|  | 

Jahan jañalıqtarı

AQŞ-Taliban beybit kelisimi bekitiluge şaq twr


Mulla Abdul Ğani Baradar (ortada) bastağan Taliban delegaciyası kelissözden şığıp keledi. Mäskeu, 30 mamır 2019 jıl.

Mulla Abdul Ğani Baradar (ortada) bastağan Taliban delegaciyası kelissözden şığıp keledi. Mäskeu, 30 mamır 2019 jıl. 

2001 jılğı qırküyektiñ 11-i jasalğan teraktilerden keyin AQŞ-tıñ kärine wşırap, Auğanstandağı biliginen ayırılsa da, Taliban sayasi oyınşı küyinde twr.

2010 jılğı küzde AQŞ ökilderi Germaniyanıñ Myunhen qalasında Talibannıñ jas ökilimen qwpiya kezdesti. Taib Ağa esimdi sodırlar tobınıñ sayasi qanatınıñ müşesi AQŞ diplomattarına soğıstı ayaqtau turalı jol kartasın körsetken. Bwl AQŞ-tıñ Talibanmen birinşi märte jolığuı emes edi.

AQŞ bastağan Batıstıñ äskeri koaliciyası 2001 jılı Taliban rejimin qwlatqalı beri sodırlar Vaşingtonmen qarım-qatınas jolın izdey bastağan. Eki jaqtıñ äskeri jetekşileri jüzdesken. Biraq 2010 jılı Germaniya arağayın bolğan kezdesu qaqtığıs üşin mañızdı sät edi.

- Birinşi ret Taliban men AQŞ sayasi mämile qıluğa bayıppen kiristi, – deydi prezident Barak Obama äkimşiliginiñ Talibanmen kelissözine qatısqan bwrınğı diplomat Djarret Blank Azattıqqa. – Sol kezdiñ özinde-aq jwrt soğısta jeñip şığa almasımızdı bilgen.

Biraq osı aralıqta AQŞ-Taliban dialogınan tük şıqpağan. Eki tarap bir-birine senbegen, mümkindikti paydalanbağan, Auğanstan ükimeti qarsı şıqqan jäne sodırlar wyımınıñ eki jetekşisi qaza bolğan.

Sonau alğaşqı qwpiya kezdesuden beri on jılğa juıq uaqıt ötti. AQŞ pen Taliban Amerikanıñ eñ wzaq soğısın ayaqtau boyınşa tarihi kelisim qıluğa şaq twr.

Taliban sodırları Kandagardağı policiya ğimaratına şabuıl jasağan sät. 18 şilde 2019 jıl

Taliban sodırları Kandagardağı policiya ğimaratına şabuıl jasağan sät. 18 şilde 2019 jıl

Bwl kelisimge säykes Auğanstannan şeteldik äskerdiñ bir böligi şığarıladı, al Taliban eldiñ terrorşılar mekeni bolıp ketpeuine kepil beredi. Bitim boyınşa sodırlar Batıs qoldaytın Auğanstan ükimetimen sayasi tatulıq pen oq atudı birjola toqtatu turalı jeke kelissöz jürgizedi.

“​QATELİK”

Jıldar boyı AQŞ Kabuldağı ükimet pen Taliban arasındağı kelissözge auğan tarabı jetekşi häm mwrındıq bolsın degen sayasat wstanıp keldi. Biraq Taliban memleket ökilderin zañsız körip, kelissözden bas tarta bergen soñ bitim qılu procesi toqtap qalğan.

- Sol jıldarı AQŞ pen Taliban mäselelerin äueli özara talqılauı üşin kezeñ-kezeñimen jüretin process turalı kelisip almau arqılı qatelik jasadıq, – deydi 2009-2015 jıldardağı AQŞ-tıñ Auğanstan men Päkistandağı arnayı uäkili Riçard Holbruktıñ ağa keñesşisi bolğan Blank.

- Tüptiñ tübinde işki auğan kelisimi jasaluı kerek edi. AQŞ pen Taliban arasındağı janjaldı retteu qajet boldı. Ol mindetti Auğanstan ükimetine arta sala almadıq. Taliban bäribir kelispes te edi. Olar Auğanstan ükimeti bizdiñ äskerdiñ atınan söyleu almaydı dep oyladı, – deydi bwrınğı diplomat.

Zalmay Halilzad AQŞ-tıñ bitim qılu boyınşa arnayı ökili bolıp tağayındalğanda sayasat özgerdi. Halilzad auğan ükimetin qatıstırmay Qatarda AQŞ-Taliban tikeley kelissözin bastadı.

Auğan ükimeti bitim procesinen tıs qalğanına qattı aşulanıp, qarsılıq tanıttı. Biraq eñ mañızdı bir jayt – Halilzad AQŞ pen Taliban kelisip jatsa da, işki auğan kelissözderi bastalmayınşa jäne oq atu toqtamayınşa kelisim jüzege aspaytının mälimdedi.

- Bäri kelisilmeyinşe, eşteñe şeşilmeydi, – dedi Halilzad.

OSAL TWSTAR

AQŞ-Taliban kelissöziniñ 8 raundı tamızdıñ 12-sinde ayaqtaldı. Eki jaq tehnikalıq detal'dardı naqtılap, ıqtimal kelisimdi jüzege asıru mehanizmin jetildirip jatır.

Kelisimniñ jalpılama nobayı turalı amerikalıq baspasöz jan-jaqtı habarlap tastadı. Qwjatta barşa şeteldik äskerdi eki jıl işinde şığaru, aymaqtardan şetel äskeri şığıp jatqanda atıstı birden toqtatpağanmen şabuıldı azaytu, Talibannıñ Auğanstandı terrorşı toptardıñ mekendeuine jol bermeui turalı bayandaladı.

Ötken apta Halilzad barıp-qaytqan Norvegiya astanası Osloda işki auğan kelissözderin bastau boyınşa qızu dayındıq jürip jatır.

Päkistan prem'er-ministri Imran Han men AQŞ-tıñ auğan kelissözi boyınşa ökili Zalmay Halilzad (sol jaqta). Islamabad, 1 tamız 2019 jıl

Päkistan prem'er-ministri Imran Han men AQŞ-tıñ auğan kelissözi boyınşa ökili Zalmay Halilzad (sol jaqta). Islamabad, 1 tamız 2019 jıl

 

Kelisim nwsqasına säykes bitim jasalğannan bastap üş ay işinde twtqınğa tüsken 13 mıñ Taliban sodırınıñ bosatıluı tiis boladı. Qwjatta “bitimnen soñ qwrılatın islamdıq ükimet” turalı jazılğan. Bwl söz respublikalıq basqaru jüyesin tañdağan qazirgi ükimetti alañ etti. Kelisim-şartta qırküyektiñ 28-i ötedi dep belgilengen prezident saylauı turalı söz joq. Köptegen el twrğını saylau ya keyinge qaladı, ya müldem ötpeydi degenge beyil.

Auğanstanda AQŞ Talibannıñ ıñğayına tım qattı jığıldı degen qorqınış bar. Twrğındar elden tez şığu üşin Vaşington beybitşilik boyınşa bitimdi emes, ketu turalı kelisim-şart bekitip jibere me dep alañdaydı.

- Beybitşilik äpermeytin beybit kelisim-şart jasau qaupi bar. Köp jayt AQŞ-tıñ qalay qimıldaytınına, äskeri ıqpalın qalay paydalanatınına qarap twr. Ahual auğanstandıq partiyalardıñ, işinde auğan ükimeti de bar, işki kelissözdi qalay jürgizetinine täueldi, – deydi Blank.

Vaşingtondağı Atlantic Council wyımınıñ ağa zertteuşisi Djavid Ahmad AQŞ-tıñ aldağı kelisim-şartta birneşe kinärattı dwrıstauı kerektigin aytadı.

- Onıñ işind AQŞ-tıñ işki auğan kelisimi bekitilgen soñ barıp elden şığuı turalı şart kirgeni läzim, – deydi ol.

Sarapşı AQŞ äskeriniñ şağın bir böligi wzaq uaqıt Auğanstanda qala twrmasa, kelisimniñ qalay jüzege asatınına qatıstı alañ tuatının aytadı.

Ol Vaşington 13 mıñ Taliban sodırın bosatqanda saqtıq qılıp, bostandıqqa şıqqandardıñ qayta ekstremistik toptarğa qosılıp ketpeytinine közi jetui kerektigin aytadı.

- Kelisimdi jüzege asıruğa emes, qağaz jüzinde bekituge köp küş salındı. AQŞ qol qoyudı, Auğanstan ükimeti qol qoyğannan soñ ne boların oylap otır, – deydi sarapşı.

Azat Europa / Azattıq radiosı

Related Articles

  • Qıtay men Ündistan Gimalayda ne üşin qaqtığısıp jatır? 300 sözben tüsindiremiz

    Ladakh aymağındağı Galvan añğarında twrğan ündistandıq äskeri. 17 mausım 2020 jıl. 15 mausımda Ündistan biligi eldiñ 20 soldatı şekarada Qıtay äskerileriniñ qolınan qaza tapqanın mälimdedi. Pekin öz tarapınan qaytıs bolğandar jaylı eş derek aytpadı. QAQTIĞIS QAYDA BOLDI? Qaqtığıs Gimalaydıñ batıs jağındağı Ladakh aymağındağı Galvan añğarında, Qıtay men Ündistan şekarasında bolğan. Äskerler oq atpağan, biraq tas laqtırıp, ötkir zattar qoldanğan jäne tayaq jwmsağan. Eki eldiñ äskeri mamırdan beri osı mañğa ornalasıp, ara-twra janjaldasıp twradı. Qıtay Ündistannıñ biraz aumağın özine alğısı keledi. Al Deli Pekin Ündistanğa tiesili jerdi zañsız wstap otır dep ayıptaydı. Eki el Ündistannıñ soltüstiginde, Qıtaydıñ Aqsay Çin şoqısındağı taulı jerdi bölise almay keledi. Daulı aymaq 4250 metr biikte jatır

  • 2003 jılı SARS qalay tıyıldı? 2020 jılı COVID-19 nege ırıq bermey twr?

    2003 jılı qauipti koronavirus jwqqan är onınşı adam qaytıs boldı. Qıtayda bastalğan bwl dert birneşe elge taradı. Segiz aydan soñ virustı toqtatudıñ säti tüsti. Azattıq älemdegi jetekşi virusologtardıñ birinen sol kezde bwl keseldi tıyuğa ne kömektesti jäne 2020 jılı jaña koronavirustıñ düniejüzine tarauına ne sebep boldı dep swradı. Qıtaydıñ Uhan' qalasında esinen tanıp qwlağan adamnıñ qasında twrğan därigerler. Nauqas atipiyalıq pnevmoniya (SARS degen ataumen belgili) jwqtırğan boluı mümkin. Bwl suret 2003 jılı säuirdiñ 29-ı küni tüsirilgen. Ol kezde älem 21 ğasırdağı alğaşqı pandemiyağa aynala jazdauğa şaq qalğan virusqa jolıqqan edi. SARS attı jaña jwmbaq koronavirus jwqtırğandardıñ on payızğa juığı qaytıs boldı. Nauqastardıñ köbi dem jetpey qinalıp, ökpesi swyıqqa tolıp qaytıs

  • ÜSTİRT MAUGLIİ JÄNE TAĞDIRI

    1957 jılı tikwşaqpen şıqqan bir top geologtar Üstirt jazığında (Türkimenstan men Qaraqalpaqstannıñ şekarasındağı Sarıqamıs köliniñ janında) qasqır atumen aynalısqan. Geologtar qasqırlardı izinen quıp kele jatıp olardıñ arasında şamamen bes jasar qalıspay jügirgen balanı körip tañ qaladı. Bala qasqırlarmen birge aspannan töngen jaudan qaşuğa tırısıp keledi. Olar barlıq qasqırlardı atıp, balanı qwtqarudı wyğaradı. Tikwşaqtı jerge qondırıp balanı wstauğa ärekettenedi. Alayda bwl oylağanday oñayğa soqpadı. Bala qasqırdıñ böltirigi qwsap adamdarğa qaray tistenip aybat körsetken. Degenmen geologtar onı qolğa tüsirip , därigerdiñ qarauına tapsıradı. Balanıñ qasqır üyirine qalay tüskenin jäne ata-anası kim ekeni beymälim. Auruhanada oğan oligofreniya diagnozı qoyılıp, Taşauzdağı psihiatriyalıq auruhanağa ornalastırılğan. Onıñ ömirinde adam qatarına qosıludıñ qiın jäne qayğılı kezeñi bastaladı.

  • AQŞ barlau qızmeti: Qıtay koronavirus indetiniñ şınayı taralu auqımın jasırdı

    02 säuir, 2020 Maska taqqan adam. Qıtay, Uhan' qalası, 31 naurız 2020 jıl. Qıtay biligi koronavirus indetinen köz jwmğandar men virus jwqtırğandar turalı resmi derekti bwrmalağan. Bloomberg agenttiginiñ habarlauınşa, Aq üyge qwpiya bayandamasın tanıstırğan Amerika barlau qızmeti osınday qorıtındığa kelgen. Bloomberg agenttiginiñ derekközi bayandama turalı qosımşa aqparat bermegen. Qıtay biligi Uhan' qalasında jeltoqsan ayında tarağan virustan 3300 adam köz jwmdı, 82 mıñnan astam adamğa virus jwqtı dep mälimdegen edi. AQŞ-ta 200 mıñnan astam adamğa virus jwqqan, tört mıñnan astam adam qaytıs bolğan. “Qıtay aşıq bolğanda jağday äldeqayda jaqsıraq bolar ma edi. Qıtayda virus payda bolğanı turalı aqparat älemge taralğanğa deyin epidemiya bir ay bwrın bastalğan boluı mümkin” dedi särsenbi küni AQŞ

  • Qıtay koronavirustı şınımen jeñdi me?

    Endi HEYL Beyjiñ metrosına jürgen twrğındar. 10 naurız 2020 jıl. Qıtayda koronavirusqa qarsı üş ayğa sozılğan kürestiñ alğaşqı nätijesi naurızdıñ 18-i küni bayqaldı. Osı küni eldiñ işinde virus jwqtırğan adam tirkelmedi. Qıtaydıñ virustı toqtatu üşin jasağan şaraları şınımen tiimdi boldı ma? «Aydahardıñ baqılauı» nemese «Mao stilindegi äleumettik baqılau». Qıtay şeneunikteri eldiñ ortalıq böliginde engizgen, koronavirustıñ tarauın toqtatu üşin jasağan şaraları halıq arasında osınday atauğa ie boldı. Qıtay biligi koronavirus pen onıñ saldarınan tuındaytın COVID-19 auruınıñ qaupin tüsingen boyda jüzdegen million adamdı karantinge jauıp, baqılauğa aldı. Düniejüzilik densaulıq saqtau wyımı men Qıtay epidemiologtarı missiyasınıñ dereginşe, elde «aurudı toqtatu üşin bwrın-soñdı bolmağan eñ qatal äri jedel şaralar jüzege asqan». Mwnday şaralardı jüzege

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: