|  | 

ساياسات

رەسەيدىڭ “ۇلتشىلدىق تۋرالى مانتراسى” جانە “رەپرەسسيا ءادىسىن ءبىر-بىرىنە ۇيرەتكەن” ۇكىمەتتەر

قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇحتار تىلەۋبەردى جانە رەسەي سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي لاۆروۆ ماسكەۋدە كەزدەسىپ تۇر. 9 قىركۇيەك 2020 جىل.

قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇحتار تىلەۋبەردى جانە رەسەي سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي لاۆروۆ ماسكەۋدە كەزدەسىپ تۇر. 9 قىركۇيەك 2020 جىل.

تۇركى ءسامميتى قارساڭىندا جارىق كورگەن لاۆروۆ ماقالاسى

EurasiaReview رەسەي سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي لاۆروۆتىڭ قازاقستانعا قاتىستى جاقىندا جارىق كورگەن ماقالاسىن “اقپارات قۇرالدارى مەن رەسمي ماسكەۋگە جاقىن ساياسي توپتار قوزدىرىپ وتىرعان اقپاراتتىق ناۋقاننىڭ جالعاسى” دەپ باعالايدى. اۆتور اقاس ءتاجۋىتوۆتىڭ ايتۋىنشا، وسى ماقالا ارقىلى “جوعارى شەندى رەسەي ديپلوماتى ەكى ەل اراسىنداعى شيەلەنىس ءتۇيىنىن بوساتۋعا تىرىسقان”، دەگەنمەن “قازاقستاننىڭ ءورىستىلدى ازاماتتارىنا قارسى ۇلتشىلدىق ارەكەتتەرى تۋرالى مانترانى قايتالاماي وتە الماعان”.

“روسسيسكايا گازەتا” باسىلىمىندا جاريالاعان ماقالاسىندا سەرگەي لاۆروۆ قازاقستان مەن رەسەي قارىم-قاتىناسىن سارالاي كەلە “وكىنىشكە قاراي، كەيىنگى كەزدە قازاقستاندا ورىس تىلىندە سويلەيتىندەرگە قاتىستى بىرقاتار رەزونانستى كسەنوفوبيا كورىنىسىنە كۋا بولدىق” دەگەن پىكىر ايتقان. رەسەي ءمينيسترىنىڭ بۇل مالىمدەمەسى قازاقستان قوعامىنىڭ نارازىلىعىن تۋعىزعان.

اۆتوردىڭ ايتۋىنشا، كسەنوفوبيا مەن ناسىلشىلدىك – “رەسەيدە اناعۇرلىم كەڭ تاراعان ماسەلە”، بىراق مۇنى “ولارعا (رەسەي ساياساتكەرلەرىنە) ايتۋدىڭ ءمانى جوق، سەبەبى ولار وزدەرىن ادىلدىكتىڭ ۇلگىسى سانايدى”.

ساراپشى لاۆروۆ ماقالاسى تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر كەڭەسىنىڭ ستامبۇلدا وتەتىن ءسامميتى قارساڭىندا جاريالانۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس دەپ سانايدى: “ماسكەۋ جوعارىدا اتالعان باق-تاعى ناۋقاندى تۇركيا باستاعان تۇركى وداعىن قۇرۋعا قازاقستاننىڭ اتسالىسۋىنا كەدەرگى كەلتىرۋ ءۇشىن نۇر-سۇلتانعا قىسىم جاساۋ ماقساتىندا پايدالانۋى مۇمكىن دەگەن بولجام بار”.

اۆتوردىڭ ايتۋىنشا، تۇركىتىلدەر ەلدەردىڭ ينتەگراتسياسىنا ەڭ الدىمەن انكارا مۇددەلى جانە تۇركيانىڭ اقپارات قۇرالدارى تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ وداعى قۇرىلاتىنى تۋرالى ءجيى جازىپ، قوعامدىق پىكىردى دايىنداي باستاعان.

ۆيدەو: لاۆروۆ مالىمدەمەسىنە اقوردا جاۋاپ بەرە مە؟ (9 قاراشا 2021 جىل).

قازاقستاننىڭ ەكس-پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ يدەياسىمەن قۇرىلعان ەۋرازيا وداعىن ەسكە سالعان اۆتور بۇل ەكى جوبا “كىمنىڭ گەوساياسي مۇددەسىنە قىزمەت ەتەدى؟” دەگەن ساۋال تاستايدى. “بۇل جوبالاردىڭ شىنايى جانە بولجالدى بەنەفيتسيارلارى – ماسكەۋ مەن انكارا، بۇل پىكىرگە قارسى داۋ ايتاتىن ادام بولماس” دەيدى ءتاجۋىتوۆ.

“ناتيجەسىندە يرونيالىق جاعداي قالىپتاستى: قازاقستان ءبىر-بىرىمەن باسەكەلەس ەكى حالىقارالىق ۇيىمنىڭ باسىندا تۇر. انكارا ۇلكەن ويىندا ماسكەۋگە قارسى تۇرۋ ءۇشىن كرەملدىڭ ساياسي سحەماسىن پايدالاناتىن سياقتى” دەپ جازادى EurasiaReview.

دەموكراتيا تۋرالى ايتپاعان “اۆتوكراتيالىق رەجيم” وكىلدەرى

جاقىندا قىرعىزستان استاناسى بىشكەكتە وتكەن ەۋرووداق-ورتالىق ازيا ەكونوميكالىق فورۋمىنا توقتالعان امەريكالىق Diplomat باسىلىمى بۇل تالقىعا ايماق ەلدەرىندە قالىپتاسقان ساياسي جۇيە ەرەكشە اسەر ەتكەنىن ايتادى. ءار ەلدىڭ پرەمەر-ءمينيسترى قاتىسقان بۇل فورۋمدا جاسىل ەكونوميكا، تسيفرلاندىرۋ جانە ىسكەرلىك كليماتتى جاقسارتۋ ماسەلەلەرى قارالعان.

ء“تىپتى ەكونوميكالىق فورۋم كونتەكسىندە بالكىم قىرعىزستاندى قوسپاعاندا ورتالىق ازيانىڭ بارلىق ەلى اۆتوريتارلىق رەجيم ەكەنى ايقىن بايقالدى. رەفورمالاردى تالقىلاۋ بارىسىندا ەۋرووداق باسشىلارى “جەمقورلىقپەن كۇرەس” جانە “دەموكراتيا” سوزدەرىن ەمەس، “اشىقتىق”، “ينكليۋزيۆتىك” سياقتى جۇمساق سوزدەردى قولداندى” دەپ جازادى باسىلىم.

اۆتوردىڭ ايتۋىنشا، جيىندا دەموكراتيا جانە جەمقورلىقپەن كۇرەس جونىندە تەك قىرعىزستان مەن وزبەكستان ۇكىمەت باسشىلارى اڭگىمە قوزعاعان. “قىرعىزستان پرەزيدەنتى [سادىر] جاپاروۆ بارلىق قاتىسۋشىلار ەركىندىكتى قۇندىلىق دەپ بىلەدى دەپ قۇيتىرقى مالىمدەمە جاسادى. وزبەكستان پرەمەر ءمينيسترى اريپوۆ وزبەكستان دەموكراتيالىق وزگەرىستەردى باستان كەشىپ جاتىر دەپ بۇدان بۇرىن ەلدە دەموكراتيا بولماعانىن مويىنداعانداي اسەر قالدىردى. ورتالىق ازيانىڭ باسقا ەلدەرىنەن ايىرماشىلىعى – قىرعىز جانە وزبەك رەسمي تۇلعالارى جەمقورلىقپەن كۇرەسكە دەن قويعاندارىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى” دەپ جازادى باسىلىم.

“رەپرەسسيانىڭ جاڭا ادىستەرى”

الەمدەگى قوعامدىق قوزعالىستار تۋرالى جۋرناليستىك ماقالالار مەن زەرتتەۋلەر جاريالايتىن Waging Nonviolence باسىلىمى قازاقستاندا كوپ شۋ بولعان بالا قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزەتىن زاڭ جوباسىن، ونىڭ ەلدەگى ءسوز بوستاندىعىنا ىقپالىن تالدايدى.

15 قىركۇيەكتە قازاقستان پارلامەنتىنىڭ تومەنگى پالاتاسى “بالا قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى” زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداعان. قۇجاتتا قازاقستاندا وكىلدىگى جوق الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن مەسەندجەرلەردىڭ جۇمىسىن شەكتەۋگە قاتىستى نورمالار بار. ساراپشىلار مەن ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى وسى زاڭ ارقىلى بيلىك الەۋمەتتىك جەلىگە باقىلاۋ ورناتۋدى كوزدەيدى دەپ دابىل قاققان.

“سولتۇستىك كورەياعا اينالدىرماقشى ما؟” الەۋمەتتىك جەلىنى شەكتەۋ جايلى باستاما جانە وعان قارسىلىق

“بيلىگى بۇرىننان تسەنزۋرا ءادىسىن قولداناتىن اۆتوكراتيالىق قازاقستاندا بالا قۇقىقتارىن قورعاۋ دەگەننىڭ استارىنا دا ۇڭىلگەن ءجون” دەگەن اۆتورلار قازاقستاندا الەۋمەتتىك جەلىنى قولداناتىنداردىڭ وتە كوپ ەكەنىنە توقتالادى.

“ۇكىمەتشىل كونتەنتتەن باسقانىڭ بارىنە وتتەگى جەتپەيتىن مەديا كەڭىستىگىندە YouTube, Telegram جانە Instagram سياقتى پلاتفورمالار تاۋەلسىز جۋرناليستەردىڭ اقپارات شىعارىپ، قوعامدىق پىكىرتالاس ۇيىمداستىرۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى” دەپ جازادى باسىلىم.

ماقالا اۆتورلارىنىڭ جازۋىنشا، قازاقستاننىڭ “بولاشاق ديكتاتورى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلدىڭ مەديا نارىعىن رەفورمالاۋ تۋرالى جاريالاعان” 1997 جىلدان بەرى تاۋەلسىز ءباسپاسوزدىڭ تىنىسى تارىلىپ بارادى.

“1997 جىلدان بەرى قازاقستاننىڭ اكىمشىلىك كودەكسىنە باق-تىڭ جۇمىسىن رەتتەيتىن 40 باپ ەنگىزىلدى. ۇكىمەت ءوز جاقتاستارىنىڭ كوپ اقپارات قۇرالىن قولىنا شوعىرلاندىرۋىنا مۇمكىندىك بەردى، اقپارات قۇرالدارىن تىركەۋدىڭ قاتاڭ جۇيەسىن ەنگىزدى، سالىق جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ كەز كەلگەن باق-تى لايىقتى ەسكەرتۋسىز تەكسەرۋىنە رۇقسات بەردى. وسى قۇقىقتىق جانە اكىمشىلىك رەفورمالار كەسىرىنەن قازاقستان “شەكاراسىز رەپورتەرلار” ۇيىمىنىڭ ءباسپاسوز بوستاندىعى يندەكسىندە 2002 جىلعى 116-ورىننان 2021 جىلى 155-ورىنعا دەيىن سىرعىدى” دەپ جازادى ماقالا اۆتورلارى.

2010 جىلدان ينتەرنەت جىلدام تاراي باستادى. 2007 جىلى حالىقتىڭ 4 پايىزى عانا ينتەرنەتپەن قامتىلعان بولسا، 2010 جىلى بۇل كورسەتكىش 31 پايىزعا جەتىپ، ۇلعايا بەردى. Facebook, YouTube, Instagram جانە Telegram سياقتى جاڭا پلاتفورمالاردىڭ شىعۋى الەۋمەتتىك مەدياعا نەگىزدەلگەن جۋرناليستيكانىڭ دامۋىنا مۇمكىندىك بەردى. جۋرناليستىك زەرتتەۋ، ەلدەگى جاعدايدى تالقىلاپ، سارالاۋ، ۇكىمەتتى قولدايتىن مەديانىڭ نازارىنا ىلىنبەگەن ساياسي نارازىلىقتاردان حابار تاراتۋ جانە رەسمي كوزقاراسقا قارسىلىق – بارلىعى ساندىق پلاتفورماعا اۋىستى” دەپ جازادى باسىلىم.

سوندىقتان ەلدەگى جۋرناليستىك قاۋىمداستىق بالالار قۇقىعىن قورعاۋ دەگەن جەلەۋمەن دايىندالىپ جاتقان زاڭ جوباسىنان “قاتتى سەكەم الادى” ءارى ونىڭ قابىلدانۋىنا قارسى كۇرەسىپ جاتىر دەپ جازادى اۆتورلار.

“الايدا ولاردىڭ جەڭىستەن ءۇمىتى از، سەبەبى اۆتوكراتيالىق رەجيمدەردىڭ ينتەرنەتتە دە، ودان تىسقارىدا دا بوتەن پىكىردى باسىپ تاستاۋعا بيلىگى دە، قاۋقارى دا جەتەدى. ۇكىمەتتەر رەپرەسسيانىڭ جاڭا ادىستەرىن ءبىر-بىرىنەن ۇيرەنىپ جاتىر” دەپ قورىتادى Waging Nonviolence باسىلىمى.

ازات ەۋروپا / ازاتتىق راديوسى

Related Articles

  • ءسىزدىڭ ءادىسىڭىز – قاتالدىق.

    ءسىزدىڭ ءادىسىڭىز – قاتالدىق. ءسىزدىڭ جۇمىسىڭىز شىدامدىلىق – بۇل قۇرال. اشتىققا، سۋىققا توزە ءبىل، اۋىرسىنۋ، جىلجىمايتىن مۇلىك. تەك بۇل قارسىلاسىڭىزدى بارلىق جەردە، ءتىپتى ونىڭ قورعانىس تەرەڭىندە دە جويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قارسىلاس – اڭ-تاڭ. ونى باقىلاپ، ونى اتىپ تاستاڭىز. دۇشپانىڭ ىشەكشى – ودان گورى قاسىرەت بول. ول قاتال، ودان دا قيىن. ءسىزدىڭ ماماندىعىڭىز – ونەر. © ۋكراينا قارۋلى كۇشتەرىنىڭ سنايپەردەن ەستەلىك

  • باتىس بەرگەن قارۋ-جاراق ۋكرايناعا كومەكتەسە الا ما؟ ساراپشىمەن سۇحبات

    ريد ستەنديش اسكەري بەرەندى تەحنيكاعا ءمىنىپ كەلە جاتقان ۋكراين جاۋىنگەرلەرى. ۋكراينا قۇرلىق اسكەرى ءباسپاسوز قىزمەتى 2022 جىلعى 19 ساۋىردە جاريالاعان سۋرەت. ۇلىبريتانياداعى كونسەرۆاتيۆتىك پارتيانىڭ قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى جونىندەگى بۇرىنعى كەڭەسشىسى، Article 7 كونسالتينگ توبىنىڭ باس ديرەكتورى گارۆان ۋولش باتىستىڭ اسكەري تەحنيكاسى ۋكرايناعا قالاي كومەكتەسە الاتىنىن، سوعىستىڭ ەندىگى كەزەڭى نەلىكتەن لوگيستيكاعا بايلانىستى ەكەنىن ايتتى. رەسەي اسكەرى ۋكراينانىڭ شىعىسىنداعى شابۋىلىن كۇشەيتە باستاعان شاقتا، باتىس ەلدەرى كيەۆتى قۋاتتى قارۋ-جاراقپەن قامتاماسىز ەتۋگە تىرىسىپ جاتىر. ۋكراينا بۇل سوعىستا تاباندىلىقپەن قارسىلىق تانىتىپ، رەسەي اسكەرى ەلدىڭ سولتۇستىگىنەن كەتتى. بىراق ساراپشىلار سوعىستىڭ ەندىگى كەزەڭى باتىستىڭ اسكەري كومەگى قانداي بولاتىنىنا بايلانىستى ءوربيدى دەيدى. جۋىردا اقش ۋكرايناعا قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋعا 800 ملن دوللاردىڭ كومەگىن بەرۋدى ماقۇلداعان. سلوۆاكيا، بالتىق ەلدەرى، كانادا سەكىلدى باسقا مەملەكەتتەر

  • قارا تەڭىزدە رەسەيدىڭ “ماسكەۋ” كرەيسەرى سۋعا باتتى. وعان نە بولدى؟

    مارك كرۋتوۆ “ماسكەۋ” كرەيسەرى رەسەيدىڭ قارا تەڭىزدەگى اسكەري فلوتىنىڭ فلاگمانى بولعان. 14 ءساۋىر كەشكە رەسەي قورعانىس مينيسترلىگى ەلدىڭ قارا تەڭىزدەگى اسكەري فلوتىنىڭ فلاگمانى – “ماسكەۋ” كرەيسەرى سۋعا باتقانىن حابارلادى. ساراپشىلار زىمىران قارۋى بار كرەيسەردەن ايىرىلۋ رەسەي فلوتىنا ەلەۋلى سوققى بولىپ تيەتىنىن ايتادى. 13 ءساۋىر كەشكە ۋكراينانىڭ ودەسسا وبلىستىق اسكەري اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى، پولكوۆنيك ماكسيم مارچەنكو telegram-كانالىنا رەسەيدىڭ قارا تەڭىز فلوتىنىڭ فلاگمانى (جولباسشى كەمە) سانالاتىن، زىمىرانمەن جابدىقتالعان “ماسكەۋ” كرەيسەرىنە ۋكراينانىڭ كەمەگە قارسى ەكى “نەپتۋن” زىمىرانى تيگەنىن جازدى. بىرنەشە ساعاتتان كەيىن رەسەي قورعانىس مينيسترلىگى تاسس اگەنتتىگىنە كەمەدە ءورت بولعانىن راستادى. اسكەري ۆەدومستۆو ء“ورت سالدارىنان “ماسكەۋ” زىمىران كرەيسەرىندە وق-ءدارى قورى جارىلدى. كەمەگە ەداۋىر زاقىم كەلدى. ەكيپاج تولىقتاي ەۆاكۋاتسيالاندى” دەپ مالىمدەپ، ءورتتىڭ شىعۋ سەبەبى انىقتالىپ جاتقانىن ايتقان.

  • رەسەي اسكەرى دونباسسقا شوعىرلاندى. ۋكراينا سوعىستىڭ جاڭا كەزەڭىنە قالاي دايىندالىپ جاتىر؟

    ريد ستەنديش دونباسستاعى سەپاراتيستەر. اقش تەڭىز اسكەرىنىڭ وتستاۆكاداعى پولكوۆنيگى، ۆاشينگتونداعى ستراتەگيالىق جانە حالىقارالىق زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ كەڭەسشىسى مارك كانسيان ازاتتىققا سۇحبات بەردى. ول ۋكرايناداعى سوعىستىڭ كەلەسى كەزەڭىندە نە بولاتىنىن، نەلىكتەن كيەۆكە وق-ءدارى كوبىرەك قاجەت ەكەنىن جانە رەسەي اسكەرىنىڭ تىعىرىققا تىرەلۋ سەبەپتەرى تۋرالى ايتتى. ۋكرايناداعى سوعىس ەلدىڭ شىعىسى مەن وڭتۇستىگىنە ويىسىپ جاتقاندا، كيەۆ ناتو ەلدەرىنەن رەسەي اسكەرىن جويۋعا قاجەت قارۋ-جاراق سۇرادى. جۋىردا چەحيانىڭ ۋكرايناعا سوۆەت كەزىندە جاسالعان ت-72 تانكىن، گاۋبيتسا مەن بروندالعان تەحنيكاسىن جىبەرگەنى بەلگىلى بولدى. وسىلايشا ولار كيەۆتىڭ وتىنىشىنە قۇلاق اسىپ، قولداۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە وتكەنىن بىلدىرگەندەي بولدى. پولشا، ۇلىبريتانيا سەكىلدى ەلدەر دە قارۋ-جاراق جىبەرىپ جاتىر. ۋكرايناعا جۇزدەگەن ميلليون دوللار جۇمساعانىن مالىمدەگەن اقش تا قوسىمشا قۇرال-جابدىقتارىن تاسىمالداپ جاتىر. دەگەنمەن ۋكراينا كۇشتەرىنە ەندى تاكتيكانى وزگەرتىپ،

  • زامانبەك نۇرقادىلوۆتىڭ ۇلى اكە كەگىن قايتارماقشى

    ——————- «سەنى ءولتىرۋ شىبىننان دا وڭاي»: نۇرقادىلوۆتىڭ ۇلى قۇپيانىڭ شەتىن 17 جىلدان كەيىن شىعاردى (ۆيدەو) اۆتورى: نۇرلان ءالينۇر، 03.03.2022, “تۇركىستان” گازەتى زامانبەك نۇرقادىلوۆتىڭ ۇلى قايرات نۇرقادىلوۆ «ۋاقىت كورسەتەدى» باعدارلاماسىنا العاش رەت سۇحبات بەرىپ، 17 جىل بويى ايتپاعان قۇپياسىن جاريالادى دەپ حابارلادى turkystan.kz. ونىڭ ايتۋىنشا، ەندى اكەسى زامانبەك نۇرقادىلوۆ تۋرالى بار شىندىقتى ايتۋدىڭ ءساتى كەلگەن. شىندىقتى ايتۋ مەنىڭ پارىزىم دەپ سانايدى. «اكەم ساياساتتىڭ قۇربانى بولدى. ەكى رەت جۇرەگىنەن، ءبىر رەت ماڭدايىنان اتىپ، ءوز-وزىنە قول جۇمسادى دەگەنگە كەلىسپەيمىن. قايتىس بولعاندا دەپارتامەنتتەگىلەر مەنى جابىرلەنۋشى بولىپ، بارلىق ساراپتاما قۇجاتتارعا سەن قول قوياسىڭ دەدى. ءبىر جۇما وتكەننەن كەيىن پالتو كيگەن ۇزىن بويلى ورگانداعى ەكى جىگىت كەلدى. ولار «ءوز-ءوزىن ءولتىردى بولادى، سۋيتسيد دەپ جازامىز، سەن سوعان

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: