|  |  | 

Köz qaras Tarih

GERMANIYA NEGE SOĞIS AŞTI?

Jazuşı-publicist
Marat Bäydildawlı (Toqaşbaev):
289413225_10228210905207386_7129489016619088970_n
Erteñ, 22-mausımda Germaniyanıñ Sovet Odağına qarsı şabuıl bastağanına 81 jıl boladı eken. Jıl sayın osınday kezeñde «1941 jılı 22 mausımda faşistik Germaniya opasızdıqpen soğıs jariyalamastan Sovet Odağına basıp kirdi» degen qwlaqqa siñisti twjırım kezekti ret qaytalanıp jatadı. Osı şındıqqa üylese me? Nemisterdiñ opasızdıqpen basıp kirgeni ras pa?
Resey tarihşıları 2009 jılğa deyin bwl taqırıpqa auız aşıp körgen emes. Öytkeni aqiqattı aytuğa jol berilmeytin. Tarihi qwjattar bolsa ne deydi? Tarihi qwjattar Germaniya 1941 jılı 21 mausımda soğıs jariyalau turalı Berlinde äzirlengen qwjattıñ 22-mausımğa qarağan tünde Mäskeudiñ resmi ökilderine tapsırılğanın aytadı.
Germaniya elşisi Verner fon der Şulenberg 1941 jılı 22 mauımda Kreml'ge kelip, qabıldau bölmesinde birneşe sağat tosıp, tañğı sağat üşte Sırtqı ister halıq komissarı V.Molotovqa özi telegraf arqılı Berlinnen alğan SSSR-ge qarsı soğıs jariyalau turalı notanı tapsırğan. Şamamen sol uaqıtta Germaniyanıñ Sırtqı ister ministri I.Ribbentrop Berlinde özine SSSR-diñ Germaniyadağı elşisi V.Dekanozovtı şaqırıp alıp Sovet Odağına qarsı äskeri qimıl bastalğanı turalı nota tapsıradı. Qwjat tolıqtay «Nota Ministerstva inostrannıh del Germanii Sovetskomu pravitel'stvu ot 21 iyunya 1941 goda» dep ataladı.
Sondıqtan «Germaniya Sovet Odağına qarsı opasızdıqpen twtqiıldan soğıs bastadı» degen twjırım jalğan bolıp şıqtı.
Sonday-aq notağa Germaniyanıñ SSSR-ge soğıs aşuğa mäjbür bolğan sebepterin ayğaqtaytın üş vedomstvo äzirlegen habarlama qosa tirkelgen. Birinşisi, Germaniyağa qarastı aumaqtarda toqtausız sovettik diversiyalar jürip jatqanın, ekinşiden, Mäskeu tarapınan Reyhqa qarsı dwşpandıq nasihat örşip ketkenin jäne körşi elderde Komintern jwmısınıñ belsendiligi kürt artqanın, üşinşiden, Germaniyamen şekaralıq aymaqtarda Qızıl Armiyanıñ 160-tan astam diviziyası şoğırlandırılıp qoyılğanın uäj etedi. Berlin SSSR-diñ mwnday äreketterin «tu sırtınan soqqı beruge äzirlik» dep bağalap, fyurer Vermahtqa şığıs şekarada tuıp otırğan «qauipti joyuğa» bwyrıq bergenin habarlaydı.
Qwjatta 1939 jılı 23-tamızda Mäskeude Molotov pen Ribbentrop qol qoyğan Sovet Odağı men Germaniyanıñ özara şabuıl jasaspau turalı şarttı SSSR küş jinau üşin uaqıtşa tınıs beretin qwjat retinde bağalağanı ayıptalğan.
Sol notada Germaniyanıñ preventivtik soqqı beruge, yağni SSSR-den bwrın soğıs bastauına sebep bolğan jayttar ras pa edi? Reseylik V.Rezun, I.L.Buniç, S.S.Zahareviç, L.M.Mleçin siyaqtı zertteuşilerdiñ eñbekterinde Sovet Odağınıñ Germaniyağa şabuıl jasaudı közdeytin «Groza» operaciyasına äzirlik bir jıl bwrın, 1940 jılı naurız ayınan bastalğanı aytıladı.
Naqtı derekterge qarağanda 1941 jılğı 12-mamırğa deyin SSSR-diñ Belorus, Kiev jäne Leningrad äskeri okrugtarına 2 million 200 mıñ soldat, 8112 tank pen bronetehnika, 6500 äskeri wşaq, 37 mıñ zeñbirek pen minomet şoğırlandırılğan. Şekara tübine tasılğan janarmay mölşeriniñ moldığı sonşalıq, nemister şabuıl bastağan soñ bir jıldan astam uaqıt äskeri tehnikasına sol janarmaydı paydalanğan. I. Buniçtiñ jazuınşa Germaniyağa qarsı şabuıl operaciyasına 5 million adam, 11 mıñ tank, 35 mıñ zeñbirek, 9-10 mıñ wşaq qatısuğa tiisti bolğan. «Ledokol» degen kitabında Viktor Suvorov Qızıl Armiya küşteri şekara tübindegi ekinşi strategiyalıq eşelonğa 1941 jılı 10-şildege deyin jayğasıp ülgerui közdelgenin aytadı. Alayda qalıptasqan äskeri şielenis jağdayında Germaniyağa qarsı «Groza» operaciyasın bastau 1941 jılğı 6-şildege belgilenilgen. Mwnday qimıldardı sezip qoyğan Germaniya sondıqtan 17 kün bwrın qimıldap, 1941 jılı 22-mausımda Sovet Odağına soğıs aşqan.
Sırtqı sayasatında öziniñ basqınşılıq piğılınan äli künge bas tartpağan Resey biligi, ärine, mwnı moyındamaydı. Arhivterde sovet-german soğısına qatıstı mañızdı qwjattardıñ köpşiliginen «qwpiyalılıq» tañbası sıpırılğan joq. Qayta merzimi tağı 30-50 jılğa wzartılıp tastaldı. Biraq sovet-german soğısınıñ bastaluına älemdik revolyuciya jasaudı közdegen bol'şeviktik SSSR-diñ tura jäne janama ıqpalı bolğanına közimiz aydan anıq jetip otır. Äri bwl şındıq qazaqstandıq mektep oqulıqtarında qamtılğanı qwba qwp bolar edi.
Surette: twtqınğa tüsken qızıl äskerler. Soğıstıñ alğaşqı eki ayında ğana 3,5 mln sovet soldatı nemiske twtqın bolğan.

Related Articles

  • “Liderleri köregendik tanıtpağanda, birinşi qwrban Qazaqstan boluı mümkin edi”

    Reseylik sayasi qayratker, “Wlttıq sayasat institutı” halıqaralıq qauımdastığınıñ basqarma müşesi Andrey Piontkovskiy Qazaq elin janjalşıl alpauıtqa jem boludan ne qwtqarıp qalğanın ayttı. – PMEF-2022-degi atışulı mälimdemesinen keyin Prezident Qasım-Jomart Toqaev Katar ekonomikalıq forumına qatısıp, onda Resey Qazaqstannıñ senimdi odaqtası bolıp qala beretinin jetkizdi. Peterborda Mäskeudiñ solaqay sayasatın qoldamaytının mälimdegen soñ Toqaev Putinmen qayta kezdesip, kelissöz jürgizipti. Osı orayda qazaqstandıq oppoziciya jäne birqatar şeteldik sarapşılar Qazaqstan Prezidentiniñ “demarşın” Mäskeudiñ közboyauşı, qwytwrqı “mnogohodovkası” dep tüsindire bastadı. Jariya türde qoldamağanımen, jasırın kömek körsetpek-mıs…  – Mwnday konspirologiyağa negiz joq. Öytkeni Qazaqstan unitarlı memleketterdi özge alpauıttardıñ bölşekteuin ob'ektivti türde qolday almaydı. Kreml' Ukrainanıñ orıstildi oblıstarın bölip alıp, odan kvazirespublikalar qwruğa tırısuda. Mwnday soraqılıqtı qoldasa, Qazaqstannıñ

  • Şabdarbaevtıñ WQK-ni men basqarğanda bäri tamaşa bolsa älgi jihadşılar men dağuatşılardıñ bäri aspannan tüsti me?

    Asılhan Mamaşwlı Äriptesim Manas Qayırtaywlına Amangeldi Şabdarbaev qısqa swqbat beripti. Köp närse aytıptı, Köñilime dıq etken twsın jazayın. Wlttıq qauipsizdik komitetin men basqarğanda (2005-2010 j) köşede saqaldılar, anau-mınau islamister aşıq jürgen joq, bärin qadağalap otırdıq depti. 2013 jıldıñ küzi edi. Tañerteñ jwmısqa kelsek, şamamen onnıñ kezinde, qaru asınğan 30-ğa juıq saqaldı jigittiñ Siriyadan Qazaqstanğa ündeu joldap twrğanın kördik. Qıramız-joyamız degen äñgime. Bwlar kim dep dereu äleujeliden izdep, Jezqazğan men Sätbaevtan Siriyağa “jihadşılap” ketkender ekenin jobaladıq. – Barasıñ ba,- dedi redakciya. Ömiri körmegen, eşkimdi tanımaytın jerim. -Baramın,-dedim. Sol küni tüsten keyin Jezqazğanğa wşıp kettim. Erteñine Jezqazğan bazarına barıp, bireudi köke, bäreudi jäke dep jürip, jiptiñ wşığın taptım. Biraz tarqattım. Sonda bayqağanım,

  • Qazaq tilin tehnikalıq tilge aynaldıruğa memleket tarapınan qoyılıp jatqan kedergiler jöninde

    QR Industriya jäne infraqwrılımdıq damu ministrligi – MIIR RK Qwrılıs jäne twrğın üy-kommunaldıq şaruaşılıq isteri komiteti üş jıldan beri qazaq tiline auısa almay keledi. Quanysh Ádilhanuly tarapınan mıñ hat jazılğan. Oğan «qarastıramız, saralaymız, oylastıramız, pilottıq qılıp jasaymız» degen mıñ jauap keldi. Biraq mäsele sonımen şeşilmey qaldı. Äñgime memleket tarapınan qarjılandıratın qwrılıs jobalarınıñ (PSD) qazaq tilinde jasaluı turalı bolıp otır. Qazir onıñ barlığı tek bir tilde – orısşa jasaladı. Sebep – tapsırıs beruşi tarapınan onday talap joq. Bir qızığı, jobanı jasau üşin qajetti Qazaqstan Respublikasınıñ Qwrılıs normaları, Qwrılıs Erejeleri jäne basqa da memlekettik standarttar men tehnikalıq talaptardıñ, normativti-tehnikalıq qwjattardıñ tolıq qazaqşa nwsqası bar. Qazaq tildi injenerler men basqa da tehnikalıq mamandar

  • Reseydiñ qazirgi sırtqı sayasatı “aytqanımdı orındamasañdar, küşpen orındatamın”

    Reseydiñ qazirgi sırtqı sayasatı “aytqanımdı orındamasañdar, küşpen orındatamın” degenge sayadı. Eurodaq sankciyası boyınşa Litva Reseydiñ Kaliningradqa baratın temir jolın kesip tastadı. Endi Resey mınaday 5 türli amaldıñ birimen, nemese birneşeuimen Litvağa soqqı berui mümkin. 1) Resey Litvanıñ täuelsizdigin moyındaudan bas tartadı. Resey birden basıp kirmese de, bwl Litva üşin qay-qaşanğı sırtqı qauipke aynalıp, üzdiksiz ürey tuğızadı. 2) Litvanıñ şekara sızığın moyındamau. Bwl jaña soğısqa sebep boluı mümkin. 3) Litvanıñ Klaypeda qalasın basıp alu. Bwl degen jaña soğıs degen söz. 4) Pol'şa men Litva territoriyasınan Kaliningradqa baratın 100 km-lik Suvalk koridorın aşu. Bwl degen jaña soğıs degen söz. 5) Litvağa Reseyden baratın gaz ben mwnaydı üzip tastau. Reseyge jol beru Resey

  • “Älsiregen” Reseydiñ Donbasstı basıp aluğa küşi jete me? Severodoneck şayqası qalay jalğaspaq? Sarapşıdan swradıq

    Rid STENDIŞ Franciyanıñ Ukraina äskerine bergen qaruı. 2022 jıldıñ mausımı. Qazir Ukrainanıñ şığısındağı Severodoneck qalası üşin keskilesken şayqas jürip jatır. Ukraina tarabı Reseydiñ Severodoneckige jasap jatqan artilleriyalıq şabuılına toytarıs beru qiın bolıp twrğanın moyındaydı. Biraq reseylikterdiñ Severodoneckige tolıq baqılau ornatpağanı da aytılıp jatır. Qazir Batıs elderi Kievti qaru-jaraqpen qamtamasız etip jatqanımen, Ukraina biligi Resey äskerinen basım tüsu üşin mıqtı jäne köp qaru kerek dep otır. Jaqında AQŞ Ukrainağa raketa atatın artilleriyalıq M142 (HIMARS) qaruın, Wlıbritaniya artilleriyalıq M270 qaruın jiberetinin mälimdegen. Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy “Severodoneck şayqası Donbass aymağınıñ tağdırın şeşui mümkin” dep mälimdegen. Ukraina şığısındağı soğıs qalay jalğasadı? Resey Severodoneckini alsa şayqas qay bağıtqa bwrıladı? Ukraina Resey basıp alğan aumaqtarın qaytara ala ma?

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: