|  |  |  | 

Köz qaras Sayasat Swhbattar

Dosım Sätpaev: “Eski kadrlarmen jüyeni jañartu mümkin emes”


Sayasattanuşı Dosım Sätpaev. Almatı, 5 mausım 2019 jıl.

Sayasattanuşı Dosım Sätpaev. Almatı, 5 mausım 2019 jıl.

Täuekeldi bağalau tobınıñ jetekşisi Dosım Sätpaev Azattıqqa bergen swhbatında Qazaqstanda saylaualdı nasihattıñ qalay ötkeni jäne jaña prezidentti işki jäne sırtqı sayasatta qanday sınaq kütip twrğanı turalı ayttı.

Azattıq: Qazaqstandağı saylaualdı nasihatı türlişe bağalanıp jatır. Bir jaq bäseke men sayasi balama bar deydi. EQIW missiyası bastağan ekinşi jaq saylaualdı nasihatın süreñsiz, azın-aulaq wran men bilbordtan aspaytın nauqan dep sipattaydı. Bwl saylaualdı nasihatın tartıstı bäseke deuge kele me?

Dosım Sätpaev: Bwl saylau baqılau tizginin uısınan şığarmağan birinşi prezidenttiñ (Nwrswltan Nazarbaev – red.) bilikti mwragerge tapsıru procesin zañdastıru äreketi ekenin negizge alu kerek. Sondıqtan saylau oyınşılardıñ bäri özderine berilgen röli men ornın jaqsı biletin spektakl'ge köbirek wqsaydı. Saylaualdı platformalarına qarap-aq key kandidattıñ jasandı türde elektoraldıq torda otırğanın köresiz.

Saylau oyınşılardıñ bäri öz röli men ornın jaqsı biletin spektakl'ge köbirek wqsaydı.

“Auıl” partiyasınıñ ökili (Töleutay Raqımbekov. – red.), ärine, fermerlerdi qorğauğa şaqıradı. Käsipodaqtar federaciyasınıñ ökili (Amangeldi Taspihov – red.), ärine, jwmıs beruşilerdi şımşi söyleydi. Basqaları da sol siyaqtı. Mınaday paradoks tuadı – qazaqstandıq qoğamdı bilmeytin bilik elektorattı jasandı türde bölşektep otır. Mına bir twsta auıl halqınıñ müddesin qorğaytın bir top bar, al mına jerde mekeme qızmetkerleriniñ müddesin qorğaytın top bar degen siyaqtı. Qazaqstan qoğamı ärqilı bolıp ketse de, ara-jigi qattı aşılıp twrğan toptar joq.

Tağı bir bayqalğan jayt, bilik közqarasımen qarağanda äbden oylastırılğan bolıp körinetin saylau tehnologiyaları kezinde joğarğı jaq beysayasi top sanap kelgen jastardıñ kenetten sayasatqa aralasıp, belsendi türde pikir ayta bastağanın kördi.

Almatıdağı narazılıq akciyası. 1 mamır 2019 jıl.
OQI OTIRIÑIZ

Qazaqstan jastarınıñ “oyanuı” jäne elitağa töngen qauip

Azattıq: Qazaqstannıñ jañadan saylanatın prezidenti işki sayasatta qanday qiındıqtarğa wşırauı mümkin?

Dosım Sätpaev: Soñğı kezde “sana tranziti” degen termindi qoldanıp jürmin. Bwl jüzege asıp ta ülgerdi. Elitanıñ köptegen müşesi birinşi prezidenttiñ sayasi belsendilik merzimi zır etip soñına tayağanın tüsindi. “Saylaudan keyin ne boladı?” degen mañızdı swraq tudı. Bes jıldıq sayasi mandatqa qolı jetken soñ [Qasım-Jomart] Toqaev ne istemek? “Osı bes jıldıñ işinde birinşi prezident sayasattan ketip tınsa, onı qoldap kelgen Toqaev pen basqa da adamdar elmen qaytip qarım-qatınas jasaydı?” degen swraq tuadı.

Elitanıñ köptegen müşesi birinşi prezidenttiñ sayasi belsendilik merzimi zır etip soñına tayağanın tüsindi.

Eñ jaqsı degende elitanıñ işindegi reformanı qoldauşılar men küştik qwrılım teke-tireske tüsedi. Soñğı uaqıtta ekinşi toptıñ poziciyası küşeydi. Bwlar (küştik qwrılım – red.) birinşi prezident ketken soñ da jüyeni sol qalpı saqtap qaluğa wmtılatın konservatorlarmen odaqtasadı. Bwl – jarğa jığatın jol. Öytkeni jüyeni eskişe basqaru mümkin bolmay qaladı.

Biraq eski sayasi elita tiimsiz memlekettik apparattı qoldansa, mäseleler şeşilmeydi. Eski kadrlarmen jüyeni jañartu mümkin emes. Qazir özgeris bayqalsa da, auqımı tar ekenin körip otırmız. Toqaevtıñ twsında da, odan keyin de köptegen jwrt mäseleni osınday täsilmen şeşuge tırısa bere me dep qorqamın.

Azattıq: Bwl jüyeden tıs bir adam bilik basına kelmey qalğan jağdayda tuatın ahual ğoy.

Dosım Sätpaev: Birinşi prezident ketken soñ “qaraqu” köbeyedi (amerikalıq jazuşı Nassim Nikolas Talebtiñ boljauğa kelmeytin ıqpalı küşti oqiğalar turalı teoriyası – red.) men fors-major jağday köbeyedi. Variant köp. Tunisti mısal eteyik. Däl osı elde 30 jıl bilik qwrğan prezident qızmetten ketken soñ qwrılğan demokratiyalıq jüye jwmıs istey alatının körsetti. El işi liberal, konservator, dini jäne zayırlı damu jaqtastarı bolıp bölingen edi. Bwlar ne qıldı? Jeke bas müddesin ısırıp tastap, bir ğana maqsattı – eldegi twraqtılıqtı saqtaudı jäne barşa jwrttıñ demokratiyalıq özgeristerdi sezinuin közdeytin koaliciyalıq ükimet qwrdı. Aqırı soğan qol jetkizdi.

Azattıq: Jañadan saylanğan prezident sırtqı sayasatta nemen betpe-bet kelui mümkin? Qanday qiındıq tumaq?

Dosım Sätpaev: Qiındıq köpvektorlıqtıñ şeberine aynalğan birinşi prezidenttiñ kezinde-aq bayqalğan. Toqaev pen özge de jetekşiler Resey men Qıtay siyaqtı örkeude taraptar ortasında balans saqtay ala ma? [Vladimir] Putin men Si Czin'pin [Nwrswltan] Nazarbaevtı jası men täjiribesine qarap özderine teñ sanasa da, odan keyingiler ekinşi qatardağı oyınşılarğa aynaladı. Toqaevtı sırtqı sayasatqa qatıstı Nazarbaevtıñ mwrageri dep biledi. Diplomatiyalıq täjiribeden bölek basqa da qabilet kerek.

Putin men Si Czin'pin Nazarbaevtı jası men täjiribesine qarap özderine teñ sanasa da, odan keyingiler ekinşi qatardağı oyınşılarğa aynaladı.

Keybir postsovettik elde işki sayasat üşin adamnıñ jeke basınıñ mäni zor. Putinge qarasañız, postsovettik keñistikte ol marqwm Islam Karimov (Özbekstannıñ birinşi prezidenti – red.) pen Nwrswltan Nazarbaevtı ğana özine teñ kördi. Qalğandarı – Aleksandr Lukaşenko, Sooronbay Jeenbekov, Emomali Rahmon (Belarus', Qırğızstan men Täjikstan prezidentteri – red.) oğan ekinşi qatardağı oyınşı körinedi. Qazaqstannıñ kelesi prezidentterine işki sayasi procester de qattı äser etetinin wmıtpau kerek. Öytkeni mwndağı Resey men Qıtayğa qarsı köñil-küy öte küşti.

Azattıq: Valyuta qorınıñ dağdaruı, sırtqı qarızdıñ ösui, byudjettiñ kirisinen şığısınıñ asıp ketui siyaqtı öte kürdeli ekonomikalıq mäseleler tuğanın bayqap otırmız. Osınday kezeñde bilik äleumettik qorğau salasındağı şığıstı köbeytuge uäde berdi. Mwnıñ soñı nege soqtıruı mümkin?

Dosım Sätpaev: Qazaqstannan Aziya barısın jasağısı kelgender bolğan, biraq şikizattıñ sauın siırı bolıp qala berdik. Ekonomikalıq parametrler jağınan alğanda wzaq uaqıt JİÖ bes payızdan artıq öspeytin el qaqpanğa tüsip, damuşı küyi qaladı. Qazaqstan qazirdiñ özinde ortaşa damu qaqpanına tüsken. Bwdan şığudıñ bir jolı şikizatqa baylanğan sanadan ajırap, ekonomikanıñ innovaciyalıq segmentin damıtu. Biraq olay jasau üşin adam kapitalı kerek. Bilikti mamandarımız, jastarımız [şetke] ketip jatır.

Qazaqstannan Aziya barısın jasağısı kelgender bolğan, biraq şikizattıñ sauın siırı bolıp qala berdik.

Wzaq uaqıt [bilik]: “Äueli – ekonomika, sosın – sayasat” dep keldi. Bwl shemadan qayran bolmadı. Ekonomikamız bäsekege jaramsız, byudjetimizdi mwnaydıñ aqşası qwrap twr. Sayasatımız da bäsekege jaramsız – klassikalıq avtokratiyalıq model'. Armeniya men Gruziya siyaqtı elderdiñ täjiribesi tiimdi ekonomikalıq reformalardıñ sayasi reformalardan, yağni jemqorlıqpen küresten jäne sayasi elitanı özgertuden bastau alatının körsetti. Öytkeni eski kadrlarmen birdeñe özgertu mümkin emes. Uaqıt pen aqşa tekke ketedi. Amal ne, qwrğaq uädege, ekonomikalıq jäne sayasi bağdarlamalarğa arqandalıp twrmız. Däneñe de özgerip jatqan joq.

Azat Europa / Azattıq radiosı

 

Related Articles

  • Aziya soqpağı qayda aparadı?

    Quanışbek QARI Soldan oñğa qaray: Äzerbayjan prezidenti Ilham Äliev, Resey prezidenti Vladimir Putin, Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev jäne Filippin prezidenti Rodrigo Duterte. Valday pikirtalas klubı, Soçi, Resey, 3 qazan 2019 jıl. Aqorda saytındağı suret. Qazaqstan prezidentiniñ Soçide aytqan Reseydiñ Ortalıq Aziyadağı ornı turalı pikirin eldegi resmi baspasöz jariyalamadı. Sarapşılardıñ keybiri Toqaevtıñ aytqandarın Qıtayğa sapardan keyingi aqtalu retinde bağalasa, keybiri diplomatiyalıq iltipatpen baylanıstıradı. Ötken aptada Reseydiñ Soçi qalasında halıqaralıq “Valday” pikirtalas klubında söylegen sözinde Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev Reseydi “wlı memleket” dep atadı. Qazaqstan basşısı Ortalıq Aziyanıñ Resey imperiyasınıñ bir “böligi” bolğanın aytıp, qazir de Mäskeudiñ Ortalıq Aziyada “jetekşi orınğa ie boluı kerektigine” toqtaldı. Alayda onıñ Resey turalı pikiri Qazaqstandağı resmi

  • Nıgmatullinge hat

    Qwrmetti Nwrlan Zayrullawlı! Türik parlamentiniñ spikeri M.Şentop mırza bizdiñ elge kelip ketkennen keyin biraz mäseleniñ äli künge deyin bası aşılmay qalıp otır. Qazirge deyin nwrşılar men gülenşiler sektası turalı az jazılğan joq. Fetkullah Gülenniñ jwmısına saraptama jasap qarasaq, onıñ jamağatındağı kapitaldıñ jalpı kölemi 50 mlrd dollardan asıp ketedi eken. Bwl aqşanıñ bärin olar zañdı jolmen tauıp otırğan joq. «Nwrşılardıñ» esirtki tasımalı men qaru- jaraq saudası siyaqtı tabısı köp käsipke de qatısı boluı mümkin. Türik baspasözi osığan deyin olardıñ Türkiyadağı bar kapitaldıñ 30 payızına («islam kapitalı») deyin ielik etip otırğanın talay ret jazdı. Memleket tarapınan qısım körgennen keyin nwrşılar astırtın äreketke köşip, specslujbağa wqsaytın arnaulı qızmetti de qwrıptı. Olar türkitildes halıqtar

  • Terrorşıl Çelahtıñ qaytalanbauına kim kepil?!

    2019 jıldıñ 8-21 qırküyeginiñ aralığında, reseylik Ekaterinburg qalasında äuesqoy bokstan kezekti älem birinşiligi ötti. Men osı jahandıq dodağa jurnalis retinde akkreditaciyalanğan edim. Altı medal' jeñip alğan qazaq qwrama komandası tağı da jer jüzindegi jwdırıqtasudıñ köşbasşısı ekendigin däleldedi. Satqın qazı-bilerdiñ zımiyandığı bolmağan jağdayda, Sverdlovsk aymağı şarşı alañındağı bılğarı qolğap şeberlerimizdiñ jetistikteri odan äri wlğaya tüser edi. Degenmen, 81 kelige deyin salmaq därejesindegi jaña älem jeñimpazı, soqqıları joyqın mañğıstaulıq Bekzat Nwrdäuletovtıñ qarqındı örleuine eşkim twsau sala almadı. Är qarsılasın eseñgiretip jiberdi jas çempionımız! Tipti, atı añızğa aynalğan kubalıq Olimpiya jeñimpazı Hulio La Krustıñ özi bizdiñ boksşıdan oysırata wtıldı. Bir qızığı, şirek finalındağı jeñisinen keyin La Krustıñ qoltañbasın aldım jäne aqtıq sındağı jeñisinen

  • Sibir jwrtı nemese KÖŞİM handığı qwlağannan keyin Batıs Sibir aymağında özgeriske wşırağan jer-sulardıñ bayırğı atauları.

    Şarlaq uezindegi el, jer, su ataularınıñ şığu törkini Qazirgi Soltüstik Qazaqstan oblısınıñ Uälihanov jäne Aqjar audanınıñ jeri Sovet ükimeti ornağan alğaşqı jiırmasınşı jıldarı Aqmola guberniyasına qarastı Orehov audanınıñ negizinde qwrılğan Şarlaq ueziniñ qaramağına qaradı. Onıñ qwramında on bes bolıstıq äkimşilik boldı. Osı on bes bolıstıñ işinde Alabota, Qoytas, Qorğan (keyinnen Qara Oy bolısı atandı), Qızılağaş, Kerey, Teke, Qarauıl (bwrınğı Nikolaev bolısı) bolıstarınıñ negizgi böligi qazaqtar bolğandıqtan köşpeli bolıstar atanğan edi. Bwl bolıstar qazirgi körşiles Uälihanov jäne Aqjar audandarınıñ aumağı. Qalğandarı: Dobrovol'skaya, Drobışev, Kotel'nikovo, Orehovo, Pokrov, Russkaya Polyana, Stepanov, Çernousov bolıstarı Ombı oblısına berildi. Bwlanbay auılınıñ tuması Zeynolla Ospanwlın auıl balaları «Zäken ätäy» dep ataytın edik. El men jerdiñ tarihın, osığan

  • DAUDIÑ BASI DAEŞ-ten 2

    Eldes Orda Esteriñizde bolsa ötken jıldıñ qazan ayında atalmış taqırıp ayasında alğaşqı postımdı jariyalağan edim. Odan beri bir jıldıñ köleminde aymaqtıq strategiyalıq sayasatta köp özgerister tübegeyli orın alıp jatır… Siriya aumağındağı DAEŞ-tiñ negizgi qarulı küşteri däl bügingi uaqıtta Auğanıstan aymağına toptalıp bolıp qaldı desek te boladı. Siriyadağı DAEŞ küşi soñğı kezderi älsiredi de, negizgi qarulı toptar Ortalıq Aziyanı betke alıp Auğan topırağına ağılıp kete bardı. DAEŞ-tiñ Siriya aumağındağı osı bir ölara älsiz twsın jiti baqılap otırğan Qazaqstan “Jusan” jobasın wyımdastıra qoydı da öñirdegi qandastarımızdı elge äkelip aldı. Biraq, mınanı anıq biluimiz kerek, öñirdegi sayasi oyın bwnımen bitken joq, öñirdegi sayasi oyın endi bastaluı bek mümkin… 2017′den beri Siriya aumağınan jäne

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: