|  | 

تۇلعالار

جاقيا قاجى – يماني جولدىڭ جارشىسى

scale_600-1
اسپاندى اۋەلەپ ۇشقان قىران قۇس جىلى ۇياسىنا قايتىپ ورالدى. سارى اۋىز بالاپاندارى قاناتتارى قاتايماعاندىقتان، مامىق جايدان الىسقا ۇزاي الار ەمەس. انالارى قاشان تاماق اكەلگەنشە جانارلارىن كوك اسپانعا قاداپ، ۇزاق كۇتكەن ەدى. اۋىزىنا تىستەگەن قورەگىمەن ءنار جالعاتىپ، بالاپاندارىنىڭ ءماز-ءمايرام بولعانىن كورىپ، انالىق قۇس تا قۋانىشقا بولەندى.
وسى ءبىر جىلى كورىنىستەردى ۇزاقتان بەرى قاداعالاپ تۇرعان جاقيا ومىردە ىزگىلىك اتاۋلىنىڭ قالاي پايدا بولعانىن ويلاپ، باس قاتىردى. اتاسى ايتىپ وتىراتىن اڭگىمە دە ويىنا ورالدى. بۇكىل جاھاندى جاراتقان ءبىر اللا دەگەن ءسوزدىڭ استارىنا ۇڭىلگىسى كەلدى. بىراق، جاراتۋشى قۇداي تۋرالى كىمنەن سۇرارىن بىلمەي توسىلدى. جارىتىپ ايتار ادام بولسا شە؟ اۋىلداعى مولداعا بارايىن دەسە، قازىر ولاردىڭ دا قاراسى ازايدى. جوقتىڭ قاسى دەسە دە بولادى. مولدا اتاۋلىنىڭ سوڭىنا شىراق الىپ تۇسكەن كەڭەس وكىمەتى «ءدىن –اپيىن» دەپ تالايىنىڭ كوزىن قۇرتىپ، تەمىر تورعا توعىتىپ تىندى.
بۇل وتىزىنشى جىلداردىڭ اياق شەنى ەدى. قايمانا قازاعىن اشتىق ناۋبەتى قارپىپ، قاتىگەز تاعدىردىڭ اششى زاپىرانىن جۇتقان قىم-قۋىت كەزەڭدە ءوزىنىڭ دۇنيەگە كەلىپ، ەڭسەنى ەزگەن ەلەسكە تولى ءسابي كۇندەرىن دە ەمىس-ەمىس بىلەدى. ەندى مىنە، سول بالعىن بالالىق شاقتىڭ اۋىلىنان ۇزاماي جاتىپ، عالامنىڭ جاراتىلىسى جايلى قالىڭ ويدىڭ قارماۋىنا ءتۇستى. سان ساۋال ساناسىن كەزىپ، سان-ساققا جۇگىرتەدى. بىراق، جاراتىلىس جايلى وسى ءبىر ساۋالعا جاۋاپ تابا الار ەمەس. سابيلىك پاك سەزىم شىڭىراۋ قۇزدىڭ دا، شىڭى بيىك اسۋدىڭ دا كوز الدىنان كولبەڭدەگەن ساعىم كورىنىستەرىنە جەتەلەي بەردى…
ومبىنىڭ ىرگەسىندەگى اۋىلىنا كەلگەن ءبىر مەيمان جاقيانىڭ ۇيىندە قوناق بولدى. قوناق دەگەنى بولماسا، جاقيانىڭ دا اتا-اناسى جۇتاڭ ءومىردىڭ كۇيكى تىرلىگىنەن ءوز مەيمانىنا استا-توك داستارحان جايا المادى. اق پەيىلمەن ىشىلگەن قارا شاي دا مەيماننىڭ مەرەيىن تاسىتتى. جاقيا ءوزىن تولعاندىرعان كوپ ساۋالعا سول كۇنى جاۋاپ تاپتى. اللا تاعالا جانە ونىڭ ۋاحي سوزدەرى جازىلعان قۇران جايلى كوپ ماعلۇمات الىپ، تانىمىن جوعارىلاتتى. بالا جۇرەگى اللاعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى العاش رەت شىنايى سەزىنگەن كەزى دە وسى ەدى.
اكە بايعۇس بالاسىنا اللا جايلى بولعان بۇل اڭگىمە تۋراسىندا ەشكىمگە ءتىس جارىپ ايتپاۋدى قاتتى تاپسىردى. ال، ءوزىن جاراتۋشى قۇدىرەتكە دەگەن سىرعا تولى الەممەن قاۋىشتىرعان ادامنىڭ كىم ەكەنىن بىلگەن دە ەمەس. ۇيىنە مولدانى قوندىرعانى ءۇشىن تالاي ادام ناقاقتان-ناقاق جازالانعان زامان ەدى عوي. بالا جاقياعا اكەسى ونى ساقتاندىرۋ ءۇشىن دە مەيمانىنىڭ ەسىمىن جاسىرعان شىعار-اۋ.
مىنە، سول جاقيا ەسەيە كەلە ءوزىن جاراتقان اللا تاعالانىڭ سۇيىكتى قۇلى بولامىن دەپ بار ءومىرىن يماندىلىق جولىنا ارنادى. بالا كۇنىندە اق جول نۇسقاعان اۋىزى ءۋالى سول اتاسىنىڭ: «ءدىنشىل بولساڭ، شىنشىل بول، ءوزىمشىل بولساڭ، وڭبايسىڭ» دەگەن ءسوزىن قاپەرىنەن ەش شىعارعان ەمەس.
«ءدىن دەسە، اۋىلداعى شال-شاۋقاننىڭ شالا قايىرعان «قۇلحۋاللاسى» ويعا كەلەتىن بۇرىن. سوسىن… انەبىر باياعىدا جانارماي ورتالىعى بولعان ورىنداردى سول اتالار «سەلسەبەتكە» كىرگىشتەپ ءجۇرىپ، سۇراپ العان ەكى بولمەلى ەسكى مەشىت ەسكە تۇسەتىن. ءبىزدىڭ سول بالا تۇسىنىك «ءدىن» ءسوزىنىڭ ماعىناسى بۇزىلعان ءبىر ءدۇبارا كەزەڭنىڭ سوققىسىنا ۇشىرادى. بۇل كەزەڭنىڭ ادامدارى قۇدايعا سەندى، بىراق، قۇلشىلىقتى زەينەتكە شىققاننان كەيىنگى جوسپارىنا كىرگىزدى.
حاققا سەنىم شەلپەك ءپىسىرىپ، ولگەن ادامعا جانازا اسىن بەرۋمەن شەكتەلدى. قۇران كارىم توردەن، بيىكتەن ورىن الدى، ءھام سول بيىگىنەن تومەندەمەي، شەگەگە ىلىنگەن قالپى قالىپ قويدى. شاڭ باستى… «اتا-بابامىز»دەگەنگە ساياتىن دايەكسىز اڭگىمەلەر سول سوققىعا ۇشىراعان ۇعىمنىڭ سالدارى ەدى. قازاق اسا قادىر تۇتاتىن، دارا تۇلعالى دانىشپان ، «اللانىڭ ءوزى دە راس، ءسوزى دە راس» دەپ جىرلاعان اباي قايدا قالدى؟» دەپ تولعانادى جاقيا قاجى ءبىر ەستەلىگىندە.
مىنە، سول يسلام دانالىعىن ناسيحاتتاعان جاقيا قاجى بەيسەمبايۇلى 1932 جىلى ومبى وبلىسىنىڭ ليۋبين اۋدانىنا قاراستى قازاق اۋىلىندا دۇنيەگە كەلدى. كىشكەنتايىنان يماني جولدى تاڭداپ، 1959 جىلى وزبەكستاننىڭ بۇحارا قالاسىنداعى «مير-اراب» مەدرەسەسىنە وقۋعا ءتۇستى. وسى ءبىلىم ورداسىندا ون جىل وقىعان جاقيا بەيسەمبايۇلى ۇزدىك ديپلوم الىپ شىعادى. سول كەزدەگى وزبەكستاننىڭ باس ءمۇفتيى باباحان يشاننان ءتالىم العان ول ءوزىنىڭ بالا كۇنىندەگى اللا تاعالا جايلى سىرلارىنا ودان سايىن قانىعا تۇسكەن ەدى. كەيىن الماتى قالاسىنىڭ باس يمامى بولىپ، ءدىندى ناسيحاتتاپ، ادامداردى اللانىڭ جولىنا سالدى.
ال، اراعا بىرەر جىل سالىپ سيرياعا ساپار شەكتى. داماسك يسلام ۋنيۆەرسيتەتىندە «شاريھات» فاكۋلتەتىندە وقىپ، وندا دا ءوزىنىڭ ءبىلىمدار شاكىرت ەكەنىن تانىتتى. قىزىلدار وكىمەتىنىڭ ايى اسپانداپ تۇرعان كەزىندە بۇلاي شەتەل اسىپ، ءدىن ءبىلىمىن الۋ دەگەنىڭ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ تاعدىرىنا بۇيىرا بەرمەيتىن باق ەدى. جاقيا بەيسەمبايۇلى سول باقىتتىڭ وزىنە وڭايلىقپەن كەلمەگەنىن دە بىلەدى. سەبەبى، وسى بەدەلدى ءبىلىم ورداسىن تامامداعانان كەيىن قازاقستان مۇسىلماندارى قازياتىن باسقارۋعا مۇمكىندىك الدى. قازاقتىڭ دا اتا-بابالاردان ۇستانىپ كەلە جاتقان ءدىنىن جاڭا كوكجيەككە كوتەرۋگە اتسالىستى. يماندىلىقتان الشاقتاپ بارا جاتقان ۇرپاعىن اراشالاپ قالۋدىڭ قامىنا دەن قويدى.
بۇل ونىڭ يسلام ءدىنىن وركەندەتۋدەگى ەڭ ءبىر قاجىرلى تەر توككەن جىلدارى ەدى. وسى تۇستا ەلىمىزدە قانشاما مەشىتتەر اشىلدى. كەڭەس بيلىگىنىڭ ساياساتى ءدىندى مەملەكەتتەن اۋلاقتاتۋ بولسا دا، حالىقتىڭ ءدىني سەنىمىنە قىلاۋ ءتۇسىرۋ قيىن بولاتىن. بىردە ول كەڭەس دەلەگاتسياسى قۇرامىندا افريكانىڭ نيگەريا، مالي جانە سەنەگال ەلدەرىنە ساپار شەكتى. ونداعى مۇسىلماندىق جاعدايعا قانىقتى. ءوزى دە قازاق جەرىندەگى يسلامنىڭ الەۋەتى تۋرالى اڭگىمەلەر ايتتى. سول ەستەلىگىندە: «مەن افريكالىق باۋىرلارىما كەڭ بايتاق قازاق جەرىنىڭ تاريحى مەن حالقى جايلى وي قوزعادىم. ۇلتتىق جانە ءدىني داستۇرلەردىڭ بىتە قايناسىپ، قازاقتاردىڭ شاريعات ىلىمدەرىن وزدەرىنىڭ كۇندەلىكتى ومىرلەرىندە باستى ۇستانىم ەتەتىنىنەن دە حاباردار ەتتىم. شىنىندا، قازاق جۇرتى اتەيستىك ومىرگە كىرىكسە دە، اللاسىن ەشقاشان اۋزىنان تاستاعان ەمەس. ەلىمىزدە كوپ مەشىتتەر سالىنىپ جاتقانىن، وسىنداي ىرگەلى اللانىڭ ءۇيىنىڭ اباي ەلىندە قۇرىلىسى باستالعانىن دا جەتكىزدىم» دەيدى ول.
قاجى ءومىرىنىڭ ونەگەلى ءبىر سوقپاعى كوكشە جەرىندە جالعاستى. وسىندا ون جەتى جىل وبلىستىق مەشىتتىڭ باس يمامى بولىپ قىزمەت ەتتى. بۇل سەكسەنىنشى جىلداردىڭ باسى ەدى. كەشەگى كەڭەستىڭ يدەولوگيا كوممۋنيستىك سەنىمدى باستى نىسانا ەتىپ، بار ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ورىس ءشوۆينيزمىنىڭ استارىنا جاتقىزعان الاساپىران كەزەڭ ەدى ول. الاش دەسەڭ، ۇلتشىل اتانىپ، قۋدالاۋعا تۇسىرگەن تار زامان-اي دەيسىڭ. جاقيا قاجىنىڭ يسلامدى ناسيحاتتاۋ ارقىلى ۇلتتىق ارنامىزدان الىستاماۋعا قۇلشىنا كىرىسكەن جىلدارى دا وسىعان تۇسپا-تۇس كەلەدى. ءوزىنىڭ ۋاعىز سوزدەرىندە قازاق ۇلتى رۋحانياتىنىڭ نەگىزگى ارناسى – يسلام ءدىنى ەكەنىن دە قورىقپاي ايتا الدى. يماندىلىق كۇشەيسە، ءبىز ۇلت رەتىندە كۇشەيەتىنىمىزدى دە ول اركەز ەسكە سالدى.
ول كوكشە جەرىنە العاش يمام بولىپ كەلگەندە وبلىستا بار-جوعى ءبىر عانا مەشىت بار ەدى. كەيىنگى جىلدارى كوكشەتاۋ قالاسىندا ەكى، قىزىلتۋ، لەنينگراد، لەنين اۋداندارىندا مەشىتتەر اشىلدى. ال ونىڭ شاكىرتى، العاش ءوز ساۋاتىن اشقان ەركىن قاجى كوكشەتاۋ قالاسىندا سول جىلدارى 140 شاكىرت جاقيا بەيسەمبايۇلىنىڭ الدىنان ءبىلىم العانىن ايتادى. ءتىپتى، ءوز قاراجاتىنا ءدىني وقۋلىقتار دا شىعارادى.
كوكشەتاۋ قالاسىنداعى قازىرگى ناۋان حازرەت اتىنداعى ورتالىق مەشىتتىڭ اشىلۋىنا دا كۋا بولعان ەدىك. وبلىس باسشىلارىنا قايتا-قايتا بارىپ، بۇرىنعى مەشىت عيماراتىن وزىنە قايتارتقىزدى. سوندىقتان قاسيەتتى ءدىنىمىز ءۇشىن ەرەن ەڭبەك ەتكەن جاقيا قاجىنىڭ ونەگەلى ءومىرى كىمگە بولسىن ۇلگى بولا الادى. كەشەگى قىم-قۋىت زاماندا يسلامنىڭ كەڭ تارالۋىنا ايانباي تەر توككەن ابزال جاننىڭ ءار ىسىنە اللا رازى بولسىن دەپ دۇعا ەتەمىز.
ول ءوز ەستەلىگىندە: «زادى يسلام ءدىنى ەشقاشان جاماندىقتى، زۇلىمدىقتى ۋاعىزداپ كورگەن ەمەس. قايتا ونداي ىسكە اياق باسپا دەيدى. ەگەر ءوز باسىڭا پايدا ىستەي الماساڭ، نە ءۇشىن ءومىر سۇرەسىڭ. جالعىز-اق ءوز باسىڭنىڭ قامىن ويلاساڭ، وندا كىم ءۇشىن ءومىر سۇرەسىڭ ال، قولىڭنان كەلەر بار جاقسىلىق جالعىز باسىڭنان ارتىلماسا، وزگەگە قالاي قامقور بولاسىڭ!» دەگەن ءسوزىن وقىپ وتىرىپ، شىنىندا، ءدىن ءۇشىن جاراتىلىپ، اللانىڭ قۇدىرەتىن ءوز باۋىرلارىنا جەتكىزۋ ىسىنە بار عۇمىرىن ارناعان جاننىڭ ەسىمىن ەستە ۇستاۋ ابزالىلارىق بولار ەدى دەگىمىز كەلەدى.
باقىت سماعۇل.

Related Articles

  • كەرەي مەملەكەتىنىڭ بيلەۋشىسى توعرىل حاننىڭ شىڭعىس حاندى تاريح ساحناسىنا كوتەرۋى تۋرالى تاريحي ماعلۇماتتار

    توعرىل زان شىڭعىس حاننىڭ اكەسى ەسۋگەيمەن اندا بولعان كەرەي مەملەكەتىنىڭ ۇلى بيلەۋشىسى. مارقۇز بۇيرىق حاننىڭ بەس ۇلىنىڭ ءبىرى. شامامەن 1130 -1203 جىلدار ارالىعىندا ءومىر سۇرگەن. حاندىق بيلىك قۇرعان جىلدارى 1168 – 1203 ج.ج. توعرىل حان بيلىك قۇرعان جىلدارى كەرەي مەملەكەتى ۇلى مونعول ۇستىرتىندەگى سايىن دالادا ءوزىندىڭ ساياسي باعىت باعدار ۇستانعان جانە ەۋرازيا قۇرلىعىنا اتى جايىلعان ىرگەلى ەلگە اينالدى. ورتا عۆسىرلارداعى تاريحشىلارىنىڭ جازبا دەرەكتەرى بويىنشا سول كەزدە كەرەي مەملەكەتىنىڭ حالىق سانى وعان باعىنىشتى رۋلار مەن تايپالاردى قوسقاندا توعىز ءجۇز مىڭعا دەيىن جەتكەن. ەندى ءبىر تاريحي قۇجاتتاردا ەكى ءجۇز مىڭ جان بولعان دەپ جازىلادى. ولار اقىلدى حاندارىنىڭ ارقاسىندا التىن شاتىر تىكتىرىپ، التىن كەسەدەن سۋ ىشكەنى جايىندا تامسانا جازدى. سول زاماندا وتە قۋاتتى

  • باعىلان بي.

    التىن وردا حاندىعىنداعى مەملەكەت قايراتكەرلەرىنىڭ ءبىرى. ول توبىل وزەنى بويىن مەكەندەپتى. وباعان وزەنىنىڭ توبىلعا قۇيار جەرىندە باعىلان تو- عايى، باعىلان تالى، باعىلان قارا سۋى، باعىلان كولى، باعىلان تومارى، باعى- لان قىستاۋى، باعىلان شوعى، باعىلان وزەگى دەگەن جەر — سۋ اتتارى بور. باعىلان ءباھادۇر قارتايىپ، ءوز ەسىمىمەن اتالاتىن توعايدى مەكەندەيتىن ءوز اۋلىندا اۋىرىپ قايتىس بولىپتى. ونىڭ سۇيەگى توبىل وزەنىنىڭ جارقاباعىنا جەرلەنگەن. باعىلان ءبيدىڭ بوپاي ەسىمدى ايەلىنەن ارحات، فارحات، سارىمۇرات اتتى ۇلدارى دۇنيەگە كەلەدى. فارحات باتىردىڭ گۇلاندام ەسىمدى ايەلىنەن تا- ناش، ابباس، ماناس تۋادى. وسى كۇنگى قوستاناي وبلىسىنىڭ مەڭدىقارا، ۇزىن- كول اۋداندارىن، سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ جانە قازاقستاننىڭ باسقا دا جەرلەرىن مەكەندەيتىن اشامايلى كەرەيلەر وسى تاناشتىڭ ۇرپاقتارى. تاناش التىن وردا حاندىعىنىڭ كورنەكتى ادامدارىنىڭ

  • ءسىبىر حاندىعى نەمەسە كەرەي توعىرۇل حاننىڭ ۇرپاعى تايبۇعا اۋلەتتەرى بيلىك قۇرعان مەملەكەتتىڭ قيلى تاعدىرى مەن تاريحي ارەنادان جوعالۋى

    تارلان تاريحتىڭ بىزگە بەيمالىم تۇستارى كوپ، اقيقاتى اشىلماعان جانە ءالى كۇنگە دەيىن قۇپيا پاراقتارىنان وزىندىك ورىن العان تايبۇعا اۋلەتتەرىنىڭ ورتا عاسىرلاردا بيلىك قۇرعان جۇرتى ءسىبىر ولكەسى نەمەسە ءسىبىر جۇرتى ەكەندىگى بارشامىزعا ايان. كەرەي توعرىل حاننىڭ ۇكىدەن (كەيبىر شەجىرە اڭىزداردا ۇيقى دەيدى، ال قىتاي دەرەكتەرىندە توعرىل حاننىڭ ءبىر ۇلىنىڭ ەسىمى ويحۋ) تۋعان نەمەرەسى تايبۇعا بۇل ايماقتا ون ءۇشىنشى عاسىردىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا ءىنىسى تايشىقپەن بىرگە كەرەي حاندىعىنان قالعان ءبىر قاۋىم ەلدى سوڭىنا ەرتىپ ءوز الدىنا جەكە حاندىق قۇرىپ جەر كولەمى وراسان زور اۋماققا بيلىگىن جۇرگىزدى. شىڭعىس حان يمپەرياسىنىڭ ۇلان-عايىر ەۋرازيا كەڭىستىگىندە بيلىك قۇرعان داۋىرىندە وسى يمپەرياعا تاۋەلدى جەكە ءوز الدىنا مەملەكەتتىك قۇرىلىمى بار ەل بولعان تايبۇعا ديناستياسى نەمەسە تايبۇعا جۇرتىنىڭ تاريح ساحناسىنا

  • قازاق ءسىبىر حاندىعىنا – 800 جىل!

          سوڭعى جىلدارى جارىق كورگەن عىلىمي ەڭبەكتەر دە قازاق حاندىگىنىڭ تاريحى ءبىر جاقتى كورسەتىلىپ ءجۇر. العاشقى قازاق حاندىعىمەن سوعىسقان كورشى ەلدەر حالقىمىزدىڭ بىتىسپەس جاۋى رەتىندە باياندالادى. سولاردىڭ ءبىرى – ءسىبىر حاندىعى. عاسىرلار بويى قازاق حاندىگىنىڭ تەرىسكەي جاعىندا جاتقان قازاق تايپالارى ءسىبىر حاندىگىنىڭ قۇرامىندا عۇمىر كەشكەنى بەلگىلى. بۇگىندە نوعاي ورداسى مەن ءسىبىر حاندىگىن رەسەي عالىمدارى مەنشىكتەپ الىپ ءجۇر. ال قازىرگى قازاق ەلىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن كەرەي تايپاسىنىڭ سول زاماندا ءوز حاندىعى بولعان. كەرەي حاندارىنىڭ عاسىردان عاسىرعا سوزىلعان ەجەلگى اۋلەتى وڭ حانمەن، سانگۇنمەن بىتپەيدى. ارقيلى تاريحي جاعداي، ءارتۇرلى كەيىپتە ودان ءارى جالعاسقان. وڭ حاننىڭ «جيناقتى تاۋاريح» پەن «قاستەرلى شەجىرەدە» ارنايى اتالمايتىن ۇلدارىنىڭ ءبىرى، كەي دەرەكتەردە، نەمەرەسى تايبۇعا (تاي-بۇقا) ازدى-كوپتى جاساعىمەن، تۇرعاقتارىمەن،

  • داستەم سال قاراباسۇلى

    ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىشۇلى بيىلعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا ەلىمىزدىڭ باس گازەتى «ەگەم- ەندى قازاقستان» گازەتىندە جاريالاعان ماقالاسىندا تۋعان جەر تاريحىن، ونىڭ تاۋەل-سىزدىگى مەن بوستاندىعى ءۇشىن كۇرەسكەن تۇلعالار ەسىمىن قايتا جاڭعىرتۋدى ۇسىندى. وسى رەتتە بۇگىنگى قازاق ەلىنىڭ سولتۇستىگىندە ءومىر سۇرگەن رۋ-تايپالار تاريحى وسى كۇن- گە دەيىن مامان-تاريحشىلار نازارىنان تىس قالىپ كەلە جاتقاندىع بەلگىلى. بۇگىنگى جاستار تۇگىل اقساقالداردىڭ ءوزى ەلدىڭ كەشەگىسى تۋرال جارىتىپ ەشتەڭە ايتا المايدى. وعان ولاردى كىنالاۋدىڭ ءوزى قيىن سياقتى. كەشەگى كەڭەس ۇكىمەتى زامانىنداعى قىساڭ ساياسات وتكەنىمىزدى بىلۋگە مۇرشا بەرمەگەندىن قالاي جاسىرا الامىز. قازاقستاننىڭ سولتۇستىگى مەن باتىس ءسىبىر ولكەسى ورتا عاسىردا بىرىڭعاي ساياسي-ەتنيكا- لىق اۋماق بولعان. كەرەيدىڭ تايپاسىنىڭ تايبۇعا اۋلەتى نەگىزىن قالاعان، تاريحتا «ءسىبىر حاندىعى» دەپ اتالاتىن مەملەكەت اۋماعىندا تەك كەرەيلەر

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: