|  |  |  | 

كوز قاراس ساياسات تۇلعالار

اعا مەن ءىنى سياقتى ما، الدە تەڭقۇقىلى ما …

150527699_2870439986501210_8629669840465376701_nمۇحتار جاكىشەۆتىڭ اڭگىمەسىنەن:
2005 جىلى ما، الدە 2006 جىلى ما، قىستىگۇنى تمد ەلدەرى باسشىلارى جينالدى. سانكت-پەتەربۋرگتە.
مەن ءتۇس كەزىندە جەتتىم-اۋ دەيمىن. كەشكە مەن جاتقان قوناق ۇيگە «روساتومپرومنىڭ» باستىعى كيريەنكو مەن «تەحسنابەكسپورتتىڭ» ديرەتكورى سميرنوۆ كەلىسىمنىڭ ءماتىنىن الىپ كەلدى. بۇل كەلىسىمدى ودان بۇرىن ابدەن تالقىلاعانبىز. ول مەملەكەتارالىق كەلىسىم تۇعىن. ونىڭ ءمانى قاراپايىم، ءارى تۇسىنىكتى ەدى.
«قازاتومپرومدا» ۋراندى الۋ بار دا، ۋراندى گازعا اينالدىرۋ ءىسى جونگە قويىلماعان ەدى. سوندىقتان سىرتتان سەرىكتەس تارتىپ، سولارعا وڭدەتىپ، وڭدەتە ءجۇرىپ تەحنولوگياسىن ۇيرەنىپ، كەلىسىم بىتكەن سوڭ دەربەس كەتۋدى ويلادىق.
ءپرينتسيبىمىز دە قاراپايىم بولعان: ولار بىزگە كىرىپ قانشا اقشا تاپسا، ولاردان الاتىن بيزنەستەن ءبىز دە سونشا اقشا تابۋىمىز كەرەك ەدى.
مەن ايتتىم، سىزدەرگە ۋران ءوندىرۋ قىزىق، ءبىز وعان رۇقسات بەرەمىز. بىراق قارىمتاسىنا، سىزدەر بىزگە رەسەيدە جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرەسىزدەر.
ەندى ماعان ولار كەلىسىمنىڭ ءماتىنىن اكەلىپ وتىر عوي. ولاردىڭ ايتۋىنشا، ەرتەڭ ءبىز وسى كەلىسىمگە قول قويۋىمىز كەرەك ەكەن. مەملەكەت باسشىلارىنىڭ الدىندا. پۋتين حاباردار كورىنەدى.
ءماتىندى وقۋعا كىرىستىم. وقىدىم دا، اۋىزىم اشىلىپ قالدى. ءبىز ولارعا كەن ورنىن بەرەدى ەكەنبىز، بىرلەسكەن ءوندىرىس قۇرادى ەكەنبىز، ال ولار بولاشاقتا بىزگە دە بىرنارسە بەرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرادى ەكەن. ءتىپتى نە ەكەنى دە ناقتىلانباعان.
مىنانداي كەلىسىمگە قول قويمايمىن دەدىم. مىنا نارسەنىڭ تۇك ماعىناسى جوق. كەلىستىك قوي، ناقتى جازۋىمىز كەرەك. ءبىز سىزدەرمەن بىرىگىپ بەس كەن ورنىن قولعا الامىز، سىزدەر بىزگە 5 ملن رر-لىك قۋاتى بار كەن بايىتۋ زاۋىتىنىڭ ۇلەسىن بەرەسىزدەر (قارجى اعىمى بويىنشا، ەكەۋى شامالاس بولادى. اقشادان ۇتىلمايمىز، تەحنولوگيانى دا الامىز). سوندىقتان، سىزدەر ءىستىڭ مۇمكىندىگىن قاراستىرامىز دەپ جازساڭىزدار، ءبىز دە سولاي جازايىق. رەسەي مۇمكىندىگىن قاراستىرادى، قازاقستان دا مۇمكىندىگىن قاراستىرادى دەيىك. ەگەر دايىن بولساڭىزدار، تاپسىرامىز دەپ جازىڭىزدار، ءبىز دە جازايىق. ال ءبىز تاپسىرىپ، سىزدەر قاراستىراتىن بولساڭىزدار، ونداي كەلىسىمنىڭ تۇك ءمانى جوق. ونداي نارسە قازاقستان ءۇشىن قىزىق ەمەس.
ءسويتىپ ەم، ولار ەرتەڭ پۋتين اشۋلانادى، ءبىز وعان ايتىپ قويدىق قوي، اناۋ-مىناۋ، قيىن بولادى دەپ اڭگىمە ايتا باستادى. مەن ايتتىم: ونىڭ ماعان نە قاتىسى بار؟ پۋتين – سەندەردىڭ ەلدىڭ پرەزيدەنتى. مەنىڭ ەلىم باسقا، پرەزيدەنتىم دە باسقا ادام. ەرتەڭ پۋتين نە ايتادى، ماعان اشۋلانا ما، باسقا قىلا ما، ماعان ءبارىبىر. پرەزيدەنت – سەندەردىكى، وزدەرىڭ شەشىڭدەر.
ءسوي دەسەم، ولار، ال ءبىز ايتپادى دەمە، دەدى.
مەيلى.
ەرتەسىنە بۇكىل دەلەگاتسيامەن بىرگە اۆتوبۋسپەن كەتىپ بارا جاتسام، پروتوكولدىڭ باستىعى (باۋىرجان بايبەك قوي ول كەزدە) حابارلاسادى. مۇحتار ەركىنۇلى، قايداسىز؟ بارا جاتىرمىن. مىنا جاقتا باستىق ءسىزدى ىزدەپ جاتىر، پۋتينمەن اڭگىمە بولىپتى، كەلۋىڭىز كەرەك، اناۋ-مىناۋ. جارايدى، بارا جاتىرمىن. وندا كەلگەندە ايتىڭىز، مەن سىزگە پروپۋسك بەرەمىن، ءسىز ەلمەن بىرگە كىرمەي، مەنىمەن ءوتىپ كەتەسىز، بىردەن باستىققا الىپ بارامىن. جارايدى.
باردىق. باۋىرجان ەكەۋىمىز بىلاي كەتتىك. ءبىر بولمەگە كىردىم، كىرسەم بۇكىل پرەزيدەنتتەر وتىر ەكەن. مەن امانداسىپ جاتىرمىن. نۇرسۇلتان ءابىشۇلى مەنى باسقا پرەزيدەنتتەرگە تانىستىرىپ ءوتتى. وتىرا تۇر، مەن قازىر شىعامىن، سويلەسەتىن ماسەلە بار دەدى.
شىعىپ، كۇتىپ وتىردىم. كوپ كۇتكەن جوقپىن، بەس مينۋتتىڭ شاماسىندا پرەزيدەنت شىقتى. انا جاقتا پۋتين بىرنارسەنى سويلەسكىسى كەلەدى، كوڭىل كۇي جوق سياقتى، سەن ءبىر كەلىسىمدى بۇزىپسىڭ عوي دەيدى.
ەكەۋىمىز باسقا ءبىر كابينەتكە باردىق. بارساق، پۋتين وتىر ەكەن. جانىندا كيريەنكو مەن سميرنوۆ بار. ءبىز پرەزيدەنت ەكەۋىمىز كىردىك.
وتىردىق. پۋتين اڭگىمەگە كىرىستى. نۇرسۇلتان ءابىشۇلى، وسىلاي دا وسىلاي، جاس، قابىلەتتى مەنەدجەرلەرىڭىز بار ەكەن، بىراق ول ساياساتتى تۇسىنبەيدى، ءبىز بۇگىن اتوم سالاسىندا ەكى ەلدى بىرىكتىرەتىن كەلىسىمگە قول قويۋىمىز كەرەك ەدى، بۇل جىگىت سونى بۇزدى، اق-كوك. شىنىن ايتقاندا، وكتەمدەۋ عىپ سويلەدى. مەن پرەزيدەنتكە قاراپ ەدىم، ول كىسى دە ماعان قاراپ قالدى. مەن جاۋاپ بەرۋىمە بولا ما دەپ ەدىم، پرەزيدەنتىمىز ايت دەگەندەي قىلدى.
ءبىزدىڭ ەلدەردىڭ قۇقىعى قانداي؟ اعا مەن ءىنى سياقتى ما، الدە تەڭقۇقىلى ما دەدىم. ەكەۋى دە، ارينە، تەڭ قۇقىلى دەيدى. ال مىنا كەلىسىم، اعا مەن ءىنىنىڭ كەلىسىمى دەدىم. ءبىز ەكى جاق تا تاپسىرادى دەپ كەلىستىك، ال مىنا جەردە ءبىز بەرەدى ەكەنبىز دە، سىزدەر جاق قاراستىرادى ەكەن. مەن بۇندايعا قول قويمايمىن. ساياساتتى تۇسىنبەيتىن شىعارمىن، بىراق مەنەدجەر رەتىندە بۇل نارسە دۇرىس ەمەس دەپ ويلايمىن. ەكى ەلدىڭ قارىم-قاتىناسىنداعى اۋانعا سايكەس كەلمەيدى. ەگەر قالاساڭىزدار، مەن وسى جەردە جۇمىستان كەتۋ تۋرالى ارىز جازايىن. بىراق ماعان قول قوي دەسەڭىزدەر دە، مەن ءبارىبىر قول قويمايمىن. ودان دا جۇمىستان كەتەيىن، مەنەن كەيىن كەلگەن ادام قول قويار.
وسىلاي دەپ ەدىم، انا جەردەگى ارىن بىردەن باسىلدى. پرەزيدەنتىمىز، سەن اسىقپاي تۇرا تۇر، دۇرىس ايتىپ وتىرسىڭ، ەكى ەلدىڭ قۇقىعى تەڭ دەدى. مەن ايتتىم، بۇنداي شيكى كەلىسىمدەردى مەن پرەزيدەنت دەڭگەيىنە اپارمايمىن دەدىم. ەگەر تاپسىرۋعا دايىنبىز دەسەڭىزدەر، مەن قازىر-اق قول قويامىن. سويتسەم انا جەردە وتىرعان ەكەۋ، ويتۋگە ءبىزدىڭ قۇزىرەتىمىز جوق دەيدى. قۇزىرەتتەرىڭ جوق بولسا، وندا ماعان نەگە الىپ كەلدىڭدەر؟
بۇندايعا مەن قول قويمايمىن، جۇمىستان كەتۋگە دايىنمىن، بىراق قول قويمايمىن دەدىم.
پرەزيدەنتتەر ءوزارا سويلەسە باستادى. جوق، شيكى جەرلەرى بولسا، پىسىرەيىك، دامىتايىق، اسىقپايىق دەگەندەي.
شىعىپ كەتتىك.
قايتاردا پرەزيدەنتپەن بىرگە ۇشتىم. جولدا ءبارىن ءتۇسىندىرىپ بەرشى دەدى. ايتىپ، ءتۇسىندىرىپ بەردىم. پرەزيدەنت بولسا، دۇرىس ىستەدىڭ، جاقسى بولدى دەدى.

Related Articles

  • اۋعانستاندى ستالين دە باعىندىرماق بولدى. نە سەبەپتى قولىنان كەلمەدى؟

    مودجاحەدتەرمەن كۇرەسكە جۇمىلدىرىلعان سوۆەت جاساعى. ورتالىق ازيا، 1920-جىلدار 2001 جىلعى لاڭكەستىك شابۋىلدان كەيىن اقش «ءال-قايدا» مەن تالىپتەرگە سوعىس جاريالاپ، اۋعانستانعا باسىپ كىردى. بۇل سوعىس 20 جىلعا ۇلاسىپ، باتىس اسكەرىنىڭ ول ەلدەن كەتۋىمەن جانە تالىپتەردىڭ بيلىككە ورالۋىمەن اياقتالدى. اۋعانستاننىڭ وڭاي شاعىلار جاڭعاق ەمەس ەكەنىن ءستاليننىڭ تاجىريبەسى دە كورسەتكەن. ول بۇل ەلدى باعىندىرۋعا ءۇش مارتە تالپىنىپ، ۇشەۋىندە ماقساتىنا جەتە الماعان. سوۆەت مەكتەپتەرىندە وقۋشىلارعا اگرارلىق اۋعانستان سوۆەت وداعىن ءبىرىنشى بولىپ مويىندادى دەپ ۇيرەتتى. بىراق ونىڭ قانداي جاعدايدا بولعانىن ناقتىلامادى. 1919 جىلى 27 ناۋرىزدا لەنين ۇكىمەتى مەن اۋعانستان اراسىندا ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس ورنادى. بۇل كەلىسىمدى اۋعانستان اتىنان امانۋللا-حان جاسادى. ونىڭ مۇنداي قادامعا بارۋىنا سەبەپ بار ەدى. سودان ءبىر اي بۇرىن اۋعانستاندا بيلىك اۋىسىپ، امانۋللا-حان ءوز

  • بايقوڭىر

      قۇرمەتتى قازاق ەلى،ۇلتجاندى قازاق بەلسەندىلەرى، بايقوڭىرعا تاعى تورعاي جەرىن قوسىپ بەرۋگە قارسىلىق بىلدىرەمىز! (جەر مəسەلەسى رەفەرەندۋم ارقىلى شەشىلەتىن مəسەدە) ================ قازاق جەرىنە تاعى ۇلكەن قاۋىپ ءتوندى. وسىدان ءۇش ءتورت جىل بۇرىن قازاق بيلىگى بايقوڭىرعا تورعاي جەرىنىڭ جارتىسىن، ىرعىزعا دەيىن گەپتيلىن قۇلاتۋعا بەرگەن. بايقوڭىردىڭ بۇرىن دا وتە كولەمدى 70 شاقىرىم شارشى كيلومەتر ايماعىم بارتىن. وسىدان ەكى ءۇش جىل بۇرىن ءبىزدىڭ بيلىكتىڭ رۇقساتىمەن 50 مىڭ شارشى كيلومەتر جەردى قوسىپ العان. ەندى مىنە، تاعى جانگەلدين اۋدانىنىڭ جەرىن تۇگەل قوسىپ الماقشى كورىنەدى. ءوزىڭىز ويلاپ قاراڭىز، سوندا قازاقستاننىڭ جارتىسى بايقوڭىردىڭ جەرى (رەسەيدىڭ جەرى) بولىپ شىعادى عوي! بايقوڭىردىڭ 70 جىل ىشىندە قازاقستان جەرىنە كەلتىرگەن ەكولوگيالىق زيانى وراسان زور بولدى . راكەتالاردى سۋىتۋ ءۇشىن سىرداريانىڭ سۋى

  • پرەزيدەنتىمىز توقاەۆ قاسىم-جومارت كەمەلۇلىنا ارىز ءوتىنىش كومەك بەرىڭىز!

    سىزگە ارىز جازىپ وتىرعان سەبەبىمىز: مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۇراجاينا 2019 جىلدان باستاپ ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارىپ كەلگەن، 2021  جىلدان ديرەكتور بولىپ مəدەنيەت ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆانىڭ كومەكشىسى ەرسىن تاجىباەۆ تاعايىندالعالى مۇراجايدى جەكە كومپانياسىندا اينالدىرىپ الدى. كازىرگى تاڭدا  مۇراجاي ۇجىم ىشىندە  جاعىداي ناشار، باسشى ۇزدىكسىز اقشا جيناۋعا مىندەتتەيدى. ارىزدىڭ سىلتەمەسى مۋزەي تۇركىستان   ساعي بەلوۆ

  • مادەنيەت ءمينيسترى نەگە وتىرىك ايتتى؟

    وتكەن اپتادا مادەنيەت ءمينيسترى اقتوتى رايىمقۇلوۆانىڭ ورتالىق كوممۋنيكاتسيالىق قىزمەتى الاڭىندا حالىق الدىندا ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋى ءوتىپ، قازاقستاندىق رەجيسسەر گۇلنار سارسەنوۆا «نارتاي» دەگەن فيلم ءتۇسىردى. بىلتىر قاتاڭ كارانتين بولماعاندا تراگيكومەديا قالىڭ كورەرمەنگە جول تارتار ەدى. اتتەڭ، ەكرانيزاتسيانىڭ پرەمەراسى سالتاناتتى تۇردە بولعان جوق، دەگەنمەن، ينتەرنەت بەتتەرىندە ترەيلەرى قاپتاپ، فيلم تۋرالى اقپاراتتار شىقتى. ساۋال وسى فيلمگە قاتىستى بولعان-دى. ويتكەنى، تۋىندىنىڭ مۋزىكاسىن مينيستر جازدى. كومپوزيتور رەتىندە شەنەۋنىكتىڭ قانشا گونورار العانىن بىلگىمىز كەلدى، الايدا، اقتوتى رايىمقۇلوۆا «مەنىڭ قاتىسىم جوق، بارلىق اقپارات جالعان» دەپ، باسىن الا قاشتى. قۇجاتتاردا كورسەتىلگەندەي، ءۇش ميلليون التى ءجۇز تەڭگەگە گونورار مينيستر رايىمقۇلوۆاعا بولىنگەن. اقپاراتقا قولجەتىمدىلىك ەلدە قامتاماسىز ەتىلگەن. قۇجاتتار ارنايى سايتتاردا سارناپ تۇر. مينيستر نەگە وتىرىك ايتتى ەكەن. ءوزىڭىز ايتقانداي، مەملەكەتتىك

  • اقش-قىتاي-رەسەي ۇشتىك دەرجاۆانىڭ تالاس-تارتىسى ورتالىق ازيانى ىڭعايسىز جاعدايعا قالدىرۋى مۇمكىن…

    شاعىن ساراپتاما ەستەرىڭىزدە بولسا وسىدان ءبىر جارىم جىل الدىنا اۋعانستان جانە ورتالىق ازيا تاقىرىبى بويىنشا ءبىر سۇقبات جاساعان ەدىك. سونداعى كەيبىر بولجالدى تۇيىتكىلدەر ءدال قازىر الەمدىك ساياسي ارەنادا كەڭىنەن پىكىر-تالاسقا سالىنىپ جاتىر. ارى قاراي… ءبىرىنشى، الەمدىك ءىرى اقپارات كوزدەرى اقش اسكەرى اۋعانىستاننان تولىق شەگىنگەن جاعدايدا تۋىندايتىن گەو-ساياسي احۋالدى قىزۋ تالقىعا سالىپ جاتىر. اقش (جانە ناتو) اسكەرى تولىق شەگىنسە اۋعانستان ۇكىمەتى ەلدەگى تىنىشتىقتى قامتاماسىز قىلا الا ما; اۋعانىستانداعى يسلامي كۇشتەر نەنى جوسپارلاپ جاتىر; اۋعانىستانداعى جاعداي الداعى كەزەڭدە قىتايعا قالاي ىقپال جاساۋى مۇمكىن; قىتايدىڭ قاندايدا ءبىر ستراتەگيالى جوسپارى بار ما; تب وزەكتى تاقىرىپ قازاق باسپاسوزىندە تاۋەلسىز ءھام تاراپسىز تالقىعا سالىنۋى كەرەك. ەكىنشى، اقش اسكەرى تولىقتاي شەگىنگەن جاعدايدا ورتالىق ازيانى قانداي قاۋىپ جانە

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: