|  | 

كوز قاراس

شىمكەنت اكىمى ەرلان ايتاحانوۆتى قىزمەتىنەن الىپ تاستاپتى عوي. ماعان ءبىر پايداسى تيگەن اكىم ەدى. 

82893973_2745548228826537_4572111644301197312_n
2015 جىلى اقپاندا سارىاعاشتا قازاق پەن تاجىك اراسىندا كونفليكت بولدى ەمەس پە؟ شەنەۋنىك بوپ ىستەيتىن قازاق جىگىتىن جىلىجايداعى تاجىك جىگىتى ءولتىرىپ، جىك ءتۇستى. ىنتىماق دەگەن اۋىلدا 20-عا جۋىق تاجىك ءۇيىن ورتەپ، ءبىر كۇندە دۇنيە استاڭ-كەستەڭ بولدى. اسكەر كىرگىزدى. الەۋجەلىڭ بىردە بار، بىردە جوق. وقيعادان ءۇش كۇن وتە رەداكتسيا تاپسىرماسىمەن سارىاعاشقا جەتتىم. ءارى قاراي اۋىلعا بارايىن دەسەم تاكسيستەر مىناۋ ساقىرلاعان كامەرا، فوتواپپاراتىڭىزبەن كىرگىزبەيدى دەپ باسپايدى. اقشاسىن مولداۋ بەرىپ كوندىردىم بىرەۋىن. ءبىر توپ پوليتسيا سارىاعاشتان شىعا بەرىستە ءبىر، اۋىلعا كىرە بەرىستە ەكى تەكسەردى. قۇرال–سايماندى تاكسيستىڭ تەمىر-تەرسەگىنىڭ استىنا تىعىپ تاستاعام، قۇداي ساقتادى. اۋىلعا كىرىپ كەلسەك پوليتسيا، اسكەر، ومون-سومون، بتر-عا دەيىن تەحنيكا سامساپ تۇر ەكەن. اتتاپ باستىرمايتىنى بەلگىلى بولدى. قايدان تۇسىرەيىن دەدى تاكسيسىم. قايدان تۇسەتىنىمدى ءوزىم دە بىلمەيمىن. توتەنشە جاعداي ورناعان جەر. شىعارىپ جىبەرە مە دەپ قاۋىپتەنىپ، نە دە بولسا اكىمدىك تابالدىرىعىنا ىلىنەيىن دەدىم. سويتسەم اكىمدىگىم اسكەري شتابقا اينالىپتى دا، اكىمدىكتى اۋرۋحاناعا كوشىرىپ جىبەرىپتى. قول سوزىم جەردەگى اۋرۋحاناعا بارا بەرگەنىمدە بىرەۋ: – ءاي، كەتىڭدەر بۇل جەردەن، جۋرناليستەر كەلە جاتىر،- دەدى. مەنى ايتىپ تۇر ما دەپ قويامىن). ءسال شەتكە ىعىسىپ تۇردىم سوندا دا. ءبىر كەزدە وڭت. قازاقستان وبلىسى ىشكى ساياسات باستىعى بەرىك ءۋالي ون-ون بەس جۋرناليستپەن ساۋ ەتىپ كەلە قالدى. ءسىرا، جەرگىلىكتى باق بولسا كەرەك. بەكەڭنىڭ تاپسىرمالارىن مەن دە تىڭدايىن دەپ جاقىندادىم. بايقاپ قالىپ، بىرگە ءجۇرىڭىز، اۋىلدى تۇگەل ارالاتامىز دەدى. راقمەتىمدى ايتىپ، باس تارتتىم. قايتىس بولعان جىگىتتىڭ اكەسىن شاقىرتقان ەكەن، قىسقا كوممەنت الدىم. جۋرناليستەر كەتتى. ەندى نە ىستەيمىن؟
قاراسام كوشە بويىندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرلان ايتاحانوۆ ءجۇر ەكەن. تاياپ بارىپ، امانداسىپ، ءجونىمدى جۇقالاپ ايتىپ، ىلەستىم. سالدەن سوڭ ەركىنسىپ، اكەسى، ءماجىلىس دەپۋتاتى قۋانىش ايتاحانوۆتى ەل بىلەتىنىن ايتتىم. ول كىسى 1990 جىلدارى اۋدان باسقارعان، شارۋا ادام دەپ ەستيتىنمىن. سونىسىنا ءبىر توقتادىم. ايدالادا بىرەۋ اكەڭدى ماقتاپ تۇرسا، ارقالانىپ قالاسىڭ عوي. 
- قاسىڭىزدان كەتسەم، مىنا پوليتسيا تىرپ ەتكىزبەيىن دەپ تۇر،- دەپ ءبىر-اق توقتادىم. 
- الاڭداماڭىز،- دەدى ايتاحانوۆ. سىرتىمىزدان باقىلاپ تۇرعان ءبىر توپ پوليتسەي اسا جاقتىرماسا دا سونان كەيىن كەدەرگى جاسامادى. ونىسى بولەك حيكايا). ءسويتىپ ورتەنگەن ءۇي، ماشينە، قيراعان مۇلىك، تاعى شىعامىز دەسكەن جۇرت جايلى اقپارات ازاتتىققا شىقتى. 
ايتپاقشى، ەكىنشى كۇنى جاياۋ سالپاقتاپ شارشادىم. اكىمدىك جاپ-جاڭا ماشينە بەرىپ، قويار دا قويماي مىنگىزدى، قالاعان جاعىڭىزعا بارىڭىز دەدى. بىراق شوپىرىم ەرتىپ بارعان ۇيلەردىڭ ءبارى ءدىن امان بوپ شىقتى). سوسىن قويا بەردىم دە 06 جيگۋلي تاۋىپ، پلاستماسسا كانيسترمەن بەنزين قۇيىپ ارالادىم.
قايتاتىن كۇنى اۋىلدان ۇزاي بەرە ءبىر توپ سپەتسناز تۇر ەكەن. تاكسيدە وتىرىپ، جارق ەتكىزىپ سۋرەتكە ءتۇسىرىپ ەدىم، ەكى شاقىرىم ۇزاماي قولعا ءتۇستىم. ۆسپىشكانىڭ جارقىلىن بايقاپ قالعان-اۋ. ماسكا كيگەن، قارۋ كەزەنگەن ءۇش سپەتسناز ەدەل-جەدەل ماشينەدەن ءتۇسىرىپ، قۇرال سايمانىمدى الىپ قويدى. ءجۋرناليستپىن دەگەنىمە پىسقىرعان جوق. شتاب باستىعىنىڭ ءوزى رۇقسات بەردى دەگەنىم ءوتتى-اۋ دەيمىن، جارتى ساعات ۇستاپ جىبەردى. تۇسىرگەن فوتو، ۆيدەولاردى كوزدەرىنشە ءوشىردىم. پاتەڭكەمنىڭ ۇلتاراعىنىڭ استىندا جاتقان فلەشكا امان قالدى عوي بىراق).
ەرلان ايتاحانوۆتان كورگەن پايدام سول. توتەنشە جاعداي ورناعان جەرگە رۇقساتسىز كىرگەن ءتىلشىنى شىعارىپ تاستاڭدار دەسە ەشكىم قوي دەمەيتىن ەدى. تانيتىندار بولسا سالەم ايتار، سونىسىنا راقمەت.

اسىلحان ماماشۇلى Facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • شونجىنىڭ گەو-ستراتەگيالىق شىندىعى (ساراپتامالىق ماقالا)

    بۇل اۋدان (شونجى) قاراساڭىز شەكاراعا ءتيىپ تۇر. شەكارانىڭ كۇنشىعىس بەتىندە اتى قاززاققا بەرىلگەن ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسى بار (ەكىنشى سۇگىرەت). وندا جەر قايىسقان قالىڭ قازاق تۇرادى. اۆتونرميالى وبلىس شۋار’دان بۇرىن قۇرىلعان. ورتالىعى قۇلجا قالاسى ء(ۇشىنشى سۇگىرەتتەگى 1-گە قاراڭىز). وسى اۆتونوميالى قازاق وبلىسىنا قازىر سەگىز اۋدان، ءبىر قالا توتە قارايدى. ولار: كۇنەس، نىلقى، توعىزتاراۋ اۋداندارى ء(ۇشىنشى سۇگىرەتتەگى 5,6,9-عا قاراڭىز). بۇل ءۇش اۋدان ىلە اڭعارى مەن ىلە دارياسىنىڭ باسىنا ورنالاسقان قازاق ەڭ كوپ، ەڭ ىرگەلى قونىس تەپكەن، تاريحى وتە تەرەڭ، بايىرعى قازاق جەرى. وسى ءۇش اۋدان قازاقتارى 20- عاسىر باسىندا ورىنبورعا ارنايى حات جازىپ، الاش ءباسپاسوزىن قولداپ قارجى جولداپ، وزدەرىن دە الاشتىڭ الىستاعى ءبىر بولشەگى ساناعان-تىن. وسى ءۇش اۋدان تىڭ يگەرىپ، تام

  • ەلدەس وردا: شونجى تارانشىلارىنىڭ “ايعايى” (شاعىن ساراپتاما)

    ءبىرىنشى، ۇيعىرستان دەگەن اتاۋ قاتەلەسپەسەم العاش رەت 1928-1935 جج اراسىندا حاتقا تۇسە باستادى. ەۋروپانىڭ حريستيان ميسسيونەرلەرى قاشقاريادا باسپا قۇرعان. باسپادان ۇيعىرلاردىڭ قاشقار اكتسەنتىندە حريستيان ءدىنىن ۋاعىزدايتىن كىتاپتار، قيسسالار، كۇنتىزبەلەر باسىپ شىعاردى. سول كوپ كىتاپتىڭ بىرىندە “ۇيعىرستان” اتاۋى العاش رەت قولدانىلعان. بىراق بۇنداعى ۇيعىرستان اتاۋى قاشقارياداعى التى ۇلكەن شاھاردى كورسەتەدى. ۇيعىرستان اتاۋى ودان سوڭ 1951-1955 جىلدارى تاعى كوتەرىلدى، بىراق اتاۋدى كوتەرۋشىلەر حريستيان ميسسيونەرلەرى ەمەس، ۇيعىردىڭ بەلسەندى ساياسي توپ، ەليتاسى بولدى. 1951-1955 جىلدارى قازىرگى شۋار’دا ۇلتتىق اۆتونوميانى انىقتاۋ، شەكاراسىن بەكىتۋ جۇمىستارى قاۋرت ءجۇردى، سول كەزدە قىتاي ورتالىق پارتيا كوميتەتىنە “ۇيعىرستان اۆتونوميالى رەسپۋبيليكاسى” دەيتىن ۇسىنىس جولدانعان. ارينە، بۇل سول كەزدەگى كوپ ۇسىنىستىڭ ءبىرى، “شارقي تۇركىستان اۆتونوميالى رەسپۋبيليكاسى” دەگەن ۇسىنىس دا بولدى. وسى اۆتونوميالى

  • مارات ءبايدىلداۇلى (توقاشباەۆ): قارادالا اتاۋى قالپىنا كەلتىرىلسە…

    جازۋشى-پۋبليتسيست ۇيعىر اۋدانىندا قازاق-ۇيعىر جاستارى اراسىندا جانجال شىعىپ، توبەلەسكە ۇلاسقانىن، اراسىندا جاراقات العاندار بار ەكەندىگىن ەستىپ وتە قاپا بولدىم. بۇل ءسوز جوق، يدەولوگيالىق جۇمىستاردىڭ ولقىلىعى دەپ ويلايمىن. جالپى ۇيعىر حالقىنا جاپپاي قارا بوياۋ جاعۋعا بولمايدى. ولار دا وزىنشە ءبىر حالىق، تۋىس حالىق، تۇركى حالقى، مۇسىلمان حالقى. نەگىزگى مەكەنى قازىرگى قىتاي جەرىندە. ۇيعىر حالقى بىرنەشە عاسىردان بەرى ءوز تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن كۇرەسىپ كەلەدى. ساياسي تۇرعىدان اشىقتان اشىق ولاردى قولداۋعا قۇقىمىز جوق بولسا دا، ءوز باسىم ىشتەي مۇسىلمان باۋىرلارىمىز عوي، ءوز الدىنا ەل بولىپ كەتسە عوي دەپ تىلەيمىن. ۇيعىر حالقىنىڭ ەڭبەكقورلىعى مەن مادەنيەتىنە، ءتىلى مەن داستۇرىنە قۇرمەتىمىز ۇلكەن. بىرقاتار ۇيعىر قالامگەرلەرىنىڭ شىعارمالارىن قازاق تىلىنە اۋدارۋعا اتسالىسقاننان بولار ۇيعىرشا دا ءتاپ-ءتاۋىر سويلەي الامىن. بىراق

  • پرەزيدەنت توقاەۆقا اشىق حات

    2020 جىلدىڭ 28 مامىرىندا، ماسكەۋدەن جىبەرىلگەن مەنىڭ جۇگىم قىزىلورداعا كەلدى. CDEK فيرماسى، تاپسىرىس ءنومىرى 1173341109 جىبەرىلىم. قوس چەمودان. مەنىڭ قۇجاتتارىم، بازارلىقتارىم، كيىم-كەشەك، ۇيالى تەلەفوندارىم ءوز ورنىندا. نەمىس تىلىندەگى گيوتە جيناعى،  ورىس كلاسسيكتەرىنىڭ كىتاپتارى، كسرو جۋرنالدارى  مەن باسقا ادەبيەت تە ءوز ورنىندا. بىراق، قىدىربەك رىسپەكۇلى قۇراستىرعان، جۇدىرىقتاسۋ جۇلدىزدارىنىڭ قولتاڭبالارىنا تولى “قازاق بوكسشىلارى” اتتى كىتاپ جوعالعان. سونىمەن قاتار، تاريحشىمىز كارىشال اسان اتانىڭ قوس كىتابى دا جوق. ارينە، ءبارى بولۋى مۇمكىن. الايدا، قازاقي كىتاپتارىمدى ورىس جۇك تاسۋشىسى نەمەسە رەسەيلىك شەكاراشى جىمقىردى دەپ ويلامايمىن. پوگون تاققان جەرگىلىكتى حايۋانداردىڭ ساسىق ارەكەتى بولسا كەرەك. بارىپ تۇرعان وڭباعاندار عوي! مىسالى، بوكس كىتابىمدا ماعان ارنالعان ەرماحان ىبىرايىموۆ پەن جاندوس كوكىموۆتىڭ ىزگى تىلەكتەرى جازىلعان. سوندا نە؟ وفيتسەر اتاعىمەن جامىلعان

  • “ساياسي ۇپاي جيناۋعا تىرىسىپ جاتىر”. ساراپشى توقاەۆتىڭ ەاەو جيىنىندا ايتقانى جايلى

    ايان قالمۇرات قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۆيدەوكونفەرەنتسيا ارقىلى وتكەن ەاەو جيىنىنا قاتىسىپ وتىر. 19 مامىر 2020 جىل. مامىردىڭ 19-ىندا ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعىنا (ەاەو) مۇشە ەلدەردىڭ پرەزيدەنتتەرى ۆيدەوكونفەرەنتسيا ارقىلى وتكەن جيىندا ۇيىمنىڭ الداعى بەس جىلعا ارنالعان دامۋ ستراتەگياسىن قابىلداعان جوق. جيىن كەزىندە قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ستراتەگيا جوباسىن «ەل ۇكىمەتتەرى مەن پارلامەنتىنىڭ دەربەستىگىن شەكتەيدى» دەپ، كەيبىر تۇسىن قايتا قاراۋ قاجەت دەگەن ۇسىنىس ايتتى. تاۋەكەلدى باعالاۋ توبىنىڭ ديرەكتورى، ساياساتتانۋشى دوسىم ساتپاەۆ ازاتتىققا بەرگەن سۇحباتىندا ەكونوميكالىق كەڭەس وتىرىسىنداعى توقاەۆ ءسوزىنىڭ استارى جايلى، نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ اقىرى تاياعان ءداۋىرى، ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعى ىشىندەگى قوردالانىپ قالعان قايشىلىقتار جايلى ايتتى.  ەاەو ىشىندەگى جوعارعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ جوبانىڭ ىشىندە “ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانىڭ 2025

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: