|  | 

جاھان جاڭالىقتارى

ۋكراينا مەن رەسەي اراسى نە بولىپ جاتىر؟ 6 سۇراققا جاۋاپ


رەسەي اسكەري كۇشتەرى قىرىمداعى جاتتىعۋ جيىنىندا. 19 ناۋرىز، 2021 جىل.

رەسەي اسكەري كۇشتەرى قىرىمداعى جاتتىعۋ جيىنىندا. 19 ناۋرىز، 2021 جىل.

كەيىنگى كۇندەرى الەۋمەتتىك جەلىدە رەسەيلىك اۋىر اسكەري تەحنيكا تيەلگەن پويىزداردىڭ بىرنەشە ۆيدەوسى تارادى. ءتۇرلى اقپارات كوزدەرى پويىزداردىڭ سىبىردەن ۋكراينامەن شەكارالاس اۋداندارعا بارا جاتقانىن ايتادى. ال رەسەي باقىلاۋىنداعى قىرىم كوپىرى قىسقا ۋاقىتقا جابىلىپ قالعان. بۇل دا قارۋ-جاراق تاسىمالىنا بايلانىستى بولۋى مۇمكىن.

رەسەيدىڭ مەملەكەتتىك تەلەارنالارى بولسا، ۋكراينا مەن رەسەيدىڭ قولداۋىنا يە سەپاراتيستىك كۇشتەردىڭ شارتتى شەكاراسىندا ارتيللەريالىق اتىس بولىپ جاتىر دەگەن ۇرەيلى اقپار تاراتۋمەن الەك.

مۇنىڭ ءبارى ۋكراينا مەن رەسەي اراسىنداعى “قىرعي-قاباق” سوعىس كەسكىلەسكەن شايقاسقا اينالادى دەگەندى بىلدىرە مە؟

ازاتتىق ماسەلەنىڭ جاي-جاپسارىن ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن ۋكراينا-رەسەي تەكەتىرەسىنە قاتىستى التى نەگىزگى سۇراققا جاۋاپ ۇسىنىپ وتىر.

ۋكراينانىڭ شىعىسىندا ونسىز دا سوعىس بولىپ جاتقان جوق پا؟

ءيا. ۋكراينانىڭ شىعىسىندا ورنالاسقان دونباسس ايماعىنداعى قاقتىعىس جەتى جىل بۇرىن ءدال وسى ايدا باستالعان. ۇرىستى توقتاتۋ تۋرالى كوپ كەلىسىم جاسالعانىنا قاراماستان، دونباستاعى قاقتىعىس توقتاعان جوق. بۇۇ-نىڭ دەرەگىنشە، 2014 جىلدىڭ ساۋىرىنەن بەرى 13 مىڭنان استام ادام قازا تاۋىپ، ءبىر ميلليونعا جۋىق حالىق ءۇيىن تاستاپ كوشۋگە ءماجبۇر بولعان.

سوڭعى ءىرى قاقتىعىستاردىڭ ءبىرى 2017 جىلى قاڭتاردا اۆدەەۆكا قالاسىندا بولعان. بىراق سنايپەر مەن مينومەتتان اتىلعان وق داۋىسى كۇندەلىكتى ەستىلىپ تۇرادى. كەيىنگى ايلاردا كوپ ادام شىعىنىنا اكەلگەن ۇرىستاردىڭ ءبىرى 26 ناۋرىزدا دونەتسكىنىڭ سولتۇستىگىندەگى شۋما اۋدانىندا وتكەن.

وتكەن ايدا ۋكراينالىق شەنەۋنىك 2020 جىلدىڭ شىلدەسىنەن بەرى ۋكراينا اسكەرىندە 45 جاۋىنگەر قازا تاۋىپ، 320 ادام جارالانعانىن حابارلادى.

ناۋرىزدىڭ سوڭىنان باستاپ رەسەي اسكەرىنىڭ ۋكراينا مەن 2014 جىلى ناۋرىزدا ءوزى جاۋلاپ العان قىرىم شەكاراسىنا جاقىنداي تۇسكەنى بايقالادى.

بۇل باتىس ەلدەرىن الاڭداتىپ وتىر.

اسكەري تەحنيكانى شەكاراعا اپارۋدىڭ قاجەتى قانشا؟

كەيىنگى ەكى اپتادا رەسەي قارۋلى كۇشتەرىنىڭ ۋكراينا شەكاراسى مەن وعان جاقىن ماڭداعى اۋداندارعا جانە قىرىم تەرريتورياسىنا قاراي قوزعالعانىن راستايتىن فوتو، ۆيدەوايعاقتار جانە وزگە دە دەرەكتەر تارادى.

سۋرەتتەردىڭ قاي جەردە تۇسىرىلگەنىن انىقتاپ، كرەمل بولماسا دا، رەسەي اسكەرىنىڭ نيەتىن ءبىلۋ ءۇشىن بۇل اقپارات اشىق دەرەككوزدەرمەن جۇمىس ىستەيتىن زەرتتەۋشىلەر، جۋرناليستەر جانە باسقا دا تۇلعالارعا جىبەرىلدى.

رەسەي مۇنى اسكەري قۋاتىن كورسەتىپ، كيەۆتى قورقىتىپ، باتىس ەلدەرىنە “قاجەت بولسا، ۋكرايناعا از ۋاقىتتىڭ ىشىندە باسىپ كىرە الامىن” دەگەن بەلگى بەرۋ ءۇشىن جاساپ وتىر دەگەن بولجام ءجيى ايتىلادى.

ماسكەۋدەگى كارنەگي ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرى ماكسيم سامورۋكوۆ 5 ساۋىردە جاريالاعان ماقالاسىندا “رەسەي ءوز اسكەرىنىڭ ۋكراينا شەكاراسى مەن قىرىمعا جاقىنداعانىن اشىق كورسەتۋ ارقىلى كورشى مەملەكەتتى اياق استىنان شابۋىلداپ، قاپىدا قالدىرۋدى ەمەس، قوقان-لوقى كورسەتۋدى كوزدەپ وتىرعانىن دالەلدەدى” دەپ جازدى.

جاعدايدى باقىلاپ وتىرعان ماماندار رەسەي اسكەرى بۇرىن دا تۇراقتى اسكەري جاتتىعۋلار كەزىندە كوشىپ-قونىپ جۇرگەنىن، بىراق ەشقانداي ەلگە باسىپ كىرمەگەنىن ايتادى. كەي ساراپشى اسكەردىڭ بۇل جولعى قوزعالىسىنىڭ اسكەري دايىندىقتارعا قاتىسى جوق دەپ ەسەپتەيدى.

رەسەي نە دەيدى؟

رەسەي بۇل ماسەلەگە جونىندە ناقتى مالىمدەمە جاساعان جوق. وتكەن اپتادا كرەملدىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى دميتري پەسكوۆ جۋرناليستەردىڭ رەسەي اسكەرىنىڭ ۋكراينا شەكاراسىنا جاقىنداۋى تۋرالى سۇراعىنا جاۋاپ بەرۋدەن باس تارتىپ، “الاڭداۋعا سەبەپ جوق. كۇش قۇرىلىمدارىنىڭ شەكاراداعى قوزعالىسى – رەسەيدىڭ ىشكى ماسەلەسى” دەگەن.

بىراق قىرىم رەسەيدىڭ ىشكى ماسەلەسى دەگەندى كيەۆ تە، باتىس ەلدەرى دە، ءتىپتى الەمنىڭ باسىم بولىگى مويىندامايدى. ولار ماسكەۋدىڭ قارا تەڭىزدەگى تۇبەكتى يەلەنۋگە قۇقىعى جوق دەپ ەسەپتەيدى.

دونباسس پەن سولتۇستىك كاۆكاز شەكاراسىنا جاقىن ورنالاسقان اۋداندارعا جاۋاپتى وڭتۇستىك اسكەري وكرۋگ اسكەردىڭ دايىندىعىن تەكسەرۋ ءۇشىن 29 ناۋرىز بەن 30 ءساۋىر ارالىعىندا ونداعان جاتتىعۋ وتكىزەتىنىن حابارلادى. بۇل وكرۋگ رەسەيدىڭ قىرىمداعى اسكەري قۇرىلىمىنىڭ دا جۇمىسىن قاداعالايدى.

رەسەي اسكەري تەحنيكاسىنىڭ كولونناسى قىرىمعا بارا جاتىر. 24 ناۋرىز 2021 جىل.

رەسەي اسكەري تەحنيكاسىنىڭ كولونناسى قىرىمعا بارا جاتىر. 24 ناۋرىز 2021 جىل.

بىرنەشە كۇن بۇرىن رەسەيدىڭ قورعانىس ءمينيسترى ماسەلەنى ودان ءارى ۋشىقتىردى. 25 ناۋرىزدا سەرگەي شويگۋ ەلدىڭ سولتۇستىك-باتىسىنداعى پسكوۆ قالاسىندا ورنالاسقان 56-دەسانتتىق شابۋىل جاساعى قايتا قۇرىلىپ، قىرىمداعى فەودوسيا پورتىنا جىبەرىلەتىنىن ايتتى. كەرچەنسكي بۇعازىنداعى كوپىردىڭ جابىلۋى اسكەري تەحنيكا تاسىمالداۋمەن بايلانىستى دەگەن اقپارات بار.

رەسەي قاتىساتىن كولەمدى اسكەري دايىندىقتاردىڭ بۇرىننان وتكىزىپ جۇرگەنىمەن، ساراپشىلار قارۋ-جاراق تاسىمال ادەتتەگىدەن اۋقىمدى دەيدى.

6 cاۋىردە شويگۋ ەلدەگى بارلىق اسكەري وكرۋگتە كەڭ كولەمدى اسكەري جاتتىعۋلار باستالعانىن ايتتى.

وق اتۋ توقتادى ما؟

ۋكراينانىڭ شىعىسىندا ءجيى بۇزىلاتىن وق اتپاۋ تۋرالى كەلىسىم مينسك شارتىنان باستالعان. قوس بولىمنەن تۇراتىن كەلىسىمنىڭ ەكىنشىسىنە 2015 جىلى اقپاندا قول قويىلدى. قول قويۋشىلار قاتارىندا ۋكراينا، رەسەي جانە ۋكراينانىڭ جىكشىل وبلىستارى دونەتسك پەن لۋگانسك، ەۋروپا قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى بولدى.

ودان بولەك، قاقتىعىستى توقتاتۋعا مۇددەلى رەسەي، ۋكراينا، فرانتسيا جانە گەرمانيا وكىلدەرىنەن تۇراتىن نورمانديا فورماتى بار. بىراق بۇل توپتىڭ ماقساتى ورىندالعان جوق. وعان رەسەيدىڭ ۋكراينانىڭ شىعىسىنداعى سەپاراتيستەردى قارجىلاندىرۋى، ۋكراينانىڭ ىشكى ساياساتى، فرانتسيا مەن گەرمانيانىڭ ماسكەۋگە قارسى تۇرىپ، كيەۆتى قولداۋعا كەلگەندە ءبىر شەشىمگە كەلە الماۋى سياقتى بىرنەشە فاكتور اسەر ەتكەن.

گەرمانيانىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى 3 ساۋىردە جاريالاعان مالىمدەمەسىندە قازىرگى شيەلەنىستە سابىر ساقتاۋ كەرەگىن ەسكەرتىپ، بۇل ۇندەۋىن بارلىق تاراپقا ارناعان.

بۇل مالىمدەمە بىرقاتار رەسمي تۇلعانىڭ سىنىنا ۇشىرادى. ولار رەسەي اسكەرىنىڭ شەكاراعا جاقىنداپ، قاۋىپ ءتوندىرۋىن ۋكراينانىڭ دونباستاعى قورعانىس امالدارىنا تەڭەستىرۋگە بولمايتىنىن ايتىپ، نارازىلىق بىلدىرگەن (7 ساۋىردەگى دەرەك بويىنشا، ۋكراينانىڭ قارۋ-جاراعىن جاپپاي باسقا جاققا تاسىمالداپ جاتقانىن راستايتىن اقپارات جوق. رەسەيدىڭ قىرىمداعى ارەكەتىمەن سالىستىرعاندا، ۋكرايناداعى كەز كەلگەن اسكەري قيمىلى شەكارا ىشىندە عانا ءجۇرىپ جاتىر).

ەۋروپا وداعى ۋكراينانى قولدادى. وداقتىڭ جەتەكشى ديپلوماتى جوزەپ بوررەل قاڭتاردا ەۋروپا ەلدەرىنىڭ ماسكەۋمەن قارىم-قاتىناسىن نىعايتۋ ءۇشىن رەسەيگە بارىپ، قورلانىپ قايتقان. وسىدان سوڭ ساراپشىلار “بۇل ماسەلەگە كەلگەندە ەۋرووداقتىڭ رەسەيگە ىقپال ەتۋ تەتىگى از” دەگەن قورىتىندىعا كەلگەن.

رەسەي جونىندەگى ساراپشى مارك گالەوتتي ءوز كىتابىندا “ماسكەۋ باتىسقا “ۋكراينانى ءسوز جۇزىندە قولداۋدى جالعاستىرا بەرسەڭدەر، ءسوزدى ىسكە اينالدىرۋعا ءماجبۇر بولاسىڭدار” دەگەندى تۇسىندىرگىسى كەلەتىن سياقتى. ال كرەمل ەۋروپا ىسكە كوشۋگە قۇلىقتى ەمەس دەپ ويلايدى” دەپ جازادى.

اقش-تىڭ قاتىسى قانشا?

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، رەسەي قيمىلدارىنىڭ ۋاقىتى مەن اۋقىمى ماسكەۋدىڭ اقش پەن ونىڭ جاڭا سايلانعان پرەزيدەنتى دجو بايدەندى سىناپ كورگىسى كەلەتىنىن ءبىلدىرۋى مۇمكىن. بايدەن ۆيتسە-پرەزيدەنت كەزىندە ۋكراينانىڭ بەرىك قولداۋشىلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە تانىلعان.

رەسەي قىرىمدى اننەكسيالاعاننان كەيىن ۆاشينگتون ماسكەۋدى سانكتسيانىڭ قىسپاعىنا الدى. كەيىنگى جىلدارى اقش رەسەيگە جىلى قاباق تانىتقانداي بولعانىمەن، بايدەنگە دەيىنگى پرەزيدەنت دونالد ترامپ ماسكەۋگە قارسى سانكتسيالاردى كۇشىندە قالدىرعان.

ۋكراينا اسكەرى تاۋەلسىزدىك كۇنىنە وراي وتكەن اسكەري پارادتا تانكىگە قارسى Javelin دەيتىن امەريكالىق راكەتالاردى كورسەتتى. كيەۆ، 24 تامىز 2018 جىل.

ۋكراينا اسكەرى تاۋەلسىزدىك كۇنىنە وراي وتكەن اسكەري پارادتا تانكىگە قارسى Javelin دەيتىن امەريكالىق راكەتالاردى كورسەتتى. كيەۆ، 24 تامىز 2018 جىل.

بايدەن اكىمشىلىگى رەسەيگە قاتىستى الدەقايدا قاتاڭ ساياسات ۇستانىپ وتىر: جاڭا پرەزيدەنت قىزمەتىنە كىرىسكەلى قوس مەملەكەتتىڭ قارىم-قاتىناسىن قايتا قاراۋ نەمەسە نىعايتۋ ماسەلەسى قارالمايتىنى بىرنەشە رەت ايتىلعان.

اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتىنىڭ وكىلى نەد پرايس 5 ساۋىردە “رەسەيدەن بۇل ارانداتۋعا تۇسىنىكتەمە بەرۋدى سۇرادىق. باستىسى، ۋكراينالىق ارىپتەستەرىمىزدى قولداپ، ولاردى سابىرعا شاقىراتىن حابارلاما جىبەردىك” دەدى.

اقش-تاعى جاڭا پرەزيدەنت اكىمشىلىگى رەسەيلىك وپپوزيتسيونەر الەكسەي ناۆالنىي جۇيكە جۇيەسىن زاقىمدايتىن “نوۆيچوكپەن” ۋلانىپ، بايدەننىڭ انت بەرۋ راسىمىنەن ءۇش كۇن بۇرىن گەرمانيادان رەسەيگە ورالعان كەزدە بىردەن تۇتقىندالعاننان كەيىن ماسكەۋگە قارسى ەكونوميكالىق سانكتسيالار سالعان.

بايدەن اكىمشىلىگى رەسەيدىڭ بارلاۋ قىزمەتىن اقش ۇكىمەتىنىڭ كومپيۋتەرلەرىنە كيبەرشابۋىل جاسادى دەپ كىنالاپ، ماسكەۋدى بۇل ءۇشىن جاۋاپ الامىز دەپ قورقىتقان. بىراق جاڭا پرەزيدەنت رەسەيگە قارسى ناقتى قانداي شارالار قولداناتىنىن اشىپ ايتپادى.

2 cاۋىردە دجو بايدەن ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆلاديمير زەلەنسكيمەن تەلەفون ارقىلى سويلەسىپ، كيەۆتى تولىقتاي قولدايتىنىن بىلدىرگەن. بۇل قوڭىراۋدان بۇرىن اقش پەن ۋكراينانىڭ قورعانىس مينيسترلىگى مەن قارۋلى كۇشتەرىنىڭ شەندى وكىلدەرى سويلەسكەن.

ەۋرووداق ۋكرايناعا جاقسى جۇمىس ىستەيتىن، جەمقورلىقتان تازا ۇكىمەت قۇرۋ ءۇشىن جۇزدەگەن ميلليون ەۋرو اقشا بەرسە، اقش ۋكراينا اسكەرىن دايىندىقتان وتكىزىپ، تانكىگە قارسى زىمىران، قارسى تاراپتىڭ قارۋ-جاراعىن انىقتايتىن رادار جانە تۇندە كورۋگە ارنالعان كوزىلدىرىك سياقتى قۇرىلعىلارمەن قامتاماسىز ەتكەن.

1 ناۋرىزدا اقش-تىڭ قورعانىس مينيسترلىگى ۋكرايناعا 125 ميلليون دوللار كولەمىندە كومەك بەرگەن. بۇل جولى ۋكراينا اسكەرىنە ارتيللەرياعا قارسى رادارلار مەن تاكتيكالىق قۇرالداردىڭ كومەگىمەن ۇشۋ، باسقارۋ جانە باقىلاۋ قابىلەتىن جاقسارتۋ، قالىپتاسقان جاعداي تۋرالى اقپارات الۋدى كۇشەيتۋ، سپۋتنيكتەن تۇسىرىلگەن سۋرەتتەردى تالداۋ، اسكەري ەۆاكۋاتسيا جانە جارالانعان جاۋىنگەرلەرگە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ مۇمكىندىگىن ارتتىراتىن قۇرىلعىلار جىبەرىلگەن.

كرەمل ۋكراينانىڭ ناتو-عا قوسىلۋىنا تۇبەگەيلى قارسى. جۋىق اراداى كيەۆتىڭ اسكەري وداققا كىرۋى ەكىتالاي بولعانىمەن، زەلەنسكي بۇل ماسەلەگە قاتىستى اشىق مالىمدەمەلەر جاساپ ۇلگەردى.

زەلەنسكي ناتو-نىڭ باس حاتشىسىمەن سويلەسكەننەن كەيىن Twitter پاراقشاسىنا “اسكەردى جانە قورعانىس سەكتورىن رەفورمادان وتكىزگىمىز كەلەدى. بىراق رەسەيدى توقتاتۋعا ءبىر عانا رەفورما جەتكىلىكسىز. دونباستاعى سوعىستى توقتاتۋدىڭ جالعىز جولى – ناتو” دەپ جازدى.

ۋكراينا قارۋلى كۇشتەرىنىڭ ساربازى ءدۇربى ارقىلى دونەتسك قالاسىنداعى سەپاراتيستەر باقىلايتىن اۋماقپەن شەكارانى تەكسەرىپ تۇر. ۋكراينا، 6 ءساۋىر 2021 جىل.

ۋكراينا قارۋلى كۇشتەرىنىڭ ساربازى ءدۇربى ارقىلى دونەتسك قالاسىنداعى سەپاراتيستەر باقىلايتىن اۋماقپەن شەكارانى تەكسەرىپ تۇر. ۋكراينا، 6 ءساۋىر 2021 جىل.

رەسەيگە باسىمدىق بەرەتىن قادام قانداي بولماق؟

كيەۆ، ۆاشينگتون مەن باتىس ەلدەرى “كرەمل بىرنەشە ءىرى اسكەري جاتتىعۋ وتكىزىپ، كۇش قۇرىلىمدارىن ارى-بەرى كوشىرۋمەن عانا شەكتەلە مە؟” دەگەن سۇراققا ناقتى جاۋاپ تابا الماي وتىر.

بۇل ءۇشىن رەسەيدىڭ اينالاسىنداعى باسقا قاقتىعىستارعا قانداي رەاكتسيا ءبىلدىرىپ وتىرعانىنا كوز جۇگىرتىپ كورۋگە بولادى. سوۆەت وداعى تاراعاننان كەيىن گرۋزيادان بولىنگەن ابحازيا مەن وڭتۇستىك وسەتيا، مولدوۆانىڭ پريدنەستروۆە ايماعى سياقتى اۋماقتاردا بۇرىن “ۋاقىتشا توقتاتىلعان كيكىلجىڭدەر” قايتا ءورشىدى.

رەسەي كۇشتەرى بۇل قاقتىعىستاردىڭ بارىنە نە بىتىمگەر، نە كادىمگى اسكەر رەتىندە قاتىسقان. بىراق رەسەي اسكەر كىرگىزەردە بۇۇ نەمەسە ەقىۇ-دان رۇقسات الماعاندىقتان، قاقتىعىس ايماعىنداعى جاعدايدى ءوز پايداسىنا شەشۋ ءۇشىن تۇراقسىزدىق تۋعىزۋعا تىرىسادى.

وسىعان دەيىن ۆەنادا دونباسقا ەقىۇ ۇرانىمەن حالىقارالىق بىتىمگەرلەر جىبەرۋ باستاماسى كوتەرىلگەن. بىراق بۇل ۇسىنىس شەشىمى تابىلماعان بىرنەشە ماسەلەگە، ونىڭ ىشىندە “بىتىمگەرلەرگە رەسەي-ۋكراينا شەكاراسىنداعى نەمەسە ۋكرايناداعى باقىلاۋ سىزىعىنداعى ءتارتىپتى قاداعالاۋعا رۇقسات بەرىلە مە؟” دەگەن سۇراققا كەلىپ تىرەلدى.

ساراپشىلاردىڭ كوبى رەسەي ۇلكەن سوعىس باستاپ، ۋكراينانىڭ باسىم بولىگىن جاۋلاپ الۋعا تىرىسپايدى، ءدال قازىر ماسكەۋ ونداي تاۋەكەلگە بارمايدى دەپ ەسەپتەيدى.

Chatham House تالداۋ ورتالىعىنداعى رەسەي جونىندەگى باعدارلامانىڭ بۇرىنعى باسشىسى دجەيمس شەر ۋكراينا تەرريتورياسىنا رەسەيدىڭ بىتىمگەرلىك كۇشتەرىن كىرگىزۋ ماسكەۋدىڭ دە كوڭىلىنەن شىعاتىن شەشىم بولۋى مۇمكىن دەپ ەسەپتەيدى.

“جەرگىلىكتى تەكەتىرەس كۇشەيىپ، ماسەلە رەسەيدىڭ بىتىمگەرلىك كۇشتەرىن ءتۇيىسۋ سىزىعىنىڭ بويىنا ورنالاستىرۋمەن اياقتالۋى مۇمكىن دەگەن نۇسقا شىندىققا كوبىرەك ۇقسايدى” دەدى شەر ەستونياداعى حالىقارالىق قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك جونىندەگى ورتالىققا بەرگەن پىكىرىندە.

ازات ەۋروپا / ازاتتىق راديوسى 

Related Articles

  • توقاەۆتىڭ مالىمدەمەسىنەن كەيىن قازاقستان مەن رەسەي قاتىناسى قالاي وربىمەك؟

    ريد ستەنديش سانكت-پەتەربۋرگتەگى حالىقارالىق ەكونوميكا فورۋمى تورىنە شىعىپ كەلە جاتقان قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ (وڭ جاقتا) پەن رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين. 17 ماۋسىم 2022 جىل. قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ سانكت-پەتەربۋرگ ەكونوميكا فورۋمىندا ماسكەۋدى قولدامايتىنىن ءبىلدىردى. بۇل ۋكرايناداعى سوعىستان سوڭ ورتالىق ازياداعى جاعدايدىڭ وزگەرگەنىن كورسەتەتىندەي. قازاقستاندا بيىلعى قاڭتار وقيعاسى كەزىندەگى نارازىلىق جاپپاي تارتىپسىزدىككە ۇلاسىپ، بيلىگىنە قاۋىپ تونگەن سوڭ پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ رەسەيدىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن ەدى. سودان بەرى جۇرت رەسەي اسكەرىن ەلگە كىرگىزگەن پرەزيدەنت قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن قۇرباندىققا شالىپ، ماسكەۋگە قارىزدار بولىپ قالدى دەپ ايتىپ ءجۇردى. بىراق رەسەي اسكەرى ۋكرايناعا باسىپ كىرگەننەن كەيىن ءتورت اي وتكەندە توقاەۆ بۇل ويدى جوققا شىعاردى. ول رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينمەن سانكت-پەتەربۋرگ حالىقارالىق ەكونوميكا فورۋمىنا قاتىسىپ، كرەملدى قولدامايتىنىن ايتتى. رەسەي

  • ۋكراينا مەن باتىس رەسەيدى جەڭۋى ءۇشىن نە ىستەۋى كەرەك؟ ۋەسلي كلاركپەن سۇحبات

    ۆاجا تاۆبەريدزە رەسەي باستاعان سوعىس سالدارىنان جەرمەن-جەكسەن بولعان كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ ورنىندا وتىرعان بالا. كراماتورسك، ۋكراينا، 25 مامىر 2022 جىل. ۋەسلي كلارك 1998 جىلى يۋگوسلاۆيا ليدەرى سلوبودان ميلوشەۆيچتىڭ كوسوۆودا البان ۇلتى وكىلدەرىنە جاساعان زۇلىمدىعىن توقتاتۋ ءۇشىن جۇرگىزىلگەن ناتو وپەراتسياسىن باسقارعان. اقش-تىڭ وتستاۆكاداعى گەنەرالى، كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بەركل حالىقارالىق قاتىناستار ورتالىعىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى كلارك ازاتتىقتىڭ گرۋزين قىزمەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا رەسەيدىڭ ۋكرايناعا باسقىنشىلىعىن توقتاتۋ ءۇشىن ۋكراينا مەن باتىس نە ىستەۋى كەرەگىن ايتتى. ازاتتىق: ۋكراينانىڭ قازىرگى اسكەري جاعدايىن قالاي باعالايسىز؟ پۋتين قانداي دا ءبىر ماقساتىنا جەتتى مە؟ اقش-تىڭ وتستاۆكاداعى گەنەرالى ۋەسلي كلارك. ۋەسلي كلارك: ول ۋكراينادا ەشقانداي ناتيجەگە جەتكەن جوق. ماقتاناتىن دانەڭە دە جوق. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستاعى جەڭىسكە جەتكەنىن اتاپ وتەتىن 9 مامىرعا سونشا ءمان

  • اقش پرەزيدەنتى ءتايۆاندى قورعاۋ ءۇشىن اسكەري كۇش قولدانۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى

    اقش پرەزيدەنتى دجو بايدەن پرەزيدەنت دجو بايدەن، ەگەر قىتاي باسىپ كىرەر بولسا، اقش-تىڭ ءتايۆاندى اسكەري جولمەن قورعاۋعا دايىن ەكەنىن راستادى. “بۇل موينىمىزعا العان مىندەتىمىز” دەدى بايدەن توكيودا وتكىزگەن ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا. اقش پرەزيدەنتى مۇندا جەكسەنبى كۇنى ازيا ەلدەرىنە ساپارى بارىسىندا كەلگەن. بۇل اقپاراتتى Associated Press تاراتتى. “قىتايدىڭ تايۆانعا كۇش قولدانۋ جونىندەگى كەز-كەلگەن تالپىنىسى ءجونسىز بولادى، ويتكەنى ول ارەكەت ۋكرايناداعى جاعداي سياقتى تۇتاس ايماقتىڭ تىنىشتىعىن بۇزادى” دەپ مالىمدەدى بايدەن. اقش پرەزيدەنتىنىڭ سوزىنشە، رەسەيدىڭ ۋكرايناعا باسقىنشىلىعىنان كەيىن ءتايۆاندى قورعاۋدىڭ وزەكتىلىگى ارتا تۇسكەن. بايدەن سوزىنەن كەيىن قىتاي سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى ۆان ۆەنبين “تايۆان – قىتايدىڭ اجىراماس بولىگى” دەپ مالىمدەدى. “تايۆان ماسەلەسى — تەك قانا قىتايدىڭ ىشكى ءىسى”، — دەگەن ۆەنبين، بۇل ماسەلە بويىنشا كەلىسىمپازدىق بولمايتىنىن ايتا كەتتى. بۇرىن اقش تايۆانعا قاۋىپسىزدىك كەپىلىنىن بەرۋدەن تارتىنىپ كەلگەن. 1979 جىلدان بەرى اقش-تىڭ تايۆانمەن بايلانىسىن

  • باتىس بەرگەن قارۋ-جاراق ۋكرايناعا كومەكتەسە الا ما؟ ساراپشىمەن سۇحبات

    ريد ستەنديش اسكەري بەرەندى تەحنيكاعا ءمىنىپ كەلە جاتقان ۋكراين جاۋىنگەرلەرى. ۋكراينا قۇرلىق اسكەرى ءباسپاسوز قىزمەتى 2022 جىلعى 19 ساۋىردە جاريالاعان سۋرەت. ۇلىبريتانياداعى كونسەرۆاتيۆتىك پارتيانىڭ قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى جونىندەگى بۇرىنعى كەڭەسشىسى، Article 7 كونسالتينگ توبىنىڭ باس ديرەكتورى گارۆان ۋولش باتىستىڭ اسكەري تەحنيكاسى ۋكرايناعا قالاي كومەكتەسە الاتىنىن، سوعىستىڭ ەندىگى كەزەڭى نەلىكتەن لوگيستيكاعا بايلانىستى ەكەنىن ايتتى. رەسەي اسكەرى ۋكراينانىڭ شىعىسىنداعى شابۋىلىن كۇشەيتە باستاعان شاقتا، باتىس ەلدەرى كيەۆتى قۋاتتى قارۋ-جاراقپەن قامتاماسىز ەتۋگە تىرىسىپ جاتىر. ۋكراينا بۇل سوعىستا تاباندىلىقپەن قارسىلىق تانىتىپ، رەسەي اسكەرى ەلدىڭ سولتۇستىگىنەن كەتتى. بىراق ساراپشىلار سوعىستىڭ ەندىگى كەزەڭى باتىستىڭ اسكەري كومەگى قانداي بولاتىنىنا بايلانىستى ءوربيدى دەيدى. جۋىردا اقش ۋكرايناعا قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋعا 800 ملن دوللاردىڭ كومەگىن بەرۋدى ماقۇلداعان. سلوۆاكيا، بالتىق ەلدەرى، كانادا سەكىلدى باسقا مەملەكەتتەر

  • قارا تەڭىزدە رەسەيدىڭ “ماسكەۋ” كرەيسەرى سۋعا باتتى. وعان نە بولدى؟

    مارك كرۋتوۆ “ماسكەۋ” كرەيسەرى رەسەيدىڭ قارا تەڭىزدەگى اسكەري فلوتىنىڭ فلاگمانى بولعان. 14 ءساۋىر كەشكە رەسەي قورعانىس مينيسترلىگى ەلدىڭ قارا تەڭىزدەگى اسكەري فلوتىنىڭ فلاگمانى – “ماسكەۋ” كرەيسەرى سۋعا باتقانىن حابارلادى. ساراپشىلار زىمىران قارۋى بار كرەيسەردەن ايىرىلۋ رەسەي فلوتىنا ەلەۋلى سوققى بولىپ تيەتىنىن ايتادى. 13 ءساۋىر كەشكە ۋكراينانىڭ ودەسسا وبلىستىق اسكەري اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى، پولكوۆنيك ماكسيم مارچەنكو telegram-كانالىنا رەسەيدىڭ قارا تەڭىز فلوتىنىڭ فلاگمانى (جولباسشى كەمە) سانالاتىن، زىمىرانمەن جابدىقتالعان “ماسكەۋ” كرەيسەرىنە ۋكراينانىڭ كەمەگە قارسى ەكى “نەپتۋن” زىمىرانى تيگەنىن جازدى. بىرنەشە ساعاتتان كەيىن رەسەي قورعانىس مينيسترلىگى تاسس اگەنتتىگىنە كەمەدە ءورت بولعانىن راستادى. اسكەري ۆەدومستۆو ء“ورت سالدارىنان “ماسكەۋ” زىمىران كرەيسەرىندە وق-ءدارى قورى جارىلدى. كەمەگە ەداۋىر زاقىم كەلدى. ەكيپاج تولىقتاي ەۆاكۋاتسيالاندى” دەپ مالىمدەپ، ءورتتىڭ شىعۋ سەبەبى انىقتالىپ جاتقانىن ايتقان.

1 پىكىر

  1. Ğaliy Baysımaq

    Qos kõrşiniñ arasy qalay boluwşy edi sol urys-keris birin-biri siylamaw qadir tutpaw arazdyqqa jol berip qoydy. Bul õkinişke oray qos bawyrlas halyqtyñ basyna tūsken qiyinshylyq dewge ăbden bolady basqasha ataw esh mūmkin emes.

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: