|  |  | 

جاھان جاڭالىقتارى ساياسات

اقش اۋعانستاننان 2000 ساربازىن اكەتپەك. سالدارى نە بولماق؟


اۋعانستاننىڭ ۇكىمەت كۇشتەرىن جاتتىقتىراتىن ورتالىقتا جۇرگەن اقش ساربازدارى. گەرات، اۋعانستان، 2 اقپان 2019 جىل. كورنەكى سۋرەت.

اۋعانستاننىڭ ۇكىمەت كۇشتەرىن جاتتىقتىراتىن ورتالىقتا جۇرگەن اقش ساربازدارى. گەرات، اۋعانستان، 2 اقپان 2019 جىل. كورنەكى سۋرەت.

ۆاشينگتوننىڭ اۋعانستاننان ەكى مىڭ ساربازىن الىپ كەتۋ تۋرالى شەشىمى قاراما-قايشى پىكىر تۋدىردى. ءبىرى اسكەر سانىنىڭ بۇلاي ازايۋى ەكسترەميستىك توپتاردى جىگەرلەندىرەدى دەسە، ءبىرى شيەلەنىستى شەشۋگە وڭ اسەر بەرەدى دەيدى.

اقش اسكەرىنىڭ اكەتىلۋى تۋرالى جاڭالىق 16 قاراشادا تارادى. سول كۇنى ءباسپاسوز قۇرالدارى اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ ساناۋلى كۇن ىشىندە اۋعانستان مەن يراكتاعى اقش اسكەرىنىڭ سانىن ودان ءارى ازايتۋ تۋرالى شەشىمىن جاريالايتىنىن حابارلادى. كەلەسى كۇنى اقش قورعانىس ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى كريستوفەر ميللەر جاڭالىقتى راستاپ، امەريكالىق ساربازداردى ەلىنە قايتارۋ كەلەسى جىلى 15 قاڭتاردا، ترامپتىڭ اق ۇيدەن كەتۋىنە بەس كۇن قالعاندا اياقتالاتىنىن ايتتى.

18 قاراشا كۇنى “تاليبان” قوزعالىسى اقش-تىڭ بۇل شەشىمىن قوش كورەتىنىن مالىمدەپ، ونى اۋعانستانداعى سوعىستى اياقتاۋعا كومەكتەسەتىن “جاقسى قادام” دەپ اتادى.

“بۇل – ەكى ەل حالقىنىڭ مۇددەسىنەن شىعاتىن جاقسى قادام” دەدى “تاليبان” قوزعالىسىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى زابيۋللا مۋدجاحيد 18 قاراشا كۇنى AFP (Agence France-Presse) اگەنتتىگىنە اقش پەن اۋعانستاندى مەڭزەي وتىرىپ.

اۋعانستان كۇشتەرىنىڭ ساربازدارى كابۋلعا كىربەرىس جول بويىندا تۇر. 18 قاراشا 2020 جىل.

اۋعانستان كۇشتەرىنىڭ ساربازدارى كابۋلعا كىربەرىس جول بويىندا تۇر. 18 قاراشا 2020 جىل.

بىراق اقش-تىڭ بىرقاتار وداقتاسى اسكەر سانىن ازايتۋدى اسىعىستىق شەشىم دەپ باعالاپ، اۋعانستانداعى قاۋىپسىزدىك جايىنا الاڭداپ وتىر.

جاڭا شەشىمگە سايكەس، اقش-تىڭ يراكتاعى اسكەر سانى 3 مىڭنان 2,5 مىڭعا دەيىن كەمىسە، اۋعانستانداعى اسكەرى 4,5 مىڭنان 2,5 مىڭعا دەيىن ازايماق.

اۋعانستاننىڭ سولتۇستىگىندە جۇزدەگەن ساربازدان تۇراتىن اسكەرى بار گەرمانيا وداقتاسىنىڭ بۇل ەلدەگى اسكەر سانىن قىسقارتۋى كاتاردا ءوتىپ جاتقان اۋعانستانداعى بەيبىتشىلىك كەلىسسوزدەرىن قيىنداتادى دەپ وتىر.

“قوسىمشا كەدەرگىلەردى جاساماۋىمىز قاجەت، بىراق اۋعانستاننان اسىعىس كەتۋ سوعان اكەلەدى” دەدى گەرمانيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى حايكو ماسس.

اۋعانستاندا بەيبىتشىلىك ورناتۋ تۋرالى كەلىسسوزگە قاتىسۋشىلار. دوحا، قاتار، 12 قىركۇيەك 2020 جىل.

اۋعانستاندا بەيبىتشىلىك ورناتۋ تۋرالى كەلىسسوزگە قاتىسۋشىلار. دوحا، قاتار، 12 قىركۇيەك 2020 جىل.

دونالد ترامپ اقش-تىڭ قاتىسۋىمەن ءوتىپ جاتقان سوعىستاردى اياقتاپ، امەريكالىق ساربازداردى ەلگە قايتارۋدى باستى ۋادەلەرىنىڭ بىرىنە اينالدىرعان. اقپانداعى كەلىسسوزدەردەن سوڭ اقش-تىڭ اۋعانستانداعى اسكەرى 13 مىڭنان 4,5 مىڭعا دەيىن ازايتىلعان ەدى. اقش پەن “تاليبان” قوزعالىسى اراسىندا وتكەن بۇل كەزدەسۋدە قوزعالىستىڭ اۋعانستان ۇكىمەتىمەن بەيبىتشىلىك كەلىسسوزدەرىن باستاۋ ماسەلەسى قامتىلعان.

اقش-تىڭ جاڭا سايلانعان پرەزيدەنتى رەتىندە 2021 جىلدىڭ 20 قاڭتارىندا قىزمەتىنە كىرىسەتىن دجو بايدەننىڭ ترانزيتتىك ۇجىمى اتالمىش شەشىم جونىندە قانداي دا ءبىر مالىمدەمە جاسامادى. بىراق بايدەننىڭ ءوزى ترامپ اكىمشىلىگىنەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك جونىندە ەشقانداي لەزدەمە الا الماي جاتقانىن ايتتى. بۇل لەزدەمەلەر – پرەزيدەنتتىك ءبىر ادامنان ەكىنشى ادامعا وتەر كەزدە بولاتىن ءداستۇر.

اسكەر سانىن ازايتۋ تۋرالى شەشىم اۋعانستاندا زورلىق-زومبىلىق كۇشەيگەن تۇستا قابىلدانىپ وتىر. ال يراكتا 17 قاراشا كۇنى باعدادتاعى قامالمەن قورعالعان “جاسىل ايماققا” ءتورت زىمىران تۇسكەن. بۇل ايماقتا كوبىنە ۇكىمەت عيماراتتارى مەن شەتەلدىك ميسسيالاردىڭ ۇيلەرى ورنالاسقان.

اقش قورعانىس ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى كريستوفەر ميللەر. ۆاشينگتون، 17 قاراشا 2020 جىل.

اقش قورعانىس ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى كريستوفەر ميللەر. ۆاشينگتون، 17 قاراشا 2020 جىل.

اقش قورعانىس ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى كريستوفەر ميللەر شەشىمنىڭ ترامپ ۇستاناتىن ساياساتپەن ۇشتاساتىنىن ايتتى. ميللەر بۇل ساياساتتى “اۋعانستان مەن يراكتاعى سوعىستاردى ءساتتى جانە جاۋاپتى قورىتىندىعا اكەلۋ جانە ءبىزدىڭ باتىل اسكەريلەرىمىزدى ۇيىنە قايتارۋ” دەپ سيپاتتادى.

قىزمەتىنە وتكەن اپتادا تاعايىندالعان ميللەر شەشىم جونىندە اسكەري قولباسشىلارمەن، كونگرەسس مۇشەلەرىمەن، ناتو باس حاتشىسى يەنس ستولتەنبەرگپەن جانە اۋعانستان پرەزيدەنتى اشراف عانيمەن سويلەسكەنىن ايتتى.

ميللەردىڭ سوزىنشە، اقش “تاليبانمەن” كەلىسىمگە كەلۋ جۇمىستارىن اتقارىپ وتىرعان عاني ۇكىمەتىن قولداۋدى ودان ءارى جالعاستىرادى جانە اۋعانستان مەن يراكتاعى جاعداي ۋشىعار بولسا، جاۋاپ قايتارادى.

اۋعانستان ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وكىلى راحماتۋللا اندار اۋعانستان قاۋىپسىزدىك جانە قورعانىس كۇشتەرىنىڭ اسكەري امالداردىڭ 96 پايىزىن وزدەرى اتقارىپ وتىرعانىن، ەلدى جاۋلاردان ودان ءارى قورعاۋعا دايىن ەكەنىن ايتتى.

ناتو باس حاتشىسى يەنس ستولتەنبەرگ اۋعانستان باسشىلىعىنا ناتو-نىڭ قولداۋى تولاستامايتىنىن مالىمدەدى.

“اشراف عانيمەن ناتو-نىڭ ميسسياسى جونىندە سويلەستىم. ءبىز اۋعانستانداعى بەيبىتشىلىك پروتسەسىن قولدايمىز… ناتو اقش اسكەرى ازايعانىنا قاراماستان اۋعان كۇشتەرىن حالىقارالىق تەرروريزمگە قارسى كۇرەسىندە جاتتىقتىرۋدى، ولارعا كەڭەس بەرۋدى جانە كومەكتەسۋدى جالعاستىرا بەرەدى” دەپ جازدى ستولتەنبەرگ Twitter-دە.

ستولتەنبەرگ وسىعان دەيىن اۋعانستاننان اسىعىس كەتۋدىڭ زاردابى بولاتىنىن، ول زارداپتىڭ سالماعى ناتو-عا تۇسەتىنىن مالىمدەگەن. اۋعانستانداعى اقش اسكەرىنىڭ كۇرت ازايۋىنا ترامپتىڭ كونگرەستەگى رەسپۋبليكاشىل وداقتاستارى دا الاڭداپ وتىر.

16 قاراشا كۇنى اقش سەناتىنداعى رەسپۋبليكاشىلدار جەتەكشىسى ميتچ ماككوننەلل اۋعانستانداعى امەريكالىق ساربازداردىڭ كۇرت ازايۋى ەكسترەميستەرگە پروپاگاندالىق جەڭىس سىيلاپ، وداقتاستارىمىزدان باس تارتۋعا پارا-پار دەدى.

"تاليبان" اۋعانستاننىڭ قاي ايماعىن باقىلاۋدا ۇستاپ وتىر؟ ينفوگرافيكا.

“تاليبان” اۋعانستاننىڭ قاي ايماعىن باقىلاۋدا ۇستاپ وتىر؟ ينفوگرافيكا.

اقش پەن “تاليبان” اراسىنداعى اقپاندا وتكەن كەلىسسوزگە سايكەس، “تاليباننىڭ” ء“ال-قايدا” تەررورلىق ۇيىمىمەن جانە وزگە دە حالىقارالىق اسكەري توپتارمەن بايلانىسىن ءۇزۋى ءۇشىن اۋعانستانداعى حالىقارالىق اسكەري كۇشتەر 2021 جىلعى مامىرعا دەيىن ەلدەن كەتۋى كەرەك. بىراق بۇل كەلىسىمدى تولىق جۇزەگە اسىرۋدا كەدەرگى بولىپ وتىرعان ءبىر جايت بار. كاتار استاناسى دوحادا ءوتىپ جاتقان اۋعانستان ۇكىمەتىنىڭ وكىلدەرى مەن “تاليبان” اراسىنداعى كەلىسسوزدە ەشقانداي العا جىلجۋ بايقالماي وتىر.

اقش اسكەرى اۋعانستانعا 2001 جىلى كەلگەن. 11 قىركۇيەكتەگى تەررورلىق شابۋىلدان ساناۋلى اپتا وتكەن سوڭ اقش باستاعان اسكەري كواليتسيا اۋعانستانعا باسىپ كىرىپ، “تاليباندى” بيلىكتەن كەتىرگەن. ول ۋاقىتتا تەررورلىق شابۋىلدى ۇيىمداستىردى دەگەن ء“ال-قايدا” ۇيىمى وسى اۋعانستاندا بولاتىن. كەيىنگى جىلدارى “تاليبان” كۇش جيناپ، 2018 جىلعا قاراي ىقپالىن كۇشەيتىپ، اۋعانستاننىڭ اقش قولداپ وتىرعان ۇكىمەتىنە قاۋپىن ارتتىردى.

Related Articles

  • بايدەننىڭ پرەزيدەنتتىگى قازاقستان، وا جانە شىڭجاڭعا قالاي اسەر ەتپەك؟

    مانشۇك اساۋتاي USA-ELECTION/BIDEN اقش-تىڭ 46-پرەزيدەنتى بولىپ سايلانعان دەموكرات دجو بايدەن سايلاۋ الدىندا الەمدە “دەموكراتيانى كۇشەيتەتىنىن، اۆتوريتاريزممەن كۇرەسەتىنىن” ايتقان. حالىقارالىق ەسەپتەردە ءالسىز دەموكراتيا مەن اۆتوريتاريزم ءۇشىن ءجيى سىنالاتىن ورتالىق ازيا ەلدەرىنە بايدەننىڭ ۇستاناتىن ساياساتى قانداي بولماق؟ بايدەن اكىمشىلىگى قىتايدىڭ شىڭجاڭداعى مۇسىلماندارعا قىسىم ماسەلەسىن كوتەرۋدى جالعاستىرا ما؟ قازىر ورتالىق ازياداعى بەس ەل – قازاقستان، قىرعىزستان، وزبەكستان، تاجىكستان، تۇركىمەنستان جانە اقش اراسىندا 2015 جىلدان بەرى “س5+1″ فورماتى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. سودان بەرى ورتالىق ازياداعى بەس ەلدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى مەن اقش-تىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى ءجيى كەزدەسىپ، وا مەن ۆاشينگتوننىڭ قارىم-قاتىناسىن تالقىلايدى. “س5+1″ فورماتى دەموكرات باراك وباما پرەزيدەنت بولىپ تۇرعاندا قۇرىلعان. بۇل فورمات ترامپ پرەزيدەنت كەزىندە دە ساقتالدى جانە بيىل اقپاندا اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتى ۆاشينگتوننىڭ

  • تاۋلى قاراباقتا سوعىس اياقتالدى

    نۇربەك ءتۇسىپحان ارمەنيا پرەمەر-ءمينيسترى نيكول پاشينيان 10 قاراشاعا قاراعان ءتۇنى ازەربايجان، رەسەي، ارمەنيانىڭ تاۋلى قاراباقتاعى سوعىستى توقتاتۋ جونىندە ۇشجاقتى كەلىسىمگە كەلگەنىن حابارلادى. بۇل تۋرالى پاشينيان فەيسبۋك پاراعىنا جازدى. “قۇرمەتتى وتانداستار، باۋىرلارىم مەن اپكە-قارىنداستارىم! وزىمە دە، بارىمىزگە دە اۋىر تيەتىن شەشىمگە كەلدىم. رەسەي جانە ازەربايجان پرەزيدەنتتەرىمەن قاراباقتاعى سوعىستى توقتاتۋ جونىندە مالىمدەمەگە قول قويدىم. … ءوزىمىزدى جەڭىلدىك دەپ ەسەپتەمەيمىز ءارى بۇل ءبىزدىڭ ۇلت رەتىندە بىرىگۋىمىزدىڭ جانە قايتا ورلەۋىمىزدىڭ باسى بولۋى كەرەك. قازا تاپقانداردىڭ الدىندا تىزە بۇگەمىن. وتانىن قورعاۋ جولىندا ءومىرىن اياماعان بارلىق اسكەريلەردىڭ، وفيتسەر، گەنەرال، ەرىكتىلەردىڭ الدىندا باسىمدى يەمىن. ولار ارتساح ارمياندارىن قورعاپ، قۇربان بولدى. سوڭىنا دەيىن كۇرەستىك جانە جەڭەمىز!” دەپ جازدى پاشينيان. اتىستى توقتاتۋ جونىندە كەلىسىم جاسالعانىن رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين دە راستادى.

  • اقش ۇكىمەتى “تەررورلىق ۇيىم”ارقىلى ورتالىق ازياعا قاندايدا ءبىر ستراتەگيالىق جاڭا جوسپار قۇرا ما؟

    2001- جىلعى 11- قىركۇيەك وقيعاسىنان كەيىن رەسمي تۇردە تەررورلىق ۇيىم دەپ تانىلىپ كەلگەن شىعىس تۇركىستان يسلام پارتياسى (东突厥斯坦伊斯兰党/东伊运) قوزعالىسىن 20- قازان كۇنى اقش سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مايك پومپەو “تەررورلىق ۇيىم” تىزىمىنەن بوساتىپ شىعاردى. بۇل تۋرالى ناقتى اقپارات 5- قاراشا كۇنى عانا جاريا بولدى. اتالمىش يسلام حارەكەت ۇيىمى 80- جىلدىڭ اياعىندا قۇرىلعان. شۋار، اۋعان، پاكىستان جانە باسقا دا بىرقاتار ەلدەردە بەلسەندى قيمىل جاساپ كەلگەن ۇيىمدى “11- قىركۇيەك” وقيعاسىنان كەيىن اقش ۇكىمەتى قارا تىزىمگە الىپ، ءىس-ارەكەتىن زاڭسىز دەپ تانىعان ەدى. 2017- جىلى تۇركيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مەۋلۇت چاۋىشوعلى قىتاي ساپارى كەزىندە تۇركيا جاقتىڭ دا اتالمىش پارتيانى “تەررورلىق ۇيىم” دەپ تانيتىنىن جاريالاعان-دى. اقش ۇكىمەتىنىڭ اتالمىش ۇيىمدى اراعا 19 جىل سالىپ قارا تىزىمنەن بوساتىپ

  • ساياساتتا 50 جىل جۇرگەن تۇلعا. اقش پرەزيدەنتتىگىنە سايلانعان دجو بايدەن كىم؟

    ازاتتىق راديوسى دجو بايدەن اقش-تىڭ بۇرىنعى ۆيتسە-پرەزيدەنتى، سەناتور دجو بايدەن پرەزيدەنت سايلاۋىندا ەلدىڭ قازىر باسشىسى دونالد ترامپتى جەڭەتىن داۋىس جينادى. بۇل – بايدەننىڭ ەلۋ جىلدىق ساياسي كارەراسىنداعى پرەزيدەنت بولۋعا جاساعان ءۇشىنشى تالپىنىسى. ەندى 2021 جىلدىڭ قاڭتارىندا اق ۇيدەگى قىزمەتىنە كىرىسەتىن جاڭا پرەزيدەنتكە ءبولىنىپ-جارىلعان امەريكالىق قوعامنىڭ ماسەلەلەرىن شەشۋگە تۋرا كەلەدى. دجو بايدەن قىزۋ تارتىسقا تولى باسەكەدە دونالد ترامپتى جەڭىپ، وتىز جىل بويى ارمانداعان لاۋازىمىنا قول جەتكىزدى. دەموكراتيالىق پارتيانىڭ كانديداتى ترامپتىڭ كوروناۆيرۋسپەن كۇرەسىنە تولماعان، پرەزيدەنتتىڭ قوعام الدىندا ءوزىن اگرەسسيۆتى ۇستايتىنىنان ابدەن شارشاعان حالىقتىڭ جاپپاي نارازىلىعىن پايدالانۋعا تىرىستى. بايدەن 538 سايلاۋشىلار القاسى داۋسىنىڭ كەمىندە 273 داۋسىن جينادى. پرەزيدەنت سايلاۋىندا جەڭىسكە جەتۋ ءۇشىن كەمى 270 ەلەكتوردىڭ داۋسى كەرەك. “امەريكانى قايتا بىرىكتىرەتىن كەز كەلدى” پەنسيلۆانيا

  • «كوكەسى» مەن «جاكەسى»: جامبىل وبلىسىندا 60 مىڭ گەكتار جەر مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلدى

    «مىقتىلار» مەملەكەتتىك جەردى دە مەنشىكتەپ العان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «جاڭا جاعدايداعى قا¬زاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى جولداۋىندا جەردىڭ شەتەلدىكتەرگە ساتىل¬مايتىنىن، الايدا بارىنشا ءتيىمدى پايدالانىلۋى قاجەتتىگىن باسا ايت¬قانى بەلگىلى. بۇعان قاتىستى جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ اكىمدىكتە وتكەن جيىندا «جەر ەشكىمنىڭ اكەسىنەن قال¬عان مۇرا ەمەس» دەپ ناقتى ۇستانىمىن بىلدىرگەن بولاتىن. ايماق باسشىسى ءتىپتى يگەرۋ¬سىز جاتقان جەرلەردىڭ يەسى كىم بولسا دا مەم¬لە¬كەتكە كەرى قايتارۋدى قۇ¬زىرلى ماماندارعا تاپ¬سىرعان. مۇنداي تا¬لاپتى تاپسىرما باي-ماناپ¬تاردىڭ قابىرعاسىنا باتىپ، جون تەرىسىنە شوق باسقانداي بولعانى داۋسىز. جامبىل وبلىسى اكىم¬دىگىنىڭ جەرلەردى پايدالانۋ جانە قورعالۋىن باقىلاۋ باس-قارماسىنىڭ باسشىسى ءابىل¬حايىر تامابەكتىڭ ايتۋىنشا، جىل باسىنان بەرى جۇرگىزىلگەن تەكسەرىستەر تالاي سۇمدىق پەن قۋلىقتىڭ بەتىن اشقان ەكەن. «جامبىل وبلىسىنىڭ اكى¬مى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ تاپ¬سىرماسىنا وراي، بيىل

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: