|  |  |  |  | 

Mädeniet Ruhaniyat Qazaq dästüri Qazaq şejiresi

Eñ bastısı – Wlttıq mwralarımızğa zaqım kelmegen.

271745950_634735101280084_3194948755572637761_n
“…Şamamen sağat 16.00 kezinde 200-dey şabuıl jasauşı muzey ğimaratına kirdi. Jügirip aldarınan şıqtım. Barlığı derlik jastar. Bar dauısımmen ayqaylap, eşteñege tiispeuin ötindim. Sözge toqtamay, elektrondı qwrılğılardı qirata bastadı. Arasında bireuleri meniñ sözderimdi estip, qalğanına toqtau saldı. Olarğa «Bwl zattardıñ barlığı – ata-babamızdan qalğan asıl mwra. Sındırmañızdarşı, bwlardı örtesek, bizdiñ tarihımızda eşteñe qalmaydı. Erteñgi küni sizderge kerek boladı ğoy» degen sözimdi keybiri tıñdadı. Tınıştıq ornatıp, menen «Altın adamnıñ» originalı qayda?», «Altın zattar qayda twr?», «qılıştar bar ma?» dep swray bastadı. «Altın adamnıñ» tüpnwsqasınıñ bizde emes ekenin ayttım. Bwl uaqıtta muzey zaldarında negizgi jarıq emes, kezekşi jarıq şamdarı janıp twrğan. Sonıñ kömegi tidi me dep oylaymın, keybir zattar qarañğıda anıq körine qoymadı. Muzey turalı, muzeydiñ qazir jäne bolaşaqta ne üşin kerek ekenin toqtamay ayta berippin. Aralarına kirip, birde ortasına şığıp, barınşa köndiruge tırıstım. Menimen birge twrğan muzey qızmetkerleri estigen eken, arasında twrğan bireui meni «öltirip keteyik» dep, jan-jağındağılarğa aytqan. Men mwnı estimedim. Bir kezde arasındağı 20 şaqtısı dini räsimderin jasap, muzeyde tınıştıq ornadı. Qwlşılıqtarın jasağan soñ, barlığı sözge toqtadı. Arasındağı bireuine bağına bastadı. Şamamen 5 sağattay uaqıt ötken soñ, sırttan qara pal'to kigen eki jigit keldi. Jaqsı kiingen, tüzu adamdar siyaqtı körindi. Ol ekeui toptı basqarıp jürgendermen söylesip, Almatı äuejayına ketetinin, biraz uaqıttan soñ qaytıp keletinin jäne muzey ğimaratı olardıñ ştabına aynalatının ayttı. Ünsiz bas izep, olardıñ tezirek ketuin tiledik. İşinen 20 şaqtı adam tağı da dini räsimderge säykes qwlşılıq jasap bolğan soñ, barlığı bireuiniñ komandasımen sırtqa şıqtı. Bwl şamamen 21.00-den asqan uaqıt bolatın», – dedi B.Dändiqaraqızı.
200-dey şabuılşı muzeyde bolğan uaqıtta ğimarattıñ qor saqtaytın arnayı jertölesinde jaralı äskeri mamandar bolğan.
«Biz muzeyge şabuıl jasağandarmen alısıp jatqanda, muzeydiñ bunkerinde qwqıq qorğau organdarınıñ 15 qızmetkeri jaralı jatqan edi. Äkimdik ğimaratına şabuıl bastalğanda olardı muzeydiñ eñ tüpki qoymasına tıqqan özimiz edik. Muzeydegi 2 qızmetker jaralılarğa bilgenderinşe medicinalıq kömek jasadı. Arasında qol-ayağına, közi men keudesine oq tigenderi boldı. Türleri öte ayanıştı, jap-jas balalar. Olarğa qarap jılarman boldıq. Şabuıldauşılar bes sağattay muzeyde bolğan kezde bunkerde qwqıq qorğau organdarınıñ 15 adamı jaralı jatqanın bilmedi. Barınşa bildirmeuge tırıstıq. Aralarında bireui barınşa timiskilep, saqtıq tanıtıp, birdeñege seziktenip jürgenin bayqadım. Onı da sözge tartıp, köñilin aulauğa tırıstıq», – dedi muzey direktorınıñ orınbasarı.
Muzeyge keltirilgen materialdıq zalal kölemi jaqın künderi anıqtalatın boladı. Eñ bastısı – Wlttıq mwralarımızğa zaqım kelmegen.
«Eki kün boyı muzeyge qonıp, äriptesterimiz wlttıq mwralarımızdı saqtap qaldı. Qazir üydemin. Men äyel adam bolğandıqtan mağan dwrıs qaradı ma älde muzeydiñ kiesi, babalar ruhı meni qoldadı ma ma bilmeymin, osı jağdaydan aman qaldıq. Ömirimde mwnday qorqınıştı jağdayğa tüsip körmeppin. Betpe bet kelgende qorıqpağan edim. Qazir bir qorqınıştı tüs körgen siyaqtımın», – deydi Bibigül Dändiqaraqızı…
*
Oqiğa 2022 jılğı 5 qañtarda bolğan. Bülikşiler Almatı qalasındağı ortalıq muzeyge kirgen bette «Altın adamdı» jäne muzeydegi altın zattardı izdegen….
Derekköz: kazmuseum.kz saytı.
*
15 jaralını jasırıp, aman saqtap qalğandarğa ayrıqşa alğıs. Tarihi mwralardı janın sala qorğağan jandarğa respekt!

Related Articles

  • Adamdardıñ sizdi ezip tastauına jol bermeñiz

    Şeber bir suretşiniñ oquşısı öz oquın tämämdaptı. Oquın tämämdağan oquşısına wstazı bılay depti: “Eñ soñğı salğan suretiñdi qalanıñ eñ köp adamdar jinalatın alañına qoyıp qoy. Surettiñ qasına da bir qızıl tüsti qalam qoy. Adamdarğa surettiñ wnamağan jerin sızıp qoyyuın ötinip bir hat qaldır”, depti wstazı. Oquşı wstazınıñ aytqanınday jasap bolıp, birneşe künnen keyin suretti köru üşin alañğa baradı. Adamdar suretti qıp qızıl sızıp tastağanın köredi de adamdarğa renjip wstazınıñ janına jılap baradı. Wstazı oğan renjimey suret saludı jalğastıruına keñes beredi. Oquşı tağı da suret salıptı. Wstazı tağıda adamdar köp jüretin alañğa aparıp qoyuın aytadı. Biraq bwl rette surettiñ janına bir qwtı tolğan türli tüsti qalam qoyuın jäne wnamağan jerlerin özderi

  • Reseydiñ ataqtı zañgeri Fedor Plevakonıñ anası Alma (Ölmesek) Aldarqızı turalı

    Reseydiñ belgili zañgeri Fedor Plevako Orta jüz qazaqtarınıñ Qarabalıq qıpşaqtarı jerinde Alaş jwrtı Mwnanay ne Mağınay degen ataumen belgili qazirgi Reseydiñ Çelyabi oblısınıñ Troick qalasında düniege kelgen. Qala qazaq şekarasınan 6 şaqırım qaşıqtıqta ğana twr. Biraq, taqırıp qala turalı emes, tipti, Fedor Plevako jöninde de emes, özgeniñ twtqınına tüsip, jastayınan qiınşılıq körgen qazaq qızı Alma (Ölmesek) Aldarqızı turalı bolmaq. Alma Aldarqızı Torğay oblısı Qostanay üyeziniñ Şwbar bolısınıñ 7-şi auılında düniege kelgen dep esepteledi, äkesi Aldar bay häm batır bolğan kisi desedi. Emis-emis esinde qalğan öz ömiri turalı Alma qartayğan şağında bılay dep aytadı eken: «Biz kiiz üyde twrğan edik, Troickige jaqın mañda ömir sürdik. Äke-şeşem baquattı adamdar bolatın, kiiz üyimizdiñ

  • BAYBATIRWLI IQIM.

          Baybatırwlı Iqım Almatı oblısı ( 1940-jılğa deyin Şwbartau Almatı oblısına qarağan) Şwbartau audanı, Qosağaş auılında 1876 -jılı qoy töldegen uaqıtta auqattı otbasında düniege keledi. Jastayınan öziniñ  pısıqtığı men äkesi Baybatırdıñ qoldauımen Şwbartau öñirine tanımal Naqısqojadan arabşa, keyinnen latınşa oqıp hat tanidı. Köptegen şığıstıñ hissa- jırların oqıp jatqa aytatın. Öziniñ parasatı men bilimdiliginiñ arqası şığar ol Semey oblısı, Şwbartau audanı, Madeniet auıldıq okrugi, Baqanas özeniniñ boyına (Aqüşkel atalğan) 1923-jılı  Toyğarin Beysenbaymen birigip, alğaşqı mektep saldıradı.  Intası bar auıl balaların Taşkentkke aparıp oqu orındarına ornalastıradı. Solardıñ biri – Ibraev  Kärimdi  Taşkentke aparıp SAGU-diñ (Sredneaziatskiy gosudarstvenıy universitet) medicina fakul'tetine tüsiredi. Auıl twrğındarına qamqorlıq körsetip, eñbekke tartıp, otırıqşılıq ömirge beyimdeuge septigin tigizedi. Egistik jerlerdi suğaru üşin

  • MÄÑGİ QAZAQ(ertegi fentezi) 

    QAZAQTARĞA JASAlıp jatqan  QIYANAT KÖP BOLĞASIN, « Mäñgi qazaq» attı äñgime jazsam dep jüretin edim. Osıdan bir kün bwrın sol äñgimeniñ syujetine keletin tüs körjim. Keşeden beri jazuğa kirissem be dep jür edim, säti bwgin tüsken siyaqtı. JWMAT ÄNESWLI Öte ertede emes, büginde emes, ğılım doktorları Sanjar men Baljan institutta qızmet etetin.Özderiniñ lauazımdarına qaray qarapayım eki qatarlı jaqsı salınğan kottedjde twrdı.Intelligent adamdar ömirdiñ qiındıqtarına köp min bere qoymaydı ğoy, Ömirleri mändi, jaylı ötip jattı. Jaqsılıqta köp küttirgen joq, Sanjar men Baljan wldı bolıp, kottedjde şağın toy ötti. Nege ekenin qaydam, äke şeşeleri aqıldasıp, wldarınıi esimin Añsar dep atağan. Añsar ertedegidey tez de ösken joq, keş te ösken joq. Tärbieli jigit bolıp

  • QWNANBAYDIÑ SAPARĞA ATTANAR ALDINDA WLJANĞA AYTQANI:

    Bäybişe, üy serigim ğana emes, ömir serigim ediñ. Wzaq keşken tirlikte qay beldiñ astında jürsem de, artımda otırğan bir bel öziñ ediñ. Özime tağdır baq bergen janmın deuşi em. Aytıspasaq ta, jer tanıtıp otıratın qabaq pen jürek bar edi, soğan senuşi em de, keyde şälkes, keyde qiya da basıp kete beruşi em. Bağıma masayıp erkelegenim bolsa kerek. Endi qay döñniñ basında qalarmız, kim biledi. Seniñ aytar kinäñ bolsa da, meniñ sağan artar bir tüyirdey nazım joq. Adal jürek, aq beyiliñ üşin balalarıñnıñ bağı aşılsın. Men aytardı öziñ aytıpsıñ. Meniñ armanımdı öz armanıñ etipsiñ. – dedi Bwl – jürer aldındağı Qwnanbaydıñ Wl­janğa aytqan sözi. Qalıñ tuıs, üyirli ağayın, şoğırlı bala-şağa, dos-jaran,

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: