|  |  | 

Jahan jañalıqtarı Sayasat

Mäskeu türki memleketteriniñ biriguinen nege qorqadı? AQŞ-tağı Omarova töñiregindegi dau


Türkitildes memleketterdiñ ıntımaqtastıq keñesine müşe el basşıları. Stambul, 12 qaraşa, 2021 jıl.

Türkitildes memleketterdiñ ıntımaqtastıq keñesine müşe el basşıları. Stambul, 12 qaraşa, 2021 jıl.

Kreml' türki memleketteriniñ biriguinen seskene me? «Türki älemi» men «orıs äleminiñ» qaysısı küşti? AQŞ-tağı bıltırğı prezident saylauınan soñ bastalğan qos partiya arasındağı teketirestiñ Qazaqstan tuması Säule Omarovağa qanday qatısı bar? Batıs aqparat qwraldarı osı swraqtarğa jauap izdeydi.

«REBRENDINGTEN ÖTKEN» TÜRKİ KEÑESİ

«Türkiyanıñ odaqtası – Äzerbayjan ekinşi Qarabaq soğısında (2020 jılğı 27 qırküyek – 9 qaraşa) jeñiske jetken soñ reseylik şoluşılar Ankaranıñ öz qolastındağı türki memleketter odağın qwru äreketine alañday bastağan. Türkitildes memleketterdiñ ıntımaqtastıq keñesi (qısqaşa Türki keñesi) eleuli rebrendingten ötip, Türkiya Türki memleketter wyımın (maqalada «odağı» dep jazılğan – red.) qwrğannan soñ bwl qauip wlğaya tüsti». 12 qaraşada Stambwlda ötken Türkitildes memleketter keñesiniñ kezekti sammitin qorıtındılağan amerikalıq Jamestown qorınıñ saytındağı maqala osılay bastaladı.

Avtordıñ aytuınşa, Reseydegi key sarapşılar Türkiya prezidenti Rejep Tayıp Erdoğannıñ oyı tım äride dep boljaydı: Erdoğannıñ oyındağı türki älemi – «tek türki memleketteriniñ emes, basqa elderdiñ, sonıñ işinde Resey Federaciyasınıñ aumağındağı türki halıqtarınıñ auqımdıraq tobın qwraydı».

Türki keñesine müşe el basşıları keñes otırısında: Türkiya prezidenti Rejep Erdoğan (ortada), Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev (oñ jaqta) jäne Äzerbayjan basşısı Il'ham Äliev. Türkiya, 12 qaraşa, 2021 jıl.

Türki keñesine müşe el basşıları keñes otırısında: Türkiya prezidenti Rejep Erdoğan (ortada), Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaev (oñ jaqta) jäne Äzerbayjan basşısı Il'ham Äliev. Türkiya, 12 qaraşa, 2021 jıl.

Avtor Resey ğalımı Dmitriy Rodionovtıñ boljamına silteme jasap: «Bwl ıqtimal äreketterdiñ alğaşqısı Mäskeudiñ Äzerbayjan, Qazaqstan, Qırğızstan, Türkimenstan jäne Özbekstan siyaqtı elderge ıqpalın azaytudı közdese, ekinşisi Resey Federaciyasınıñ qazirgi aumağındağı türki jerlerine Mäskeudiñ baqılau jürgizuine qauip töndiredi» deydi. Onıñ aytuınşa, soñğı kezderi Mäskeu türki memleketteriniñ odağı koncepciyasın jii sınağanımen, «ideyağa köp nazar audartpau üşin oğan qarsı pikir bildiruden tartınıp kelgen».

Sarapşınıñ aytuınşa, Türkiya basşısı türki memleketterinen basqa elderdiñ aumağındağı türkitildes halıqtıñ qamqorşısı ekenin köp bayqatıp jür. Mäselen, bıltır qañtarda Bakuge barğan saparında ol «Ankara Irandağı äzerbayjandarğa alañdaytının» aytqan, sol arqılı ol «ritorika jağınan tipti Äzerbayjan prezidenti Il'ham Älievten de asıp ketti». Milliondağan äzerbayjan twrıp jatqan Iranğa nemese Şıñjañdağı türki mwsılmandarı «sayasi üyrenu lageri» degen orındarğa qamalıp jatqan Qıtayğa tikeley aybat şekpegenimen, Erdoğan «Ankara öz memleketi joq türki halıqtarına nazar audaratının jäne türki birliginiñ bwl eki türi özara baylanıstı ekenin ayttı jäne isimen de añğarttı».

Avtordıñ aytuınşa, Türkiyanıñ Reseydegi mwsılman türkilerge, äsirese Mäskeu Ukrainadan okkupaciyalağan Qırım tübegindegi Qırım tatarlarına nazar saluı Reseydi bwrınnan tolğandırıp keledi.

Nwr-Swltanda ornalasqan Türki akademiyasınıñ jaqında jariyalanğan mälimdemesinde Reseydiñ Qiır şığısındağı Saha Respublikası «älem qauımdastığı moyındamağan memlekettik qwrılımdardıñ biri» dep atalğan. Resey sarapşısı Sergey Aksenovtıñ pikirinşe, bwl – «Reseydegi türki separatizmi propagandasınıñ» äreketi.

«Resey sarapşılarınıñ aytuınşa, Türkiyanıñ şeteldegi türki halıqtarına jasap jatqan äreketi Reseydiñ «orıs älemi» bastamasımen dälme-däl keledi. Osı eki säykestik jäne Mäskeudiñ mwnı moyındamauı Ankaranıñ Kreml' «jaqın şetel» dep sanaytın aymaqtarğa ğana emes, öz üyine jaqın jerge de ıqpal jürgizuine jol aşuı ıqtimal. Ärine, Ankaranıñ türki älemi turalı közqarası Mäskeudiñ orıs älemi turalı közqarasınday ne odan da ülken mañızğa ie boluı mümkin» dep qorıtadı Euraziyadağı etnosaralıq qarım-qatınastı zertteytin sarapşı, maqala avtorı Pol Gobl.

«QIZILDARDI AÑDU» NAUQANINIÑ «NISANASINA» AYNALĞAN OMAROVA

AQŞ-tağı joğarı lauazımdı qızmetke wsınılğan Qazaqstan tuması Säule Omarova Demokratiyalıq jäne Respublikalıq partiyalar arasındağı bitispes daudıñ ortasında qaldı. AQŞ prezidenti Djo Bayden jaqında Kornell universitetiniñ professorı Omarovanı valyuta basqarmasınıñ jetekşisi qızmetine wsınğan.

Onıñ kandidaturasın talqılaytın senattağı tıñdau jaqındap qalğanda Amerika aqparat qwraldarı Säule Omarova 26 jıl bwrın dükennen kiim wrlap, wstalğan dep jarısa jazdı. Al Fox News telearnası Omarovanıñ SSSR-dağı kommunistik rejim kezinde Mäskeude bilim alğanın alğa tartıp, onı «Karl Markstıñ suretimen birge omaqa asatın Baydenniñ kezekti ümitkeri» dep sipattadı. Endi biri ol «kommunizmdi qalaydı» dese, Wall Street Journal-dıñ redakciya alqası «Ol sovettiñ ekonomikalıq jüyesi küşti bolğan degen oydı äli wstanadı» degen oy ayttı.

Säule Omarova AQŞ senatınıñ tıñdauı kezinde swraqtarğa jauap berip jatır. 18 qaraş 2021 jıl.

Säule Omarova AQŞ senatınıñ tıñdauı kezinde swraqtarğa jauap berip jatır. 18 qaraş 2021 jıl.

New York Magazine basılımı bolsa, Säule Omarova «qızıldardı izdeu degen süykimsiz nauqannıñ nısanına aynaldı» degen taqırıppen maqala bastı. «Eldiñ keybir iri bankterine qatıstı erejelerdi bosañsıtudağı keñseniñ (valyuta basqarmasınıñ – red.) rölin qatañ sınağan Omarovanı ekige jarılğan kongress «Sälem, Säule!» degen ändi blyuz stilinde şırqap, qwşaq jaya qarsı aladı dep eşkim kütken joq, ärine. Sıylı ğalım äri ülken Djordj Buş äkimşiliginiñ ardageri prezident Baydenniñ öz adamdarın tağayındau barısında däl 1950-jıldardağıday qızıldardı añdu degen eñ bir süykimsiz nauqannıñ ortasında qaladı dep eşkim oylamadı» dep jazadı basılım.

AQŞ senatınıñ bank komitetindegi Respublikalıq partiya ökili Pet Tumi Omarovanıñ Mäskeu memlekettik universitetine tüskenin, Lenin atındağı stipendiya alğanın aytıp, wzaq söz söylegen jäne sonda jazğan «Karl Markstıñ sayasi filosofiyası turalı diplom jwmısınıñ orısşa tüpnwsqasın talap etip, aqılğa sıyımsız, közboyau hat jazğan».

New York Magazine tilşisine swhbat bergen Säule Omarova mwnday qarsılıq bolatının bilgenin aytqan. Onıñ aytuınşa, öz kandidaturasına qarsılıqtıñ artında AQŞ-tıñ iri bankteri twr.

«Men olardı (AQŞ-tıñ iri federaldıq bankterin – red.) rettep otıradı dep qobaljitındarı anıq edi. Sebebi olar meniñ jaña dağdarıstı boldırmauğa qatıstı naqtı wstanımım bar ekenin biledi. Sebebi men bwl salanıñ sırttay jaqsı körinetin jauaptarın qanağat twtıp otıra bermey, qiın swraqtardı qayta-qayta qoya beretinimdi olar biledi» dedi Omarova.

Amerika basılımdarı Säule Omarovanıñ Qazaqstan men Reseydegi balalıq, jastıq şağına da köp toqtalğan. Ol «Kommunistik partiyağa ötpegeni üşin Stalin jaqındarın Sibirge aydap jibergen» äjesiniñ qolında öskenin aytqan. Omarova Sovet odağın «erkin käsipkerlik joq, men siyaqtı adamdarğa ekonomikalıq mümkindik joq repressiyalıq memleket» dep atağan.

«Onıñ bar armanı – mümkindikter men erkindik eli Amerikağa kelu bolğan».

18 qaraşada ötken tıñdauda Omarova senatorlar sınınıñ astında qaldı. New York Times-tıñ jazuınşa, AQŞ senatorları onıñ mekemeni basqarudağı josparına emes, kezinde jazğan eñbekterine köbirek şüylikken, tipti AQŞ-tağı gender teñdigin SSSR-dikimen salıstırğan 2019 jılğı tuitine de nazar audarğan.

AQŞ basılımdarınıñ jazuınşa, senattıñ qoldauına ie bolğan jağdayda Säule Omarova 3500-dey qızmetkeri bar valyuta basqarmasınıñ jetekşisi qızmetine baradı. Bwl – Amerikadağı federaldıq bankterdiñ jarğısına baqılau jasaytın retteuşi organ.

Azat Europa / Azattıq radiosı 

Related Articles

  • AQŞ prezidenti Tayvan'di qorğau üşin äskeri küş qoldanuğa dayın ekenin mälimdedi

    AQŞ prezidenti Djo Bayden Prezident Djo Bayden, eger Qıtay basıp kirer bolsa, AQŞ-tıñ Tayvan'di äskeri jolmen qorğauğa dayın ekenin rastadı. “Bwl moynımızğa alğan mindetimiz” dedi Bayden Tokioda ötkizgen baspasöz konferenciyasında. AQŞ prezidenti mwnda jeksenbi küni Aziya elderine saparı barısında kelgen. Bwl aqparattı Associated Press tarattı. “Qıtaydıñ Tayvan'ğa küş qoldanu jönindegi kez-kelgen talpınısı jönsiz boladı, öytkeni ol äreket Ukrainadağı jağday siyaqtı twtas aymaqtıñ tınıştığın bwzadı” dep mälimdedi Bayden. AQŞ prezidentiniñ sözinşe, Reseydiñ Ukrainağa basqınşılığınan keyin Tayvan'di qorğaudıñ özektiligi arta tüsken. Bayden sözinen keyin Qıtay Sırtqı ister ministrliginiñ resmi ökili Van Ven'bin' “Tayvan' – Qıtaydıñ ajıramas böligi” dep mälimdedi. “Tayvan' mäselesi — tek qana Qıtaydıñ işki isi”, — degen Ven'bin', bwl mäsele boyınşa kelisimpazdıq bolmaytının ayta ketti. Bwrın AQŞ Tayvan'ğa qauipsizdik kepilinin beruden tartınıp kelgen. 1979 jıldan beri AQŞ-tıñ Tayvan'men baylanısın

  • Sizdiñ ädisiñiz – qataldıq.

    Sizdiñ ädisiñiz – qataldıq. Sizdiñ jwmısıñız şıdamdılıq – bwl qwral. Aştıqqa, suıqqa töze bil, auırsınu, jıljımaytın mülik. Tek bwl qarsılasıñızdı barlıq jerde, tipti onıñ qorğanıs tereñinde de joyuğa mümkindik beredi. Qarsılas – añ-tañ. Onı baqılap, onı atıp tastañız. Dwşpanıñ işekşi – odan göri qasiret bol. Ol qatal, odan da qiın. Sizdiñ mamandığıñız – öner. © Ukraina Qarulı Küşteriniñ snayperden estelik

  • Batıs bergen qaru-jaraq Ukrainağa kömektese ala ma? Sarapşımen swhbat

    Rid STENDIŞ Äskeri berendi tehnikağa minip kele jatqan ukrain jauıngerleri. Ukraina qwrlıq äskeri baspasöz qızmeti 2022 jılğı 19 säuirde jariyalağan suret. Wlıbritaniyadağı Konservativtik partiyanıñ qauipsizdik mäseleleri jönindegi bwrınğı keñesşisi, Article 7 konsalting tobınıñ bas direktorı Garvan Uolş Batıstıñ äskeri tehnikası Ukrainağa qalay kömektese alatının, soğıstıñ endigi kezeñi nelikten logistikağa baylanıstı ekenin ayttı. Resey äskeri Ukrainanıñ şığısındağı şabuılın küşeyte bastağan şaqta, Batıs elderi Kievti quattı qaru-jaraqpen qamtamasız etuge tırısıp jatır. Ukraina bwl soğısta tabandılıqpen qarsılıq tanıtıp, Resey äskeri eldiñ soltüstiginen ketti. Biraq sarapşılar soğıstıñ endigi kezeñi Batıstıñ äskeri kömegi qanday bolatınına baylanıstı örbidi deydi. Juırda AQŞ Ukrainağa qauipsizdigin nığaytuğa 800 mln dollardıñ kömegin berudi maqwldağan. Slovakiya, Baltıq elderi, Kanada sekildi basqa memleketter

  • Qara teñizde Reseydiñ “Mäskeu” kreyseri suğa battı. Oğan ne boldı?

    Mark KRUTOV “Mäskeu” kreyseri Reseydiñ Qara teñizdegi äskeri flotınıñ flagmanı bolğan. 14 säuir keşke Resey qorğanıs ministrligi eldiñ Qara teñizdegi äskeri flotınıñ flagmanı – “Mäskeu” kreyseri suğa batqanın habarladı. Sarapşılar zımıran qaruı bar kreyserden ayırılu Resey flotına eleuli soqqı bolıp tietinin aytadı. 13 säuir keşke Ukrainanıñ Odessa oblıstıq äskeri äkimşiliginiñ basşısı, polkovnik Maksim Marçenko telegram-kanalına Reseydiñ Qara teñiz flotınıñ flagmanı (jolbasşı keme) sanalatın, zımıranmen jabdıqtalğan “Mäskeu” kreyserine Ukrainanıñ kemege qarsı eki “Neptun” zımıranı tigenin jazdı. Birneşe sağattan keyin Resey qorğanıs ministrligi TASS agenttigine kemede ört bolğanın rastadı. Äskeri vedomstvo “Ört saldarınan “Mäskeu” zımıran kreyserinde oq-däri qorı jarıldı. Kemege edäuir zaqım keldi. Ekipaj tolıqtay evakuaciyalandı” dep mälimdep, örttiñ şığu sebebi anıqtalıp jatqanın aytqan.

  • Resey äskeri Donbassqa şoğırlandı. Ukraina soğıstıñ jaña kezeñine qalay dayındalıp jatır?

    Rid STENDIŞ Donbasstağı separatister. AQŞ teñiz äskeriniñ otstavkadağı polkovnigi, Vaşingtondağı strategiyalıq jäne halıqaralıq zertteuler ortalığınıñ keñesşisi Mark Kansian Azattıqqa swhbat berdi. Ol Ukrainadağı soğıstıñ kelesi kezeñinde ne bolatının, nelikten Kievke oq-däri köbirek qajet ekenin jäne Resey äskeriniñ tığırıqqa tirelu sebepteri turalı ayttı. Ukrainadağı soğıs eldiñ şığısı men oñtüstigine oyısıp jatqanda, Kiev NATO elderinen Resey äskerin joyuğa qajet qaru-jaraq swradı. Juırda Çehiyanıñ Ukrainağa sovet kezinde jasalğan T-72 tankin, gaubica men brondalğan tehnikasın jibergeni belgili boldı. Osılayşa olar Kievtiñ ötinişine qwlaq asıp, qoldaudıñ jaña deñgeyine ötkenin bildirgendey boldı. Pol'şa, Wlıbritaniya sekildi elder de qaru-jaraq jiberip jatır. Ukrainağa jüzdegen million dollar jwmsağanın mälimdegen AQŞ ta qosımşa qwral-jabdıqtarın tasımaldap jatır. Degenmen Ukraina küşterine endi taktikanı özgertip,

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: