|  |  |  |  | 

كوز قاراس مادەنيەت رۋحانيات الەۋمەت

قازاق ءتىلى تەك كەدەيلەرگە كەرەك…  

afd5b52e179b70d2232d1632953dc5ab_XL
    ەلىمىزدەگى جالپى  وتباسىنىڭ سانى 2,3 ملن-نان استام دەسەدى.جاريالانعان دەرەكتەرگە سۇيەنسەك ولاردىڭ  سەكسەنگە تاياۋى  الەمدىك باحۋاتتى بايلارمەن تەڭەسە  الاتىن شامالى  ەكەن.جالپى ۇلتتىق بۋرجۋيلاردىڭ  نەگىزى قالانعان ءتارىزدى.ەكىنشى جاعىنان كەدەيلەر دە ولارعا ساي، قالىسپاي ءوسىپتى.بىلىكتى ءۋاليدىڭ  سوزىنە قاراعاندا الەۋمەتتىك جاعىنان از قام-تىلعان وتباسى- 600 مىڭعا تاياۋ كورىنەدى.ولاردى تاقىر كەدەيگە سانايتىندار دا بار ەكەن.
قازاق قوعامىنىڭ وتكەن تاريحىنا  كوز جۇگىرتسەڭىز،ولكەمىزدە،جالپى اۋماقتا، تىنىشتىق ورناپ،ادامدار الاڭسىز ءومىر ءسۇرىپ، تىرلىك كەشكەن، «قوي ۇستىنە بوز تورعاي جۇمىرتقالاعان دا»، اشتىقتان قىرىلىپ-جويىلىپ،تەنتىرەپ بەزىپ،اۋىپ-كوشىپ،زار ەڭىرەگەن زامان  دا بولىپتى. بىراق،قاي-قايسىسى دا ۇزاققا سوزىلماپتى.ەلباسىنا جاقسىلىقتى ورناتىپ،باسىن بىرىكتىرىپ،مەملەكەت  قۇرىپ،حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن قالپىنا كەلتىرۋدە، حانداردىڭ،بيلەردىڭ،سۇلتانداردىڭ،باتىرلاردىڭ،ويشىل-عۇلاما اقىلمانداردىڭ ، كۇرەس-كەرلەردىڭ،قايراتكەرلەردىڭ ساليحالى ساياساتى شەشۋشى ءرول اتقارىپتى.ال،قىرىلىپ جويىلۋ،تەنتىرەپ بەزۋ،باسقانىڭ قول استىنا ەنىپ،بوداندىققا اينالۋ جاۋلارىمىزدىڭ جىمىسقى ساياساتى،ۇلى دەرجاۆالىق شوۆينيستىك پيعىلى ارقىلى جۇزەگە اسقان.ونىڭ
ءوزى قازاق حالقىنىڭ قاجىرلى كۇرەسى،ۇلتجاندىلىق رۋحىنىڭ وتبۇرقاقتاي اتىلعان تەگەۋىرىنە تاپ بولىپ،ۇزاققا بارا الماعان،قانشا قيىن بولسا دا،اجەپتاۋىر ۋاقىتقا سوزىلسا دا،ايتەۋىر ارناسىنا ءتۇسىپ،تاۋەلسىزدىك ەرىكسىز ەل قولىنا تيگەن.قازاق حالقى تاۋەلسىزدىك ءۇشىن ءبىر ءسات تە بوس وتىرىپ،ۋاقىت وتكىزبەگەن.قالىپتى تىرلىك جاساۋ ءۇشىن ەش ۋاقىت تا كۇرەسسىز قاراپ جاتپاعان. وسىعان ساي قازاق قوعامىندا،باي دا،كەدەي دە عۇمىر كەشكەن-ءدى.قازاق بايلارىن:اتالى باي،ارقالى باي،ساسىق باي،ساراڭ-قاراۋ باي،جاڭا باي  -دەپ،اجىراتقان.  ال،كەدەيلەردى:كەۋدەلى كەدەي،كەمشىن كەدەي،تاقىر  كەدەي-دەپ بولگەن.بۇگىنگى تاڭدا،قازاقتىڭ جوعارىدا اتالعاكن بايلارىنىڭ ءبىرى دە جوق،تەك جاڭا بايلار عانا بار.كازىرگى جاڭا بايلار:
جىلپوس بايلار،جىمقىرعىش بايلار،جانتىق  بايلار-دەپ اتالىپ ءجۇر. اتا-باباسىنان قالعان داۋلەتتى كاپيتال  بولدىرىپ، ونى نارىققا سالىپ،وسىرگەن،تابىسىن دوربالاپ وتانى-مىزعا تاسىپ ىرىس جيناعان ءبىرى دە جوق.قازاقتىڭ بايلىعىن مەنشىكتەپ الىپ، ونى ءوندىرىپ،وڭدەپ      ساتىپ،وسى نەگىزدە پايدا تاپقاندار.كەيبىرى حالىق داۋلەتىن وتە جاسىرىن جولمەن جىمقىرعاندار.قالعانى اعا-كوكەسى،تامىر-تانىسى ارقىلى،كرەديتكە قولى جەتىپ،  شامالى بولسا دا ىسمەرلىككە،ىسكەرلىككە توسەلگەندەر..قازاقتىڭ اتىمتاي جومارتتارى جوتالى بايلار مەن كەۋدەلى كەدەيلەردە كوپ بولعان.بۇگىنگى جومارتتار اتىمتايلىعىنان گورى اۋىز باسارلىعى ارتىقتاۋ بولىپ بارادى.ەگەر جالپاق جۇرت ولاردىڭ «داۋلەتىنە» بارلىعى بىرىگىپ تالاسا قالسا، ايىرلىپ قالاتىنىن بىلەدى،ارينە.ىرىستىق احۋالى وسىنداي دەنگەيدەگى قوعامدا،بۇگىنگى جاعدايدا، وتباسىنا كەدەيشىلىكتىڭ ورناۋىنا  مۇمكىندىك تۋعان.كەدەيشىلىك ورناۋىنىڭ باستى سەبەبى-قازاق وتباسىنىڭ كوبىنىڭ داۋلەتى سارقىلىپ،ىرىسى سۋالعان. قاراپايىم وتباسى-نە جەر بايلىعىنا،نە مال بايلىعىنا،وزەن-كول،ءوندىرىس-تسەح،زاۆود-فابر-يكاعا، قالادا دا،اۋىلدا دا يە ەمەس. جانىن جەپ،ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تابا الماي كەيبىرى يەلىك ەتپەك تۇر عوي « مەنشىك  يەلەرىنەن» جۇمىس سۇراپ،جالىنىپ،قولى جەتكەنى عانا جالدانىپ ءجۇر. كەدەيلىك وتباسىنان اسىپ،كەدەي اۋىلدار پايدا بولعان.ءبىر كەزدە ونداي  اۋىل-داردى،كەلەشەگى جوق اۋىل اتاپ،جان-جاقتى كومەك بەرۋدى جوسپارلاپ،باعدارمالار قۇرعان،  سوڭىندا ۇمىت قالعان.بىرەرىن كوشىرىپ تە جىبەرگەن(وسىعان دەيىن 97 اۋىلدى جويعان.).بۇگىنگى كۇندەرى وسىنداي  اۋىل سانى 400-دەن اسادى.ولار،كازىرگى شاقتا تولىق جويىلۋعا جوسپار-لانىپ وتىر.وسى اۋىلداردىڭ بالالارى مەن جاستارىنىڭ وقىپ ءبىلىم الۋى،دامىپ جەتىلۋى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.اۋىلدى ايتپاعاننىڭ ءوزىن دە قالالا دا كەدەي وتباسى  سانى كۇننەن كۇنگە قوسىلىپ كەلەدى.ەرلى- بايلى ەكەۋى دە،تىرمانىپ ەڭبەك ىستەپ،جۇمىس جاساسا دا،تاپقان تابىسى وتباسىن اسىراپ-باعىپ،كيىندىرىرىپ- ىشىندىرۋگە جەتپەيتىن بولعان. ايتالىق; ا.ءجۇنىسوۆ بۇلاي دەيدى: «مەن كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتا سانتەحنيك سلەسار بولىپ ىستەيمىن،ايەلىم،بولنيتسادا سانيتاركا.ۇيلەنگەلى ون جەتى جىل بولدى. ءۇش بالام بار. ۇشەۋى  دە مەكتەپتە وقيدى.باسىمدا باسپانا جوق،پاتەر جالداپ تۇرامىن.باسپانا كەزەگىنە تۇرعالى 14 جىل بولدى.ازىرگە، باسپانا ساتىپ الاتىن جاعداي جوق.الەۋمەتتىك  نەمەسە  اتاۋلى كومەككە ەشقاشان ىلىككەن ەمەسپىن. جالاقىمەن ءۇپى-ءتاپى،ونى سوزىپ ءجۇرىپ  ارەڭدەپ كۇن كورەمىن.قىمباتشىلىق پەن تاريفتەردىڭ ۇلعايۋىنا ساي،كەيدە باسپانانىڭ جالداۋ  اقىسىن تولەي الماي قالامىن.بالانىڭ ۇلكەنى ۇل.ول ۇيلەنەم دەسە نە ىستەي ەكەنمىن –دەپ  ۇايىمدايمىن.بالالار، جوو –نى تۇرعوي كوللەجدىڭ ءوزىن  تولەممەن وقيتىن جاعداي تۋسا  قايتەمىن؟» بۇل جالعىز  عانا ادامنىڭ  ۋايىم-قايعىسى ەمەس. بۇگىنگى قاراپايىم قازاق وتباسىنا ورتاق تاۋقىمەت.باسپانانىڭ جوقتىعى،مەكتەپتى بالالارى تولەپ وقۋى،جالاقىنىڭ ماردىمسىز بولۋى،داۋلەتىنىڭ سارقىلۋى،ىرىستىڭ حالىق قولىنان  كەتىپ،ات توبەلىندەي ازعانا ادامدارعا تيەسىلى بولۋى،كەدەيلىكتىڭ كەڭ ەتەك الۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزعان.وسىنىڭ ءبارىن كوزىمەن كورىپ،ءبىلىپ وتىرعان اۋىلدىق،اۋداندىق باسشىلاردىڭ،دارمەنسىزدىگى،  سىلبىرلىعى كەدەيلىكتى وتە ۇلعايتىپ جىبەرگەن.جالپى كەدەيلىكتىڭ كەڭ  ەتەك الىپ،ولاردىڭ وبالىن موينىنا الاتىن باستى تۇلعالاردىڭ،بيلىكتكگىلەردىڭ،باسشىلاردىڭ ار الدىندا،زاڭ الدىندا،حالىق الدىندا ەسەپ بەرەتىن كۇنى دە تىم الىس ەمەس شىعار!بۇل جولعى كەلەي-شىلىك،سىرتقى ىقپالدىڭ اسەرىنەن ەمەس،ناقتى ءوزىمىزدىڭ،ساياساتىمىزدىڭ سالعىرتىعىنان بولدى.
قولىندا جيىرماداي ۇساعى ،ەكى سيىرى بار،اۋىل تۇرعىنى نە ءبىر توقتىسىن،نە تاناسىن ەركىن ساتىپ،بالا-شاعاسىن كەز-كەلگەن ۋاقىتتا كيىندىرە الۋ مۇمكىندىگى كازىر جوق بولعان.مالىن تالاي وتكەلەكتەن وتكىزىپ،ونىڭ جارتى قۇنىن جۇمساپ ءجۇرىپ ازەر  ساتا الاتىن بولعان.جۇمىستاعىلاردىڭ جالاقىسى، اسىرەسە، مەكتەپ،بالاباقشالاردىڭ تەحنيكالىق  پەرسەنالدارى رەسپۋبليكاداعى ەڭ تومەنگى جالاقى الىپ كەلگەن. ماسەلەن ءبىر ءمينيستردىڭ جالاقىسى –مەكتەپتىڭ سىپىرۋشىلارى مەن تازالاۋشىلارىنىڭ 100-ىنە جەتەدى،ءبىر دەپۋداتتىڭ ايلىق جالاقىسىن 10 مۇعالىم ءبولىپ الادى.جالپى رەسپۋبليكادا ەڭبەك قاقى ، جالعان اقىعا اينالىپ، شەندى-شەكپەندىلەر بيۋدجەتتىڭ  اۋماقتى بولىگىن يەلەنەتىن جالاقى الاتىن دارەجەگە جەتكەن.جالپى بيدجەتتەن جالاقى الىپ،وعان جارماسپايتىن شەنەۋنيك، باسشى،لاۋازىمدى تۇلعا جوق.ساياسي پارتيادان باستاپ،الەۋمەتتىك –ازاماتتىق ۇيىمداردىڭ بارلىعى سوعان تاۋەلدى،جالاقىلارىن سودان الادى.مۇنداي جاعدايدا ادىلدىك،تەڭدىك تۋرالى ايتۋدىڭ ءوزى داۋرىقپا ناسيحاتقا اينالىپ،قاراپايىم حالىقتىڭ مۇڭ مۇقتاجى جوقتاۋسىز قالىپ،ولاردىڭ  حال احۋالى كۇننەن كۇنگە تومەندەگەن.مۇنىڭ ءبارى بۇگىندەرى بيلىككە دە،جالپى جۇرتقا دا،اشىق-ايقىن بولعان،ايتىلىپ،جازىلىپ،تولىق راستالعان دايەكتەر. مەنىڭ ايتارىم:وسى كەدەيشىلىكتىڭ ءبىر كەسىرى تۋرالى.وتباسىنىڭ قوعام الدىندا اتقاراتىن كوپ مىندەتتەرىنىڭ باستىسى –ۇرپاق تاربيەلەۋ.كەدەيشىلىك ورناعان وتباسىلار وسى مىندەتىن ورىنداۋعا دارمەنسىز قالىپ،جالپى جاستاردىڭ تاربيەسى جۇرت ۋىسىنان شىعىپ كەتكەن. باسقانىڭ ءبارىن قايتەيىن،مەنىڭ كەرەڭ قالعىر قۇلاعىم، ومىرىمدە بۇرىن-سوڭدى ەستىمەگەن جاماندىقتى ەستىپ،قولىما قالام ۇستاتتى.اكە-شەشەنىڭ تىرشىلىكتە تاپقان تابىسى بالالاردىڭ وقىپ ءبىلىم الۋىنا،دامىپ جەتىلۋىنە جەتىپ تۇرۋ دەگەن كىمگە بولسا دا،قاشان دا ۇلكەن مارتەبە،ناق عانيبەت قوي!
ۇيدەن شىعىپ،قارتتار ۇيىنە كەلە  جاتىپ،جولدان اداسىپ قالىپ،وتىرعان بالالاردان:-وسى ماڭداعى قارتتار ۇيىنە قالاي بارامىن.جول سىلتەپ، جىبەرىڭدەر،-دەدىم. وتىرعان ونشاقتى بالادان بىرەۋى دە ەشتەمە دەپ ءتىل قاتپادى.قابات ءۇيلاردىڭ وڭ جاق بۇرىشىنىڭ شەتىنەن شىعا كەلگەن،سۇڭعاق بويلى جاس ءوسپىرىم، قاسىما جەتىپ كەلىپ،سالەم بەرىپ:-مىنا وتىرعاندار ءبىزدىڭ قالانىڭ، باحۋاتتى،اعايلاردىڭ بالالارى. ولار،ارقاشان،ءوز ارا شەت ەل تىلىندە سويلەسەدى. قىتايشا،اعىلشىنشا،ورىسشا، ارابشا،   جاپونشا ءبارى زۋ، اعىپ تۇر.قازاقشا دۇرىستاپ سويلەي بىلمەيدى.ءسىزدىڭ ايتقانىڭىزدى ولار تۇسىنگەن جوق. ءجۇرىڭىز،اتا،ءوزىم جەتەلەپ،ايتقان جەرىڭىزگە جەتكىزەمىن…-دەپ،مەنى سولعا بۇرىپ جەتەلەي جونەلدى.توپ بالالاردىڭ ورتاسىنان تۇرا كەلگەن، تىعىرشىقتاي سارى ۇل:
-ەي،اۋىلباي! اتاشكاعا  ءبىزدى نە دەپ جامانداپ باراسىڭ؟كوزى اشىق،جانقالتاسىندا اقشاسى بار باقىتتى ۇرپاقتار،ەل-جەر ارالاپ، مادەنيەتكە جەتكەن ادام،ءبىزدىڭ زاماندا،قازاقشا سويلەمەيدى. قازاق ءتىلى كەدەي قازاقتاردىڭ،اۋىلدىڭ ءتىلى ەكەنىن  بىلگەنىڭ دۇرىس،شيبۇتىم!! سەندەردىڭ شەت ءتىلىن وقىپ ۇيرەنۋگە،قاراجاتتارىڭ،  داۋلەتتەرىڭ، شامالارىڭ جەتپەيدى. ءبارى دۋ كۇلدى.
 « …تاعى ءبىر بايقاعانىم وسى قازاق ءتىلى بايلارعا قاجەت ەمەس سياقتى. قازاق ءتىلى تەك قانا كەدەيلەرگە كەرەك سياقتى بولىپ كورىنەدى.» (گ.بەلگەر) ايتقانىڭ اينىماي كەلدى-اۋ!
مەنىڭ قۇلاعىم شۋىلداپ،كوزىم قاراۋىتىپ،باسىم اينالىپ،بەلگىسىز ءبىر وكسىك كوكىرەگىمە تىعىلىپ، جۇرەگىم اتتاي تۋلاپ،اۋزىم كوبىكتەنىپ ،ءتىسسىز قىزىل يەگىمدى قيساقتاتىپ شايناپ، ورىندىققا كەلىپ وتىرا كەتتىم…قورعاۋشى پەرىشتەم،قۇلىنىم مەنىڭ،بىرەر ساعاتتان سوڭ ۇيىمە جەتكىزىپ سالدى. قارتتار ۇيىنە جەتە المادىم.
قوبداباي   قابدىرازاقۇلى                      06.07.2019

Kerey.kz

Related Articles

  • ياسين قۇمارۇلى: ەجەلگى تۇركى تايپالارىنداعى توتەمدىك اڭ – قۇستاردىڭ اڭىزدىق نەگىزدەرى

    انوتاتسيا  ماقالادا گريفون، كوكبورى (قۇسبورى) ءتاڭىر ۇعىمدارى مەن اتاۋلارى توڭىرەگىندەگى سونداي-اق ساق، عۇن، ءۇيسىن، تۇركىلەردىڭ ءبورى توتەمدىلىگى جانە اتتارىنىڭ دا بورىگە بايلانىستىلىعى زەرتتەلەدى. گريفون جانە كوكبورى گريفون (griffon) قازىرگە دەيىنگى انىقتاماعا ساي جارتىلاي ارىستان، جارتىلاي قۇماي نەمەسە باسى، قاناتى قۇس، دەنەسى ارىستان اڭىزدىق ماقۇلىق (狮鹫). بىرەۋلەر ونى جاۋىزدىقتىڭ سيمۆولىنا بالاسا ەندى بىرەۋلەر ىزگىلىكتىڭ ء(تىپتى حريستوستىڭ)نىشانى دەپ بىلەدى. «ەتيمولوگيا» اتتى  ەڭبەكتە: «حريستوس – ارىستان، ويتكەنى وندا تەڭدەسسىز پاراسات جانە قۇش-قۋات بار، حريستوس ارى قۇزعىن، ويتكەنى ول قايتا تىرىلگەن سوڭ اسپانعا كوتەرىلىپ، جۇماققا شىعادى»، – دەپ جازىلعان. گريفون كوبىنە گرەك اڭىزدارىندا جولىعادى. ونىڭ ارعى جانە كەيىنگى زامانعى مادەنيەت، ەتنوس، ت.ب. تانۋداعى ورنى ماڭىزدى. ول قيىر شىعىستىڭ ايداھارى سياقتى ءبىر داۋىر مادەنيەتىنىڭ سيمۆولى. دەسە دە، گريفون گرەك اڭىزدارىندا عانا ساقتالىپ قالماستان،  باسقا  ايماقتاردا دا  كەڭىنەن  تارالعاندىعى  بايقالادى.  اسىرەسە ونىڭ ارحەولوگيالىق دەرەگى ورتالىق ازيا وڭىرىنەن كوپ بايقالادى. بايىرعى ەلامدىقتار ونى ارحيتەكتۋرادا كەڭىنەن پايدالانعان. گەرودوتتىڭ «تاريح» اتتى ۇلى ەڭبەگىندە griffon  بىرنەشە  جەردە  جولىعادى،  بارلىعى  ساقتارعا  بايلانىستى.  گەرودوت  جانە ساقتار  جەرىندە  گريفوننىڭ  ايگىلى  بولعاندىعىن  دا  جازادى.  (IV.79)  تاريحي دەرەكتەرگە،  اڭىزدارعا  نەگىزدەلگەندە  گريفون  ۋكراينادان  ورتا  ازياعا  دەيىنگە سكيف دالاسىندا بولعان دەپ قارالادى. ساقتاردىڭ گريفون اسەم ونەرى تۋرالى: ساق مولالارىندا بار. بەرەلدە، پازىرىقتا، ەسىكتە، الاگۋدە، تىپتى عۇنداردىڭ كوشى جانە جويقىن جورىعىمەن بىرگە قيىر شىعىس جەرىنە دەيىن جەتكەندىگى بايقالادى. گەرودوتتىڭ  ايتۋىنشا،  يسسەدونداردىڭ  جوعارعى  جاعىندا  اريماسپى،  ياعني جالعىز  كوزدىلەر  تۇرادى.  ال  ولار  تۇرعان  جەردە  التىندى  قورىپ  جاتقان  گريفون بولادى  دەسە،  ول  تاعى،  يسسەدونداردىڭ  اريماسپى  جاعىنان  ىعىستىرىلىپ،  ودان سكيفتەر يسسەدوندار جاعىنان ىعىستىرىلعاندىعىن جازادى [1]. گەرودوت:  «بۇل  ارادان  شالعايداعى  جاعدايلار  تۋرالى  مالىمەتتەردى  تەك يسسەدونداردىڭ ايتقاندارىنان عانا بىلەمىز. ولار جالعىز كوزدىلەر مەن التىن قورىپ جاتقان گريفون تۋرالى اڭگىمەلەيدى. سكيفتەر بۇل اڭگىمەلەردى يسسەدونداردان ەستيدى. ودان سكيفتەر ونى گرەكتەرگە جەتكىزەدى. سونىمەن بىز ولاردى جالعىز كوزدىلەر دەپ اتادىق. سكيفتەر Arimaspi  دەيدى. «Arima» بىر دەگەندى، «spu» كوز دەگەندى بىلدىرەدى»، – دەيدى [2].

  • تۇركىستان وبلىسىنىڭ تۇلكىباس اۋدانىندا جاڭا سپورت كەشەنى اشىلدى.

    «ەر جانىبەك» اتىنداعى 240 ادامعا ارنالعان شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعى  ساستوبە كەنتىندە پايدالانۋعا بەرىلدى.  نىسان مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك اياسىندا جۇزەگە استى. قۇنى 454 ملن تەڭگە بولاتىن سپورت كەشەنىندە بوكس، دزيۋدو، ۇستەل تەننيسى، باسكەتبول، ەركىن كۇرەس جانە تاعى دا باسقا سپورت تۇرلەرىمەن اينالىسۋعا بولادى. كەلۋشىلەرگە ىڭعايلى بولۋى ءۇشىن كيىم اۋىستىرىپ، دۋش قابىلداۋعا بولادى. بۇدان بولەك، باپكەرلەر مەن مەدبيكەلەرگە ارنالعان بولمەلەرمەن دە قامتىلعان. تۇركىستان وبلىسى، تۇلكىباس اۋدانى، ساستوبە ەلدىمەكەنىندە وتكەن “ەر جانىبەك” اتىنداعى سپورت كەشەنىنىڭ اشىلۋ مەرەي تويىنا “Tuǵurul han” Halyqaralyq Qoǵamdyq Birlestıgınıń اتىنان: قارجاۋباي سارتقوجا – پرەزيديۋم باسقارماسىنىڭ توراعاسى (قۇرىلتايشى); مامىرباەۆ راحيمبەك – پرەزيديۋم باسقارماسىنىڭ مۇشەسى (قۇرىلتايشى); يگباەۆ نۇرجان – “Tuǵurul han” Halyqaralyq Qoǵamdyq Birlestıgınıń پرەزيدەنتى قاتارلى ازاماتتار ارنايى قاتىسىپ قايتتى.   سالتاناتتى جيىننىڭ اشىلۋىنا

  • قازاق پاتريوت قۇرىلىسشىسى

    11 تامىز كۇنى، بۇرىنعى كەڭەس وداعىنىڭ اۋماعىندا قۇرىلىسشىلاردىڭ كاسىبي مەرەكەسى اتاپ ءوتىلدى. ەرىكسىز، مەنىڭ دوسىم الەكساندر ۆلاديميروۆيچ ريازانوۆتى (1958-2009) ەسكە الدىم. ءيا، بيىلعى تامىزدىڭ باسىندا ودەسسا قالاسىنا قىسقا ساپار شەكتىم. وسى ايماقتا ءومىر سۇرەتىن الەكەڭنىڭ تۋىسقاندارىمەن قاۋىشتىم: بولە اعاسى الەكساندر برايلوۆ، بولە قارىنداسى وكسانا پوزنياك، بولە ءىنىسى اندرەي بارباكار. ودەسسا ايماعىنىڭ قۇراماسىنداعى يزمايل قالاسىندا تۇراتىن ونىڭ دوسى، جۋرناليس الەكساندر وبودوۆسكيمەن سويلەستىم. زىمىراپ وتەتىن ۋاقىتتىڭ قارقىنى سونشاما: بيىل ا.ۆ. ريازانوۆتىڭ مەزگىلسىز قازاسىنا دارداي ون جىل تولدى. قايران الەكساندر ۆلاديميروۆيچ ايگىلى امەريكاندىق ەسترادالىق ءانشى مايكل دجەكسوندەي (1958-2009) جارقىراعان جۇلدىزداي ءوتتى. ەلىمىزدىڭ قۇرىلىس سالاسىندا الەكەڭ دە ءبىرتۋار جۇلدىز ەمەي نەمەنە؟ الايدا، كەڭ-بايتاق مەملەكەتىمىزدە كۇنى بۇگىنگى دەيىن ونىڭ قۇرمەتىنە بىردە-ءبىر كوشە، الاڭ، داڭعىل اتالمادى.

  • قاراقالپاقتار جاپپاي قازاق بوپ جازىلىپ جاتىر

    وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن قاراقالپاقستان ازاماتتارى جاپپاي قازاق بولىپ جازىلىپ جاتىر. بۇل تۋرالى  IWPR باسىلىمىنىڭ تىلشىسى ولگا بوريسوۆا حابارلايدى.. جۋىردا قاراقالپاقستان استاناسى نۇكىس قالاسىندا ءبىزدىڭ تىلمەن ايتقاندا حقو سياقتى مەكەمەنىڭ باسشىسى تۇتقىندالعان. ول پارا الىپ ادامداردىڭ ۇلتىن وزگەرتىپ وتىرىپتى. ياعني قاراقالپاقتاردى قازاققا اينالدىرعان. جەرگىلىكتى پوليتسيانىڭ ايتۋىنشا، سوڭعى كەزدەرى وسىنداي قىلمىستار كوپتەن تىركەلۋدە. دەموگرافيا جانە ميگراتسيا اگەنتتىگىنىڭ اقپاراتىنا سۇيەنسەك 1991 جىلدان بەرى قاراقالپاقستاننان قازاقستانعا 100 مىڭ ادام كوشىپ كەتكەن. حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ مالىمەتىنشە سوڭعى جەتى جىلدىڭ ىشىندە 250 مىڭ ادام قازاقستانعا قونىس اۋدارعان ەكەن. 1 ملن 842 مىڭ حالقى بار قاراقالپاقستان ءۇشىن بۇل ۇلكەن كورسەتكىش. سونداي-اق، قازىر ول جەرگە وزبەكتەر سانىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن دا ەسكەرۋ قاجەت. 2018 جىلعى ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك

  • گرانت 2019: ءبىلىم گرانتى يەگەرلەرىنىڭ ءتىزىمى

    قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا وقۋ ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىن بەرۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ 2019 جىلعى 31 شىلدەدەگى № 341 بۇيرىعىنا سايكەس ءبىلىم بەرۋ گرانتتارى يەگەرلەرىنىڭ ءتىزىمىن ۇسىنادى. 1_گرانتتار_(نەگىزگى)_قاز 2_جەتىمدەر_(نەگىزگى)_قاز 3_مۇگەدەك_(نەگىزگى)_قاز 4_اسكەري_(نەگىزگى)_قاز 5_دياسپورا_(نەگىزگى)_قاز 6_سەرپiن_(نەگىزگى)_قاز egemen.kz

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: