءۇيدىڭ جانە ولكەلىك ۇكىمەت توراعالارى مەن اسكەري ادامداردىڭ (قازاق اسكەرى دە بار) سۋرەتىن انىق كورە الاسىز. 1947-1948 جىلدارى شارقي تۇركىستانشىل كۇشتەر مەن چين تۇركىستانشىل كۇشتەر اراسىنداعى قىرعيقاباق قاقتىعىس قاتتى ۋشىعىپ تۇرعان كەز ەدى. 1946-1947-1948 جىلدارى ماناس، قۇتىبي، بوكەن (فۋكاڭ), جەمسارى، شونجى، موري اۋداندارىنان قازاق اسكەرى جاساقتالىپ ماناس وزەنىنىڭ كۇنباتىس بەتىندەگى شارقي تۇركىستان اسكەرىنە ارنايى قارۋلى قورعانىسقا وتكەن كەزەڭ ەدى. سونىمەن ماناستى شەكارا ەتكەن شارقي تۇركىستانشىل كۇشتەر مەن چين تۇركىستانشىل كۇشتەر بولىپ ەكى جاققا بولىنگەن قازاقتاردىڭ ساياسي

  • قاراقالپاقتار جاپپاي قازاق بوپ جازىلىپ جاتىر

    وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن قاراقالپاقستان ازاماتتارى جاپپاي قازاق بولىپ جازىلىپ جاتىر. بۇل تۋرالى  IWPR باسىلىمىنىڭ تىلشىسى ولگا بوريسوۆا حابارلايدى.. جۋىردا قاراقالپاقستان استاناسى نۇكىس قالاسىندا ءبىزدىڭ تىلمەن ايتقاندا حقو سياقتى مەكەمەنىڭ باسشىسى تۇتقىندالعان. ول پارا الىپ ادامداردىڭ ۇلتىن وزگەرتىپ وتىرىپتى. ياعني قاراقالپاقتاردى قازاققا اينالدىرعان. جەرگىلىكتى پوليتسيانىڭ ايتۋىنشا، سوڭعى كەزدەرى وسىنداي قىلمىستار كوپتەن تىركەلۋدە. دەموگرافيا جانە ميگراتسيا اگەنتتىگىنىڭ اقپاراتىنا سۇيەنسەك 1991 جىلدان بەرى قاراقالپاقستاننان قازاقستانعا 100 مىڭ ادام كوشىپ كەتكەن. حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ مالىمەتىنشە سوڭعى جەتى جىلدىڭ ىشىندە 250 مىڭ ادام قازاقستانعا قونىس اۋدارعان ەكەن. 1 ملن 842 مىڭ حالقى بار قاراقالپاقستان ءۇشىن بۇل ۇلكەن كورسەتكىش. سونداي-اق، قازىر ول جەرگە وزبەكتەر سانىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن دا ەسكەرۋ قاجەت. 2018 جىلعى ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك

  • قوش بول، سوۆەتتىك اتاۋلار!

    رەداكتسيادان: كۇنى بۇگىنگە دەيىن بولات باكاۋوۆ باسقاراتىن پاۆلودار وبلىسىنا، ونداعى تىلدىك ماسەلەلەرگە، جەر-سۋ اتاۋلارىنا، الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە ت.ب. قاتىستى سىني ءسوز Abai.kz اقپاراتتىق پورتالىندا از جازىلعان جوق. ءبىز جازساق وتكىر ءھام ءادىل سىن جازدىق. بىرەۋدى ناقاق قارالاپ، دەرەك بۇرمالاعان جوقپىز. وزەكتى پروبلەمالارعا ءوز ويىمىزدى قوستىق. سونىڭ ءبىرى – وڭىردەگى وگەي اتاۋلار ەدى. ەسكى وداقتىڭ كەزىندە يدەولوگيالىق ماجبۇرلەۋ ارقىلى ەنگەن سول ءبىر ساياسي ءھام بەيساۋات اتاۋلاردىڭ كۇنى بۇگىنگە دەيىن ساقتالىپ كەلە جاتقانىن تالاي رەت جازدىق.  بۇگىن رەداكتسيامىزدىڭ ەلەكتروندى پوشتاسىنا پاۆلودار وبلىسى تىلدەردى دامىتۋ جونىندەگى باسقارماسىنىڭ ونوماستيكا جۇمىستارى ءبولىمى وڭىردەگى جەر-سۋ، ەلدى-مەكەن مەن كوشە، اۋدان اتاۋلارىن قازاقىلاندىرۋ بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستار تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى بايانداپ، ماقالا جولداپتى. سويتسەك، كەرەكۋ جۇرتى “قوش بول، سوۆەتتىك اتاۋلار” دەپتى. ناقتىلاپ

  • قاڭىراعان قالا، قيراعان عيماراتتار ءھام كۇشەيگەن كۇزەت

    اسىلحان ماماشۇلى ارىستاعى ورتەنىپ جاتقان عيماراتتىڭ ءبىرى. 25 ماۋسىم 2019 جىل.  ارىستاعى جارىلىستان كەيىن قالا كوشەلەرى بوس قالعان. جارىلىستان قالادا ءبىراز ءۇي مەن عيمارات قيراعان. ارىس قالاسىنا بارعان ازاتتىق ءتىلشىسىنىڭ كورگەندەرى. “جارىلىس بولعاندا ءبارىن تاستاي قاشتىق” ارىستىڭ كىرەبەرىسىندە كۇزەت كۇشەيگەن. پوليتسەيلەر مەن قارۋ ۇستاعان اسكەريلەر قالاعا تۇرعىنداردى كىرگىزبەي تۇر. سول ماڭدا “ۇيىمە بارسام” دەگەن ەكى جۇزگە جۋىق ادام كەلگەن. سولاردىڭ ءبىرى سادىق ورازگەلدى جارىلىس بولعاندا “الدى-ارتىنا قاراماي قاشقاندارىن” ايتادى. – قۇجاتىمدى الۋىم كەرەك. قورادا مالدار قالعان، سولاردى سۋارۋ كەرەك. جاياۋ بولسا دا، كىرىپ شىعۋىم كەرەك. كەشە جارىلىس بولعاندا قۇجاتتارىمدى، ءبارىن تاستاي قاشتىق عوي، – دەدى ارىس تۇرعىنى. اۋىلعا كىرەبەرىستە تۇرعان تاعى ءبىر تۇرعىن “جولعا شىعۋىم كەرەك، ۇيدە قۇجاتىم مەن پويىز

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: