|  | 

جاھان جاڭالىقتارى

تاۋلى قاراباق جايلى ءسىز ءبىلۋ كەرەك 5 دەرەك

aef52234-57f0-4391-a3b0-e0e6f89bba71_mw1600_q70_s

مايك ەككەل

تاۋلى قاراباق تالاي عاسىردان بەرى ءتۇرلى اسكەرلەر مەن پاتشالىقتاردىڭ جولايرىعىندا جاتىر. ايماقتاعى كيكىلجىڭدى تولىق توقتاتۋ ارەكەتتەرىنىڭ تىعىرىققا تىرەلە بەرەتىن سەبەبى دە سوندا.

وڭتۇستىك كاۆكازدىڭ بيىك شىڭدارى مەن شولەيت جازىقتارىنىڭ ورتاسىندا، يمپەريالاردىڭ اراسىنداعى توعىز جولدىڭ تورابىندا جاتقان تاۋلى قاراباق قايتادان كەسكىلەسكەن ۇرىس وشاعىنا اينالدى. ازەربايجان مەن ارمەنيا ءبىر-بىرىنە قايتا وق جاۋدىرا باستادى، بۇل – سوعىستى توقتاتۋ تۋرالى 1994 جىلعى كەلىسىمنەن بەرگى ەڭ ءىرى قاقتىعىس.

27 قىركۇيەكتە قاقتىعىس بۇرق ەتكەلى كەمىندە 532 سولداتتىڭ ءومىرىن جالماعان ۇرىس سوۆەت زامانىنا، ءتىپتى ودان ارىدەگى تاريحقا جەتەلەيدى.

تاۋلى قاراباقتاعى كونفليكت توڭىرەگىندەگى باستى جايتتارعا نازار اۋدارايىق.

تاريحقا ۇڭىلسەك…

كاۆكاز جەرىنە باسقالاردى ايتپاعاندا، ريمدىكتەر، ارابتار، وتتوماندىقتار، سەفەۆيد پارسىلار جانە ورىستار اسكەر جىبەرگەن.

مۇندا ب.ز.د. 300 جىلداردان باستاپ ارمەنيا كورولدىگى بولعان. ارمەنيا ۇلتشىلارىنىڭ كوبى ءۇشىن بۇل – ۇلتتىڭ داڭقتى تاريحىنىڭ بەلگىسى. ولاردىڭ ايتۋىنشا، “تاۋلى قاراباقتىڭ زاڭدى قوجايىنى كىم؟” دەگەن سۇراققا جاۋاپتى وسىدان تارقاتۋ كەرەك.

قازىرگى ارميانداردىڭ كوبى بۇل تاۋلى اۋداندى ەجەلگى ارمەنيا كورولدىگىنىڭ ءبىر بولىگى قۇرمەتىنە “ارتساح” دەپ اتايدى.

19 عاسىردا كوبىنە حريستيان ارمياندار قونىستانعان بۇل ولكە يراننىڭ سەفەۆيد ديناستياسىنىڭ قولاستىنداعى ازەري تۇرىك باسقارعان (حان دەپ اتايدى) جارتىلاي تاۋەلسىز ايماق بولعان. 1800 جىلداردىڭ باسىندا ول رەسەي يمپەرياسىنىڭ باقىلاۋىنا ءوتتى، ال 1918 جىلعى بولشەۆيكتەر رەۆوليۋتسياسىنان كەيىن سوۆەت وداعىنىڭ قۇرامىنا كىردى.

ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىنگى ۆاكۋم مەن رەسەيدەگى ازامات سوعىسى كەزىندەگى حاوس تۇسىندا ارمياندار مەن ازەربايجاندار بىرنەشە رەت قاقتىعىستى. 1920 جىلى رەسەي “ترانسكاۆكاز ايماعى” دەپ اتاعان ءوڭىردى قىزىل ارميا باسىپ العان سوڭ اتىس تولاستادى.

ستالين مۇراسى

سوۆەت وداعىنىڭ اۆتوكرات باسشىسىنا اينالعانعا دەيىن-اق يوسيف ستالين تاۋلى قاراباق ءۇشىن بىتىسپەس داۋعا سەبەپ بولعان شەشىمدەردى قابىلدانۋىنا ۇلەس قوستى.

1920 جىلدارى ۆلاديمير لەنين كوممۋنيستىك بيلىكتى نىعايتۋعا كۇش سالىپ جاتقاندا ستالين ۇلتتار جونىندەگى كوميسسار قىزمەتىن اتقاردى، ونىڭ باستى مىندەتى شالعايداعى ايماقتار مەن جەكەلەگەن ۇلتتاردى كوممۋنيستىك پارتيانىڭ قولاستىنا جيناۋ بولدى.

تاريحشىلار “ستالين كارتا سىزىپ، اكىمشىلىك شەكارالاردى انىقتاۋ ءىسىن باسقارعان تۇستا كەي شەكارالاردى ءوز قالاۋىمەن وزگەرتىپ، ءبىر حالىقتى ادەيى ەكىگە ءبولىپ تاستاعان” دەيدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، وسى ارقىلى ول كەي ەتنوستىق توپتاردىڭ ساياسي كۇش-قۋاتىن السىرەتۋدى كوزدەگەن.

قاراباقتىڭ شەكاراسى 1923 جىلى سىزىلىپ، تاۋلى قاراباق اۆتونوميالىق وبلىسى ازەربايجان سسر-ءىنىڭ قۇرامىنا كىردى. سونىمەن بىرگە وسى تۇستا ازەربايجاندار قونىستانعان ناحيچەۆان ايماعى دا قۇرىلدى. ازەربايجانعا تيەسىلى بۇل ايماق ارمەنيا مەن يران اراسىندا قالىپ قويدى، ول ەلدىڭ قالعان بولىگىمەن شەكتەسپەيدى.

سودان كەيىنگى جىلداردا سوۆەت وداعى مەن كوممۋنيستىك پارتيا جانە ماسكەۋدەگى باسشىلىق ارازدىق تۋعىزادى-اۋ دەگەن ۇلتتىق جانە ءدىني پىكىرلەردىڭ بارلىعىن قاتاڭ باقىلاپ وتىردى. بۇل باقىلاۋ 1988 جىلعا دەيىن سوزىلدى…

اگدامنان اسكەرانعا

1980 جىلداردىڭ سوڭىندا ميحايل گورباچەۆتىڭ قايتا قۇرۋ ساياساتى مەن اشىقتىعى كەزىندە جاعداي ۋشىقتى. 1988 جىلى 20 اقپاندا تاۋلى قاراباقتىڭ جەرگىلىكتى حالىق دەپۋتاتتار كەڭەسى (باسىم بولىگى ارميانداردان قۇرالعان) ارمەنياعا قوسۋلى ماسەلەسىن كوتەردى. ول ۋاقىتتا تاۋلى قاراباقتا تۇراتىن 190 مىڭ ادامنىڭ تورتتەن ءۇشى ارمياندار ەدى، قالعانى ازەربايجاندار بولاتىن.

بۇل نيەت باكۋدە قارسىلىققا ۇشىراپ، ەرەۆاندا قولداۋعا يە بولدى. تاۋلى قاراباق دەپۋتاتتارىنىڭ مالىمدەمەسىنەن كەيىن ازەربايجاندىقتار مەن ارمياندار اسكەران قالاسىنىڭ ماڭىندا قاقتىعىستى. بۇل – تاۋلى قاراباقتاعى العاشقى قانتوگىس ەدى.

كەيىن بەس كۇن وتكەن سوڭ ازەربايجاندىقتار باكۋ شەتىندەگى سۋمگايت قالاشىعىندا تۇراتىن ارمياندارعا شابۋىل جاسادى. رەسمي دەرەك بويىنشا، 32 ادام قايتىس بولعان. بىراق ارمياندار جۇزدەگەن ادام قازا تاپقانىن ايتادى.

ودان كەيىن 1988-91 جىلدارى ارمەنيا مەن ازەربايجان زاڭداردى، شەكارانى بۇزىپ، رەفەرەندۋم وتكىزىپ، جاعدايدى ۋشىقتىرۋعا تىرىستى. 1991 جىلى تامىز-قىركۇيەكتە ەكى ەل سوۆەت وداعىنان تاۋەلسىزدىگىن الىپ، جانجال قارۋلى قاقتىعىسقا ۇلاستى. ارتىنشا، 1992 جىلى اقپاندا ەكى تاراپ سوۆەت وداعىنان قالعان قارۋلاردى قولدانىپ، ءبىر-بىرىنە سوعىس اشتى.

1992 جىلى اقپاندا ارميانداردان قۇرىلعان قارۋلى جاساق ازەربايجاننىڭ حودجالى قالاسىنا باسىپ كىرىپ، بەيبىت تۇرعىنداردى جاپپاي ءولتىردى. “حودجالى قىرعىنى” دەپ اتالاتىن وقيعادان جۇزدەگەن بەيبىت ادام قازا تاپتى.

بۇزىلا بەرەتىن بەيبىت كەلىسىم

ەكى ەل اراسىنداعى سوعىس 1994 جىلى توقتادى. بۇل كەزدە تاۋلى قاراباقتىڭ باسىم بولىگىن، ياعني، ازەربايجان اۋماعىنىڭ 20 پايىزىن ەتنيكالىق ارمياندار باقىلاۋعا العان ەدى. باكۋ ءۇشىن بۇل ۇلكەن جەڭىلىس بولدى. 30 مىڭداي ادام قازا تاۋىپ، جۇزدەگەن مىڭ ادام ۇيلەرىن تاستاپ قاشۋعا ءماجبۇر بولدى.1995 جىلى ەۋروپا قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ارمەنيا مەن ازەربايجان قاقتىعىسىن شەشۋ ءۇشىن مينسك توبىن جاساقتادى. بۇل كەلىسىمگە فرانتسيا، رەسەي جانە اقش وكىل بولىپ كىردى. بىراق بۇل كەلىسىم دىتتەگەن ماقساتىنا جەتكەن جوق.

بۇۇ تاۋلى قاراباق ايماعىن رەسمي تۇردە ازەربايجان اۋماعى دەپ مويىنداپ، ەكى ەلدى ماسەلەنى بەيبىت جولمەن شەشۋگە شاقىرىپ كەلەدى.

ازەربايجاننىڭ تەرتەر قالاسىنداعى جاسىرىنۋ ورنىن پانالاعان تۇرعىندار. 2020 جىلدىڭ قازانى.

ەكى تاراپتىڭ پرەزيدەنتى 2001 جىلى مينسك توبىنىڭ باستاماسىمەن فلوريدادا (اقش) كەزدەسىپ، جانجالدى شەشەتىن ماڭىزدى كەلىسىمگە كەلگەنىمەن، بۇل كەلىسىمنىڭ دە كۇشى ۇزاققا سوزىلمادى.

ەكى تاراپ ء“تۇيىسۋ سىزىعى” دەپ اتالاتىن تۇستا ءجيى قاقتىعىسىپ قالدى. ۇلكەن سوعىسقا ۇلاسپاسا دا، بۇل قاقتىعىستاردا دا ادام شىعىنى بولدى. ازەربايجان مۇناي مەن گازدان تۇسكەن تابىسىنان جۇزدەگەن ميلليون دوللار قارجى جۇمساپ، جاڭا سوعىس باستالۋى مۇمكىن دەپ اسكەري تەحنيكالارىن جاڭارتتى.

قازىر تاۋلى قاراباقتىڭ بولاشاقتاعى ستاتۋسى، سول ايماققا جاپسارلاسا جاتقان ەتنيكالىق ارميانداردىڭ باقىلاۋىنداعى جەرلەردىڭ ەندىگى تاعدىرى كەلىسىمگە كەلۋگە كەدەرگى بولىپ تۇر.

2020 جىلدىڭ كۇزىندەگى قاقتىعىس

2020 جىلدىڭ قىركۇيەگىنە دەيىن ەكى ەل اراسىنداعى ەڭ ءىرى قاقتىعىس 2016 جىلى ساۋىردە بولىپ، 200 سولدات پەن بەيبىت تۇرعىن قازا بولدى.

2020 جىلعى قاقتىعىستىڭ تۇتانۋىنا جاڭا قارۋ تۇرلەرىنىڭ، ياعني دروندار مەن ۇشقىشسىز ۇشاتىن تەحنيكالاردىڭ پايدا بولۋ دا اسەر ەتتى. بۇعان دەيىن ەكى ەلدە دە اۋە تەحنيكالارى از بولعاندىقتان اتىستاردىڭ كوبى قۇرلىق اسكەرى ارقىلى جۇرگەن. بىراق كەيىنگى جىلدارى ازەربايجان كوپ قارجى ءبولىپ، يزرايلدەن ليتسەنزياسى بار دروندار، تۇركيانىڭ جەتىلدىرىلگەن ۇشقىشسىز اۋە تەحنيكالارىن ساتىپ الدى.

ارمەنيا مەن ازەربايجان اراسىنداعى قاقتىعىستان قازا تاپقان اسكەريلەر جەرلەنگەن مولا. تاۋلى قاراباق ايماعى. 14 قازان 2020 جىل.

كەيبىر باقىلاۋشىلار سىرتقى كۇشتەردىڭ، مينسك توبىنىڭ وكىلدەرى اقش پەن فرانتسيانىڭ تاۋلى قاراباقتاعى قازىرگى قاقتىعىسقا كوڭىل بولمەي وتىرعانىن ايتادى. الەم كوروناۆيرۋس پاندەمياسىمەن اۋرە تۇسسە، اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ اكىمشىلىگى ديپلوماتيالىق كەلىسسوزدەردى ىسىرىپ قويىپ، قاراشادا وتەتىن سايلاۋدىڭ شارۋاسىمەن ابىگەر بولىپ جاتىر.

وسى تۇستا ازەربايجاننىڭ بايىرعى قولداۋشىسى تۇركيا ايماققا كوز تىگىپ، وڭتۇستىك كاۆكازعا ىقپال ەتىپ وتىرعان رەسەيمەن باسەكەلەسىپ وتىر.

تۇركيا قازىرگى قاقتىعىستا بىلەك سىبانا كىرىستى. انكارانىڭ ازەربايجاندىق كۇشتەرگە قولداۋ جىبەرىپ وتىرعانى دا ايتىلدى. ساراپشىلاردىڭ سوزىنشە، ارمەنياعا دا، ازەربايجانعا دا ميلليونداعان دوللارعا قارۋ ساتقان رەسەي تاۋلى قاراباقتاعى جاعدايدىڭ ۋشىعۋىنا مۇددەلى ەمەس. ماسكەۋ ءوزىنىڭ ىقپالى جۇرەتىن ايماققا تۇركيانىڭ كىرگەنىن دە قالامايدى.

ازات ەۋروپا / ازاتتىق راديوسى

Related Articles

  • بۇل باتىسقا ايبات شەگۋ مە؟ پۋتين، روۋحاني مەن سي تسزينپين نەگە بىرلەسكەن اسكەري جاتتىعۋ وتكىزىپ جاتىر؟

    الەكساندر گوستەۆ رەسەيدىڭ وڭتۇستىگىندەگى “اشۋلۋك” اسكەري بازاسىنان ۇشىرىلعان زىمىران. 22 قىركۇيەك، 2020 جىل. ىركۇيەكتە رەسەي، قىتاي جانە يران قۇرلىقتا جانە تەڭىزدە بىرنەشە اۋقىمدى اسكەري جاتتىعۋ وتكىزدى.  كوپ جاعدايدا بۇل شارالار بىرلەسكەن فورمادا، اتالعان ءۇش مەملەكەتتىڭ جانە الەمدىك قاۋىمداستىق، ءبىرىنشى كەزەكتە باتىس كۇدىكپەن قارايتىن بەلارۋس، ميانما سياقتى ەلدەردىڭ قاتىسۋىمەن ءوتتى.  كەي ساراپشى باتىس ەلدەرى جاۋ كورەتىن، تاريحي كونتەكست بويىنشا قازىردىڭ وزىندە “زۇلىمدىق وشاعى ” ەلدەرى اتالىپ جۇرگەن جاڭا اسكەري-ساياسي بلوك پايدا بولۋى مۇمكىن دەپ قاۋىپتەنە باستادى. بۇل شىنىمەن سولاي ما؟ ماسكەۋ، پەكين، تەگەران مەن مينسك قىرۋار قارجى جۇمساعان اسكەري قيمىلدار كىمدى قورقىتۋ ءۇشىن جاسالعان؟ الەكساندر لۋكاشەنكو “باتىس ەلدەرىنەن قاۋىپ تونگەنى ” جونىندە مالىمدەمە جاساعان تۇستا، 21 قىركۇيەك كۇنى، بەلارۋستىڭ اسكەري پوليگوندارىندا رەسەي–بەلارۋس اسكەرىنىڭ قاتىسۋىمەن

  • بەيرۋتتاعى جارىلىس: قازا بولعاندار ارتتى، پورت باسشىلىعى قاماۋعا الىندى

    بەيرۋت قالاسى جارىلىستان سوڭ، ليۆان. 5 تامىز 2020 جىل. بەيرۋت پورتىنداعى ىرى جارىلىستان كەيىن ىزدەۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارى ءالى جالعاسىپ جاتىر. Reuters اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، كەمىندە 135 ادام قازا بولعان، شامامەن 5 مىڭ ادام جاراقاتتانعان. 250 مىڭ ادام باسپاناسىز قالعان. بيلىكتىڭ ايتۋىنشا، قازا بولعاندار سانى ارتۋى مۇمكىن. جارىلىستان كەيىن ونداعان ادام ءىز-ءتۇزسىز جوعالعان. قۇتقارۋشىلار ولاردى ۇيىندىلەر استىنان ىزدەپ جاتىر. ليۆاندىق LBCI باسىلىمىنىڭ جازۋىنشا، ۇكىمەت جارىلىسقا كىنالىلەر تابىلعانعا دەيىن پورت باسشىلىعىن ۇيقاماققا العان. ىشكى ىستەر مينيسترلىگى تەرگەۋدى بەس كۇن ىشىندە اياقتاۋعا ۋادە بەردى. Associated Press اگەنتتىگىنىڭ جازۋىنشا، تەرگەۋشىلەر ءمان-جايدى انىقتاۋ ءۇشىن جارىلىس بولعان اۋماقتى زەرتتەي باستاعان. AP مالىمەتىنشە، ليۆانعا گۋمانيتارلىق كومەكتىڭ العاشقى لەگى دە جەتكەن. ەلدى ەكونوميكالىق داعدارىس جايلاپ، قوعام نارازىلىعى ورىستەگەن تۇستا بيلىك جارىلىستىڭ سالدارىمەن كۇرەسۋگە تىرىسىپ جاتىر.

  • قىتاي مەن ءۇندىستان گيمالايدا نە ءۇشىن قاقتىعىسىپ جاتىر؟ 300 سوزبەن تۇسىندىرەمىز

    لاداكح ايماعىنداعى گالۆان اڭعارىندا تۇرعان ۇندىستاندىق اسكەري. 17 ماۋسىم 2020 جىل. 15 ماۋسىمدا ءۇندىستان بيلىگى ەلدىڭ 20 سولداتى شەكارادا قىتاي اسكەريلەرىنىڭ قولىنان قازا تاپقانىن مالىمدەدى. پەكين ءوز تاراپىنان قايتىس بولعاندار جايلى ەش دەرەك ايتپادى. قاقتىعىس قايدا بولدى؟ قاقتىعىس گيمالايدىڭ باتىس جاعىنداعى لاداكح ايماعىنداعى گالۆان اڭعارىندا، قىتاي مەن ءۇندىستان شەكاراسىندا بولعان. اسكەرلەر وق اتپاعان، بىراق تاس لاقتىرىپ، وتكىر زاتتار قولدانعان جانە تاياق جۇمساعان. ەكى ەلدىڭ اسكەرى مامىردان بەرى وسى ماڭعا ورنالاسىپ، ارا-تۇرا جانجالداسىپ تۇرادى. قىتاي ءۇندىستاننىڭ ءبىراز اۋماعىن وزىنە العىسى كەلەدى. ال دەلي پەكين ۇندىستانعا تيەسىلى جەردى زاڭسىز ۇستاپ وتىر دەپ ايىپتايدى. ەكى ەل ءۇندىستاننىڭ سولتۇستىگىندە، قىتايدىڭ اقساي چين شوقىسىنداعى تاۋلى جەردى بولىسە الماي كەلەدى. داۋلى ايماق 4250 مەتر بيىكتە جاتىر

  • 2003 جىلى SARS قالاي تىيىلدى؟ 2020 جىلى COVID-19 نەگە ىرىق بەرمەي تۇر؟

    2003 جىلى قاۋىپتى كوروناۆيرۋس جۇققان ءار ونىنشى ادام قايتىس بولدى. قىتايدا باستالعان بۇل دەرت بىرنەشە ەلگە تارادى. سەگىز ايدان سوڭ ۆيرۋستى توقتاتۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. ازاتتىق الەمدەگى جەتەكشى ۆيرۋسولوگتاردىڭ بىرىنەن سول كەزدە بۇل كەسەلدى تىيۋعا نە كومەكتەستى جانە 2020 جىلى جاڭا كوروناۆيرۋستىڭ دۇنيەجۇزىنە تاراۋىنا نە سەبەپ بولدى دەپ سۇرادى. قىتايدىڭ ۋحان قالاسىندا ەسىنەن تانىپ قۇلاعان ادامنىڭ قاسىندا تۇرعان دارىگەرلەر. ناۋقاس اتيپيالىق پنەۆمونيا (SARS دەگەن اتاۋمەن بەلگىلى) جۇقتىرعان بولۋى مۇمكىن. بۇل سۋرەت 2003 جىلى ءساۋىردىڭ 29-ى كۇنى تۇسىرىلگەن. ول كەزدە الەم 21 عاسىرداعى العاشقى پاندەمياعا اينالا جازداۋعا شاق قالعان ۆيرۋسقا جولىققان ەدى. SARS اتتى جاڭا جۇمباق كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانداردىڭ ون پايىزعا جۋىعى قايتىس بولدى. ناۋقاستاردىڭ كوبى دەم جەتپەي قينالىپ، وكپەسى سۇيىققا تولىپ قايتىس

  • ءۇستىرت ماۋگليى جانە تاعدىرى

    1957 جىلى تىكۇشاقپەن شىققان ءبىر توپ گەولوگتار ءۇستىرت جازىعىندا (تۇركىمەنستان مەن قاراقالپاقستاننىڭ شەكاراسىنداعى سارىقامىس كولىنىڭ جانىندا) قاسقىر اتۋمەن اينالىسقان. گەولوگتار قاسقىرلاردى ىزىنەن قۋىپ كەلە جاتىپ ولاردىڭ اراسىندا شامامەن بەس جاسار قالىسپاي جۇگىرگەن بالانى كورىپ تاڭ قالادى. بالا قاسقىرلارمەن بىرگە اسپاننان تونگەن جاۋدان قاشۋعا تىرىسىپ كەلەدى. ولار بارلىق قاسقىرلاردى اتىپ، بالانى قۇتقارۋدى ۇيعارادى. تىكۇشاقتى جەرگە قوندىرىپ بالانى ۇستاۋعا ارەكەتتەنەدى. الايدا بۇل ويلاعانداي وڭايعا سوقپادى. بالا قاسقىردىڭ بولتىرىگى قۇساپ ادامدارعا قاراي تىستەنىپ ايبات كورسەتكەن. دەگەنمەن گەولوگتار ونى قولعا ءتۇسىرىپ ، دارىگەردىڭ قاراۋىنا تاپسىرادى. بالانىڭ قاسقىر ۇيىرىنە قالاي تۇسكەنىن جانە اتا-اناسى كىم ەكەنى بەيمالىم. اۋرۋحانادا وعان وليگوفرەنيا دياگنوزى قويىلىپ، تاشاۋزداعى پسيحياتريالىق اۋرۋحاناعا ورنالاستىرىلعان. ونىڭ ومىرىندە ادام قاتارىنا قوسىلۋدىڭ قيىن جانە قايعىلى كەزەڭى باستالادى.

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: