|  |  |  | 

Tarih Twlğalar Qazaq handığına 550 jıl

Bağılan bi.

batyr

Altın Orda handığındağı memleket qayratkerleriniñ biri. Ol Tobıl
özeni boyın mekendepti. Obağan özeniniñ Tobılğa qwyar jerinde Bağılan to-
ğayı, Bağılan talı, Bağılan qara suı, Bağılan köli, Bağılan tomarı, Bağı-
lan qıstauı, Bağılan şoğı, Bağılan özegi degen jer — su attarı bor.
Bağılan bahadür qartayıp, öz esimimen atalatın toğaydı mekendeytin öz
aulında auırıp qaytıs bolıptı. Onıñ süyegi Tobıl özeniniñ jarqabağına
jerlengen. Bağılan bidiñ Bopay esimdi äyelinen Arhat, Farhat, Sarımwrat
attı wldarı düniege keledi. Farhat batırdıñ Gülandam esimdi äyelinen Ta-
naş, Abbas, Manas tuadı. Osı küngi Qostanay oblısınıñ Meñdiqara, Wzın-
köl audandarın, Soltüstik Qazaqstan oblısınıñ jäne Qazaqstannıñ basqa
da jerlerin mekendeytin Aşamaylı Kereyler osı Tanaştıñ wrpaqtarı.
Tanaş Altın Orda handığınıñ körnekti adamdarınıñ biri, ädilqazı bi
atanıptı. Tanaş bidiñ Balğa, Balta, Edige attı balaları batır, bi, äsker
bası bolğan. Bağılan bidiñ beyiti ornalasqan qonısqa 1734 jılı jazda
Zverinogolovski attı sauda punkti salındı. Ol keyin kazak-orıs mekenine
aynalğan. Osı küni bwl meken Resey Federaciyasına qaraytın Qorğan
oblısınıñ Pritobol audanınıñ ortalığı.
1723 jılı jazda joñğar basqınşıları Bağılan bidiñ qonısın tartıp
alıp, 1734 jılı jazda Reseyge qaru — jaraqqa ayırbastaptı. Elinen, jeri-
nen ayırılğan qazaq qosındarı tek on jıldan keyin qayta oralıp Dästem
Sal Qarabaswlı basqarğan qol Zverinkanı qorşauğa aladı. Qamal komen-
datı jäne osı jerdegi şirkeudiñ dinbası köpesterdi wyımdastırıp, qazaq
äskeriniñ aldı-nan dästür boyınşa nan men twz alıp şığıptı. «Zverino-
golovka büginnen bastap bekinis te emes, kazak-orıs stanicası da emes, qazaq
pen orıs sauda jasaytın bazar, järmeñke ortalığı ornı bol-sın! Soğan
kelisim — şart jasayıq, dos bolayıq. Jer-su sizderdiki ekenin moyınday-
mız!» — dep tilek qoyıptı. Bwğan kelisken qazaq rubasıları äskerin keyin
qaytarıptı. Şart jasasıp, kelisimşartqa eki jağı da qol qoyıptı. Dästem
saldıñ talabı boyınşa bazar qazaq kenti men orıs kentiniñ aralığında
bolatın bop körsetiledi. Zverinogolovkada tärtip ornatu Amandos Ermen-
wlı (Köşebe kerey) bastağan mwsılman jasağına mindettelipti. Osınıñ
bäri şartta körsetilgen.
Jaqında «Toğırulhan» birlestigi, Tobılbek Omarovtıñ mwrındıq bol-
uımen,Bağlan bi jatqan qorımğa ekertkiş ornatuğa niettendi. Qorğan oblı-
sınıñ gubernatorına jazılğan ötinişten äli jauap joq.

Related Articles

  • Şarqi Türkistan Respubilikasınıñ tarqauı turalı

    1944- jıldıñ qaraşa ayında Qwlja qalasında qwrılğan Şarqi Türkistan respubilikası 1946- jılğa kelgende ükimettiñ resmi türde tarağanın jäne bwdan bılay Şıñjañ ölkesimen birikken koaliciyalı ükimet qwrmaq nietin bildire otırıp, uaqıtşa ükimettiñ organ gazeti “Azat Şarqi Türkistanda” arnayı maqala jariyalağan-dı. Nebäri bir jarım jıl ömir sürgen Qwljadağı Şarqi Türkistan ükimeti, 1946- şı jılğa kelgende resmi toqtadı. 1944- jıldıñ qaraşa ayında uaqıtşa ükimet jariya etilgen soñ, ükimettiñ organ gazeti “Azat Şarqi Türkistan” dep ataldı. Gazet wyğır, qazaq, orıs, moñğol jäne qıtay tilinde jarıq kördi. Gazettiñ qazaqşa böliminde Bwqara TIŞQANBAEV, Qwrmanalı OSPANWLI basşılıq etti jäne gazettiñ redakciya qwramında Äuesqan NARINBAYWLI, Rahmetolla ÄPŞEWLI, Qwrmanbay TOLIBAYWLI, Äbdibek, Aladiyar, Asanbay, Sırayıl, Qali qatarlı kisiler redaktor, audarmaşı,

  • Angliyanıñ Joñğariya qazaqtarına ozıq soğıs qaruların beruge talpınuı

    Qaşqardağı Angliya konsulı  Angliyanıñ Qaşqariyadağı konsul' qızmeti 1881- jıldan keyin bastau aladı. Angliyanıñ tüpki maqsatı Cin imperiyasınıñ soltüstik-batıs aymağı men Türkistan (ortalıq aziya) dalasına öz ıqpalın jürgizu edi. Biraq, bwl twsta patşalıq reseydiñ de aymaqtağı sayasi ıqpal küşin eskermeu mümkin emes edi. Patşalıq reseydiñ äu bastağı maqsatı Türkistan aymağın endey ötip Ündistan arqılı telegey teñiz jolına şığu edi. Biraq, Türkistan dalasındağı Türki handıqtarı (Qazaq, tb) bwl maqsattı jüz jıldap keşiktirip jattı. Resey endi Türkistan dalasın qiır şığıstan aynalıp ötip Qaşqariya arqılı Ündistanğa wlasudı közdedi. Biraq, ol twsta Qaşqariya mülde jabıq älem edi. Deytwrğanmen de jabıq älemniñ tüstik qaptalınan Angliya imperiyası da kelip ülgirdi. Sosın ne kerek, bwl aymaq Resen-Angliya imperiyasınıñ

  • ÖLKE TARIHI

    Mingo jılnamasınıñ 37- jılı 1-qañtarda jarıq körgen. (bizdiñ jılnama boyınşa, 1-qañtar, 1948.j) Kitap avtorı: Polat Qadiri Kitaptı şığaruşı baspa: “Altay” baspa üyi Polat Qadiri (Bolat Qadir) 1919-jılı Şıñjañ ölkesi Qwtıbi audanında düniege kelgen. 1949-jılı Ündistanğa, 1957-jılı Türkiyağa qonıs audarğan. 1940-jılı Şıñjañ institutınıñ (qazirgi Şıñjañ univesiteti) til-ädebiet bölimin bitirgen. 1940-1941-1945 jıldarı ölkelik ükimettiñ organ gazeti “Şıñjañ gazetiniñ” wyğır-qazaq bölimderinde jwmıs istegen. 1944-jıldıñ kökteminde qamauğa alınğan, 1945-jılı “Han Täñiri” jurnalında, 1946-1949 jıldar arasında “Altay” baspa üyinde, 1947-1948 jıldarı “Şıñjañ gazetiniñ” wyğır-qazaq bölimderinde jäne 1947-1949 jıldarı “Altay” baspa üyi jağınan şığarılğan “Erik” gazetinde jwmıs istegen. “Ölke tarihı” kitabı eki bölimnen twradı: Birinşi bölimde, Şıñjañ ölkesiniñ erte zamanğı tarihı, şaruaşılığı, mädenieti, türkilerdiñ tarihı, nanım-senimi

  • Şınayı tarih qayda?

    QAZAQ TARIHI BWRINĞI KOMMUNISTİK IDEOLOGIYA SALQININAN ARILDI MA? “ALTIN ORDANIÑ” QWRILĞANINA 750 JIL MA? TARIH FAKUL'TETTERİ NENİ OQITADI ? WLTTIQ KÖZQARASTAĞI QAZAQ TARIHI JAZILA MA ? ======================= Ünemi kökeyden ketpeytin tarihımızğa baylanıstı bastı swraqtar osı. Osıdan şamalı uaqıt bwrın “Altın Ordanıñ 750 jıldığın” atap ötemiz degen söz estilgen. Soğan men tañğaldım. Joşınıñ ülkeni Batıy 1239- jılı bükil Rus' knyazdikterin, Kievti, Şığıs Europanı jaulap alğannan keyin 1240-jılı Sarayşıqta Altın Orda memleketin qwrğan. Bwl Orıs tarihında da, basqa elderdiñ tarihında da jazılğan, öşpeytin, özgermeytin tarih. YAğni, Altın Ordanıñ qwrılğanına 750 jıl emes, 780 jıl. Al, Joşı hanğa keletin bolsaq, ol Qazaq tarihınıñ basında twrğan ülı Han. Olay deytin sebebimiz 1219-1220- jılı Sırdariyadan

  • Japoniyağa jazılğan hat

    Eldes Orda Bwl kisiniñ atı Maqmwt Mwhidi. Şıñjañ ölkesiniñ Twrpan aymağında tuğan. Ağayındı tört Mwhidi bolıptı. Ağası Maqswt Mwhidi jañaşıl ziyalı kisi. Twrpanda jädittik bağıtta ağartuşılıqpen aynalısqan. Maqmwt bala kezinde ağası aşqan jädittik jüyemen bilip alıptı, keyin sauda baylanısımen Ürimji, Şäueşek, Semey, Taşken jäne Mäskeu, Peterbur qalaların aralaptı. 20- ğasır basındağı Alaş qozğalısı men Türkistandıq qozğalıs köp ıqpal etse kerek, keyin Twrpanğa kelgen bette wlttıq ruhani qwndılıqtardıñ jandanuına barınşa eñbek etipti. Soñıra 1931- jılı Qojaniyaz köterilisine belsendi atsalısıp, köterilistiñ Twrpandağı wlt liderine aynaldı. Dwñğan Ma Jungin armiyası men Qojaniyaz arası bülingen soñ öz äskerin bastap Atı Şaharğa attanğan jäne Qaşqar qalasında qwrılğan wlttıq respubilikanıñ bas qomandanı bolğan. Qojaniyaz ölkelik ükimet

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: