|  | 

جاھان جاڭالىقتارى

اقش-تاليبان بەيبىت كەلىسىمى بەكىتىلۋگە شاق تۇر


مۋللا ابدۋل عاني بارادار (ورتادا) باستاعان تاليبان دەلەگاتسياسى كەلىسسوزدەن شىعىپ كeلەدى. ماسكەۋ، 30 مامىر 2019 جىل.

مۋللا ابدۋل عاني بارادار (ورتادا) باستاعان تاليبان دەلەگاتسياسى كەلىسسوزدەن شىعىپ كeلەدى. ماسكەۋ، 30 مامىر 2019 جىل. 

2001 جىلعى قىركۇيەكتىڭ 11-ءى جاسالعان تەراكتىلەردەن كەيىن اقش-تىڭ كارىنە ۇشىراپ، اۋعانستانداعى بيلىگىنەن ايىرىلسا دا، تاليبان ساياسي ويىنشى كۇيىندە تۇر.

2010 جىلعى كۇزدە اقش وكىلدەرى گەرمانيانىڭ ميۋنحەن قالاسىندا تاليباننىڭ جاس وكىلىمەن قۇپيا كەزدەستى. تايب اعا ەسىمدى سودىرلار توبىنىڭ ساياسي قاناتىنىڭ مۇشەسى اقش ديپلوماتتارىنا سوعىستى اياقتاۋ تۋرالى جول كارتاسىن كورسەتكەن. بۇل اقش-تىڭ تاليبانمەن ءبىرىنشى مارتە جولىعۋى ەمەس ەدى.

اقش باستاعان باتىستىڭ اسكەري كواليتسياسى 2001 جىلى تاليبان رەجيمىن قۇلاتقالى بەرى سودىرلار ۆاشينگتونمەن قارىم-قاتىناس جولىن ىزدەي باستاعان. ەكى جاقتىڭ اسكەري جەتەكشىلەرى جۇزدەسكەن. بىراق 2010 جىلى گەرمانيا اراعايىن بولعان كەزدەسۋ قاقتىعىس ءۇشىن ماڭىزدى ءسات ەدى.

- ءبىرىنشى رەت تاليبان مەن اقش ساياسي مامىلە قىلۋعا بايىپپەن كىرىستى، – دەيدى پرەزيدەنت باراك وباما اكىمشىلىگىنىڭ تاليبانمەن كەلىسسوزىنە قاتىسقان بۇرىنعى ديپلومات دجاررەت بلانك ازاتتىققا. – سول كەزدىڭ وزىندە-اق جۇرت سوعىستا جەڭىپ شىعا الماسىمىزدى بىلگەن.

بىراق وسى ارالىقتا اقش-تاليبان ديالوگىنان تۇك شىقپاعان. ەكى تاراپ ءبىر-بىرىنە سەنبەگەن، مۇمكىندىكتى پايدالانباعان، اۋعانستان ۇكىمەتى قارسى شىققان جانە سودىرلار ۇيىمىنىڭ ەكى جەتەكشىسى قازا بولعان.

سوناۋ العاشقى قۇپيا كەزدەسۋدەن بەرى ون جىلعا جۋىق ۋاقىت ءوتتى. اقش پەن تاليبان امەريكانىڭ ەڭ ۇزاق سوعىسىن اياقتاۋ بويىنشا تاريحي كەلىسىم قىلۋعا شاق تۇر.

تاليبان سودىرلارى كانداگارداعى پوليتسيا عيماراتىنا شابۋىل جاساعان ءسات. 18 شىلدە 2019 جىل

تاليبان سودىرلارى كانداگارداعى پوليتسيا عيماراتىنا شابۋىل جاساعان ءسات. 18 شىلدە 2019 جىل

بۇل كەلىسىمگە سايكەس اۋعانستاننان شەتەلدىك اسكەردىڭ ءبىر بولىگى شىعارىلادى، ال تاليبان ەلدىڭ تەررورشىلار مەكەنى بولىپ كەتپەۋىنە كەپىل بەرەدى. ءبىتىم بويىنشا سودىرلار باتىس قولدايتىن اۋعانستان ۇكىمەتىمەن ساياسي تاتۋلىق پەن وق اتۋدى ءبىرجولا توقتاتۋ تۋرالى جەكە كەلىسسوز جۇرگىزەدى.

“​قاتەلىك”

جىلدار بويى اقش كابۋلداعى ۇكىمەت پەن تاليبان اراسىنداعى كەلىسسوزگە اۋعان تارابى جەتەكشى ءھام مۇرىندىق بولسىن دەگەن ساياسات ۇستانىپ كەلدى. بىراق تاليبان مەملەكەت وكىلدەرىن زاڭسىز كورىپ، كەلىسسوزدەن باس تارتا بەرگەن سوڭ ءبىتىم قىلۋ پروتسەسى توقتاپ قالعان.

- سول جىلدارى اقش پەن تاليبان ماسەلەلەرىن اۋەلى ءوزارا تالقىلاۋى ءۇشىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرەتىن پروتسەسس تۋرالى كەلىسىپ الماۋ ارقىلى قاتەلىك جاسادىق، – دەيدى 2009-2015 جىلدارداعى اقش-تىڭ اۋعانستان مەن پاكىستانداعى ارنايى ۋاكىلى ريچارد حولبرۋكتىڭ اعا كەڭەسشىسى بولعان بلانك.

- ءتۇپتىڭ تۇبىندە ىشكى اۋعان كەلىسىمى جاسالۋى كەرەك ەدى. اقش پەن تاليبان اراسىنداعى جانجالدى رەتتەۋ قاجەت بولدى. ول مىندەتتى اۋعانستان ۇكىمەتىنە ارتا سالا المادىق. تاليبان ءبارىبىر كەلىسپەس تە ەدى. ولار اۋعانستان ۇكىمەتى ءبىزدىڭ اسكەردىڭ اتىنان سويلەۋ المايدى دەپ ويلادى، – دەيدى بۇرىنعى ديپلومات.

زالماي حاليلزاد اقش-تىڭ ءبىتىم قىلۋ بويىنشا ارنايى وكىلى بولىپ تاعايىندالعاندا ساياسات وزگەردى. حاليلزاد اۋعان ۇكىمەتىن قاتىستىرماي قاتاردا اقش-تاليبان تىكەلەي كەلىسسوزىن باستادى.

اۋعان ۇكىمەتى ءبىتىم پروتسەسىنەن تىس قالعانىنا قاتتى اشۋلانىپ، قارسىلىق تانىتتى. بىراق ەڭ ماڭىزدى ءبىر جايت – حاليلزاد اقش پەن تاليبان كەلىسىپ جاتسا دا، ىشكى اۋعان كەلىسسوزدەرى باستالمايىنشا جانە وق اتۋ توقتامايىنشا كەلىسىم جۇزەگە اسپايتىنىن مالىمدەدى.

- ءبارى كەلىسىلمەيىنشە، ەشتەڭە شەشىلمەيدى، – دەدى حاليلزاد.

وسال تۇستار

اقش-تاليبان كەلىسسوزىنىڭ 8 راۋندى تامىزدىڭ 12-سىندە اياقتالدى. ەكى جاق تەحنيكالىق دەتالداردى ناقتىلاپ، ىقتيمال كەلىسىمدى جۇزەگە اسىرۋ مەحانيزمىن جەتىلدىرىپ جاتىر.

كەلىسىمنىڭ جالپىلاما نوبايى تۋرالى امەريكالىق ءباسپاسوز جان-جاقتى حابارلاپ تاستادى. قۇجاتتا بارشا شەتەلدىك اسكەردى ەكى جىل ىشىندە شىعارۋ، ايماقتاردان شەتەل اسكەرى شىعىپ جاتقاندا اتىستى بىردەن توقتاتپاعانمەن شابۋىلدى ازايتۋ، تاليباننىڭ اۋعانستاندى تەررورشى توپتاردىڭ مەكەندەۋىنە جول بەرمەۋى تۋرالى باياندالادى.

وتكەن اپتا حاليلزاد بارىپ-قايتقان نورۆەگيا استاناسى وسلودا ىشكى اۋعان كەلىسسوزدەرىن باستاۋ بويىنشا قىزۋ دايىندىق ءجۇرىپ جاتىر.

پاكىستان پرەمەر-ءمينيسترى يمران حان مەن اقش-تىڭ اۋعان كەلىسسوزى بويىنشا وكىلى زالماي حاليلزاد (سول جاقتا). يسلاماباد، 1 تامىز 2019 جىل

پاكىستان پرەمەر-ءمينيسترى يمران حان مەن اقش-تىڭ اۋعان كەلىسسوزى بويىنشا وكىلى زالماي حاليلزاد (سول جاقتا). يسلاماباد، 1 تامىز 2019 جىل

 

كەلىسىم نۇسقاسىنا سايكەس ءبىتىم جاسالعاننان باستاپ ءۇش اي ىشىندە تۇتقىنعا تۇسكەن 13 مىڭ تاليبان سودىرىنىڭ بوساتىلۋى ءتيىس بولادى. قۇجاتتا “بىتىمنەن سوڭ قۇرىلاتىن يسلامدىق ۇكىمەت” تۋرالى جازىلعان. بۇل ءسوز رەسپۋبليكالىق باسقارۋ جۇيەسىن تاڭداعان قازىرگى ۇكىمەتتى الاڭ ەتتى. كەلىسىم-شارتتا قىركۇيەكتىڭ 28-ءى وتەدى دەپ بەلگىلەنگەن پرەزيدەنت سايلاۋى تۋرالى ءسوز جوق. كوپتەگەن ەل تۇرعىنى سايلاۋ يا كەيىنگە قالادى، يا مۇلدەم وتپەيدى دەگەنگە بەيىل.

اۋعانستاندا اقش تاليباننىڭ ىڭعايىنا تىم قاتتى جىعىلدى دەگەن قورقىنىش بار. تۇرعىندار ەلدەن تەز شىعۋ ءۇشىن ۆاشينگتون بەيبىتشىلىك بويىنشا ءبىتىمدى ەمەس، كەتۋ تۋرالى كەلىسىم-شارت بەكىتىپ جىبەرە مە دەپ الاڭدايدى.

- بەيبىتشىلىك اپەرمەيتىن بەيبىت كەلىسىم-شارت جاساۋ قاۋپى بار. كوپ جايت اقش-تىڭ قالاي قيمىلدايتىنىنا، اسكەري ىقپالىن قالاي پايدالاناتىنىنا قاراپ تۇر. احۋال اۋعانستاندىق پارتيالاردىڭ، ىشىندە اۋعان ۇكىمەتى دە بار، ىشكى كەلىسسوزدى قالاي جۇرگىزەتىنىنە تاۋەلدى، – دەيدى بلانك.

ۆاشينگتونداعى Atlantic Council ۇيىمىنىڭ اعا زەرتتەۋشىسى دجاۆيد احماد اقش-تىڭ الداعى كەلىسىم-شارتتا بىرنەشە كىناراتتى دۇرىستاۋى كەرەكتىگىن ايتادى.

- ونىڭ ءىشىند اقش-تىڭ ىشكى اۋعان كەلىسىمى بەكىتىلگەن سوڭ بارىپ ەلدەن شىعۋى تۋرالى شارت كىرگەنى ءلازىم، – دەيدى ول.

ساراپشى اقش اسكەرىنىڭ شاعىن ءبىر بولىگى ۇزاق ۋاقىت اۋعانستاندا قالا تۇرماسا، كەلىسىمنىڭ قالاي جۇزەگە اساتىنىنا قاتىستى الاڭ تۋاتىنىن ايتادى.

ول ۆاشينگتون 13 مىڭ تاليبان سودىرىن بوساتقاندا ساقتىق قىلىپ، بوستاندىققا شىققانداردىڭ قايتا ەكسترەميستىك توپتارعا قوسىلىپ كەتپەيتىنىنە كوزى جەتۋى كەرەكتىگىن ايتادى.

- كەلىسىمدى جۇزەگە اسىرۋعا ەمەس، قاعاز جۇزىندە بەكىتۋگە كوپ كۇش سالىندى. اقش قول قويۋدى، اۋعانستان ۇكىمەتى قول قويعاننان سوڭ نە بولارىن ويلاپ وتىر، – دەيدى ساراپشى.

ازات ەۋروپا / ازاتتىق راديوسى

Related Articles

  • قىتايداعى ۆيرۋس بوي بەرمەي تۇر. قازاقستان ساقتىق شارالارىن كۇشەيتتى

    ازاتتىق راديوسى پەكين ورتالىعىندا جۇرگەن ادامدار. 22 قاڭتار 2020 جىل.  قىتاي بيلىگى 29 قاڭتاردا ەلدە كوروناۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانى 5974 ادامعا جەتكەنىن، 132 ادامنىڭ قايتىس بولعانىن حابارلادى. قازاقستان كورشى ەلدەگى جاعدايعا بايلانىستى اۆتوبۋس، تەمىرجول جانە ۇشاق رەيستەرىن ۋاقىتشا توقتاتىپ، قىتاي ازاماتتارىنا ۆيزا بەرۋگە شەكتەۋ قويدى. قىتاي بيلىگى قازىر ەلدە 9239 ادامنىڭ ۆيرۋس جۇقتىرۋ كۇدىگىمەن دارىگەرلەر باقىلاۋىندا ەكەنىن مالىمدەدى. قىتايداعى كوروناۆيرۋستىڭ ورشۋىنەن كەيىن قازاقستان 29 قاڭتاردان باستاپ ەكى ەل اراسىندا قاتىنايتىن اۆتوبۋستاردى، 1 اقپاننان باستاپ الماتى – ءۇرىمجى، نۇر-سۇلتان – ءۇرىمجى، دوستىق – الاشانكوۋ، التىنكول – قورعاس باعىتىنداعى پويىزداردى، 3 اقپاننان باستاپ ۇشاقتاردى توقتاتپاق. ەكى ەل اراسىندا قازاقستاندىق Air Astana, SCAT جانە قىتايلىق China Southern Airlines, Air China اۋە كومپانيالارى تۇراقتى تۇردە

  • لۋكاشەنكو رەسەيدىڭ قازاقستانعا مۇناي تاسىمالداۋعا رۇقسات بەرمەي وتىرعانىن ايتتى

    بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو. بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو 21 قاڭتاردا مينسك قالاسىندا مۇناي تاسىمالداۋ ماسەلەسىنە ارنالعان جيىندا “رەسەي قازاقستانعا بەلارۋسقا مۇناي ساتۋعا رۇقسات بەرمەي وتىرعانىن” ايتتى. “قازىر راسىمەن رەسەي مۇنايىن تولىق الماستىراتىن باسقا كوز جوق. مۇنايدى جان-جاقتان الۋ كەرەكپىز. ءبارىبىر مۇنايدىڭ 30-40 پايىزىن رەسەيدەن ساتىپ الامىز. قالعانىن30 پايىزىن بالتىق ەلدەرىنەن، 30 پايىزىن ۋكراينادان الۋىمىز قاجەت. ەگەر رەسەي كەلىسسە، قازاقستان دا بىزگە مۇناي جەتكىزىپ بەرە الادى. ءبىزدىڭ ءبىر وداقتاسىمىز ەكىنشى وداقتاسىمىزعا مۇناي تاسىمالداۋعا كەلىسىم بەرمەي وتىرعانى تاڭ قالدىرادى” دەدى لۋكاشەنكو. 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ رەسەي بەلارۋس ەلىنە مۇناي تاسىمالداۋدى توقتاتقان. وسىدان سوڭ بەلارۋس ەلىندە مۇناي تاپشىلىعى باستالدى. لۋكاشەنكو مەن رەسەي مۇناي تاسىمالداۋ تۋرالى بىرنەشە رەت كەلىسسوز جۇرگىزگەنىمەن ناتيجە شىقپادى. ازات

  • ترامپ: يراننىڭ شابۋىلىنان امەريكالىقتار مەن يراكتىقتار زارداپ شەككەن جوق

    اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ اق ۇيدە مالىمدەمە جاساپ تۇر. ۆاشينگتون، 8 قاڭتار 2020 جىل.  8 قاڭتاردا اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ اق ۇيدە مالىمدەمە جاساپ، يراننىڭ شابۋىلىنان “امەريكالىقتار مەن يراكتىقتار زارداپ شەكپەگەنىن”، اسكەري بازا ازداپ زاقىمدانعانىن ايتتى. تەگەران 8 قاڭتاردا “گەنەرال سۇلەيمانيدىڭ ولىمىنە كەك الۋ ءۇشىن” اقش-تىڭ يراكتاعى اسكەري بازاسىن باليستيكالىق زىمىرانمەن اتقىلاعان. يراننىڭ مەملەكەتتىك ارنالارى “زىمىران دىتتەگەن جەرىنە جەتىپ، 80 ادامدى ولتىرگەنىن” حابارلاعان ەدى. يسلام رەۆوليۋتسياسى كورپۋسىنا قاراستى “قۇدس كۇشتەرىنىڭ” قولباسشىسى سۇلەيماني 3 قاڭتاردا باعداتتا اقش-تىڭ اۋە شابۋىلى كەزىندە قازا تاپقان. وسىدان كەيىن تەگەران مەن ۆاشينگتوننىڭ اراسى تىم ۋشىعىپ كەتكەن. ترامپ 8 قاڭتارداعى مالىمدەمەسىندە تەگەراندى “حالىقارالىق تەرروريزمدى قولداپ وتىر” دەپ ايىپتاپ، “يرانعا سالىناتىن سانكتسيا كۇشەيەتىنىن” مالىمدەدى. ترامپ ءوز سوزىندە “قولى قانعا مالىنعان

  • ترامپ ەگەر تەگەران سوققى بەرسە، يراننىڭ 52 نىسانىنا شابۋىل جاسايتىنىن ەسكەرتتى

    اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ. اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ەگەر تەگەران امەريكالىق نىساندارعا سوققى بەرسە، يراننىڭ 52 نىسانىنا “وتە تەز ءارى كۇشتى” سوققى جاسايتىنىن ەسكەرتتى. “يران اقش-تىڭ كەيبىر نىساندارىنا شابۋىل جاسايتىنى تۋرالى اشىق ايتىپ جاتىر. ولار بىزدەن الەمدى تەرروريستەن قۇتقارعانىمىز ءۇشىن كەك العىسى كەلەدى. ول [گەنەرال كاسەم سۋلەيماني] باسقا ادامداردى ايتپاعاندا بۇعان دەيىن امەريكالىق ساربازدى ءولتىرىپ، وتە كوپ ادامدى جارالادى. ونىڭ قولىنان زارداپ شەككەندەر اراسىندا شەرۋگە شىققاندار دا بار” دەپ جازدى 4 قاڭتاردا ترامپ Twitter-دەگى پاراقشاسىندا. ونىڭ ايتۋىنشا، كاسەم سۋلەيمانيدىڭ باعداتتاعى اقش ەلشىلىگىندەگى شابۋىلعا قاتىسى بار جانە وزگە دە نىساندارعا قوسىمشا شابۋىل جاساۋعا تىرىسقان. “يران ۇزاق جىلدار بويى تەك پروبلەما جاساۋمەن بولدى. بۇل ولارعا ەسكەرتۋ بولسىن: ەگەر يران امەريكالىقتار مەن امەريكالىق

  • داۋدىڭ باسى داەش-تەن 2

    Eldes Orda ەستەرىڭىزدە بولسا وتكەن جىلدىڭ قازان ايىندا اتالمىش تاقىرىپ اياسىندا العاشقى پوستىمدى جاريالاعان ەدىم. ودان بەرى ءبىر جىلدىڭ كولەمىندە ايماقتىق ستراتەگيالىق ساياساتتا كوپ وزگەرىستەر تۇبەگەيلى ورىن الىپ جاتىر… سيريا اۋماعىنداعى داەش-ءتىڭ نەگىزگى قارۋلى كۇشتەرى ءدال بۇگىنگى ۋاقىتتا اۋعانىستان ايماعىنا توپتالىپ بولىپ قالدى دەسەك تە بولادى. سيرياداعى داەش كۇشى سوڭعى كەزدەرى السىرەدى دە، نەگىزگى قارۋلى توپتار ورتالىق ازيانى بەتكە الىپ اۋعان توپىراعىنا اعىلىپ كەتە باردى. داەش-ءتىڭ سيريا اۋماعىنداعى وسى ءبىر ءولارا ءالسىز تۇسىن ءجىتى باقىلاپ وتىرعان قازاقستان “جۋسان” جوباسىن ۇيىمداستىرا قويدى دا وڭىردەگى قانداستارىمىزدى ەلگە اكەلىپ الدى. بىراق، مىنانى انىق ءبىلۋىمىز كەرەك، وڭىردەگى ساياسي ويىن بۇنىمەن بىتكەن جوق، وڭىردەگى ساياسي ويىن ەندى باستالۋى بەك مۇمكىن… 2017′دەن بەرى سيريا اۋماعىنان جانە

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: