|  | 

Jahan jañalıqtarı

AQŞ-Taliban beybit kelisimi bekitiluge şaq twr


Mulla Abdul Ğani Baradar (ortada) bastağan Taliban delegaciyası kelissözden şığıp keledi. Mäskeu, 30 mamır 2019 jıl.

Mulla Abdul Ğani Baradar (ortada) bastağan Taliban delegaciyası kelissözden şığıp keledi. Mäskeu, 30 mamır 2019 jıl. 

2001 jılğı qırküyektiñ 11-i jasalğan teraktilerden keyin AQŞ-tıñ kärine wşırap, Auğanstandağı biliginen ayırılsa da, Taliban sayasi oyınşı küyinde twr.

2010 jılğı küzde AQŞ ökilderi Germaniyanıñ Myunhen qalasında Talibannıñ jas ökilimen qwpiya kezdesti. Taib Ağa esimdi sodırlar tobınıñ sayasi qanatınıñ müşesi AQŞ diplomattarına soğıstı ayaqtau turalı jol kartasın körsetken. Bwl AQŞ-tıñ Talibanmen birinşi märte jolığuı emes edi.

AQŞ bastağan Batıstıñ äskeri koaliciyası 2001 jılı Taliban rejimin qwlatqalı beri sodırlar Vaşingtonmen qarım-qatınas jolın izdey bastağan. Eki jaqtıñ äskeri jetekşileri jüzdesken. Biraq 2010 jılı Germaniya arağayın bolğan kezdesu qaqtığıs üşin mañızdı sät edi.

- Birinşi ret Taliban men AQŞ sayasi mämile qıluğa bayıppen kiristi, – deydi prezident Barak Obama äkimşiliginiñ Talibanmen kelissözine qatısqan bwrınğı diplomat Djarret Blank Azattıqqa. – Sol kezdiñ özinde-aq jwrt soğısta jeñip şığa almasımızdı bilgen.

Biraq osı aralıqta AQŞ-Taliban dialogınan tük şıqpağan. Eki tarap bir-birine senbegen, mümkindikti paydalanbağan, Auğanstan ükimeti qarsı şıqqan jäne sodırlar wyımınıñ eki jetekşisi qaza bolğan.

Sonau alğaşqı qwpiya kezdesuden beri on jılğa juıq uaqıt ötti. AQŞ pen Taliban Amerikanıñ eñ wzaq soğısın ayaqtau boyınşa tarihi kelisim qıluğa şaq twr.

Taliban sodırları Kandagardağı policiya ğimaratına şabuıl jasağan sät. 18 şilde 2019 jıl

Taliban sodırları Kandagardağı policiya ğimaratına şabuıl jasağan sät. 18 şilde 2019 jıl

Bwl kelisimge säykes Auğanstannan şeteldik äskerdiñ bir böligi şığarıladı, al Taliban eldiñ terrorşılar mekeni bolıp ketpeuine kepil beredi. Bitim boyınşa sodırlar Batıs qoldaytın Auğanstan ükimetimen sayasi tatulıq pen oq atudı birjola toqtatu turalı jeke kelissöz jürgizedi.

“​QATELİK”

Jıldar boyı AQŞ Kabuldağı ükimet pen Taliban arasındağı kelissözge auğan tarabı jetekşi häm mwrındıq bolsın degen sayasat wstanıp keldi. Biraq Taliban memleket ökilderin zañsız körip, kelissözden bas tarta bergen soñ bitim qılu procesi toqtap qalğan.

- Sol jıldarı AQŞ pen Taliban mäselelerin äueli özara talqılauı üşin kezeñ-kezeñimen jüretin process turalı kelisip almau arqılı qatelik jasadıq, – deydi 2009-2015 jıldardağı AQŞ-tıñ Auğanstan men Päkistandağı arnayı uäkili Riçard Holbruktıñ ağa keñesşisi bolğan Blank.

- Tüptiñ tübinde işki auğan kelisimi jasaluı kerek edi. AQŞ pen Taliban arasındağı janjaldı retteu qajet boldı. Ol mindetti Auğanstan ükimetine arta sala almadıq. Taliban bäribir kelispes te edi. Olar Auğanstan ükimeti bizdiñ äskerdiñ atınan söyleu almaydı dep oyladı, – deydi bwrınğı diplomat.

Zalmay Halilzad AQŞ-tıñ bitim qılu boyınşa arnayı ökili bolıp tağayındalğanda sayasat özgerdi. Halilzad auğan ükimetin qatıstırmay Qatarda AQŞ-Taliban tikeley kelissözin bastadı.

Auğan ükimeti bitim procesinen tıs qalğanına qattı aşulanıp, qarsılıq tanıttı. Biraq eñ mañızdı bir jayt – Halilzad AQŞ pen Taliban kelisip jatsa da, işki auğan kelissözderi bastalmayınşa jäne oq atu toqtamayınşa kelisim jüzege aspaytının mälimdedi.

- Bäri kelisilmeyinşe, eşteñe şeşilmeydi, – dedi Halilzad.

OSAL TWSTAR

AQŞ-Taliban kelissöziniñ 8 raundı tamızdıñ 12-sinde ayaqtaldı. Eki jaq tehnikalıq detal'dardı naqtılap, ıqtimal kelisimdi jüzege asıru mehanizmin jetildirip jatır.

Kelisimniñ jalpılama nobayı turalı amerikalıq baspasöz jan-jaqtı habarlap tastadı. Qwjatta barşa şeteldik äskerdi eki jıl işinde şığaru, aymaqtardan şetel äskeri şığıp jatqanda atıstı birden toqtatpağanmen şabuıldı azaytu, Talibannıñ Auğanstandı terrorşı toptardıñ mekendeuine jol bermeui turalı bayandaladı.

Ötken apta Halilzad barıp-qaytqan Norvegiya astanası Osloda işki auğan kelissözderin bastau boyınşa qızu dayındıq jürip jatır.

Päkistan prem'er-ministri Imran Han men AQŞ-tıñ auğan kelissözi boyınşa ökili Zalmay Halilzad (sol jaqta). Islamabad, 1 tamız 2019 jıl

Päkistan prem'er-ministri Imran Han men AQŞ-tıñ auğan kelissözi boyınşa ökili Zalmay Halilzad (sol jaqta). Islamabad, 1 tamız 2019 jıl

 

Kelisim nwsqasına säykes bitim jasalğannan bastap üş ay işinde twtqınğa tüsken 13 mıñ Taliban sodırınıñ bosatıluı tiis boladı. Qwjatta “bitimnen soñ qwrılatın islamdıq ükimet” turalı jazılğan. Bwl söz respublikalıq basqaru jüyesin tañdağan qazirgi ükimetti alañ etti. Kelisim-şartta qırküyektiñ 28-i ötedi dep belgilengen prezident saylauı turalı söz joq. Köptegen el twrğını saylau ya keyinge qaladı, ya müldem ötpeydi degenge beyil.

Auğanstanda AQŞ Talibannıñ ıñğayına tım qattı jığıldı degen qorqınış bar. Twrğındar elden tez şığu üşin Vaşington beybitşilik boyınşa bitimdi emes, ketu turalı kelisim-şart bekitip jibere me dep alañdaydı.

- Beybitşilik äpermeytin beybit kelisim-şart jasau qaupi bar. Köp jayt AQŞ-tıñ qalay qimıldaytınına, äskeri ıqpalın qalay paydalanatınına qarap twr. Ahual auğanstandıq partiyalardıñ, işinde auğan ükimeti de bar, işki kelissözdi qalay jürgizetinine täueldi, – deydi Blank.

Vaşingtondağı Atlantic Council wyımınıñ ağa zertteuşisi Djavid Ahmad AQŞ-tıñ aldağı kelisim-şartta birneşe kinärattı dwrıstauı kerektigin aytadı.

- Onıñ işind AQŞ-tıñ işki auğan kelisimi bekitilgen soñ barıp elden şığuı turalı şart kirgeni läzim, – deydi ol.

Sarapşı AQŞ äskeriniñ şağın bir böligi wzaq uaqıt Auğanstanda qala twrmasa, kelisimniñ qalay jüzege asatınına qatıstı alañ tuatının aytadı.

Ol Vaşington 13 mıñ Taliban sodırın bosatqanda saqtıq qılıp, bostandıqqa şıqqandardıñ qayta ekstremistik toptarğa qosılıp ketpeytinine közi jetui kerektigin aytadı.

- Kelisimdi jüzege asıruğa emes, qağaz jüzinde bekituge köp küş salındı. AQŞ qol qoyudı, Auğanstan ükimeti qol qoyğannan soñ ne boların oylap otır, – deydi sarapşı.

Azat Europa / Azattıq radiosı

Related Articles

  • Qıtaydağı virus boy bermey twr. Qazaqstan saqtıq şaraların küşeytti

    Azattıq radiosı Pekin ortalığında jürgen adamdar. 22 qañtar 2020 jıl.  Qıtay biligi 29 qañtarda elde koronavirus jwqtırğandar sanı 5974 adamğa jetkenin, 132 adamnıñ qaytıs bolğanın habarladı. Qazaqstan körşi eldegi jağdayğa baylanıstı avtobus, temirjol jäne wşaq reysterin uaqıtşa toqtatıp, Qıtay azamattarına viza beruge şekteu qoydı. Qıtay biligi qazir elde 9239 adamnıñ virus jwqtıru küdigimen därigerler baqılauında ekenin mälimdedi. Qıtaydağı koronavirustıñ örşuinen keyin Qazaqstan 29 qañtardan bastap eki el arasında qatınaytın avtobustardı, 1 aqpannan bastap Almatı – Ürimji, Nwr-Swltan – Ürimji, Dostıq – Alaşan'kou, Altınköl – Qorğas bağıtındağı poyızdardı, 3 aqpannan bastap wşaqtardı toqtatpaq. Eki el arasında qazaqstandıq Air Astana, SCAT jäne qıtaylıq China Southern Airlines, Air China äue kompaniyaları twraqtı türde

  • Lukaşenko Reseydiñ Qazaqstanğa mwnay tasımaldauğa rwqsat bermey otırğanın ayttı

    Belarus' prezidenti Aleksandr Lukaşenko. Belarus' prezidenti Aleksandr Lukaşenko 21 qañtarda Minsk qalasında mwnay tasımaldau mäselesine arnalğan jiında “Resey Qazaqstanğa Belarus'qa mwnay satuğa rwqsat bermey otırğanın” ayttı. “Qazir rasımen Resey mwnayın tolıq almastıratın basqa köz joq. Mwnaydı jan-jaqtan alu kerekpiz. Bäribir mwnaydıñ 30-40 payızın Reseyden satıp alamız. Qalğanın30 payızın Baltıq elderinen, 30 payızın Ukrainadan aluımız qajet. Eger Resey kelisse, Qazaqstan da bizge mwnay jetkizip bere aladı. Bizdiñ bir odaqtasımız ekinşi odaqtasımızğa mwnay tasımaldauğa kelisim bermey otırğanı tañ qaldıradı” dedi Lukaşenko. 2020 jıldıñ 1 qañtarınan bastap Resey Belarus' eline mwnay tasımaldaudı toqtatqan. Osıdan soñ Belarus' elinde mwnay tapşılığı bastaldı. Lukaşenko men Resey mwnay tasımaldau turalı birneşe ret kelissöz jürgizgenimen nätije şıqpadı. Azat

  • Tramp: Irannıñ şabuılınan amerikalıqtar men iraktıqtar zardap şekken joq

    AQŞ prezidenti Donal'd Tramp Aq üyde mälimdeme jasap twr. Vaşington, 8 qañtar 2020 jıl.  8 qañtarda AQŞ prezidenti Donal'd Tramp Aq üyde mälimdeme jasap, Irannıñ şabuılınan “amerikalıqtar men iraktıqtar zardap şekpegenin”, äskeri baza azdap zaqımdanğanın ayttı. Tegeran 8 qañtarda “general Süleymanidiñ ölimine kek alu üşin” AQŞ-tıñ Iraktağı äskeri bazasın balistikalıq zımıranmen atqılağan. Irannıñ memlekettik arnaları “zımıran dittegen jerine jetip, 80 adamdı öltirgenin” habarlağan edi. Islam revolyuciyası korpusına qarastı “Qwds küşteriniñ” qolbasşısı Süleymani 3 qañtarda Bağdatta AQŞ-tıñ äue şabuılı kezinde qaza tapqan. Osıdan keyin Tegeran men Vaşingtonnıñ arası tım uşığıp ketken. Tramp 8 qañtardağı mälimdemesinde Tegerandı “halıqaralıq terrorizmdi qoldap otır” dep ayıptap, “Iranğa salınatın sankciya küşeyetinin” mälimdedi. Tramp öz sözinde “qolı qanğa malınğan

  • Tramp eger Tegeran soqqı berse, Irannıñ 52 nısanına şabuıl jasaytının eskertti

    AQŞ prezidenti Donal'd Tramp. AQŞ prezidenti Donal'd Tramp eger Tegeran amerikalıq nısandarğa soqqı berse, Irannıñ 52 nısanına “öte tez äri küşti” soqqı jasaytının eskertti. “Iran AQŞ-tıñ keybir nısandarına şabuıl jasaytını turalı aşıq aytıp jatır. Olar bizden älemdi terroristen qwtqarğanımız üşin kek alğısı keledi. Ol [general Kasem Suleymani] basqa adamdardı aytpağanda bwğan deyin amerikalıq sarbazdı öltirip, öte köp adamdı jaraladı. Onıñ qolınan zardap şekkender arasında şeruge şıqqandar da bar” dep jazdı 4 qañtarda Tramp Twitter-degi paraqşasında. Onıñ aytuınşa, Kasem Suleymanidiñ Bağdattağı AQŞ elşiligindegi şabuılğa qatısı bar jäne özge de nısandarğa qosımşa şabuıl jasauğa tırısqan. “Iran wzaq jıldar boyı tek problema jasaumen boldı. Bwl olarğa eskertu bolsın: eger Iran amerikalıqtar men amerikalıq

  • DAUDIÑ BASI DAEŞ-ten 2

    Eldes Orda Esteriñizde bolsa ötken jıldıñ qazan ayında atalmış taqırıp ayasında alğaşqı postımdı jariyalağan edim. Odan beri bir jıldıñ köleminde aymaqtıq strategiyalıq sayasatta köp özgerister tübegeyli orın alıp jatır… Siriya aumağındağı DAEŞ-tiñ negizgi qarulı küşteri däl bügingi uaqıtta Auğanıstan aymağına toptalıp bolıp qaldı desek te boladı. Siriyadağı DAEŞ küşi soñğı kezderi älsiredi de, negizgi qarulı toptar Ortalıq Aziyanı betke alıp Auğan topırağına ağılıp kete bardı. DAEŞ-tiñ Siriya aumağındağı osı bir ölara älsiz twsın jiti baqılap otırğan Qazaqstan “Jusan” jobasın wyımdastıra qoydı da öñirdegi qandastarımızdı elge äkelip aldı. Biraq, mınanı anıq biluimiz kerek, öñirdegi sayasi oyın bwnımen bitken joq, öñirdegi sayasi oyın endi bastaluı bek mümkin… 2017′den beri Siriya aumağınan jäne

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: