|  |  |  | 

Tarih Twlğalar Qazaq handığına 550 jıl

Bağılan bi.

batyr

Altın Orda handığındağı memleket qayratkerleriniñ biri. Ol Tobıl
özeni boyın mekendepti. Obağan özeniniñ Tobılğa qwyar jerinde Bağılan to-
ğayı, Bağılan talı, Bağılan qara suı, Bağılan köli, Bağılan tomarı, Bağı-
lan qıstauı, Bağılan şoğı, Bağılan özegi degen jer — su attarı bor.
Bağılan bahadür qartayıp, öz esimimen atalatın toğaydı mekendeytin öz
aulında auırıp qaytıs bolıptı. Onıñ süyegi Tobıl özeniniñ jarqabağına
jerlengen. Bağılan bidiñ Bopay esimdi äyelinen Arhat, Farhat, Sarımwrat
attı wldarı düniege keledi. Farhat batırdıñ Gülandam esimdi äyelinen Ta-
naş, Abbas, Manas tuadı. Osı küngi Qostanay oblısınıñ Meñdiqara, Wzın-
köl audandarın, Soltüstik Qazaqstan oblısınıñ jäne Qazaqstannıñ basqa
da jerlerin mekendeytin Aşamaylı Kereyler osı Tanaştıñ wrpaqtarı.
Tanaş Altın Orda handığınıñ körnekti adamdarınıñ biri, ädilqazı bi
atanıptı. Tanaş bidiñ Balğa, Balta, Edige attı balaları batır, bi, äsker
bası bolğan. Bağılan bidiñ beyiti ornalasqan qonısqa 1734 jılı jazda
Zverinogolovski attı sauda punkti salındı. Ol keyin kazak-orıs mekenine
aynalğan. Osı küni bwl meken Resey Federaciyasına qaraytın Qorğan
oblısınıñ Pritobol audanınıñ ortalığı.
1723 jılı jazda joñğar basqınşıları Bağılan bidiñ qonısın tartıp
alıp, 1734 jılı jazda Reseyge qaru — jaraqqa ayırbastaptı. Elinen, jeri-
nen ayırılğan qazaq qosındarı tek on jıldan keyin qayta oralıp Dästem
Sal Qarabaswlı basqarğan qol Zverinkanı qorşauğa aladı. Qamal komen-
datı jäne osı jerdegi şirkeudiñ dinbası köpesterdi wyımdastırıp, qazaq
äskeriniñ aldı-nan dästür boyınşa nan men twz alıp şığıptı. «Zverino-
golovka büginnen bastap bekinis te emes, kazak-orıs stanicası da emes, qazaq
pen orıs sauda jasaytın bazar, järmeñke ortalığı ornı bol-sın! Soğan
kelisim — şart jasayıq, dos bolayıq. Jer-su sizderdiki ekenin moyınday-
mız!» — dep tilek qoyıptı. Bwğan kelisken qazaq rubasıları äskerin keyin
qaytarıptı. Şart jasasıp, kelisimşartqa eki jağı da qol qoyıptı. Dästem
saldıñ talabı boyınşa bazar qazaq kenti men orıs kentiniñ aralığında
bolatın bop körsetiledi. Zverinogolovkada tärtip ornatu Amandos Ermen-
wlı (Köşebe kerey) bastağan mwsılman jasağına mindettelipti. Osınıñ
bäri şartta körsetilgen.
Jaqında «Toğırulhan» birlestigi, Tobılbek Omarovtıñ mwrındıq bol-
uımen,Bağlan bi jatqan qorımğa ekertkiş ornatuğa niettendi. Qorğan oblı-
sınıñ gubernatorına jazılğan ötinişten äli jauap joq.

Related Articles

  • AYYA SOFIYA NEGE MWRAJAYĞA AYLANDIRILDI?!?

    Ayya Sofiya aylanasındağı dauğa nükteni qoyu üşin onıñ 1934 jılı nelikten mwrajayğa aylandırılğanın bilmek läzim. Bügingi ahualmen ötkenge bağa beruge bolmaydı, sol uaqıttıñ şındığın bilu şart. Osman patşalığı 1-şi düniejüzilik soğısta jeñilgen soñ 30 qazan 1918 j. ataqtı “Mondros şartına” qol qoydı, bwl şart boyınşa Osman patşalığı jeñimpaz elderdiñ jeñisin moyındap, el biligin solarğa tapsırıp, is jüzinde ıdırap ketti. Osman patşalığı jeñimpaz eldermen Franciyanıñ astanası Parij mañındağı Sevr (Sevres) qalaşığında 10 tamız 1920 j. soñğı şartqa qol qoydı. “Sevr şartı” dep atalğan osı halıqaralıq qwjatqa jeñimpaz elder retinde: Britaniya imperiyası, Franciya, Italiya, Greciya, Japoniya, Armeniya, Bel'giya, Pol'şa, Portugalya, Hijaz patşalığı, Rumıniya, Serbiya, Çehiya, Horvatiya qol qoyıptı, jeñiliske wşırağan Osman patşalığı

  • Şonjınıñ Geo-Strategiyalıq Şındığı (saraptamalıq maqala)

    Bwl audan (Şonjı) qarasañız şekarağa tiip twr. Şekaranıñ künşığıs betinde atı qazzaqqa berilgen İle Qazaq Avtonomiyalı Oblısı bar (ekinşi sügiret). Onda jer qayısqan qalıñ qazaq twradı. Avtonrmiyalı oblıs ŞUAR’dan bwrın qwrılğan. Ortalığı Qwlja qalası (üşinşi sügirettegi 1-ge qarañız). Osı avtonomiyalı qazaq oblısına qazir segiz audan, bir qala töte qaraydı. Olar: KÜNES, NILQI, TOĞIZTARAU audandarı (üşinşi sügirettegi 5,6,9-ğa qarañız). Bwl üş audan İle añğarı men İle dariyasınıñ basına ornalasqan qazaq eñ köp, eñ irgeli qonıs tepken, tarihı öte tereñ, bayırğı qazaq jeri. Osı üş audan qazaqtarı 20- ğasır basında Orınborğa arnayı hat jazıp, Alaş baspasözin qoldap qarjı joldap, özderin de Alaştıñ alıstağı bir bölşegi sanağan-tın. Osı üş audan tıñ igerip, tam

  • Kenesarı Han men balası Sızdıq Swltan turalı derek Osman mwrağatınan

    Kenesarı Han men balası Sızdıq Swltan turalı derek Osman mwrağatınan kezdesui bek mümkin. Bwğan eşqanday da şübäñiz bolmasın. Birinşi sügiret, Osman elinde jarıq körgen “Basirat” (basîret) attı gazet. Ekinşi jäne üşinşi sügiret, Osman memleketinde jarıq körgen “Uaqıt” attı gazet. Törtinşi sügiret, Osman swltanı Äbdüläzizdiñ Qaşqariyağa kömekke jibergen äskeri qaru-jaraq, oq-därisinen bir parşa körinis. Kenesarı men Sızdıq Swltan turalı Osman derekteri şını kerek äli tolıq zerttelgen joq. Han Kenesarınıñ wlt-azattıq köterilisin Qazaqstan aymaqtarımen şektep bölip qarau eñ ülken qatelik sanaladı. Han Kene men Şığıs Türkistandağı qazaq, wyğır, dwñğan köterilisteri arasındağı sayasi, äskeri qatınastar turalı derek te qıtay mwrağatında kömuli jatır. Onda Şäueşek, Qwlja jäne Ürimji qalalarındağı qazaqtardıñ Han Kenemen jäne keyingi

  • AHAÑ men JAHAÑ SALĞAN AZATTIQ JOLI

     «Qazaq» gazetine –107 jıl JWMAT ÄNESWLI                                                                                                                       TARIHI POVEST'                                                                                       

  • Şarqi Türkistan Respubilikasınıñ tarqauı turalı

    1944- jıldıñ qaraşa ayında Qwlja qalasında qwrılğan Şarqi Türkistan respubilikası 1946- jılğa kelgende ükimettiñ resmi türde tarağanın jäne bwdan bılay Şıñjañ ölkesimen birikken koaliciyalı ükimet qwrmaq nietin bildire otırıp, uaqıtşa ükimettiñ organ gazeti “Azat Şarqi Türkistanda” arnayı maqala jariyalağan-dı. Nebäri bir jarım jıl ömir sürgen Qwljadağı Şarqi Türkistan ükimeti, 1946- şı jılğa kelgende resmi toqtadı. 1944- jıldıñ qaraşa ayında uaqıtşa ükimet jariya etilgen soñ, ükimettiñ organ gazeti “Azat Şarqi Türkistan” dep ataldı. Gazet wyğır, qazaq, orıs, moñğol jäne qıtay tilinde jarıq kördi. Gazettiñ qazaqşa böliminde Bwqara TIŞQANBAEV, Qwrmanalı OSPANWLI basşılıq etti jäne gazettiñ redakciya qwramında Äuesqan NARINBAYWLI, Rahmetolla ÄPŞEWLI, Qwrmanbay TOLIBAYWLI, Äbdibek, Aladiyar, Asanbay, Sırayıl, Qali qatarlı kisiler redaktor, audarmaşı,

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: