|  | 

Sayasat

Joğarı qolbasşılıqtıñ prezidenttik rezervi kim üşin qwrılmaq?


Otarda ötken äskeri parad. Jambıl oblısı, 7 mamır 2018 jıl.

Otarda ötken äskeri parad. Jambıl oblısı, 7 mamır 2018 jıl.

Ükimet qarulı küşter joğarı qolbasşılığınıñ prezidenttik rezervin qwru turalı jarlıq jobasın äzirledi. Oğan säykes äskeri qızmetkerler arasınan arnayı top jasaqtalıp, keyin onıñ müşelerin joğarı qolbasşılıqtağı qızmetterge wsınu josparlanğan. Sarapşılar bastamanıñ qağaz jüzindegi nwsqasın qwptağanmen ideyanıñ sätti jüzege asırılatınına kümändanadı.

Naurız ayınıñ soñında «Aşıq ükimet» saytında qwjattar tizimi jariyalanıp, qoğamdıq talqılauğa wsınıldı. Onda ükimettiñ qarulı küşter prezidenttik rezervin qwru wsınısı jaylı aytılğan.

Joba boyınşa, bwl topqa «erekşe swrıptaudan» ötken äskeri qızmetkerlerdi engizu közdelgen, keyin olardı joğarı qolbasşılıq lauazımına wsınbaq (qorğanıs ministri qızmeti oğan kirmeydi). Bastamanı qazir Nwrlan Ermekbaev basqarıp otırğan qorğanıs ministrligi kötergen.

JARLIQ JOBASI

Atalğan jarlıq jobası qarulı küşterge äskeri qızmetti öteu erejesine tiisti özgerister engizudi wsınadı. Prezidenttik rezerv qwru boyınşa jwmıs qorğanıs ministrligine jükteledi.

Qwjatqa säykes, irikteu kezinde ümitkerlerdiñ jeke jäne iskerlik qasietteri, qızmettegi jetistikteri esepke alınadı, äskeriler arasındağı «arnayı tekseru» jäne Joğarı attestaciyalıq komissiya şeşimi negizinde tañdaladı.

Kelesi kezeñde olar Qauipsizdik keñesinde irikteuden ötedi. 2019 jıldan beri onıñ hatşısı – bwrınğı işki ister ministri Qalmwhanbet Qasımov. Keñesti ömir boyı basqaru qwqığı bwrınğı prezident Nwrswltan Nazarbaevqa berilgen.

Qazaqstannıñ twñğış prezidenti Nwrswltan Nazarbaev jäne Qauipsizdik keñesiniñ hatşısı, bwrınğı işki ister ministri Qalmwhanbet Qasımov. Qaraşa ayı, 2018 jıl.

Qazaqstannıñ twñğış prezidenti Nwrswltan Nazarbaev jäne Qauipsizdik keñesiniñ hatşısı, bwrınğı işki ister ministri Qalmwhanbet Qasımov. Qaraşa ayı, 2018 jıl.

«Jıl sayın qazannıñ 1-ine deyin Qazaqstan Respublikası Qorğanıs ministrligi Qazaqstan Respublikası Qauipsizdik keñesiniñ äskeri qauipsizdik jäne qorğanıs bölimine prezidenttik rezervke ötkizuge wsınılğan qarulı küşter äskeri qızmetkerleriniñ tizimin jiberedi» delingen jarlıq jobasında.

Bwdan soñ prezidenttik rezerv ümitkerleriniñ tizimi prezident äkimşiligi jetekşisine tabıstaladı, ol prezidenttik rezervke qabıldau nemese qabıldamau turalı şeşim şığaradı. Tizim jıl sayın jasaladı, al äskerilerdiñ onda bolu merzimi «üş jıldan aspauı kerek».

Prezident jarlığı jobasına ükimettiñ bergen tüsindirme habarlamasında «Jarlıq jobasın jüzege asırudıñ teris äleumettik-ekonomikalıq jäne qwqıqtıq saldarı bolmaydı, respublikalıq byudjetten qosımşa şığındı talap etpeydi» dep körsetilgen.

Prem'er-ministrge bağıttalğan tüsindirme jazbasında qorğanıs ministrligi jarlıqtıñ «joğarı qolbasşılıq lauazımın atqaru üşin äskeri qızmetkerlerdi sapalı irikteuge» mümkindik beretinin aytıptı. Qorğanıs ministrligi jarlıq qabıldanğan jağdayda halıqaralıq şart bolıp eseptelmeytinin, sondıqtan ratifikaciya jasaudıñ keregi joğın aytadı.

SARAPŞILAR NE DEYDİ?

Qorğanıs ministriniñ bwrınğı orınbasarı general-mayor Aytqali Esenğwlov ükimettiñ prezidenttik rezerv qwru turalı bastamasın qwptaydı.

— Jaqsı ideya, endi joğarı lauazımğa kadrlardı ädil tañdaytın bolar. Mwnday bastamanı qoldaymın, – dedi general Esenğwlov.

Qorğanıs ministriniñ tağı bir bwrınğı orınbasarı, general Ämirbek Toğısov jobanı naqtı jüzege asıru perspektivasına kümän keltiredi. Toğısovtıñ aytuınşa, «jaqsı ideyanıñ» tiisinşe jüzege asuı ekitalay jäne ol rezerv qwramına kiretin kandidattardı talqılauğa qoğam müşeleriniñ qatısatınına senbeydi.

— Tizimge kiretin kandidattardı aşıq türde talqılamasa, türli attestaciyalau komissiyaları jabıq ötip, protekcionizmge jol beredi, – deydi general.

Täuekelderdi bağalau tobınıñ direktorı Dosım Sätpaev qazaqstandıq biliktiñ bwğan deyin de memlekettik qızmetkerler arasınan basqaruşı elita dayındauğa tırısqanın, olardı «A» jäne «B» korpusqa bölgenin eske saladı.

2015 jılı «Memlekettik qızmet turalı» zañ qabıldandı, oğan säykes memlekettik qızmetkerler üş korpusqa bölindi: sayasi memlekettik qızmetkerler (ministrler, oblıs äkimderi); «A» korpusınıñ äkimşilik memlekettik qızmetkerleri jäne «B» korpusınıñ äkimşilik memlekettik qızmetkerleri.

Sol kezde prezident äkimşiligi jetekşisiniñ orınbasarı bolğan Bauırjan Baybek «elitanıñ elitası» dep atağan «A» korpusına ministrlerdiñ jauaptı hatşıları, audan äkimderi men özge de memlekettik qızmetkerler kirdi. «B» korpusına – atqaruşı memlekettik qızmetkerler kirdi. Zañda «A» korpusına kadrlıq rezerv jasaqtau men oğan irikteudiñ erekşe tärtibi qarastırılğan.

Sayasattanuşı Sätpaevtıñ aytuınşa, korpustardı jasaqtau kezinde şeteldik JOO-da oqığan jäne şet tilderin biletin jas mamandardı tabuğa erekşe män berildi.

Şetelden kelgen jas äri talanttı jetekşiler jemqorlıqqa batqan jüyeni özgertudiñ ornına özderi soğan beyimdeledi.
Dosım Sätpaev.

Alayda şetelden Qazaqstanğa oralıp, joğarı lauazımdı qızmetke ornalasqan jas mamandar (tipti arasında ministr de boldı) «biliksizdik tanıttı» degen Sätpaev «potomu çto, potomu çto» sözin qaytalay bergen jas ministrlerdiñ birin eske aldı (sayasattanuşı sol kezde eñbek ministri bolğan Serik Äbdenovtı aytadı. «Qazaqstanda äyelderdiñ zeynetke şığu jasın nege köterip jatır?» degen saualğa ol «Köp jwmıs isteu kerek. <…> 50 jasta zeynet turalı oylaudıñ keregi ne?» dep jauap bergen bolatın).

Sätpaev aqpan ayında astanada jer üyde şıqqan örtten köz jwmğan bes äpkeli-siñlili kişkentay qızdardıñ qazasına qatıstı keybir bilik ökilderiniñ sözi qoğamda teris reakciya tudırğanın da atap ötti. Olardıñ ata-anası otbasın asırau üşin tüngi auısımğa jwmısqa ketken.

Osı oqiğadan soñ birneşe qalada köp balalı analar narazılıq tanıtıp, jağdayların jaqsartudı talap etti. Sol kezde AQŞ-tıñ Kolumbiya jäne Garvard universitetteriniñ tülegi, eñbek jäne halıqtı äleumettik qorğau ministri bolğan Mädina Äbilqasımova «köp balalı analar memleketten milliondap aqşa aladı, basqa elderde onday joq» dep mälimdedi.

Sätpaevtıñ aytuınşa, öte bilimdi äri adamgerşilik twrğısınan minsiz sanalğan özge talanttı äri jas şeneunikter türmege qamaldı. Mısalı, AQŞ-tıñ Djordj Vaşington universitetiniñ tülegi, bwrınğı wlttıq ekonomika ministri, 38 jastağı Quandıq Bişimbaev 2017 jılı “jemqorlıq jasadı” dep ayıptalıp, 10 jılğa sottaldı. Dosım Sätpaevtıñ pikirinşe, «eskini özgertpey, jaña dünie jasau mümkin emestigin» osıdan körse boladı.

– Şetelden kelgen jas äri talanttı jetekşiler jemqorlıqqa batqan jüyeni özgertudiñ ornına özderi soğan beyimdeledi, – deydi Sätpaev.

Sayasattanuşınıñ pikirinşe, joğarı qolbasşılıqtıñ prezidenttik tizimine kiretin äskeriler de jemqorlıq pen paraqorlıqtan azat emes äskeri jüyege beyimdeluge mäjbür. Sätpaev bir kezderi jıl sayın äskeri mekemeni dür silkindirgen jemqorlıq dauların eske saladı.

– Qanday rezervke tüsse de, bwl jağdayda äskerilerge bılayğı jwrttan da auır tiedi, sebebi olarda «bwyrıq talqılanbaydı, orındaladı» degen ereje bar. Halıq arasında onı bılay tüsindiredi: «Birinşi tarmaq «Basşınıñ aytqanı ärkez jön». Ekinşi tarmaq «Basşınıñ sözi teris bolsa, birinşi tarmaqqa qara», – deydi ol.

Joğarı äskeri kadrlar qwramın Nazarbaev baqılamaq, yağni, öz biligin küşeytpek. Al qazirgi prezident Toqaev Nazarbaev maqwldağan tizimge qol qoyıp qana otıradı.
Sergey Duvanov.

Adam qwqığı jönindegi qazaqstandıq byuronıñ aqparattıq-baqılau ortalığınıñ jetekşisi, jurnalist jäne qwqıq qorğauşı Sergey Duvanovtıñ aytuınşa, prezidenttik rezerv qwru turalı bastamanı qorğanıs ministri Nwrlan Ermekbaevtıñ kötergeni anıq (Prezidenttik ökiletin tapsırardan bir täulik bwrın Nwrswltan Nazarbaev WQK basşısı Kärim Mäsimov pen Ermekbaevqa general pagonın taqtı).

– Bwrın äskeri şeni joq qorğanıs ministrin özine jaqın tartu üşin solay istedi. Jarlıq jobasında qorğanıs ministri jıl sayın prezidenttik rezerv kandidattarınıñ tizimin Qauipsizdik keñesine wsınadı dep körsetilgen, onı Nwrswltan Nazarbaev basqaradı. Demek, joğarı äskeri kadrlar qwramın Nazarbaev baqılamaq, yağni, öz biligin küşeytpek. Al qazirgi prezident Toqaev Nazarbaev maqwldağan tizimge qol qoyıp qana otıradı, – deydi Duvanov.

Qwqıq qorğauşınıñ aytuınşa, endi qorğanıs ministrligi jaña general Ermekbaevtıñ basşılığımen prezident Toqaevqa resmi türde ğana bağınatın tärizdi, al şın mäninde Nwrswltan Nazarbaevqa adaldığın däleldeuge tırısadı.

– Nwrswltan Nazarbaevqa adal ekenin qorğanıs ministrligi (ministr Ermekbaev) resmi saytı da arqılı körsetip jatır, onıñ birinşi betinde Qazaqstan Respublikasınıñ birinşi prezidenti – elbasınıñ citatası keltirilgen (oğan eş qarsılığım joq), soğan qosa Nazarbaevtıñ bas qolbasşı formasındağı sureti twr. Nazarbaev jartı aydan beri bas qolbasşı emes. Al qazirgi prezident jäne konstituciya boyınşa bas qolbasşı Qasım-Jomart Toqaev turalı qorğanıs ministrligi saytınıñ bastapqı betinen tük mälimet körmeysiz, – deydi Duvanov.

Qazaqstannıñ qorğanıs ministrliginiñ saytı. Skrinşot 4 säuir küni jasalğan.

Qazaqstannıñ qorğanıs ministrliginiñ saytı. Skrinşot 4 säuir küni jasalğan.

2019 jılı säuirdiñ 4-i küngi derek boyınşa, qorğanıs ministrligi saytınıñ joğarğı böliginde rasımen Nazarbaevtıñ äskeri formadağı sureti twr. Qazir ol bwrınğı prezidenttiñ ädettegi kiimimen auıstırıldı.

Säuirdiñ 4-i küni bastapqı betke Toqaevtıñ sureti qoyılmadı. Konstituciyanıñ 44-babı boyınşa Qazaqstan prezidenti – qarulı küşterdiñ bas qolbasşısı sanaladı, ol qarulı küşter joğarğı qolbasşılığın qızmetke tağayındap, bosatadı.

2018 jıldıñ şildesinde özi qol qoyğan zañ boyınşa Nazarbaev Qauipsizdik keñesin ömir boyı basqaruğa qwqılı. Sol zañğa säykes bwl mekeme keñes beruşiden konstituciyalıq mekemege aynaldı. Qwjatta körsetilgendey, mekemeniñ missiyası halıqaralıq arenada memlekettiñ wlttıq müddesin qorğau, wlttıq qauipsizdik pen qorğanıstı, işki sayasi twraqtılıqtı qamtamasız etu, konstituciyalıq qwrılımdı saqtau.

Ükimet qaulısınıñ jobası, prezident jarlığınıñ jobası, Qazaqstan qarulı küşteriniñ joğarğı qolbasşılığı prezidenttik rezervin qalıptastıru turalı negizdeme säuirdiñ 12-sine deyin qoğamdıq talqılauda boladı.

Azat Europa / Azattıq radiosı

Related Articles

  • DAUDIÑ BASI DAEŞ-ten 2

    Eldes Orda Esteriñizde bolsa ötken jıldıñ qazan ayında atalmış taqırıp ayasında alğaşqı postımdı jariyalağan edim. Odan beri bir jıldıñ köleminde aymaqtıq strategiyalıq sayasatta köp özgerister tübegeyli orın alıp jatır… Siriya aumağındağı DAEŞ-tiñ negizgi qarulı küşteri däl bügingi uaqıtta Auğanıstan aymağına toptalıp bolıp qaldı desek te boladı. Siriyadağı DAEŞ küşi soñğı kezderi älsiredi de, negizgi qarulı toptar Ortalıq Aziyanı betke alıp Auğan topırağına ağılıp kete bardı. DAEŞ-tiñ Siriya aumağındağı osı bir ölara älsiz twsın jiti baqılap otırğan Qazaqstan “Jusan” jobasın wyımdastıra qoydı da öñirdegi qandastarımızdı elge äkelip aldı. Biraq, mınanı anıq biluimiz kerek, öñirdegi sayasi oyın bwnımen bitken joq, öñirdegi sayasi oyın endi bastaluı bek mümkin… 2017′den beri Siriya aumağınan jäne

  • Äkejan Qajıgeldin: “Nazarbaev menen keşirim swradı

    Qasım AMANJOL Qazaqstannıñ bwrınğı prem'er-ministri Äkejan Qajıgeldin (oñ jaqta) jäne jurnalist Qasım Amanjol. Skayp-swhbat. 6 qırküyek 2019 jıl. 1994-1997 jıldarı Qazaqstan prem'er-ministri bolıp, 1998 jılı elden ketken Äkejan Qajıgeldin Azattıqqa bergen swhbatında şetelde birneşe ret Qazaqstannıñ eks-prezidenti Nwrswltan Nazarbaevpen kezdeskenin ayttı. 6 qırküyekte Almatıda «Aqiqat» jalpıwlttıq social-demokratiyalıq partiyasınıñ 15-s'ezinde partiya basşıcı Ermwrat Bapiğa JSDP müşeleri senimsizdik bildirip, aqırında Bapi törağalıqtan ketip, partiyadan da şığarıldı. Jiında keybir partiya müşeleri Bapidıñ biıl köktemde bir top belsendimen Parijge barıp, Qazaqstannıñ bwrınğı prem'eri Äkejan Qajıgeldinmen partiya rwqsatınsız kezdeskenin ayıptadı. Bapidiñ ornına Ashat Raqımjanov partiya jetekşisi bolıp saylandı. Däl osı küni Nwr-Swltanda prezident Qasım-Jomart Toqaevtıñ qatısuımen Wlttıq senim keñesiniñ alğaşqı jiını ötti. Bwl keñesti Toqaev halıq pen

  • QITAY EKSPANSIYASINIÑ QATERİ

    Jazuşı-publicist Marat Bäydildäwlı (Toqaşbaev): Qıtaylıq 51 (55) zauıttı Qazaqstanğa köşiru jobası halqımızğa mäñgi qwtılmaytın bodandıq qamıtın kigizui ıqtimal. Qıtay beredi dep ümittenip otırğan 26,5 mlrd dollar Qazaqstan tağdırın tälkekke salatın qaqpan tilşigindegi «dämdi sırğa» wqsaydı. Qazaqstanğa köşiriletin 51 zauıtpen keletin qıtaylar qazaqtardı bayıtadı deu aqılğa sıymaydı! İs jüzinde 51 qıtay zauıtın köşirip kelu Qazaqstan ükimetiniñ el ekonomikasın basqaruğa mülde qabiletsiz ekendigin körsetetin därmensiz äreket. Memleket reyderlik basqınşılıqsız, korrupciyasız jağday tuğızıp berse öz biznesmenderimiz-aq 50 emes 500 zauıt salıp beruge qwmıl. Qazaqstanda jalpı işki önim nege jıldan jılğa örlemeydi? Bwğan osı kezge deyin birde bir ükimet jauap bergen emes. Bwrın eşqanday ükimettik bağdarlamalarda közdelmegen, eşqaşan talqılanbağan «51 qıtay kompaniyasın Qazaqstanğa köşiru

  • AQŞ memlekettik hatşısınıñ orınbasarı Devid Heyl Nwr-Swltandağı sammitke qatısadı

    AQŞ memlekettik hatşısınıñ orınbasarı Devid Heyl. AQŞ memlekettik hatşısınıñ sayasi mäseleler jönindegi orınbasarı Devid Heyl 20-23 tamız aralığında Ortalıq Aziya elderine resmi saparmen keledi. Sapardıñ negizgi maqsatı – 21 tamızda Nwr-Swltanda ötetin Ortalıq Aziyadağı bes eldiñ joğarı deñgeydegi jiınına qatısu. S5+1 degen ataumen belgili jiın barısında Heyl Qazaqstan, Qırğızstan, Özbekstan, Täjikstan men Türkimenstan sırtqı ister ministrlikteri ökilderimen kelissözder ötkizedi. “Olar Ortalıq Aziyadağı qauipsizdik, damu jäne qarım-qatınastı birlesip nığaytu jayın talqılaydı” dep habarladı AQŞ memlekettik departamenti 19 tamızda. S5+1 formatı 2015 jılı qaraşada AQŞ pen Ortalıq Aziyanıñ bes eli arasında ekonomikalıq integraciyanı damıtu, qorşağan ortanı qorğau men qauipsizdik mäselelerin birlesip şeşu maqsatında qwrılğan. Bwğan qosa Heyl Qazaqstannıñ joğarı lauazımdı şeneunikterimen “ekijaqtı keñeytilgen

  • Şarqi Türkistanşıl men Çin Türkistanşıl arasındağı qaqtığıs

    1947-1948 jıldıñ örara kezeñinde Ürimjidegi qazaq igi-jaqsıları men ziyalıları, sayasatkerleri ölkelik ükimettiñ törağa, hatşılarımen birlesip Ürimji qalasına qarastı Qaratau (qıtayşa 南山) baurayında Naurız merekesin toylap şağın qwrıltay jinalısın ötkizedi. Naurız merekesine tigilgen onşaqtı kigiz üydiñ jäne ölkelik ükimet törağaları men äskeri adamdardıñ (qazaq äskeri de bar) suretin anıq köre alasız. 1947-1948 jıldarı Şarqi Türkistanşıl küşter men Çin Türkistanşıl küşter arasındağı qırğiqabaq qaqtığıs qattı uşığıp twrğan kez edi. 1946-1947-1948 jıldarı Manas, Qwtıbi, Böken (Fukañ), Jemsarı, Şonjı, Mori audandarınan qazaq äskeri jasaqtalıp Manas özeniniñ künbatıs betindegi Şarqi Türkistan äskerine arnayı qarulı qorğanısqa ötken kezeñ edi. Sonımen Manastı şekara etken Şarqi Türkistanşıl küşter men Çin Türkistanşıl küşter bolıp eki jaqqa bölingen qazaqtardıñ sayasi

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: