|  |  |  | 

Көз қарас Саясат Суреттер сөйлейді

ҰҚШҰ әскерінің Қазақстанға келуінің салдары не болмақ?


Ресейлік әскерилердің Қазақстанға аттанған сәті. 6 қаңтар 2022 жыл.

Ресейлік әскерилердің Қазақстанға аттанған сәті. 6 қаңтар 2022 жыл.

Қазақстанның көптеген аймағында билікке қарсы наразылықта полиция адамдарға аса қатты қарсылып көрсетпеді, кейбір жерлерде полицейлердің наразыларға қосылғаны да айтылған еді. Осы тұста Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев елде “шетте жаттығудан өткен террористік топтар” кезіп жүр деді. Осыны алға тартқан Тоқаев елде Ұжымдық қауіпсіздік шарт ұйымынан (ҰҚШҰ) көмек сұрап, әскер шақырды. Ал ҰҚШҰ өз тарихында алғаш рет әскер жіберуге келісті. 

Жыл басында мұнайлы Жаңаөзен қаласының жұрты сұйытылған газ бағасы қымбаттағанына қарсы наразылыққа шықты. 5 қаңтарға таман елдің басқа қалаларында да халық орталық алаңға шығып, Қазақстанның авторитарлы билігінің ішкі саясатына қарсылық білдірді.

Қазақстан президенті Тоқаев наразылықтың ауқымы кеңейіп бара жатқанына алаңдап, тез арада газ бағасын түсіруді тапсырды, елдегі экономикалық мәселелерді шешу үшін арнайы комиссия құрды және үкіметті отставкаға жіберді.

Бірақ бұған қарамастан наразылық жалғаса берді. Осы тұста Тоқаев риторикасын өзгертіп, шабуылды “шетелде дайындықтан өткен террористік бандалар жасады” және “олардың Қазақстанға шабуылын агрессия актісі” деп мәлімдеді.

Тоқаев құрамына Ресей, Армения, Беларусь, Қырғызстан, Тәжікстан кіретін ҰҚШҰ-дан көмек сұрады. Бұл ұйым 1992 жылы Мәскеудің бастамасымен құрылған. ҰҚШҰ бұған дейін басқа елге әскер жібермеген еді. Бірақ бұл жолы ҰҚШҰ Тоқаевтың өтінішін жерге қалдырмады. 6 қаңтарда ресейлік әскерилер Қазақстанға жетті. Басқа елдердің де әскерилері кейін келді.

ҰҚШҰ бұған дейін 2005, 2010, 2020 жылдары Қырғызстанда революция болғанда, 2010 жылы Қырғызстанның оңтүстігіндегі ұлтаралық қақтығысқа, 2020 жылы күзде Таулы Қарабақта Армения мен Әзербайжан арасындағы қақтығысқа араласпаған. 2021 жылы сәуірде Қырғызстан мен Тәжікстан шекарасындағы қақтығысқа да әскер жібермеді. Бұл уақытта ҰҚШҰ әскери өкілдері Душанбеде кездесіп жатқан еді.

ҰҚШҰ жарғысының 7-бабында “ұйымға мүше елдің қауіпсіздігіне, тұрақтылығына, аумақтық тұтастығы мен тәуелсіздігіне қауіп төнгенде әскер жіберуге құқылы” деп жазылған.

Қазақстан мен Ресейдің шекарасы 7 мың шақырымды құрайды және Тоқаевтың “халықаралық террористік бандалар” деген мәлімдемесі ҰҚШҰ әскерін кіргізуге жеткілікті негіз болған сыңайлы. Бәлкім бұл қадам Тоқаевтың билігін сақтап қалуға көмектесер, бірақ Қазақстанға шетелдік әскердің кіргеніне көптеген қазақ қарсы. Бұған қоса, шетелдік әскерді Қазақстанға шақыру – Тоқаевтың репутациясына үлкен дақ.

Тоқаевтың ҰҚШҰ-дан көмек сұрауы сыртта да көп сыналды. АҚШ-тың Қазақстандағы елшісі болған Уильям Кортни твиттерде “Қазақстан халқы коррупция жайлаған тиранияға қарсы көтеріліс болып жатқанын, мұның шетелдік террористік банда тарапынан агрессия емес екенін түсінеді” деп жазды.

Ол “ресейлік әскерилердің елге кіргеніне қазақстандықтар қаламайды, себебі олар тәуелсіздігін қадір тұтады. Әскердің келгені екі ел арасында отыз жылдан бері қалыптасқан достыққа сызат түсіруі мүкін” деп санайды.

Гарвард университетіндегі Дэвис орталығында (Ресейлік және еуразиялық зерттеу орталығы) жұмыс істейтін қазақ Наргиза Қасенова ҰҚШҰ-дан көмек сұрау “Тоқаевтың легитимдігін сақтауға мүмкіндігін құртатын нашар шешім” деп жазды.

Ал ресейлік RT телеарнасының басшысы Маргарита Симоньян твиттерде“Әрине, міндетті түрде көмектесу керек. Бірақ бірнеше шарт қою қажет. Қырымды мойындасын, кириллицаны қайтарсын, орыс тілін Қырғызстандағыдай екінші мемлекеттік тіл деп жарияласын” деп жазды.

Ал Қырғызстанда ҰҚШҰ аясында Қазақстанға әскер жіберу үлкен дауға түрткі болды. Парламент алдында солдаттарды Қазақстанға жібермеуді талап еткен наразылық та болды. Бірақ 7 қаңтарда парламент Қазақстанға әскер жіберуге шешім қабылдады.

Саясаттанушы Аида Алымбаев Тоқаевтың бастамасы “Орталық Азияның авторитарлы лидерлеріне прецедент болмады” деп санайды.

Ресей Қазақстанға 2500 әскери, Беларусь – 500, Тәжікстан – 200, Армения – 70, Қырғызстанстан – 150 солдат жіберді.

Қазақстан және Ресей билігі ҰҚШҰ әскерилері стратегиялық нысандарды қорғайтынын, “антитеррористік операцияға” қатыспайтынын хабарлады. Ал қазақстандықтардың көбі елге шетел әскерін кіргізуді тәуелсіздіктен айырылу және Тоқаевтың әлсіздігі деп бағалады. Жұрт алда Кремль бұл “көмегі” үшін ақы сұрауы мүмкін деп қауіптенеді.

Related Articles

  • Сіздің әдісіңіз – қаталдық.

    Сіздің әдісіңіз – қаталдық. Сіздің жұмысыңыз шыдамдылық – бұл құрал. Аштыққа, суыққа төзе біл, ауырсыну, жылжымайтын мүлік. Тек бұл қарсыласыңызды барлық жерде, тіпті оның қорғаныс тереңінде де жоюға мүмкіндік береді. Қарсылас – аң-таң. Оны бақылап, оны атып тастаңыз. Дұшпаның ішекші – одан гөрі қасірет бол. Ол қатал, одан да қиын. Сіздің мамандығыңыз – өнер. © Украина Қарулы Күштерінің снайперден естелік

  • Батыс берген қару-жарақ Украинаға көмектесе ала ма? Сарапшымен сұхбат

    Рид СТЭНДИШ Әскери беренді техникаға мініп келе жатқан украин жауынгерлері. Украина құрлық әскері баспасөз қызметі 2022 жылғы 19 сәуірде жариялаған сурет. Ұлыбританиядағы Консервативтік партияның қауіпсіздік мәселелері жөніндегі бұрынғы кеңесшісі, Article 7 консалтинг тобының бас директоры Гарван Уолш Батыстың әскери техникасы Украинаға қалай көмектесе алатынын, соғыстың ендігі кезеңі неліктен логистикаға байланысты екенін айтты. Ресей әскері Украинаның шығысындағы шабуылын күшейте бастаған шақта, Батыс елдері Киевті қуатты қару-жарақпен қамтамасыз етуге тырысып жатыр. Украина бұл соғыста табандылықпен қарсылық танытып, Ресей әскері елдің солтүстігінен кетті. Бірақ сарапшылар соғыстың ендігі кезеңі Батыстың әскери көмегі қандай болатынына байланысты өрбиді дейді. Жуырда АҚШ Украинаға қауіпсіздігін нығайтуға 800 млн доллардың көмегін беруді мақұлдаған. Словакия, Балтық елдері, Канада секілді басқа мемлекеттер

  • Қара теңізде Ресейдің “Мәскеу” крейсері суға батты. Оған не болды?

    Марк КРУТОВ “Мәскеу” крейсері Ресейдің Қара теңіздегі әскери флотының флагманы болған. 14 сәуір кешке Ресей қорғаныс министрлігі елдің Қара теңіздегі әскери флотының флагманы – “Мәскеу” крейсері суға батқанын хабарлады. Сарапшылар зымыран қаруы бар крейсерден айырылу Ресей флотына елеулі соққы болып тиетінін айтады. 13 сәуір кешке Украинаның Одесса облыстық әскери әкімшілігінің басшысы, полковник Максим Марченко telegram-каналына Ресейдің Қара теңіз флотының флагманы (жолбасшы кеме) саналатын, зымыранмен жабдықталған “Мәскеу” крейсеріне Украинаның кемеге қарсы екі “Нептун” зымыраны тигенін жазды. Бірнеше сағаттан кейін Ресей қорғаныс министрлігі ТАСС агенттігіне кемеде өрт болғанын растады. Әскери ведомство “Өрт салдарынан “Мәскеу” зымыран крейсерінде оқ-дәрі қоры жарылды. Кемеге едәуір зақым келді. Экипаж толықтай эвакуацияланды” деп мәлімдеп, өрттің шығу себебі анықталып жатқанын айтқан.

  • Ресей әскері Донбассқа шоғырланды. Украина соғыстың жаңа кезеңіне қалай дайындалып жатыр?

    Рид СТЭНДИШ Донбасстағы сепаратистер. АҚШ теңіз әскерінің отставкадағы полковнигі, Вашингтондағы стратегиялық және халықаралық зерттеулер орталығының кеңесшісі Марк Кансиан Азаттыққа сұхбат берді. Ол Украинадағы соғыстың келесі кезеңінде не болатынын, неліктен Киевке оқ-дәрі көбірек қажет екенін және Ресей әскерінің тығырыққа тірелу себептері туралы айтты. Украинадағы соғыс елдің шығысы мен оңтүстігіне ойысып жатқанда, Киев НАТО елдерінен Ресей әскерін жоюға қажет қару-жарақ сұрады. Жуырда Чехияның Украинаға совет кезінде жасалған Т-72 танкін, гаубица мен брондалған техникасын жібергені белгілі болды. Осылайша олар Киевтің өтінішіне құлақ асып, қолдаудың жаңа деңгейіне өткенін білдіргендей болды. Польша, Ұлыбритания секілді елдер де қару-жарақ жіберіп жатыр. Украинаға жүздеген миллион доллар жұмсағанын мәлімдеген АҚШ та қосымша құрал-жабдықтарын тасымалдап жатыр. Дегенмен Украина күштеріне енді тактиканы өзгертіп,

  • ЗАМАНБЕК НҰРҚАДІЛОВТІҢ ҰЛЫ ӘКЕ КЕГІН ҚАЙТАРМАҚШЫ

    ——————- «Сені өлтіру шыбыннан да оңай»: Нұрқаділовтің ұлы құпияның шетін 17 жылдан кейін шығарды (ВИДЕО) Авторы: Нұрлан Әлинұр, 03.03.2022, “Түркістан” газеті Заманбек Нұрқаділовтің ұлы Қайрат Нұрқаділов «Уақыт көрсетеді» бағдарламасына алғаш рет сұхбат беріп, 17 жыл бойы айтпаған құпиясын жариялады деп хабарлады turkystan.kz. Оның айтуынша, енді әкесі Заманбек Нұрқаділов туралы бар шындықты айтудың сәті келген. Шындықты айту менің парызым деп санайды. «Әкем саясаттың құрбаны болды. Екі рет жүрегінен, бір рет маңдайынан атып, өз-өзіне қол жұмсады дегенге келіспеймін. Қайтыс болғанда департаменттегілер мені жәбірленуші болып, барлық сараптама құжаттарға сен қол қоясың деді. Бір жұма өткеннен кейін пальто киген ұзын бойлы органдағы екі жігіт келді. Олар «өз-өзін өлтірді болады, суицид деп жазамыз, сен соған

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: